CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm sử dụng trong nghiên cứu 1. Khái niệm về HNYTN - Cơ sở KB, CB: Là cơ sở cố định hoặc lưu động đã được cấp phép hoạt động và cung cấp dịch vụ KB, CB (6). - Khu vực dịch vụ y tế tư nhân bao gồm: Toàn bộ các chủ thể cung cấp dịch vụ không thuộc sở hữu của nhà nước.
Khu vực này có thể hoạt động vì mục đích lợi nhận hoặc phi lợi nhuận (7). - HNYTN: Là việc cá nhân hoặc tổ chức không phải sở hữu nhà nước đăng ký khám, chữa bệnh theo quy định của pháp luật về KB, CB và các quy định khác của pháp luật có liên quan (7). - Cơ sở y tư nhân: Là cơ sở do cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp đăng ký kinh doanh và quản lý điều hành (7). - Người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở KB, CB: Là người có chứng chỉ hành nghề theo quy định của Luật KB, CB, hành nghề cơ hữu tại cơ sở KB, CB, có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với cơ sở KB, CB mà mình phụ trách và chịu trách nhiệm trước pháp luật về toàn bộ hoạt động chuyên môn của cơ sở KB, CB (8).
Một số nguyên tắc chung về công tác khám, chữa bệnh - Nguyên tắc trong hành nghề KB, CB: Bình đẳng, công bằng và không kỳ thị, phân biệt đối xử đối với người bệnh. Tôn trọng quyền của người bệnh; giữ bí mật thông tin về tình trạng sức khỏe và đời tư được ghi trong hồ sơ bệnh án. Kịp thời và tuân thủ đúng quy định chuyên môn kỹ thuật. Ưu tiên KB, CB đối với trường hợp cấp cứu, trẻ em dưới 6 tuổi, người khuyết tật nặng, người từ đủ 80 tuổi trở lên, người có công với cách mạng, phụ nữ có thai.
Bảo đảm đạo đức nghề nghiệp của người hành nghề (9). Tôn trọng, hợp tác và bảo vệ người hành nghề khi làm nhiệm vụ (6). - Chính sách của Nhà nước về KB, CB: Đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động KB, CB; khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển dịch vụ KB, CB. Khuyến khích việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ trong KB, CB (6).
5 - Trách nhiệm quản lý nhà nước về KB, CB: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về KB, CB. Bộ Y tế chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về KB, CB và có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: Xây dựng và ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật về KB, CB; chiến lược phát triển, quy hoạch hệ thống cơ sở KB, CB; chỉ đạo hướng dẫn, tuyên truyền và tổ chức triển khai thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về KB, CB; chiến lược phát triển, quy hoạch hệ thống cơ sở KB, CB; quản lý thống nhất việc cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ hành nghề và giấy phép hoạt động; xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia về người hành nghề và cơ sở KB, CB; thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về KB, CB; tổ chức đào tạo, đào tạo liên tục, bồi dưỡng phát triển nguồn nhân lực (10); hướng dẫn việc luân phiên người hành nghề; nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong KB, CB; thực hiện hợp tác quốc tế về KB, CB; thừa nhận chứng chỉ hành nghề giữa các nước; hướng dẫn KB, CB nhân đạo; hợp tác chuyên gia, chuyển giao kỹ thuật và phương pháp chữa bệnh mới. UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản lý nhà nước về KB, CB trong phạm vi địa phương (6). - Các hành vi bị cấm: Theo quy định của Luật Khám chữa bệnh năm 2009, hiện có 19 hành vi bị cấm trong hoạt động khám chữa bệnh (11), cụ thể: + Từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu người bệnh; + KB, CB không có CCHN hoặc đang trong thời gian bị đình chỉ hành nghề; + Cung cấp dịch vụ KB, CB mà không có GPHĐ hoặc đang trong thời gian bị đình chỉ hoạt động; + Hành nghề KB, CB, cung cấp dịch vụ KB, CB vượt quá phạm vi hoạt động chuyên môn được ghi trong CCHN, GPHĐ, trừ trường hợp cấp cứu; + Thuê, mượn, cho thuê, cho mượn CCHN hoặc GPHĐ; + Người hành nghề bán thuốc cho người bệnh dưới mọi hình thức, trừ bác sỹ đông y, y sỹ đông y, lương y và người có bài thuốc gia truyền; + Áp dụng phương pháp chuyên môn kỹ thuật y tế chưa được công nhận, sử dụng thuốc chưa được phép lưu hành trong KB, CB; + Quảng cáo không đúng với khả năng, trình độ chuyên môn hoặc vượt quá phạm vi hoạt động chuyên môn được ghi trong CCHN, GPHĐ; lợi dụng kiến thức 6 YHCT hoặc kiến thức y khoa khác để quảng cáo gian dối về phương pháp chữa bệnh, thuốc chữa bệnh; + Sử dụng hình thức mê tín trong KB, CB; + Người hành nghề sử dụng rượu, bia, thuốc lá hoặc có nồng độ cồn trong máu, hơi thở khi KB, CB; + Vi phạm quyền của người bệnh; + Không tuân thủ các quy định chuyên môn kỹ thuật trong KB, CB; + Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong quá trình KB, CB; + Lạm dụng nghề nghiệp để xâm phạm danh dự, nhân phẩm, thân thể người bệnh; + Tẩy xóa, sửa chữa hồ sơ bệnh án nhằm làm sai lệch thông tin về KB, CB; + Gây tổn hại đến sức khoẻ, tính mạng, danh dự, nhân phẩm của người hành nghề; + Ngăn cản người bệnh thuộc diện chữa bệnh bắt buộc vào cơ sở KB, CB hoặc cố ý thực hiện chữa bệnh bắt buộc đối với người không thuộc diện chữa bệnh bắt buộc; + Cán bộ, công chức, viên chức y tế thành lập, tham gia thành lập hoặc tham gia quản lý, điều hành BV tư nhân hoặc cơ sở KB, CB được thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp và Luật hợp tác xã, trừ trường hợp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cử tham gia quản lý, điều hành tại cơ sở KB, CB có phần vốn của nhà nước; + Đưa, nhận, môi giới hối lộ trong KB, CB (6).
Hình thức tổ chức của cơ sở KB, CB Tại Việt Nam, Nghị định số 155/2018/NĐ-CP, ngày 12/11/2018 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Y tế; các hình thức HNYTN được quy định tại Khoản 3, Điều 11, nghị định này gồm: - Bệnh viện bao gồm bệnh viện đa khoa và bệnh viện chuyên khoa. - Phòng khám đa khoa. - Phòng khám chuyên khoa, bao gồm: + Phòng khám nội tổng hợp; + Phòng khám chuyên khoa thuộc hệ nội: Tim mạch, hô hấp, tiêu hóa, nhi và chuyên khoa khác thuộc hệ nội; 7 + Phòng khám tư vấn sức khỏe hoặc phòng tư vấn sức khỏe qua các phương tiện công nghệ thông tin, viễn thông; + Phòng khám chuyên khoa ngoại; + Phòng khám chuyên khoa phụ sản; + Phòng khám chuyên khoa nam học; + Phòng khám chuyên khoa răng - hàm - mặt; + Phòng khám chuyên khoa tai - mũi - họng; + Phòng khám chuyên khoa mắt; + Phòng khám chuyên khoa thẩm mỹ; + Phòng khám chuyên khoa phục hồi chức năng; + Phòng khám chuyên khoa tâm thần; + Phòng khám chuyên khoa ung bướu; + Phòng khám chuyên khoa da liễu; + Phòng khám chuyên khoa y học cổ truyền; Phòng chẩn trị y học cổ truyền; + Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng; + Phòng khám hỗ trợ điều trị cai nghiện ma túy; + Phòng khám, điều trị HIV/AIDS; + Phòng xét nghiệm; + Phòng khám chẩn đoán hình ảnh, Phòng X-Quang; + Phòng khám, tư vấn và điều trị dự phòng; + Phòng khám chuyên khoa khác. - Nhà hộ sinh.
- Cơ sở dịch vụ y tế bao gồm: + Cơ sở dịch vụ tiêm (chích), thay băng, đếm mạch, đo nhiệt độ, đo huyết áp; + Cơ sở dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tại nhà; + Cơ sở dịch vụ cấp cứu, hỗ trợ vận chuyển người bệnh trong nước và ra nước ngoài; + Cơ sở dịch vụ kính thuốc; + Cơ sở dịch vụ thẩm mỹ; + Cơ sở dịch vụ y tế khác. Những quy định hiện nay về đăng ký hành nghề 1. Nguyên tắc đăng ký hành nghề Nghị định số 109/2016/NĐ-CP, ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định cụ thể tại Điều 12 về nguyên tắc đăng ký hành nghề: - Người hành nghề chỉ được làm người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của một cơ sở KB, CB (8). - Người hành nghề chỉ được đăng ký làm người phụ trách một khoa của một cơ sở KB, CB.
Không được đồng thời làm người phụ trách từ hai khoa trở lên trong cùng một cơ sở KB, CB hoặc đồng thời làm người phụ trách khoa của cơ sở KB, CB khác (8). - Người hành nghề chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở KB, CB có thể kiêm nhiệm phụ trách một khoa trong cùng một cơ sở KB, CB và phải phù hợp với phạm vi hoạt động chuyên môn trong chứng chỉ hành nghề đã được cấp (8). - Người hành nghề tại cơ sở KB, CB được đăng ký làm người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của một cơ sở KB, CB ngoài giờ (8). - Người hành nghề tại cơ sở KB, CB của nhà nước không được đăng ký làm người đứng đầu của bệnh viện tư nhân hoặc cơ sở KB, CB được thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp, Luật hợp tác xã, trừ trường hợp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cử tham gia quản lý, điều hành tại cơ sở KB, CB có phần vốn của nhà nước (8).
- Người hành nghề đã đăng ký làm người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của một cơ sở KB, CB được đăng ký hành nghề ngoài giờ tại cơ sở KB, CB khác (8). - Người hành nghề được đăng ký hành nghề tại một hoặc nhiều cơ sở KB, CB nhưng không được đăng ký hành nghề cùng một thời gian tại các cơ sở KB, CB khác nhau và tổng thời gian làm ngoài giờ không quá 200 giờ theo quy định của Luật lao động. Người hành nghề phải bảo đảm hợp lý về thời gian đi lại giữa các địa điểm hành nghề đã đăng ký (8). Những quy định đối với cơ sở KB, CB Các quy định đối với các cơ sở KB,CB được quy định chi tiết trong Nghị định số 109/2016/NĐ-CP, ngày 01/7/2016 và Nghị định số 155/2018NĐ-CP, ngày 12/11/2018 (8), (12), cụ thể: 9 1.