ĐẶT VẤN ĐỀ Y tế là một ngành đặc thù, liên quan trực tiếp tới sức khỏe và tính mạng con ngƣời. Ngƣời thầy thuốc cần phải cập nhật, bổ sung kiến thức liên tục, những thông tin mới nhất về kỹ năng lâm sàng, kiến thức chuyên môn…không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn, ngƣời làm trong ngành y phải học tập suốt đời. Do vậy việc học tập, đào tạo liên tục nguồn nhân lực y tế (NLYT) có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân. Trong bối cảnh hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và nhu cầu ngày càng cao về chất lƣợng dịch vụ y tế, việc đào tạo liên tục ĐTLT càng trở nên cấp thiết.
Theo thông tƣ số 22/2013/TT-BYT của Bộ Y tế ban hành ngày 09/08/2013 hƣớng d n công tác đào tạo liên tục đối với cán bộ y tế có quy định: “Đào tạo liên tục là các khóa đào tạo ngắn hạn, bao gồm: đào tạo bồi dƣ ng kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ; cập nhật kiến thức y khoa liên tục; phát triển nghề nghiệp liên tục; đào tạo chuyển giao kĩ thuật, đào tạo chỉ đạo tuyến và những khóa đào tạo chuyên môn nghiệp vụ khác cho cán bộ y tế không thuộc hệ thống bắng cấp quốc gia (1).” Cán bộ y tế làm việc trong các cơ sở y tế phải có nghĩa vụ tham gia các khóa đào tạo liên tục nhằm đáp ứng yêu cầu chuyên môn nghiệp vụ đang đảm nhiệm. Trong đó, bác sĩ nói riêng và CBYT nói chung đã đƣợc cấp chứng chỉ hành nghề và đang hành nghề khám bệnh, chữa bệnh có nghĩa vụ tham gia đào tạo liên tục tối thiểu 48 tiết học trong 2 năm liên tiếp (1). Đến nay hầu hết các bệnh viện trung ƣơng đã có trung tâm đào tạo, ở các bệnh viện tỉnh, thành phố, nhiệm vụ đào tạo liên tục đƣợc triển khai mạnh mẽ nhằm tăng cƣờng chất lƣợng cho đội ng cán bộ y tế đáp ứng đƣợc nhu cầu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân. Trong một số nghiên cứu, công tác ĐTLT ảnh hƣởng tích cực từ công tác tổ chức đào tạo nếu nội dung đào tạo cần thiết và phù hợp và khóa đào tạo đƣợc cấp chứng nhận/chứng chỉ.
Yếu tố ảnh hƣởng tiêu cực công tác ĐTLT là kinh phí chi cho đào tạo liên tục còn hạn chế, khối lƣợng công việc quá tải nên cán bộ y tế thiếu thời gian dành cho ĐTLT (2, 3). Đặc biệt là đối tƣợng bác sĩ, việc đƣợc ĐTLT là vô cùng cần thiết. Do đó, việc phát triển số lƣợng, đặc biệt là chất lƣợng cho bộ phận này thông qua hình thức đào tạo liên tục là một vấn đề rất cần đƣợc 2 nghiên cứu để xác định thực trạng, nhu cầu từ đó giúp đƣa ra các giải pháp phù hợp để đạt đƣợc mục tiêu do Chính phủ và Bộ Y tế đề ra. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình là Bệnh viện Đa khoa hạng I, trực thuộc Sở Y tế, thực hiện tự chủ 1.200 giƣờng bệnh.
Với tổng số hơn 900 cán bộ, NVYT, ngƣời lao động trong đó 264 bác sĩ thực hiện tốt các nhiệm vụ khám chữa bệnh. Bệnh viện đã đƣợc phê duyệt 22 chƣơng trình đào tạo, mở 26 khóa đào tạo cho các đơn vị y tế trong tỉnh. Công tác đào tạo liên tục cho cán bộ y tế tại bệnh viện đƣợc giao cho Trung tâm Đào tạo – Chỉ đạo tuyến phụ trách, đã đƣợc thực hiện tƣơng đối đồng bộ từ mục tiêu đến chƣơng trình đào tạo. Tuy nhiên, việc tham gia ĐTLT của bác sĩ còn nhiều hạn chế do bác sĩ chủ yếu làm công tác điều trị, cách thức tổ chức, giám sát, quản lý còn nhiều khó khăn, bất cập d n đến hạn chế về chất lƣợng đào tạo và chƣa đáp ứng đƣợc hết các yêu cầu thực tế tại viện.
Chính vì thế, để tìm hiểu kết quả thực hiện công tác ĐTLT của bác sĩ, góp phần cung cấp thông tin và bằng chứng giúp lãnh đạo xây dựng chiến lƣợc về ĐTLT của các bác sĩ tại bệnh viện trong các năm tiếp theo, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và một số yếu tố ảnh hưởng đến đào tạo liên tục của bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình từ tháng 1/2021 đến 30/6/2022”. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1- Mô tả thực trạng công tác đào tạo liên tục của bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình từ tháng 1/2021 đến 30/6/2022. 2- Phân tích một số yếu tố ảnh hƣởng đến công tác đào tạo liên tục của bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình từ tháng 1/2021 đến 30/6/2022. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.
Các khái niệm, thuật ngữ sử dụng trong nghiên cứu Cán bộ y tế CBYT là công chức, viên chức, ngƣời đang làm chuyên môn nghiệp vụ trong các cơ sở y tế (4). Bác sĩ: là ngƣời duy trì, hồi phục sức khỏe con ngƣời bằng cách nghiên cứu, chẩn đoán và điều trị bệnh tật và thƣơng tật dựa trên kiến thức về cơ thể con ngƣời (4). Tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp của bác sĩ Tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp của bác sĩ hiện nay đƣợc quy định tại Thông tƣ liên tịch số 10/2015/TTLT-BYT-BNV, bao gồm Bác sĩ cao cấp hạng I , Bác sĩ chính hạng II và Bác sĩ hạng III. Bất kể bác sĩ phân hạng I, II, hay III đều có tiêu chuẩn đào tạo và đƣợc ĐTLT nâng cao năng lực về chuyên môn c ng nhƣ các kĩ năng nhƣ ngoại ngữ, tin học.
Tuy nhiên, tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dƣ ng và năng lực chuyên môn nghiệp vụ khác nhau so với từng hạng (4). Khái niệm học tập, đào tạo, đào tạo liên tục Cơ sở đào tạo liên tục là các bệnh viện, viện có giƣờng bệnh; viện nghiên cứu; các cơ sở giáo dục chuyên nghiệp/dạy nghề y tế; các cơ sở giáo dục khác có đào tạo mã ngành thuộc khối ngành khoa học sức khỏe; các trung tâm có đào tạo nhân lực y tế (1). Đào tạo liên tục: ĐTLT là các khóa đào tạo ngắn hạn, bao gồm: đào tạo bồi dƣ ng kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ; cập nhật kiến thức y khoa liên tục; phát triển nghề nghiệp liên tục (PTNNLT); đào tạo chuyển giao kỹ thuật; đào tạo theo nhiệm vụ chỉ đạo tuyến và các khóa đào tạo chuyên môn nghiệp vụ khác cho cán bộ y tế mà không thuộc hệ thống văn bằng giáo dục quốc dân. Các khóa bồi dƣ ng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bồi dƣ ng trƣớc khi bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý (1).
Mã cơ sở đào tạo liên tục là hệ thống ký hiệu để phân loại và quản lý các cơ sở đào tạo liên tục đƣợc Bộ Y tế công nhận (1). Trách nhiệm trong đào tạo liên tục: CBYT nói chung và bác sĩ nói riêng làm việc trong các CSYT phải có nghĩa vụ tham gia các khóa đào tạo liên tục nhằm đáp ứng yêu cầu chuyên môn nghiệp vụ đang đảm nhiệm. Việc thực hiện nghĩa vụ đào tạo liên tục 5 là một trong những tiêu chí để thủ trƣởng đơn vị đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và quá trình phát triển nghề nghiệp của cán bộ y tế. Cán bộ y tế là ngƣời hành nghề khám bệnh, chữa bệnh không thực hiện đủ nghĩa vụ đào tạo trong 2 năm liên tiếp theo quy định tại Thông tƣ này còn bị thu hồi chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.
Cán bộ y tế đang tham gia các khóa đào tạo dài hạn trong và ngoài nƣớc liên quan đến chuyên môn nghiệp vụ đang đảm nhận không phải thực hiện nghĩa vụ đào tạo liên tục, lãnh đạo CSYT có trách nhiệm tạo điều kiện để CBYT đƣợc tham gia các khóa đào tạo liên tục (1). Thời gian đào tạo liên tục: CBYT đã đƣợc cấp chứng chỉ hành nghề và đang hành nghề khám bệnh, chữa bệnh có nghĩa vụ tham gia đào tạo liên tục tối thiểu 48 tiết học trong 2 năm liên tiếp. Cán bộ y tế tham gia các hình thức đào tạo liên tục khác nhau đƣợc cộng dồn để tính thời gian đào tạo liên tục (1). Thực trạng công tác đào tạo liên tục của bác sĩ trên thế giới và tại Việt Nam 1.
Đào tạo liên tục của bác sĩ trên thế giới Trong ngành y tế, đào tạo y khoa là một quá trình học tập suốt đời từ khi bắt đầu vào trƣờng y, đào tạo sau đại học và tiếp tục trong suốt cuộc đời chuyên môn của ngƣời bác sĩ. Việc học tập liên tục là một trong 5 năng lực đƣợc coi là rất quan trọng bởi hơn 75% các bác sĩ trong một cuộc khảo sát quốc gia tại Mỹ và là một yếu tố quan trọng để đánh giá tính chuyên nghiệp trong quá trình làm việc. Một trong 9 nguyên tắc đạo đức y tế đƣợc chấp nhận bởi Hiệp hội Y khoa Mỹ là: Bác sĩ sẽ tiếp tục nghiên cứu, áp dụng và nâng cao kiến thức khoa học, cam kết duy trì học tập, đào tạo liên tục,. (5) Nâng cao sức khỏe cho mọi ngƣời là mục tiêu cơ bản của giáo dục y học và c ng là nhiệm vụ của Tổ chức Y tế Thế giới.
Năm 1998 Liên đoàn Giáo dục Y học Thế giới (World Federation Medical Education - WFME với sự phối hợp của WHO đã khởi xƣớng xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế trong giáo dục y học. Mục tiêu là cung cấp một cơ chế cho việc nâng cao chất lƣợng trong giáo dục y học trong phạm vi toàn cầu, để áp dụng ở các nƣớc trên thế giới. Tiêu chuẩn quốc tế có chức năng nhƣ là khuôn m u cho việc đảm bảo và nâng cao chất lƣợng giáo dục y khoa và còn có vai trò đảm bảo nền móng vững chắc cho giáo dục y khoa. Bộ tiêu chuẩn quốc tế của WHO & WFME gồm có 6 3 tập bao gồm cả 3 giai đoạn của quá trình đào tạo y học là Giáo dục y học cơ bản ; Giáo dục y học sau đại học và Đào tạo y khoa liên tục/phát triển nghề nghiệp liên tục.
Bộ tiêu chuẩn quốc tế này đƣợc chính thức thông qua và dịch ra nhiều thứ tiếng tại Hội nghị toàn cầu về Giáo dục y học ở Copenhagen 2003 (6). ĐTLT là quá trình CBYT không ngừng cập nhật những kiến thức và tiến bộ mới nhất trong lĩnh vực CSSK. Đào tạo y khoa liên tục đƣợc định nghĩa là “hoạt động đƣợc xác định rõ ràng để phát triển chuyên môn của cán bộ y tế và d n tới việc cải thiện chăm sóc cho bệnh nhân.