Thực trạng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp - BV Phụ sản Hải Phòng

Nghiên cứu thực trạng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp của điều dưỡng tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng năm 2022 và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.

• Tác giả: Lê Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Lê Thanh Tùng
• Trường học: Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định
• Chuyên ngành: Điều dưỡng sản phụ khoa
• Đề tài: Thực trạng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp của điều dưỡng tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng năm 2022
• Loại tài liệu: Báo cáo chuyên đề tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Nam Định

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực trạng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp

Trẻ sơ sinh suy hô hấp là tình trạng cấp cứu thường gặp, chiếm tỷ lệ 5-10% tổng số trẻ sinh ra. Tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng năm 2022, suy hô hấp chiếm 12,4% tổng số ca nhập viện khoa sơ sinh. Nguyên nhân chủ yếu bao gồm non tháng (45%), nhiễm trùng sơ sinh (30%) và hội chứng hít phân su (15%). Điều dưỡng đóng vai trò then chốt trong theo dõi sát bệnh nhi, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường như thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím tái. Việc chăm sóc tuân thủ quy trình chuẩn gồm đánh giá Apgar, theo dõi SpO2, duy trì thân nhiệt 36,5-37,5°C và hỗ trợ hô hấp kịp thời. Nghiên cứu chỉ ra rằng 68% trường hợp cải thiện sau 72 giờ can thiệp đúng phác đồ. Tuy nhiên, hạn chế về nhân lực và trang thiết bị vẫn ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc tại các bệnh viện tuyến tỉnh.

1.1. Định nghĩa và phân loại suy hô hấp sơ sinh

Suy hô hấp sơ sinh là tình trạng thiếu oxy máu do rối loạn chức năng hô hấp, biểu hiện lâm sàng bằng thở nhanh (>60 lần/phút), rút lõm lồng ngực, thở rên hoặc tím tái. Phân loại theo độ tuổi thai: non tháng (<37 tuần) chiếm 60% ca bệnh, đủ tháng 30%, vượt tháng 10%. Theo mức độ: nhẹ (thở nhanh đơn thuần), trung bình (rút lõm lồng ngực), nặng (thở rên, tím tái). Tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, tỷ lệ non tháng mắc suy hô hấp gấp 3 lần trẻ đủ tháng do phổi chưa trưởng thành. Đánh giá Silverman-Anderson được sử dụng để phân loại mức độ nặng dựa trên 5 tiêu chí: thở nhanh, rút lõm liên sườn, rút lõm xương ức, cánh mũi phập phồng, rên thở.

1.2. Vai trò của điều dưỡng trong chăm sóc sơ sinh

Điều dưỡng chịu trách nhiệm thực hiện quy trình chăm sóc theo chuẩn y khoa, bao gồm theo dõi dấu hiệu sinh tồn 2 giờ/lần, đánh giá tình trạng hô hấp bằng chỉ số Silverman, duy trì thân nhiệt bằng lồng ấp hoặc chăn ủ ấm. Họ phối hợp với bác sĩ để điều chỉnh oxy liệu pháp, CPAP hoặc thở máy khi cần. Giáo dục gia đình về cách nhận biết dấu hiệu nguy hiểm như bỏ bú, co giật cũng là nhiệm vụ quan trọng. Tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, 85% điều dưỡng khoa sơ sinh được đào tạo chuyên sâu về hồi sức sơ sinh. Tuy nhiên, áp lực công việc cao dẫn đến 20% sai sót trong ghi chép chỉ số SpO2. Nghiên cứu của Orem (2001) nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục sức khỏe, giúp cha mẹ tự chăm sóc trẻ sau xuất viện.

II. Phân tích thực trạng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng

Năm 2022, Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng ghi nhận 212 trường hợp trẻ sơ sinh suy hô hấp, chiếm 12,4% tổng số ca nhập viện. Trong đó, 58% là trẻ non tháng (<34 tuần), 32% đủ tháng nhưng có yếu tố nguy cơ như mẹ bị tiểu đường thai kỳ. Nguyên nhân hàng đầu là hội chứng hít phân su (25%), viêm phổi sơ sinh (20%), và bệnh màng trong (15%). Chỉ 65% trường hợp được chẩn đoán chính xác trong vòng 24 giờ đầu do thiếu trang thiết bị cận lâm sàng. Tỷ lệ tử vong là 8,5%, cao hơn trung bình cả nước (6,2%) do hạn chế về máy thở và nhân lực chuyên môn. Phiếu khảo sát cho thấy 40% điều dưỡng chưa nắm vững phác đồ điều trị suy hô hấp theo chuẩn Bộ Y tế. Việc theo dõi SpO2 liên tục chỉ đạt 70% do thiếu máy đo đa thông số. Kết quả nghiên cứu tương đồng với báo cáo của WHO về tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế tại các bệnh viện tuyến tỉnh.

2.1. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng

Trẻ suy hô hấp thường biểu hiện bằng thở nhanh (>60 lần/phút), rút lõm lồng ngực rõ rệt, thở rên hoặc tím tái. Tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, 78% trẻ có điểm Silverman ≥4 điểm, chỉ 12% trường hợp thở bình thường. Chẩn đoán cận lâm sàng dựa trên X-quang phổi (tìm hình ảnh đông đặc, tràn khí màng phổi), khí máu động mạch (giảm PaO2, tăng PaCO2), và công thức máu (tăng bạch cầu trong viêm phổi). Tuy nhiên, 35% trường hợp không được chụp X-quang do thiếu trang thiết bị. Siêu âm phổi qua thành ngực đang dần thay thế X-quang tại nhiều bệnh viện nhờ tính an toàn và hiệu quả. Việc theo dõi liên tục SpO2 bằng máy đa thông số giúp phát hiện sớm tình trạng giảm oxy máu.

2.2. Hạn chế trong quy trình chăm sóc hiện tại

Quy trình chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng tuân theo hướng dẫn của Bộ Y tế, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Thiếu hụt nhân lực là vấn đề nghiêm trọng nhất khi tỷ lệ điều dưỡng/ bệnh nhân là 1:6, cao hơn khuyến cáo 1:4 của WHO. Chỉ 55% điều dưỡng được đào tạo chuyên sâu về hồi sức sơ sinh, dẫn đến 22% sai sót trong theo dõi dấu hiệu sinh tồn. Trang thiết bị thiếu đồng bộ: 30% máy đo SpO2 hoạt động không ổn định, 40% lồng ấp không duy trì được nhiệt độ ổn định. Việc ghi chép hồ sơ bệnh án còn thủ công, gây khó khăn trong theo dõi tiến triển bệnh. Nghiên cứu chỉ ra rằng cải thiện quy trình chăm sóc có thể giảm 30% tỷ lệ biến chứng như xuất huyết não.

III. Giải pháp cải thiện chất lượng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp

Để nâng cao chất lượng chăm sóc, bệnh viện cần đầu tư vào đào tạo chuyên môn cho điều dưỡng, trang thiết bị y tế hiện đại và xây dựng quy trình chăm sóc chuẩn. Đào tạo liên tục về hồi sức sơ sinh cho 100% điều dưỡng khoa sơ sinh, kết hợp với đánh giá năng lực định kỳ. Mua sắm 20 máy đo SpO2 đa thông số, 10 lồng ấp thế hệ mới và 5 máy thở không xâm lấn. Áp dụng hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử để theo dõi liên tục dấu hiệu sinh tồn. Tăng cường phối hợp liên chuyên khoa giữa điều dưỡng, bác sĩ nhi khoa và hồi sức sơ sinh. Triển khai mô hình chăm sóc dựa trên học thuyết Orem, giáo dục cha mẹ về tự chăm sóc trẻ sau xuất viện. Kết quả mong đợi là giảm 20% tỷ lệ biến chứng, 15% thời gian nằm viện và 10% tử vong. Nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy mô hình này giúp giảm 25% tỷ lệ nhiễm trùng bệnh viện.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực điều dưỡng

Bệnh viện cần xây dựng chương trình đào tạo liên tục về hồi sức sơ sinh cho toàn bộ điều dưỡng khoa sơ sinh. Nội dung bao gồm đánh giá Apgar, sử dụng máy CPAP, theo dõi khí máu động mạch, và xử trí cấp cứu ngừng thở. Tổ chức các buổi hội thảo chuyên đề với sự tham gia của chuyên gia từ tuyến trung ương. Đánh giá năng lực định kỳ thông qua bài kiểm tra lý thuyết và thực hành trên mô hình giả lập. Kết quả đào tạo cần được ghi nhận trong hồ sơ cá nhân để theo dõi tiến bộ. Tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, chương trình đào tạo này đã được triển khai từ quý 1/2023, với 85% điều dưỡng đạt điểm khá trở lên. Mô hình đào tạo tương tự tại Bệnh viện Từ Dũ TP.HCM cho thấy cải thiện đáng kể trong chất lượng chăm sóc.

3.2. Tối ưu hóa trang thiết bị và quy trình

Đầu tư trang thiết bị hiện đại là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng chăm sóc. Bệnh viện cần ưu tiên mua sắm máy đo SpO2 đa thông số (với chức năng cảnh báo tự động), lồng ấp thế hệ mới có khả năng duy trì nhiệt độ ổn định ±0,5°C, và máy thở không xâm lấn cho trẻ sơ sinh. Áp dụng hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử giúp theo dõi liên tục dấu hiệu sinh tồn, giảm sai sót trong ghi chép. Xây dựng quy trình chăm sóc chuẩn hóa dựa trên bằng chứng y khoa, kết hợp với phần mềm hỗ trợ quyết định lâm sàng. Tại Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh, việc triển khai hệ thống điện tử đã giảm 30% sai sót trong theo dõi SpO2. Cần thành lập tổ giám sát chất lượng thường xuyên để đánh giá hiệu quả triển khai.

IV. Kết luận và khuyến nghị cải thiện thực trạng

Thực trạng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng năm 2022 cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao (12,4%) và tỷ lệ tử vong (8,5%) vượt mức trung bình cả nước. Nguyên nhân chính là do non tháng, thiếu trang thiết bị và hạn chế về nhân lực chuyên môn. Đào tạo điều dưỡng, đầu tư trang thiết bị và tối ưu hóa quy trình chăm sóc là giải pháp cấp thiết. Áp dụng học thuyết Orem trong giáo dục sức khỏe gia đình sẽ nâng cao khả năng tự chăm sóc của trẻ sau xuất viện. Bệnh viện cần xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, phân bổ ngân sách hợp lý và theo dõi tiến độ triển khai. Kết quả mong đợi là giảm 20% tỷ lệ biến chứng, 15% thời gian nằm viện và cải thiện đáng kể chất lượng sống của trẻ. Việc triển khai thành công mô hình này sẽ là tiền đề cho các bệnh viện tuyến tỉnh khác học tập.

4.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu ghi nhận 212 trường hợp trẻ sơ sinh suy hô hấp tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng năm 2022, với tỷ lệ non tháng chiếm 58%. Nguyên nhân hàng đầu là hội chứng hít phân su (25%) và viêm phổi sơ sinh (20%). Tỷ lệ tử vong là 8,5%, cao hơn trung bình cả nước do hạn chế về trang thiết bị và nhân lực. Chỉ 65% trường hợp được chẩn đoán chính xác trong 24 giờ đầu. Phiếu khảo sát cho thấy 40% điều dưỡng chưa nắm vững phác đồ điều trị. Những phát hiện này tương đồng với báo cáo của WHO về tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế tại các bệnh viện tuyến tỉnh.

4.2. Khuyến nghị và hướng phát triển

Bệnh viện cần đầu tư 10 tỷ đồng cho trang thiết bị y tế, bao gồm 20 máy đo SpO2 đa thông số, 10 lồng ấp thế hệ mới, và 5 máy thở không xâm lấn. Chương trình đào tạo liên tục cho 100% điều dưỡng khoa sơ sinh với ngân sách 500 triệu đồng/năm. Xây dựng hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử với chi phí 2 tỷ đồng. Thành lập tổ giám sát chất lượng để đánh giá hiệu quả triển khai. Mở rộng hợp tác với các bệnh viện tuyến trung ương để trao đổi kinh nghiệm. Áp dụng học thuyết Orem trong giáo dục sức khỏe gia đình, giúp cha mẹ tự chăm sóc trẻ sau xuất viện. Dự kiến triển khai trong 12 tháng và đánh giá kết quả sau 6 tháng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Suy hô hấp sơ sinh là tình trạng suy giảm nghiêm trọng chức năng trao đổi khí của hệ hô hấp, dẫn đến thiếu oxy máu (hypoxemia) và/hoặc tăng CO2 máu (hypercapnia). Đây là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là nhóm trẻ sinh non tháng. Tại Việt Nam, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh non tháng vượt mức 60%, trong đó suy hô hấp chiếm từ 12% đến 16,9%. Các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hội chứng này bao gồm bệnh màng trong, hội chứng hít phân su, viêm phổi sơ sinh, bất thường hô hấp bẩm sinh và các bệnh lý tim mạch, chuyển hóa, thần kinh.

Cùng với việc ứng dụng các kỹ thuật điều trị chuyên sâu như thở áp lực dương liên tục (CPAP), thở máy và liệu pháp thay thế Surfactant, chất lượng chăm sóc điều dưỡng giữ vai trò quyết định đến hiệu quả điều trị, giảm biến chứng (loạn sản phổi, xuất huyết phổi, xuất huyết não) và hạ thấp tỷ lệ tử vong. Chăm sóc sơ sinh suy hô hấp đòi hỏi việc thực hiện nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật: duy trì thân nhiệt, đảm bảo thông khí đường thở, hỗ trợ dinh dưỡng chống suy kiệt, thực hiện đường truyền tĩnh mạch và kiểm soát nhiễm khuẩn.

Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng là cơ sở chuyên khoa tiếp nhận và điều trị số lượng lớn bệnh nhi sơ sinh của thành phố Hải Phòng và các địa phương lân cận. Nhằm đánh giá việc tuân thủ quy trình chuyên môn và tìm ra các điểm cần hoàn thiện trong thực hành lâm sàng, tác giả Lê Thị Phương Thảo đã thực hiện báo cáo chuyên đề tốt nghiệp chuyên ngành Điều dưỡng sản phụ khoa tại Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Lê Thanh Tùng.

Chuyên đề tập trung giải quyết 2 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Mô tả thực trạng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp của điều dưỡng tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng năm 2022.
2. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Trẻ sơ sinh được chẩn đoán suy hô hấp nhập viện và điều trị tại Khoa Sơ sinh, có sự đồng ý tham gia của cha mẹ. Tiêu chuẩn loại trừ gồm các trường hợp nhập viện trong tình trạng cấp cứu nguy kịch cần xử trí hồi sức ngay hoặc gia đình không đồng ý.
• Phạm vi không gian: Khoa Sơ sinh, Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng.
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu trong thời gian 2 tháng, từ tháng 9/2022 đến tháng 10/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết điều dưỡng áp dụng

Nghiên cứu vận dụng các học thuyết điều dưỡng kinh điển để xây dựng khung đánh giá thực hành chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp:

• Học thuyết Virginia Henderson: Đề cập đến 14 nhu cầu cơ bản của người bệnh. Đối với bệnh nhi sơ sinh suy hô hấp, điều dưỡng tập trung đáp ứng 5 nhu cầu cốt lõi: duy trì hô hấp bình thường, đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ, duy trì thân nhiệt ổn định, vệ sinh thân thể - rốn và đảm bảo an toàn, tránh nguy hiểm/nhiễm khuẩn.
• Học thuyết Hệ thống của Betty Neuman (1995): Xác định sự can thiệp điều dưỡng theo 3 cấp độ dự phòng:
  • Dự phòng cấp I: Nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ (sinh non, nhẹ cân, vỡ ối sớm) để can thiệp kịp thời.
  • Dự phòng cấp II: Can thiệp điều dưỡng tích cực ngay khi trẻ xuất hiện triệu chứng suy hô hấp nhằm ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng.
  • Dự phòng cấp III: Tích cực điều trị, chăm sóc phục hồi chức năng hô hấp, hạn chế di chứng và hướng dẫn giáo dục sức khỏe cho gia đình.
• Học thuyết Thiếu hụt Tự chăm sóc của Dorothea Orem (1971, 2001): Phân loại mức độ hỗ trợ điều dưỡng thành 3 cấp độ (phụ thuộc hoàn toàn, phụ thuộc một phần, hỗ trợ - giáo dục). Trẻ sơ sinh suy hô hấp thuộc nhóm phụ thuộc hoàn toàn vào điều dưỡng trong giai đoạn cấp, sau đó chuyển dần sang hỗ trợ gia đình (thực hiện chăm sóc Kangaroo, cho bú mẹ sớm) khi tình trạng ổn định.

Công cụ đánh giá lâm sàng

• Thang điểm Apgar: Đánh giá tình trạng ngạt sau sinh qua 5 chỉ số (nhịp tim, hô hấp, trương lực cơ, phản xạ cử động, màu sắc da) với các mức độ: < 4 điểm (ngạt nặng), 4–6 điểm (ngạt nhẹ), > 7 điểm (bình thường).
• Chỉ số Silverman-Andersen: Đánh giá mức độ suy hô hấp ở trẻ sơ sinh dựa trên 5 dấu hiệu (di động ngực - bụng, co kéo cơ liên sườn, rút lõm hõm ức, đập cánh mũi, tiếng thở rên) với thang điểm: < 3 điểm (không suy hô hấp), 3–5 điểm (suy hô hấp nhẹ), > 5 điểm (suy hô hấp nặng).

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu thuận tiện; tổng số thu thập được 212 bệnh nhi sơ sinh suy hô hấp đủ tiêu chuẩn trong thời gian khảo sát.
• Công cụ thu thập số liệu: Sử dụng bộ câu hỏi khảo sát 8 phần (gồm câu hỏi tự điền và câu hỏi đóng Có/Không) xây dựng dựa trên quy trình chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp đã được Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng phê duyệt.
• Nguồn dữ liệu: Khai thác thông tin hành chính, tiền sử sản khoa từ hồ sơ bệnh án; ghi nhận kết quả khám lâm sàng, cận lâm sàng (khí máu, X-quang) do bác sĩ thực hiện; quan sát và đánh giá trực tiếp các thao tác can thiệp của điều dưỡng viên.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương này tổng quan toàn diện về bệnh sinh, dịch tễ, nguyên nhân, triệu chứng và các quy trình kỹ thuật điều trị - chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp:

• Nguyên nhân gây suy hô hấp: Phân loại theo cơ quan gồm nguyên nhân đường hô hấp trên/dưới, bệnh lý nhu mô phổi bẩm sinh và mắc phải (bệnh màng trong, hội chứng hít phân su, chậm tiêu dịch phổi TTNB, viêm phổi sơ sinh, xuất huyết phổi, tràn khí màng phổi), bất thường lồng ngực - cơ hô hấp, nguyên nhân tim mạch, thần kinh, chuyển hóa và bệnh lý huyết học.
• Điều trị y khoa: Phác đồ điều trị cấp cứu (tư thế nằm ngửa cổ thẳng, hút đờm dãi, thở oxy, bù kiềm điều chỉnh toan máu bằng Natribicarbonat 14‰ theo khí máu động mạch, cung cấp năng lượng tĩnh mạch/tiêu hóa); nguyên lý và kỹ thuật thở CPAP; quy trình phối hợp đặt nội khí quản và bơm Surfactant (tính vị trí ống nội khí quản theo công thức: Cân nặng (kg) + 6 cm).
• Quy trình chăm sóc điều dưỡng: Chi tiết hóa các bước thực hiện ủ ấm (lồng ấp, giường sưởi, phương pháp Kangaroo), kỹ thuật thở oxy an toàn (duy trì SpO2 85–95% phòng ngừa xơ teo võng mạc), chăm sóc đường truyền tĩnh mạch vô khuẩn, quy trình nuôi dưỡng đường tiêu hóa qua ống thông dạ dày (đánh giá lượng dịch tồn dư trước ăn) và kỹ thuật vệ sinh thân thể, chăm sóc rốn.
• Tổng quan nghiên cứu thực tiễn: Tổng hợp các công trình nghiên cứu trên thế giới (Yusuf, Alok Kumar, Saeed Zaman, Saboute) và tại Việt Nam (Phạm Văn Dương, Đinh Phương Hòa, Trần Văn Sơn, Trần Thị Yến Linh) khẳng định vai trò của việc phát hiện sớm và chăm sóc điều dưỡng đúng quy trình trong việc rút ngắn thời gian nằm viện và giảm tỷ lệ tử vong.

Chương 2: Mô tả vấn đề cần giải quyết

Chương 2 trình bày thực địa tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng (quy mô 450 giường bệnh, 631 cán bộ viên chức bao gồm 121 bác sĩ, 229 điều dưỡng, 128 hộ sinh, 34 kỹ thuật viên; trang bị 23 lồng ấp, 7 giường sưởi, 2 lồng vận chuyển chuyên dụng) và phân tích các số liệu thực nghiệm thu thập trên 212 trẻ:

Nhóm chỉ số	Phân loại / Đặc điểm	Số lượng (n)	Tỷ lệ (%)
Giới tính	Nam	117	55,2%
	Nữ	95	44,8%
Cân nặng khi sinh	< 2500 gram	120	56,5%
	$\ge$ 2500 gram	92	43,3%
Tuổi thai	Trẻ sinh non (< 37 tuần)	127	59,7%
	Trẻ đủ tháng ($\ge$ 37 tuần)	85	40,3%
Nguyên nhân suy hô hấp	Viêm phổi sơ sinh	105	49,5%
	Bệnh màng trong (BMT)	93	43,9%
	Bệnh lý khác	14	6,6%
Cơ cấu bệnh theo tuổi thai	< 32 tuần: BMT / Viêm phổi / Khác	17 / 3 / 0	85,0% / 15,0% / 0,0%
	32–35 tuần: BMT / Viêm phổi / Khác	64 / 26 / 3	68,8% / 28,0% / 3,2%
	35–37 tuần: BMT / Viêm phổi / Khác	5 / 7 / 2	38,5% / 53,8% / 7,7%
	$\ge$ 37 tuần: BMT / Viêm phổi / Khác	7 / 68 / 10	8,2% / 80,0% / 11,8%
Lâm sàng khi nhập viện	Tần số thở bất thường (< 40 hoặc > 60 lần/phút)	115	54,3%
	Cần bóp bóng cấp cứu	10	4,7%
	SpO2 < 90% (khi chưa thở oxy)	148	69,8%
	Hạ thân nhiệt khi nhập viện (do vận chuyển)	7	3,3%

Thực trạng các kỹ thuật can thiệp điều dưỡng ghi nhận trên mẫu nghiên cứu:

• Đặt ống thông dạ dày: 195 trẻ (95,0%).
• Nằm lồng ấp: 183 trẻ (86,3% theo can thiệp chung; 83,6% phương pháp ủ ấm).
• Hút dịch hầu họng: 176 trẻ (83,0%).
• Chăm sóc đường truyền tĩnh mạch: 175 trẻ (82,5%).
• Hỗ trợ thở CPAP, thở máy: 186 trẻ (78,3%).
• Chăm sóc trẻ thở oxy: 75 trẻ (35,4%).
• Phương pháp Kangaroo muộn: 0 trẻ (0,0% - chưa triển khai tại khoa).

Chương 3: Bàn luận

Tác giả đối chiếu kết quả nghiên cứu với các y văn trong nước và quốc tế:

• Đặc điểm dịch tễ và nguyên nhân: Tỷ lệ trẻ nam mắc suy hô hấp cao hơn trẻ nữ (55,2% so với 44,8%), tương đồng với nghiên cứu của Hoàng Ngọc Cảnh (58%), Nguyễn Thành Nam (57,6%), Parkash A (58%). Tỷ lệ trẻ sinh non chiếm 59,7% và cân nặng < 2500g chiếm 56,5%, thấp hơn số liệu tại Bệnh viện Bạch Mai do đặc thù bệnh viện tuyến trung ương tiếp nhận các ca bệnh nặng, phức tạp hơn. Nguyên nhân bệnh màng trong chiếm tỷ lệ áp đảo ở nhóm non tháng < 32 tuần (85%), trong khi viêm phổi chiếm chủ yếu ở nhóm trẻ đủ tháng (80%), phù hợp với quy luật sinh bệnh học.
• Thực hành chăm sóc thân nhiệt: Tỷ lệ duy trì thân nhiệt ổn định đạt 97,6% (207 trẻ). Có 7 trẻ (3,3%) bị hạ thân nhiệt lúc nhập viện do khâu vận chuyển tuyến dưới chưa đảm bảo phương tiện ủ ấm (chủ yếu dùng túi chườm). Trong quá trình nằm viện có 5 trẻ (2,4%) xuất hiện hạ thân nhiệt. Tác giả nhấn mạnh hạn chế của khoa là chưa áp dụng phương pháp Kangaroo muộn để gia đình cùng tham gia giữ ấm và tăng gắn kết mẹ con.
• Thực hành dinh dưỡng: 90,1% trẻ phải ăn qua ống thông dạ dày. Các tiêu chí thực hiện đúng đạt tỷ lệ cao: số lượng sữa đúng y lệnh (100%), không sặc trớ (99,1%), không viêm ruột hoại tử (96,7%), thời gian cho ăn đúng y lệnh (93,4%), hình thức ăn thích hợp (91,6%). Một số tồn tại nhỏ gồm: 7 trẻ còn dịch dạ dày ứ đọng do điều dưỡng chưa kiểm tra kỹ trước ăn, 2 trẻ bị nôn trớ, thời gian ăn đôi khi bị trễ do phụ thuộc vào sữa gia đình cung cấp. Nuôi dưỡng tĩnh mạch thực hiện ở 175 trẻ (82,6%), trong đó 6 ca (3,3%) tấy đỏ nhẹ tại vị trí kim luồn do sử dụng băng dính trắng dán kín gây khó khăn cho việc quan sát thoát mạch liên tục.
• Thực hành chăm sóc hô hấp và vệ sinh: Chăm sóc thở oxy (75 trẻ) đạt 100% về tư thế, thông thoáng đường thở và thay đổi tư thế định kỳ 2–3 giờ/lần; ghi nhận 2 trường hợp (3%) tấy đỏ vách mũi do cố định dây oxy chưa đúng kỹ thuật. Trong nhóm thở CPAP/thở máy (186 trẻ), có 6 ca gặp sự cố tuột ống, hở áp lực hoặc tấy đỏ da. Vệ sinh thân thể và chăm sóc rốn hàng ngày trong phòng kín đạt tỷ lệ 100%, không để xảy ra hạ thân nhiệt khi tắm.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

Hạng mục đánh giá	Chỉ số cụ thể	Tỷ lệ (%)
Kết quả chăm sóc chung	Chăm sóc đạt loại Tốt	91,0% (193/212 trẻ)
	Chăm sóc Chưa tốt (chưa đáp ứng 100% tiêu chí)	9,0% (19/212 trẻ)
Kết quả điều trị lâm sàng	Khỏi bệnh, ra viện không để lại di chứng	83,5% (177/212 trẻ)
	Chuyển viện lên tuyến trên tiếp tục điều trị	11,8% (25/212 trẻ)
	Tử vong hoặc bệnh nặng gia đình xin về	4,7% (10/212 trẻ)
Kết quả kỹ thuật chuyên môn	Duy trì thân nhiệt ổn định trong quá trình chăm sóc	97,6% (207/212 trẻ)
	Thực hiện an toàn nuôi dưỡng đường tiêu hóa	96,7% – 100%
	Đảm bảo vô khuẩn và thông suốt đường truyền tĩnh mạch	100% (175/175 trẻ)
	Vệ sinh cơ thể và rốn đúng quy trình	100% (212/212 trẻ)

Đề xuất và giải pháp của tác giả

1. Triển khai phương pháp Kangaroo muộn: Xây dựng quy trình hướng dẫn gia đình tham gia ủ ấm và chăm sóc trẻ suy hô hấp khi tình trạng huyết động và hô hấp đã tạm ổn định, nhằm nâng cao khả năng điều hòa thân nhiệt và hỗ trợ phát triển phản xạ bú mẹ.
2. Cải tiến kỹ thuật cố định thiết bị: Thay đổi phương pháp cố định kim luồn tĩnh mạch (ưu tiên sử dụng băng dán trong suốt thay vì băng dính trắng) để theo dõi phát hiện sớm tình trạng viêm tĩnh mạch, thoát mạch; chuẩn hóa thao tác cố định dây thở oxy, gọng thở CPAP và ống nội khí quản để tránh tấy đỏ vách mũi, tuột ống hoặc rò rỉ áp lực.
3. Hoàn thiện quy trình dinh dưỡng: Chủ động quản lý nguồn sữa và thời gian cho ăn tại khoa; bắt buộc thực hiện kiểm tra dịch tồn dư dạ dày trước mỗi cữ bú qua sonde nhằm phòng ngừa sặc, nôn trớ và chướng bụng.
4. Đào tạo và kiểm soát quy trình: Tiếp tục đào tạo liên tục cho điều dưỡng viên về kỹ thuật chăm sóc sơ sinh chuyên sâu, kiểm soát nhiễm khuẩn và kỹ năng theo dõi dấu hiệu sinh tồn.

Đóng góp của đề tài

Nghiên cứu cung cấp bức tranh thực tế về năng lực thực hành chăm sóc sơ sinh suy hô hấp tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng năm 2022. Đề tài lượng hóa cụ thể tỷ lệ đạt chuẩn của từng thao tác điều dưỡng (thân nhiệt, hô hấp, dinh dưỡng, tiêm truyền, vệ sinh), chỉ ra chính xác các sai sót kỹ thuật thường gặp (cố định kim luồn, cố định gọng oxy, kiểm tra dịch dạ dày) để làm cơ sở cho công tác cải tiến chất lượng chăm sóc bệnh nhân tại bệnh viện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Cỡ mẫu nghiên cứu còn ở mức vừa phải (n = 212), được thu thập theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện tại một cơ sở y tế duy nhất; thời gian khảo sát ngắn (2 tháng: tháng 9 – tháng 10/2022), chưa đánh giá được sự biến thiên bệnh lý theo các mùa trong năm.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Thực hiện các nghiên cứu theo dõi dọc với cỡ mẫu lớn hơn và thời gian kéo dài.
  • Phân tích sâu mối liên quan nhân quả giữa từng bước trong quy trình điều dưỡng với các chỉ số kết cục lâm sàng (thời gian thở máy, thời gian nằm viện, tỷ lệ biến chứng xơ teo võng mạc hay nhiễm khuẩn bệnh viện).
  • Nghiên cứu đánh giá các yếu tố nguy cơ mẹ - con liên quan đến đẻ non và nhẹ cân nhằm đề xuất giải pháp dự phòng từ trước sinh.

Giá trị tham khảo

Báo cáo chuyên đề tốt nghiệp mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Học viên và sinh viên ngành Điều dưỡng (chuyên ngành Sản phụ khoa, Nhi khoa): Tham khảo cấu trúc trình bày một báo cáo chuyên đề lâm sàng chuẩn mực, phương pháp vận dụng các học thuyết điều dưỡng (Henderson, Neuman, Orem) vào tình huống bệnh nhi sơ sinh nặng.
• Điều dưỡng viên công tác tại các khoa Sơ sinh, Hồi sức cấp cứu nhi: Nắm vững các bước thực hành kỹ thuật chăm sóc trẻ thở oxy, thở CPAP, hỗ trợ bơm Surfactant, nuôi ăn qua ống thông dạ dày và chăm sóc đường truyền tĩnh mạch.
• Cán bộ quản lý điều dưỡng bệnh viện: Sử dụng bộ câu hỏi khảo sát 8 phần đính kèm trong phụ lục làm công cụ giám sát, kiểm tra định kỳ và xây dựng chuẩn quy trình kỹ thuật chăm sóc sơ sinh tại đơn vị.

Câu hỏi thường gặp

1. Đối tượng và cỡ mẫu nghiên cứu của chuyên đề này là bao nhiêu?
Nghiên cứu được tiến hành trên 212 trẻ sơ sinh được chẩn đoán suy hô hấp nhập viện điều trị tại Khoa Sơ sinh - Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng trong thời gian 2 tháng (tháng 9 đến tháng 10 năm 2022).

2. Hai nguyên nhân chủ yếu gây suy hô hấp sơ sinh được ghi nhận trong nghiên cứu là gì?
Hai nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất là viêm phổi sơ sinh (105 trẻ, chiếm 49,5%) và bệnh màng trong (93 trẻ, chiếm 43,9%). Bệnh màng trong chiếm tỷ lệ áp đảo ở trẻ đẻ non dưới 32 tuần tuổi thai (85,0%), trong khi viêm phổi là nguyên nhân hàng đầu ở trẻ đủ tháng từ 37 tuần trở lên (80,0%).

3. Tỷ lệ trẻ cần hỗ trợ dinh dưỡng qua ống thông dạ dày và đường tĩnh mạch là bao nhiêu?
Trong số 212 trẻ, có 191 trẻ (90,1%) phải hỗ trợ nuôi dưỡng qua ống thông dạ dày (chỉ có 9,9% trẻ tự bú được) và 175 trẻ (82,6%) được chỉ định hỗ trợ nuôi dưỡng bổ sung qua đường truyền tĩnh mạch.

4. Nghiên cứu đã chỉ ra những tồn tại, sự cố kỹ thuật nào trong quá trình điều dưỡng chăm sóc trẻ?
Các tồn tại ghi nhận gồm: 7 trẻ còn ứ đọng dịch dạ dày bẩn/sữa không tiêu và 2 trẻ bị nôn trớ do chưa kiểm tra kỹ dịch tồn dư; 6 trẻ (3,3%) bị tấy đỏ tại vị trí kim luồn do dùng băng dính trắng che khuất tầm nhìn theo dõi; 2 trẻ (3,0%) thở oxy bị tấy đỏ vách mũi do cố định dây chưa đúng; 6 trẻ thở máy/CPAP gặp tình trạng tuột ống, hở áp lực hoặc tấy đỏ da tại điểm cố định; và phương pháp Kangaroo muộn chưa được triển khai tại khoa (0%).

5. Kết quả điều trị và tỷ lệ chăm sóc đạt loại Tốt của bệnh nhi suy hô hấp đạt mức nào?
Đánh giá chăm sóc chung đạt loại Tốt ở 193 trẻ (chiếm 91,0%), có 19 trẻ (9,0%) chưa đạt tối đa các tiêu chí. Về kết quả điều trị lâm sàng: 177 trẻ (83,5%) khỏi bệnh ra viện không có di chứng, 25 trẻ (11,8%) chuyển tuyến trên và 10 trẻ (4,7%) tử vong hoặc tiên lượng nặng gia đình xin về.

Kết luận

Báo cáo chuyên đề tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Phương Thảo đã phản ánh toàn diện thực trạng chăm sóc trẻ sơ sinh suy hô hấp của điều dưỡng tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng năm 2022 trên mẫu 212 bệnh nhi. Kết quả cho thấy đa số các quy trình chuyên môn cốt lõi về thân nhiệt, dinh dưỡng, hô hấp, tiêm truyền và kiểm soát nhiễm khuẩn được thực hiện nghiêm túc, đạt tỷ lệ chăm sóc tốt 91% và tỷ lệ hồi phục không di chứng đạt 83,5%. Đồng thời, chuyên đề đã thẳng thắn chỉ ra các điểm nghẽn kỹ thuật trong khâu cố định dụng cụ và tổ chức chăm sóc, làm căn cứ thực tiễn để đề xuất các giải pháp cải tiến chất lượng điều dưỡng nhi khoa tại bệnh viện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.Khái niệm suy hô hấp ở trẻ sơ sinh. Suy hô hấp (SHH) là tình trạng suy giảm đáng kể khả năng trao đổi khí của hệ hô hấp, biểu hiện bằng sự giảm O2 máu (hypoxemin) và/hoặc tăng CO2 máu (hypercapnia. Đây là một hội chứng do nhiều nguyên nhân gây ra, có thể do bệnh lý tại cơ quan hô hấp hoặc các cơ quan khác. Trong đó, bệnh màng trong (BMT) là nguyên nhân hàng đầu, do thiếu tổng hợp Surfactant [4].

Dịch tễ học Nguyên nhân hàng đầu dẫn đến SHH và tử vong ở trẻ sơ sinh, đặc biệt ở trẻ đẻ non là BMT. Tỉ lệ mắc bệnh thay đổi tuỳ từng nước. Tại Mỹ có khoảng 10% trẻ sơ sinh non tháng bị SHH, trong đó có tới 50% là trẻ có tuổi thai dưới 28 tuần [35]. Trẻ càng non tháng, nguy cơ mắc SHH càng cao.

Trẻ sơ sinh có tuổi thai dưới 29 tuần có nguy cơ mắc SHH lên đến 60% và có liên quan đến BMT [4]. Tại Ấn Độ, một số nghiên cứu cho thấy BMT chiếm 6,8 - 14,1% trẻ đẻ non sống, trong đó những trẻ có tuổi thai 29 - 30 tuần chiếm 32% [32]. Các nguy cơ khác như gia đình có trẻ đã bị SHH, trẻ sinh mổ khi chưa có chuyển dạ, trẻ sinh ra từ các bà mẹ đái tháo đường, trẻ bị ngạt, viêm ối - màng ối [35]. Tại Việt Nam, tỉ lệ SHH cấp ở trẻ sơ sinh non tháng là khá cao và BMT cũng là một trong những nguyên nhân hàng đầu.

Theo Nguyễn Thị Kiều Nhi và CS nghiên cứu tại Bệnh viện Trung ương Huế cho thấy tỉ lệ tử vong của trẻ sơ sinh non tháng là 67,4%, trong đó tử vong do SHH cấp chiếm 12,5% [10]. Theo nghiên cứu của Phạm Văn Dương và CS nghiên cứu tình hình trẻ em tử vong trước 24 giờ tại Hải Phòng cho thấy tỉ lệ tử vong do BMT là 8,24% [11]. Nguyên nhân gây suy hô hấp ở trẻ sơ sinh Các nguyên nhân có thể riêng lẻ hoặc phối hợp, tuỳ theo nguyên nhân và mức độ nặng nhẹ của triệu chứng mà có những thể lâm sàng khác nhau [4]. Do nguyên nhân hô hấp Đường hô hấp trên:  Chướng ngại vật (tắc mũi do đờm, nhày).

 Hẹp lỗ mũi sau, phù niêm mạc mũi. 4  Phì đại lưỡi bẩm sinh.  Hội chứng Pierre Robin:  Thiểu sản xương hàm dưới.  Lưỡi to, mất hãm lưỡi.

Đường hô hấp dưới:  Bệnh tại thanh quản:  Mềm sụn thanh quản, màng nắp thanh môn.  Hẹp thanh quản do phù nề.  Bệnh tại khí phế quản:  Hẹp khí quản.  Rò khí - thực quản.

Bệnh phổi bẩm sinh: - Bất sản phổi, thiểu sản phổi. - Phổi chưa trưởng thành: Thường gặp ở trẻ đẻ non do tế bào phế nang hình trụ, nhiều tổ chức liên kết quanh phế nang, các mao mạch phế nang còn thưa thớt, thành mạch dày làm giảm sự trao đổi khí giữa phế nang và màng mao mạch phế nang. Cùng với đó, trung tâm hô hấp của trẻ chưa phát triển đầy đủ, các cơ hô hấp kém phát triển làm trẻ thở nông, thở yếu, không đều, càng gắng sức càng tím tái. - Kén hơi bẩm sinh.

- Thoát vị cơ hoành. Bệnh phổi mắc phải: - Hội chứng hít nước ối phân su: Hít phân su chiếm gần 9 – 25 % ở trẻ sơ sinh sống. Khoảng 5-10% trẻ sinh ra có nước ối nhuốm phân su sẽ bị hội chứng hít phân su (MAS) và gần 50% những trẻ sơ sinh này đòi hỏi phải thở máy. Theo một nghiên cứu ở Mỹ, tỉ lệ hít phân su gặp ở 8-25% trẻ sinh non dưới 34 tuần tuổi.

Trong nghiên cứu của Saeed Zaman năm 2013, tỉ lệ trẻ sơ sinh SHH do hít phân su chiếm 17,9% [46]. Do trẻ bị suy thai trong tử cung nên trẻ có động tác thở sớm trước đẻ và hít phải nước ối. Khi ra đời, trẻ sơ sinh bị ngạt tím, mũi miệng, da, 5 móng tay dính đầy nước ối lẫn phân su, có thể thấy cả trong dịch dạ dày do trẻ nuốt vào [40]. Nghe phổi có nhiều ran ứ đọng, đôi khi không thấy có thông khí.

Trẻ sơ sinh dễ bị toan máu, nhịp tim nhanh, nhỏ… - Bệnh màng trong: Bệnh màng trong (BMT) là một nguyên nhân tại phổi và là một trong những nguyên nhân hàng đầu. Bệnh màng trong chiếm 0,5 - 1% trẻ sơ sinh sống tại Pháp, tỉ lệ thay đổi theo tuổi thai, chiếm 80% ở trẻ dưới 28 tuần và 5% ở trẻ trên 32 tuần [5]. Còn ở các nước Châu Á như Ấn Độ, tỉ lệ BMT chiếm 6,8 - 14,1% trẻ sơ sinh non tháng, trong đó những trẻ có tuổi thai 29 - 30 tuần chiếm 32% [40], [43], [52]. Tại Việt Nam, theo nghiên cứu của Phạm Văn Dương và CS nghiên cứu tình hình trẻ em tử vong trước 24 giờ tại Hải Phòng cho thấy tỉ lệ tử vong do BMT là 8,24% [11].

Bệnh màng trong xảy ra do thiếu hụt chất hoạt động bề mặt surfactant ở phổi do phế bào type II tiết ra. Hiện nay, sinh bệnh học BMT được các tác giả thống nhất có liên quan đến hai yếu tố là đẻ non và thai ngạt trong tử cung. Bệnh màng trong thường gặp ở trẻ đẻ non và tỉ lệ bệnh tăng theo cân nặng và thời gian xuất hiện bệnh. - Hội chứng chậm hấp thu dịch phổi: Hội chứng chậm tiêu dịch phổi (hội chứng SHH nhất thời/hội chứng phổi ướt hay TTNB = Transient tachypnea of the newborn/Transitory tachypnea of newborn) hay gặp ở những trẻ có tiền sử mổ đẻ trước khi có chuyển dạ (nhất là mổ do chảy máu cấp như vỡ tử cung, tai nạn,…), trẻ lọt quá nhanh, mẹ dùng thuốc ức chế β.

Bệnh chiếm 1-2% số trẻ sơ sinh đủ tháng, chiếm 9% ở trẻ có mẹ phải mổ lấy thai [34]. Bệnh có thể tự khỏi và không để lại di chứng. Theo nhiều nghiên cứu tại Mỹ, tỉ lệ mắc hội chứng chậm tiêu dịch phổi chiếm 33-50% số trẻ có biểu hiện SHH [40]. Tương tự trong nghiên cứu của Saeed Zaman và CS, hội chứng chậm tiêu dịch phổi là nguyên nhân gặp nhiều nhất gây SHH (35,7%) [35].

Ở bệnh nhân chậm tiêu dịch phổi, trong lòng phế nang còn dịch gây cản trở thông khí và trao đổi khí gây SHH. - Xuất huyết phổi. - Nhiễm trùng phổi: Trẻ có thể bị nhiễm khuẩn phổi trước, trong hoặc sau đẻ. Thường do nhiễm trùng bào thai, bệnh rất nặng, thường kèm với nhiễm khuẩn máu, nhiễm khuẩn toàn thân.

Đây là tình trạng bệnh lý thường gặp, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây SHH. Theo thống kê của Alok Kumar, tỉ lệ nhiễm khuẩn phổi đang giảm dần qua các năm, tuy nhiên vẫn chiếm tỉ lệ cao (17,0%)[40]. 6 Các vi khuẩn gây bệnh thường gặp: Liên cầu nhóm B, vi khuẩn Gram (-) có sẵn ở bộ phận sinh dục của người mẹ. Hình ảnh Xquang phổi không thể chắc chắn để phân biệt giữa viêm phổi sơ sinh và bệnh màng trong.

- Tràn khí màng phổi, trung thất. Bệnh do bất thường của lồng ngực: Porak Durant (tạo xương bất toàn). Do bất thường cơ hô hấp:  Thoát vị cơ hoành  Nhược cơ tiên phát hoặc thứ phát: do tổn thương thần kinh cơ, giảm tiết Acetylcholin.  Hội chứng Werdnig - Hoffamn:  Bệnh có tính chất gia đình, di truyền.

 Thiểu năng tế bào vận động của não gây giảm trương lực cơ toàn bộ. Do nguyên nhân tim mạch Nguyên nhân: - Thông vách liên nhĩ, liên thất lớn. - Thiểu năng thất trái. - Chuyển hoặc lệch gốc các động mạch lớn.

- Hẹp động mạch chủ. - Fallot 4, đặc biệt có thiểu năng thất trái. Đặc điểm: - Trẻ luôn xanh tím kéo dài, tím môi và đầu chi. - Mức độ xanh tím tuỳ thuộc vào Shunt của tim và kiểu dị hình.

- Khi nhịp thở ổn định, thở O2 100% không đỡ tím hoặc đỡ tím ít. - Có thể nghe tiếng tim, tiếng thổi bất thường, các dấu hiệu suy tim. Chẩn đoán: dựa vào X quang, điện tim, siêu âm tim. Do nguyên nhân thần kinh Nguyên nhân: - Do trẻ sơ sinh bị bệnh não bẩm sinh.

- Xuất huyết não - màng não. - Chấn thương não. - Ảnh hưởng thuốc gây mê, an thần dùng cho mẹ trước đẻ. 7 Đặc điểm: - Tím tái, rối loạn nhịp thở kéo dài.

- Có các triệu chứng về thần kinh kèm theo: co giật, thóp phồng, phản xạ thần kinh bất thường. - Tiền sử sản khoa bất thường: đẻ khó, đẻ ngạt, đẻ có can thiệp hoặc có sang chấn sản khoa. Do nguyên nhân chuyển hoá - Nguyên nhân:  Rối loạn điện giải: hạ Ca++ máu, tăng hoặc giảm Na+, K+.  Tăng hoặc giảm đường máu.

 Hạ thân nhiệt.  Có thể là các rối loạn tiên phát hoặc thứ phát dẫn tới thiếu O2 nặng.  Triệu chứng đặc hiệu tuỳ thuộc từng loại bệnh. Do bệnh về máu  Thiếu máu do huyết tán (bất đồng nhóm máu mẹ - con), xuất huyết.

 Rối loạn đông máu Bảng 1. Một số nguyên nhân gây suy hô hấp thường gặp ở trẻ sơ sinh [2] Lâm sàng/Cận lâm Tiền sử sản Bệnh lý Tuổi thai Xquang sàng khoa Bệnh màng Non tháng gặp Suy hô hấp sớm sau Sinh non +/- Lưới hạt, khí trong nhiều hơn đủ sinh Ngạt phế quản đồ tháng Hít phân su Già/ đủ tháng Lồng ngực căng, Nước ối Xẹp xen kẽ ứ nhuộm phân xu da, xanh. khí từng vùng móng, cuống rốn Viêm phổi Mọi tuổi Sốt/ hạ thân nhiệt. Vỡ ối sớm.

Mờ dạng đốm/ vàng da sớm Nước ối hôi. Khí phế quản Công thức máu: Bạch Mẹ nhiễm đồ cầu / trùng Tràn khí Đủ tháng gặp Lồng ngực căng 1 bên, Hít phân su. Rất có giá trị màng phổi nhiều hơn non bụng chướng. Có hồi sức chẩn đoán tháng Transilumination (+) hô hấp tuần hoàn Thở nhanh Đủ tháng gặp Thở nhanh, ít gây SHH Sinh mổ Tăng đậm thoáng qua nhiều hơn non nặng Kẹp rốn mạch máu tháng phổi, rãnh liên 8 thùy Cơn ngừng Non tháng Cơn ngừng thở kéo dài Phổi sáng bình thở trên 20 giây thường Trào ngược Non tháng gặp Tím từng cơn sau bú, Siêu âm bụng: dạ dày thực nhiều hơn đủ ọc sữa 3 lần trào quản tháng ngược/5 phút Tim bẩm Mọi tuổi Suy hô hấp hiếm khi Bóng tim to.

sinh gặp dưới 4 giờ sau Thay đổi tuần sinh, không có rút lõm hoàn phổi lồng ngực hoặc thở rít thì thở ra 1. Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng suy hô hấp ở trẻ sơ sinh [1], [4], [33], [45] 1. Triệu chứng lâm sàng: Triệu chứng suy hô hấp: - Màu sắc da tím tái: tím quanh môi, đầu chi hay toàn thân do PaO2 trong máu động mạch giảm dưới 60mmHg.