Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Nghiện game online là gì? 1. Game online Game online (GO - Trò chơi trực tuyến trên internet) là thuật ngữ để gọi tên một trong các ứng dụng giải trí của internet. Trò chơi trực tuyến thực chất là trò chơi điện tử nhưng cho phép người chơi tham gia cùng lúc với nhiều người chơi khác.
Game online là một hình thức giải trí trên môi trường mạng internet hiện đang được phần lớn vị thành niên rất yêu thích. Các trò chơi này rất phong phú và đa dạng về hình thức, thể loại. Bên cạnh nhiều trò chơi lành mạnh cũng có không ít, thậm chí là rất nhiều trò chơi bạo lực vẫn tồn tại và không ngừng gia tăng về số lượng người chơi, gây ảnh hưởng không nhỏ đến nhận thức và suy nghĩ của giới trẻ. Nghiện game online Không phải tất cả những người chơi game online đều là nghiện game, tương tự không phải tất cả những người chuyên tâm làm việc đều có cuộc sống cân bằng, lành mạnh.
Nhiều vị thành niên chơi game nhiều giờ mỗi tuần vẫn có thể giữ được cân bằng trong các sinh hoạt học tập cũng như trong các mối quan hệ với người thân trong gia đình và với xã hội xung quanh. Vậy ta hiểu thế nào là nghiện game online? Nghiện game online được phát triển dựa trên khái niệm nghiện internet: Vấn đề nghiện internet - game online đã được nghiên cứu từ những năm 1990. Người nghiên cứu và đưa ra thuật ngữ “nghiện internet” đầu tiên là Kimberly S. Nghiện game online là một “rối loạn kiểm soát xung động” (Impulse Control Disorder) không liên quan đến chất gây nghiện [42].
5 Nghiện game online còn có thể được xem là tình trạng chơi game trên internet đạt đến một thời lượng nhất định và mức độ nào đó khiến cho người chơi gặp nhiều khó khăn, trở ngại trong các sinh hoạt học tập, làm việc, giao tiếp và quan hệ xã hội…đồng thời việc chơi game diễn ra vượt quá khả năng kiểm soát của bản thân hoặc được thực hiện như một nhu cầu thôi thúc khó cưỡng lại được. Dấu hiệu nhận biết nghiện game online Nghiện game online có các dấu hiệu nhận biết như sau: - Thèm chơi game: Người nghiện game tỏ ra quan tâm quá mức tới game online khi phải xa máy tính. Họ luôn thèm muốn được chơi game, luôn nói về game, mất tập trung, hay cáu gắt hoặc mất các hứng thú khác. - Dành nhiều thời gian để chơi game: Họ tiêu tốn rất nhiều thời gian ngồi trước màn hình máy tính để chơi game.
Họ có thể bào chữa về việc vào mạng là để làm việc, tìm thông tin, đọc thư điện tử, có thể nói dối để được chơi game. - Không kiểm soát được việc chơi game: Người nghiện game có nguy cơ không kiểm soát được thời gian chơi game trên máy tính. Họ dự định chơi game online trong 15 - 20 phút, nhưng họ không thể ngừng lại như dự kiến mà chơi game liên tục trong nhiều giờ. - Bỏ bê các công việc khác: Do tốn quá nhiều thời gian đến chơi game, họ không quan tâm đến học tập hay các công việc khác.
Họ bỏ mặc các mối quan hệ bạn bè và gia đình, những người rất thân thiết với họ. Người nghiện game thường xuyên không học bài, không làm bài tập. Các trường hợp nặng, họ sẽ bỏ qua cả việc vệ sinh cá nhân và không chịu tắm rửa. - Che giấu các cảm giác và tình huống khó chịu: Người nghiện game tự dùng thuốc để điều trị cho mình chứ không báo cho gia đình biết và không chịu đi chữa bệnh (sợ ảnh hưởng đến thời gian chơi game).
Khi có các cảm giác và tình huống khó chịu, họ lại chơi game để che giấu các cảm giác và tình huống khó chịu này. Người nghiện game dùng thế giới ảo để chạy trốn các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống thực. 6 - Nói dối về thời gian chơi game: Khi bị hỏi về thời gian chơi game, họ sẽ che giấu sự thật bằng cách nói dối. Các thành viên trong gia đình hoặc bạn bè thân dễ dàng nhận thấy người nghiện game nói dối.
- Sử dụng sai về tiền bạc: Người nghiện game online thường tiêu tốn nhiều tiền để chơi game. - Cảm xúc không ổn định: Tương tự như nghiện ma túy, người nghiện game online có trạng thái phấn khích khi chơi game. Bộ câu hỏi đánh giá nghiện game online Dựa trên bảng tiêu chuẩn bệnh lý của Young, 1996 bao gồm 8 câu hỏi: (1) Bạn có cảm thấy bận tâm với game online không (thường xuyên nghĩ về game online ngay cả khi không chơi)? (2) Bạn có cảm thấy nhu cầu cần phải tăng lượng thời gian chơi game để được thoả mãn không? (3) Bạn đã từng giảm thời gian hoặc ngừng chơi game online nhưng không thành công không? (4) Bạn có cảm thấy bồn chồn, ủ rũ, chán nản hoặc dễ cáu kỉnh khi giảm hoặc ngừng chơi game online không? (5) Bạn có thường xuyên chơi game online với thời gian lâu hơn dự định ban đầu không? (6) Game online có ảnh hưởng đến học tập hay mối quan hệ của bạn với mọi người trong cuộc sống không? (7) Bạn có nói dối những người trong gia đình hoặc những người khác để che dấu mức độ bị cuốn hút vào game online của bạn không? (8) Có phải bạn chơi game online như một cách thức để thoát khỏi những vấn đề, hoặc giải phóng trạng thái rối loạn cảm xúc của bạn không? (Thí dụ những cảm nhận về sự thất vọng, tội lỗi, lo âu, trầm cảm). Theo Young, khi người trả lời "có" 5 hoặc hơn trong 8 câu trên thì có thể coi là một trường hợp nghiện game online.
Nguyên nhân nghiện game online Những nguyên nhân dẫn đến nghiện game online có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Dưới đây là một số nguyên nhân chính có thể dẫn đến nghiện game của giới trẻ hiện nay [2]: - Sự hấp dẫn của game online: Các nhà cung cấp game hiện nay có thể nói là rất “tâm lý” khi thiết kế các game, nó đánh trúng vào tâm lý của giới trẻ cũng như đáp ứng nhu cầu của họ. Vì vậy cũng không quá khó hiểu khi giới trẻ bị cuốn hút vào game online, những trò chơi này quá hấp dẫn, hơn hẳn cuộc sống thực tế của chúng ta. - Nghiện do tập nhiễm: Trẻ em sống trong thời đại công nghệ thông tin phát triển, nếu ngay từ nhỏ trẻ đã thấy bố mẹ hay những người lớn trong gia đình chơi game, dần dần chúng sẽ xem chơi game như một việc tốt và trẻ bị nghiện game từ rất nhỏ là khó tránh khỏi.
- Xung đột tâm lý: Khi đến tuổi dậy thì, cơ thể các bạn trẻ sẽ có những thay đổi về tâm sinh lý, các bạn muốn trở thành người lớn, muốn khẳng định mình, muốn được người lớn tôn trọng. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng của đời sống hiện đại, nếu như bố mẹ không quan tâm đến điều đó, hay như bố mẹ vì những áp lực trong cuộc sống, giáo dục con cái không đúng cách, giáo dục bằng roi vọt, hoặc thể hiện sự yêu thương bằng sự áp đặt. Những điều đó đều khiến các bạn trẻ cảm thấy cô đơn, bất mãn hay thậm chí cảm thấy mình thật vô dụng. Các bạn tìm đến game online với mong muốn giải tỏa căng thẳng, áp lực trong cuộc sống.
- Thiếu địa điểm vui chơi cho trẻ em: Các địa điểm vui chơi dành cho vị thành niên ngay cả ở các thành phố lớn vẫn còn rất ít. Các địa điểm thật sự bổ ích và phù hợp lại càng ít. Do vậy, các bạn trẻ có xu hướng tìm kiếm các hình thức giải trí trên internet và dần sa vào game online. 8 - Sự yếu kém của cá nhân trong cuộc sống thực tế: Một bộ phận giới trẻ tìm đến game online do những bất lực của họ trong thực tế.
Có một bộ phận không được coi trọng trong thực tế, do đó họ chơi game như một cách để khẳng định mình. Cũng có một bộ phận vì những biến cố lớn trong cuộc sống, không thể tự cân bằng, họ lại lao vào game như một cách để giải tỏa. Dần dần, họ lệ thuộc dần vào game và nghiện lúc nào không hay biết. - Do môi trường xung quanh: Môi trường xung quanh cũng có ảnh hưởng rất lớn tới nhận thức của giới trẻ.
Nếu trong môi trường của họ có những yếu tố độc hại mà bản thân họ lại không tự làm chủ được chính mình, thì họ cũng có thể bị lôi kéo vào rất nhiều tệ nạn, chứ không riêng gì game online. Ví dụ một cậu học sinh chưa bao giờ biết đến game, nhưng khi đi học, bạn bè của cậu lại chơi game rất nhiều, cậu cũng tò mò xem game có gì mà bạn bè mình lại say mê đến thế, và rồi cậu tò mò chơi thử, và cũng thành nghiện. - Chơi game có thưởng: Trò chơi trực tuyến là trò chơi đóng vai và có thể trò chuyện, biểu đạt hành động của cá nhân một cách tương tác với người khác. Chính vì chức năng ứng dụng với sự tương tác cao đó làm cho những người tham gia cảm thấy hứng thú, có thể chia sẻ thông tin, tình cảm và được tôn trọng.
Bên cạnh đó những phần thưởng trong trò chơi cũng tạo ra sự hứng thú kì lạ, người chơi được thưởng các phần thưởng ảo làm họ thấy say mê và thậm chí được tôn vinh và người khác tôn trọng, nhất là đối với các bạn nam mới lớn, rất thích chinh phục. Hậu quả của nghiện game online Số người sử dụng internet ở Việt Nam tăng rất nhanh và liên tục qua các năm. Internet mới xuất hiện ở Việt Nam từ năm 1997, đến năm 2000 (sau 3 năm) đã có 85.000 người sử dụng, và đến năm 2012 (sau 15 năm) Việt Nam đã có 30,8 triệu người dùng, tỷ lệ dân số sử dụng internet là 34% [8]. Internet được xem là một phát minh vĩ đại của con người, đem đến sự thay đổi tích cực cho con người trong cuộc sống, nhưng đồng thời, bên cạnh mặt tích cực của internet còn có mặt tiêu cực đó là tình trạng nghiện game online.
Vấn đề này đã được các nước chú trọng nghiên cứu: 9 1. Góc độ cá nhân Ở góc độ cá nhân, khi rơi vào trạng thái nghiện game online sẽ bị ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần (tâm lý ảo tưởng, hay quên, bồn chồn, cáu gắt, hay nóng giận), làm cho cá nhân tách biệt với xã hội. Theo nghiên cứu của Morgan (1999): Người nghiện game online thường dành quá nhiều thời gian giao lưu với bạn bè trong game mà quên tầm quan trọng của những người bạn thực sự, gia đình. Người nghiện có xu hướng thay thế thực tế với game online [51].