phần mở đầu, kết luận, phụ lục, kết cấu chính của Luận văn gồm có 3 chương. Cơ sở lý luận về thực thi chính sách ưu đãi người có công Chương 2. Thực trạng thực thi chính sách ưu đãi đối với người có công trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội hiện nay. Mục tiêu,phương hướng,giải pháp bảo đảm thực thi chính sách ưu đãi đối với người có công trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.
7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI NGƢỜI CÓ CÔNG 1. Khái niệm, vai trò thực thi chính sách ƣu đãi ngƣời có công 1. Khái niệm, đặc điểm người có công 1. Khái niệm chính sách Thuật ngữ “chính sách” được sử dụng rộng rãi trên sách báo, trên các phương tiện thông tin đại chúng và trong đời sống xã hội.
Hiểu một cách đơn giản, chính sách là chương trình hành động do các nhà lãnh đạo hay các nhà quản lý đề ra để giải quyết một vấn đề nào đó thuộc phạm vi thẩm quyền của mình. [28,tr40] Theo từ điển bách khoa Việt Nam đã đưa ra khái niệm về chính sách như sau: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định trên những lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa,….
[4,tr16] Theo James Anderson: “Chính sách là một quá trình hành động có mục đích được theo đuổi bởi một hoặc nhiều chủ thể trong việc giải quyết các vấn đề mà họ quan tâm”. [16tr5] Các chính sách có thể được đề cập ra và thực hiện ở những tầng nấc khác nhau: chính sách của Liên hiệp quốc, chính sách của một đảng, chính sách của Chính phủ, chính sách của chính quyền địa phương, chính sách của đoàn thể, hiệp hội, chính sách của một doanh nghiệp… Các tổ chức, các doanh nghiệp, các hiệp hội, đoàn thể…. có thể đề ra những chính sách riêng biệt để áp dụng trong phạm vi một tổ chức, doanh nghiệp, hiệp hội hay đoàn thể đó. Các chính sách này nhằm giải quyết các vấn đề của tổ chức, chúng chỉ có hiệu lực thi hành trong tổ chức đó, vì vậy chúng mang tính chất riêng biệt và được coi là những “chính sách tư”.
8 Những chính sách do các cơ quan hay các cấp chính quyền trong bộ máy nhà nước ban hành nhằm giải quyết những vấn đề mang tính chất cộng đồng, được gọi là chính sách công. Nhà nước có một vị trí và vai trò vô cùng quan trọng, là chủ thể đại diện cho quyền lực của nhân dân, ban hành chính sách công để mưu cầu lợi ích cho xã hội. Hoạt động của nhà nước tác động đến toàn bộ lãnh thổ quốc gia. Tác động của Nhà nước được lồng ghép vào cơ chế quản lý, điều hành, vì vậy, quan niệm về chính sách công cũng được tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau.
Chính sách là những hành động có tính toán của Nhà nước nhằm tác động lên đối tượng quản lý theo hướng đồng tình hay phản đối, xuất phát từ ý chí của Nhà nước trong hoạt động quản lý xã hội. Những đặc trưng của chính sách công: - Tác động phải mang tính cộng đồng. - Là những tác động có mục tiêu (ngắn hạn hoặc dài hạn). - Mang tính hệ thống, ổn định và phù hợp với quan điểm chính trị của nhà hoạch định chính sách.
Sự hiện diện của chính sách trong đời sống xã hội chứng tỏ đây là công cụ quản lý liên quan mật thiết đến sự vận động có định hướng của cả hệ thống. Chính sách củng cố niềm tin của người dân vào Nhà nước, vừa thể hiện nguyện vọng của người dân với ý chí quản lý của Nhà nước. Khái niệm người có công Khái niệm“người có công” đã chính thức được đề cập đến tại Điều1 Pháp lệnh 04/2012/UBTVQH13 ngày 16/7/2012 sửa đổi, bổ sung một số điều củapháp lệnh ưu đãi người có công. (Pháp lệnh 04) Người có công là người đã có thành tích tham gia hoặc giúp đỡ cách mạng trong lúc khó khăn, nguy hiểm và đã được Nhà nước công nhận.
Cho đến nay hầu như chưa có một định nghĩa cụ thể về người có công .Theo 9 Khoản 1, Điều 2 Văn bản hợp nhất Pháp lệnh ưu đãi Người có công năm 2012 “Người có công” là những người: “Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945; Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945; Liệt sĩ; Bà mẹ Việt Nam anh hùng; Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến; Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh; Bệnh binh; Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học; Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày; Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế; Người có công giúp đỡ cách mạng” [28, tr. Mặc dù Pháp lệnh ưu đãi người có công được thực hiện từ lâu nhưng cho đến nay chưa có một văn bản pháp luật nào nêu rõ khái niệm. Tuy nhiên căn cứ các tiêu chuẩn đối với từng đối tượng là người có công mà Nhà nước ta đã quy định như trên, có thể hiểu theo hai cách sau: Theo nghĩa rộng: Người có công là những người đã tự nguyện hiến dâng cuộc đời mình cho việc đại nghĩa, cho sự nghiệp cách mạng của đất nước. Họ có những đóng góp, những cống hiến xuất sắc phục vụ lợi ích của đất nước, dân tộc trong các giai đoạn kháng chiến của Đất nước.
Người có công gồm những người không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ, tuổi tác, họ bình đẳng nhau và có những đóng góp to lớn cho công cuộc đấu tranh và bảo vệ đất nước. Theo nghĩa hẹp: Khái niệm người có công để chỉ những cá nhân không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ… có những đóng góp, những cống hiến xuất sắc trong thời kỳ trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, được các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền công nhận. Cách đây 69 năm - Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn đồng bào cả nước: “. Thương binh là những người đã hy sinh gia đình, hy sinh xương 10 máu để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ đồng bào, vì lợi ích của Tổ quốc, lợi ích của đồng bào mà các đồng chí đó bị ốm yếu.
Vì vậy, Tổ quốc và đồng bào phải biết ơn, phải giúp đỡ những người con anh dũng ấy”. Người có công ở nước ta hiện nay được điều chỉnh bởi Pháp lệnh ưu đãi người có công. Đặc điểm của người có công Người có công là lực lượng lao động chính của gia đình và xã hội. Do di chứng của chiến tranh, người có công mang trong mình nhiều thương tích, bệnh tật, sức khỏe giảm sút.
Vậy nên, cuộc sống của bản thân và gia đình người có công còn gặp nhiều khó khăn. Họ luôn trân trọng quá khứ và tự hào về công lao đóng góp của bản thân và gia đình cho sự nghiệp cách mạng. Họ là người có thành tích đóng góp hoặc cống hiến xuất sắc vì lợi ích của dân tộc, những đóng góp, cống hiến của họ có thể là trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc và cũng có thể là trong cuộc xây dựng và phát triển đất nước.Trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, họ luôn có tinh thần yêu nước quật cường, bền bỉ, gan dạ, suốt đời vì nước, vì dân, sẵn sàng đem hết tài sản, của cải vật chất của bản thân và gia đình để cống hiến cho cách mạng, thậm chí không tiếc máu xương, sẵn sàng hi sinh thân mình và vận động người thân trong gia đình đứng ra che chở bảo vệ cách mạng, chiến đấu chống lại kẻ thù bảo vệ độc lập dân tộc. Đến khi đất nước hòa bình, thống nhất, mặc dù mang trong mình những thương tích, bệnh tật, họ tiếp tục phát huy phẩm chất tốt đẹp của bản thân, phấn đấu vươn lên trong cuộc sống, lao động, vượt qua khó khăn góp phần xây dựng Tổ quốc.
Có thể khẳng định rằng người có công luôn luôn sống gương mẫu, ủng hộ và chấp hành tốt chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, là tấm gương để mọi người trong gia đình, xã hội noi theo; luôn trung thành với chế độ mà bản thân đã đem sức lực, máu xương 11 để bảo vệ; luôn thể hiện tinh thần đấu tranh quyết liệt với tiêu cực của xã hội. Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế thị trường, người có công có hoàn cảnh khó khăn đôi lúc cảm thấy bị thiệt thòi, thua thiệt, mất mát hơn so với những người xung quanh. Vì vậy rất cần sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta. Mỗi loại hình đối tượng người có công và thân nhân có những đặc điểm khác nhau đòi hỏi phải tìm hiểu kỹ đặc điểm, nhu cầu của họ, đặc biệt là đưa ra giải pháp chăm sóc, hỗ trợ phù hợp nhằm bù đắp phần nào những hi sinh, cống hiến to lớn của người có công .4 Phân loại người có công Đối với thương binh, bệnh binh thời kì kháng chiến chống Pháp: số lượng ít, tuổi đã cao, họ sống khiêm tốn, trong sạch, ít đòi hỏi quyền lợi cá nhân, nhu cầu vật chất giản dị; thậm chí họ sẵn sàng hiến tặng tài sản ít ỏi còn lại của mình cho công việc từ thiện, khuyến học, việc chung của cộng đồng dân cư… Đời sống tinh thần đối tượng này khá cao, thích tìm hiểu và tham gia bình luận tình hình thời sự trong nước và thế giới, thường xuyên gặp gỡ bạn bè trao đổi thông tin và ôn lại kỷ niệm, quá khứ hào hùng của dân tộc.
Đối với thương binh, bệnh binh thời kì kháng chiến chống Mỹ trở về sau: Đa số ở tuổi trung niên, hầu hết họ có ý thức tự chủ, kiềm chế, hăng hái, nhiệt tình trong công tác xã hội. Tuy nhiên họ là những người chịu ảnh hưởng lớn từ tác động của đời sống kinh tế, xã hội, họ nhạy cảm với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước liên quan đến bản thân. Một số ít đối tượng có tư tưởng công thần, hay kể công, ỷ vào công lao đóng góp của mình để đưa ra yêu sách, đòi hỏi quá đáng.