CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VẺ BẢO HIẾM TÀI SAN VA TAI BAO HIEM TAI SAN 1. Khái quát chung về bảo hiểm tài sản 1. Sự cần thiết của bảo hiểm tài sản Bảo hiểm là một ngành dịch vụ tài chính đặc trưng phát sinh từ nhu cầu cấp thiết của con người. Đó là nhu cầu được bảo vệ trước những rủi ro gây ra thiệt hại, mất mát về tài sản, hay liên quan đến sức khỏe và tuổi thọ của con người.
Mục đích chủ yếu của bảo hiểm là góp phần ổn định tài chính cho người tham gia, từ đó khôi phục và phát triển sản xuất, đồng thời tạo điều kiện phát triển cho nền kinh tế và xã hội. Trong suốt quá trình phát triển, bảo hiểm ngày càng khẳng định và chứng minh được vai trò cùng những đóng góp quan trọng của mình đối với nền kinh tế của các quốc gia. Bảo hiểm tài sản cũng không ngoại lệ. Ra đời song song với sự phát triển của khoa học và kỹ thuật, bảo hiểm tài sản bảo vệ người tham gia trước những rủi ro gây tôn thất về tài sản như mắt mát, hư hỏng vật chất.
Nhờ có DNBH đứng ra chia sẻ một phần hoặc toàn bộ tồn that mà người tham gia có thể yên tâm tham gia sản xuất kinh doanh, khai thác lợi ích kinh tế từ tài sản của mình, đồng thời có khả năng nhanh chóng khôi phục tình trạng tài chính của mình khi xảy ra tôn thất. Trong điều kiện nền kinh tế phát triển như hiện nay, khi hoạt động sản xuất, khai thác, đầu tư, xây dựng được các doanh nghiệp đây mạnh thì khối lượng hàng hóa và vật tư tập trung cũng ngày càng lớn. Đứng trước những kho hàng hóa vật tư có giá trị lớn như vậy, nguy cơ xảy ra rủi ro cháy nỗ, mất cắp là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, khi tham gia bảo hiểm tài sản, chủ doanh nghiệp không chỉ chuyển giao một phần rủi ro cho DNBH mà còn có thể hạn chế rủi ro nhờ được DNBH tư vấn các biện pháp đề phòng cần thiết.
Do vậy, tham gia bảo hiểm được coi là giải pháp hữu hiệu nhất cho các chủ doanh nghiệp. Bên cạnh đó, bảo hiểm tài sản mang lại một nguồn đầu tư đáng ké cho nền kinh tế. Với nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi không nhỏ, các DNBH có thê cho vay, mua trái phiếu, kinh doanh bất động sản, tham gia vào thị trường chứng khoán. Thị trường nhờ vậy mà sôi động hơn, hoạt động kinh tế hiệu quả hơn.
10 Cuối cùng, hoạt động bảo hiểm này giúp Nhà nước trong việc giảm thiểu những khoản chi tương đối lớn trong việc khắc phục hậu quả tốn thất, tránh những biến động chi tiêu ảnh hưởng đến kế hoạch của ngân sách Nhà nước. Đồng thời, hoạt động bảo hiểm này còn góp phần tăng thu ngoại tệ trong nước, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Đặc điêm của bảo hiêm tài sản Xét về mặt nghiệp vụ, bảo hiểm tài sản là loại hình bảo hiểm khá phức tạp so với các loại hình bảo hiểm khác, các loại đơn bảo hiểm rất đa dạng. Tuy nhiên, nghiệp vụ cốt lõi của bảo hiểm tài sản là nghiệp vụ bảo hiểm hỏa hoạn, bên cạnh đó còn có thể mở rộng bảo vệ thêm cho các rủi ro sét đánh, bão lụt, động đất hay trộm cắp.
Do vậy, bảo hiểm tài sản mang một số nét đặc thù chủ yêu của bảo hiêm hỏa hoạn như dưới đây: - _ Hỏa hoạn thường gây ra thiệt hại tài sản rất lớn mà không ai lường trước được. Vì vậy, khi triển khai nghiệp vụ, DNBH cần cực kỳ chú trọng trong công tác đề phòng và hạn chế tổn thất. Doanh nghiệp cần có quan hệ chặt chẽ với cơ quan phòng cháy chữa cháy, cần phối hợp tổ chức tập huấn công tác phòng cháy chữa cháy cho người tham gia bảo hiểm. Mặt khác, sau khi ký kết hợp đồng bảo hiểm, DNBH cần kiểm soát rủi ro chặt chẽ, nếu xảy ra hỏa hoạn cần phối hợp với chính quyền địa phương để kịp thời giải quyết.
- _ Việc tính phí bảo hiểm tài sản vô cùng phức tạp đo các loại tài sản khác nhau có khả năng xảy ra rủi ro hỏa hoạn khác nhau. Ngay cả khi xét riêng một loại tài sản, nếu được làm từ nhiều nguyên liệu khác nhau thì khả năng xảy ra hỏa hoạn cũng khác nhau. - _ Cán bộ nghiệp vụ cần được đào tạo bài bản và trang bị kiến thức chuyên sâu do công tác đánh giá và quản lý rủi ro, công tác giám định và bồi thường tôn thất rất khó khăn và phức tạp. - _ Vì số tiền bảo hiểm trong bảo hiểm tài sản và mức độ thiệt hại khi có rủi ro xảy ra là rất lớn nên các DNBH khi đã triển khai nghiệp vụ bảo hiểm này thường phải đồng thời triển khai công tác tái bảo hiểm.
- Trong nền kinh tế thị trường, các cá nhân, doanh nghiệp tổ chức ngày 11 càng có nhiều tài sản hơn, giá tri tài sản cũng ngày một tăng cao dẫn tới gia tăng nhu cầu tham gia bảo hiểm tài sản. Do đó, nghiệp vụ bảo hiểm tài sản luôn được coi là một trong những nghiệp vụ bảo hiểm quan trọng nhất. Nội dung của bảo hiểm tài sản 1. Đối tượng bảo hiểm Đối tượng bảo hiểm tài sản là tất cả các loại tài sản thuộc quyền sở hữu và quản lý hợp pháp của các đơn vị và cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế trong xã hội.
Tuy nhiên, tài sản bao gồm rất nhiều loại đa dạng và phức tạp, bởi vậy các doanh nghiệp bảo hiểm thường tiến hành phân loại như sau: - _ Công trình xây dựng, vật kiến trúc đã đưa vào sử dụng. - _ Máy móc thiết bị, phương tiện lao động phục vụ sản xuất kinh doanh. - San pham, ban thanh pham, vat tu, hang hoa trong kho. - Nguyén vat liéu, sản phẩm đở dang.
- Cac loai tai san khác như: kho, bãi, chợ, nhà hàng, khách sạn. Đề hoạt động kinh doanh bảo hiểm tài sản được thuận tiện, các DNBH phân chia tài sản vào các nhóm có những đặc tính chung nhất định, từ đó hình thành nên những nghiệp vụ bảo hiểm tài sản cơ bản hiện đang được sử dụng phổ biến tại thị trường Việt Nam. Việc phân chia nghiệp vụ bảo hiểm thành các nhóm nghiệp vụ tạo thuận lợi trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm gốc của doanh nghiệp do những đối tượng của các nghiệp vụ trong cùng một nhóm thường có những đặc trưng giống nhau, chịu đe dọa của những rủi ro tương tự nhau hoặc có phạm vi trách nhiệm tương đối giống nhau. Hiện nay các DNBH thường có bốn loại hình bảo hiểm chính đối với bảo hiêm tài sản: - Bảo hiểm hỏa hoạn và các rủi ro đặc biệt (Fire and Special Perils Insurance) - Bao hiém chay né (Fire & Explosion Insurance) - Bao hiém moi rui ro về tài sản/công nghiệp (Property/Industrial All Risks Insurance) 12 Xuất phát của bảo hiểm tài sản là bảo hiểm hỏa hoạn, còn các rủi ro khác được mở rộng trong đơn bảo hiểm cháy trong quá trình phát triển của thị trường bảo hiểm và nhu cầu phát sinh từ phía khách hàng.
Bên cạnh đó, các nghiệp vụ bảo hiểm mọi rủi ro sẽ bảo hiểm cho tất cả những rủi ro cho tải sản, trừ một số rủi ro đặc biệt được nêu rõ trong phần loại trừ của hợp đồng. Bảo hiểm mọi rủi ro về tài sản thường bảo vệ cho những tài sản kinh doanh phi sản xuất, còn bảo hiêm mọi rủi ro vê công nghiệp thường bảo vệ cho tài sản dùng đê sản xuât. Trong quá trình phát triển của bảo hiểm tài sản còn xuất hiện thêm nghiệp vụ bảo hiểm gián đoạn kinh doanh, tuy nhiên đây không phải là một loại hình bảo hiểm tồn tại độc lập mà luôn phải đi kèm với những loại bảo hiểm vật chat tài sản. Do đó, việc bồi thường tốn thất chỉ phát sinh khi việc gián đoạn kinh doanh xảy ra do một sự cô được bảo hiểm trong hợp đồng bảo hiểm vật chất tài sản.
Phạm vi bảo hiểm Các đơn bảo hiêm tài sản do người bảo hiêm cung câp thường là đơn bảo hiêm mọi rủi ro nên phạm vi được bảo hiêm thường rât rộng, chỉ trừ các rủi ro loại trừ được nêu rõ trong đơn còn hâu hệt các rủi ro bât ngờ và không lường trước được đêu được bảo hiêm. Cụ thê, có các rủi ro chính sau: - Chay: chay chỉ được coI là hỏa hoạn khi hội tụ đủ ba yêu tố: phải thực sự có phát lửa, lửa đó không phải là lửa chuyên dùng, lửa đó phải là bất ngờ hay ngẫu nhiên phát ra. - _ Nổ: bao gồm nỗ nồi hơi hoặc hơi đốt sử dụng với mục đích duy nhất là phục vụ sinh hoạt nhưng loại trừ những tổn thất gây ra do động đất, núi lửa phun trào hoặc các loại thiên tai khác. - _ Sét đánh: DNBH sẽ chịu trách nhiệm bồi thường đối với tài sản được bảo hiểm bị phá hủy trực tiếp do sét hoặc sét đánh gây ra hỏa hoạn Ngoài ra, tùy vào nhu cầu của người tham gia bảo hiểm và đặc tính của tài sản, DNBH còn đưa ra đơn bảo hiểm cho các rủi ro phụ khác nhau.
Khách hàng có thê lựa chọn một số hoặc tất cả các rủi ro phụ với điều kiện họ phải tham gia bảo hiểm cho rủi ro chính. Các rủi ro phụ bao gồm: - Máy bay và các phương tiện hàng không khác hoặc thiết bị trên các phương tiện đó rơi vào 13 Gây rối, đình công, bãi công, sa thải Động đất, núi lửa phun, bao gồm ũ lụt và nước biển tràn do hậu quả của chúng Giông bão, lũ lụt Hành động ac y Vỡ, tràn nước từ các thiết bị chứa nước, đường ống dẫn nước hoặc bể chứa nước Xe cộ, súc vật không thuộc quyền sở hữu, quản lý của người được bảo hiêm đâm vào. Bên cạnh những rủi ro được bảo hiểm, bảo hiểm tài sản cũng quy định một sô điêm loại trừ, đó là: Thứ nhất: Loại trừ chung áp dụng cho cả phần bảo hiểm vật chất và trách nhiệm: Tén that do chiến tranh hay những hoạt động tương tự, đình công, nổi loạn, ngừng công việc theo yêu cầu của bất kỳ cơ quan có thâm quyền nào. Hành động có ý hay sự câu thả cố ý của người được bảo hiểm hoặc đại diện của họ.
Phản ứng hạt nhân, phóng xạ hay ô nhiễm phóng xạ. Thứ hai: Rủi ro loại trừ áp dụng đối với phần thiệt hại vật chất bao gồm: Hàng hóa nhận ủy thác hay nhận bảo quản Tiền bạc, vàng, đá quý, và các loại giấy tờ quan trọng khác Những thiệt hại mang tính chất hậu quả đưới bắt kỳ hình thức nảo.