Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các tội xâm phạm sức khỏe trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các tội xâm phạm sức khỏe trên địa bàn tỉnh bắc, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Văn Hùng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Tuân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các tội xâm phạm sức khỏe trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh - Thực trạng và một số kiến nghị
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VÀ KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CON NGƯỜI
• 1.1. Tội xâm phạm sức khỏe con người và các dấu hiệu pháp lý đặc trưng
• 1.1.1. Khái niệm các tội xâm phạm sức khỏe con người
• 1.1.2. Các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của các tội xâm phạm sức khỏe con người
• 1.1.3. Khái niệm, đối tượng, phạm vi thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra
• 1.1.4. Đặc điểm thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm sức khỏe con người
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VÀ KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CON NGƯỜI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH
• 2.1. Pháp luật về thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra
• 2.2. Kết quả đạt được trong hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các tội xâm phạm sức khỏe
• 2.3. Đánh giá hiệu quả hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra đối với các tội xâm phạm sức khỏe con người ở Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh
• 2.4. Những hạn chế và nguyên nhân khi thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra đối với các tội xâm phạm sức khỏe con người
• 2.4.1. Nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VỀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VÀ KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CON NGƯỜI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Hoàn thiện pháp luật về thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra
• 3.2. Nâng cao hiệu quả thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các tội xâm phạm sức khỏe con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.1. Tổ chức điều hành tốt hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án xâm phạm sức khỏe con người
• 3.2.2. Tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra
• 3.2.3. Chủ động đề ra yêu cầu điều tra
• 3.2.4. Xây dựng mối quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong hoạt động điều tra
• 3.2.5. Nắm vững quan điểm và thực hiện đúng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra
• 3.2.6. Nâng cao nhận thức về hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra đối với các vụ án xâm phạm sức khỏe con người
• 3.2.7. Đổi mới công tác tổ chức cán bộ
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hành quyền công tố tại Bắc Ninh

Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) tại Bắc Ninh. Quyền công tố không chỉ đảm bảo việc thực thi pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi của công dân. Tại Bắc Ninh, việc thực hiện quyền công tố trong các vụ án xâm phạm sức khỏe con người đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

1.1. Khái niệm quyền công tố và kiểm sát điều tra

Quyền công tố là quyền của VKSND trong việc khởi tố, điều tra và truy tố các vụ án hình sự. Kiểm sát điều tra là hoạt động giám sát, kiểm tra tính hợp pháp của các hoạt động điều tra. Hai hoạt động này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, đảm bảo tính chính xác và công bằng trong quá trình tố tụng.

1.2. Vai trò của VKSND trong bảo vệ sức khỏe con người

VKSND đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe con người thông qua việc thực hiện quyền công tố. Các vụ án xâm phạm sức khỏe con người thường có tính chất phức tạp, đòi hỏi VKSND phải có sự nhạy bén và quyết đoán trong việc xử lý.

II. Thách thức trong thực hành quyền công tố tại Bắc Ninh

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện quyền công tố, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc kiểm sát điều tra các tội xâm phạm sức khỏe. Những thách thức này không chỉ đến từ quy định pháp luật mà còn từ thực tiễn áp dụng.

2.1. Hạn chế trong quy định pháp luật

Một số quy định pháp luật hiện hành còn thiếu cụ thể, gây khó khăn cho VKSND trong việc áp dụng. Điều này dẫn đến việc không thể xử lý kịp thời các vụ án xâm phạm sức khỏe, ảnh hưởng đến quyền lợi của nạn nhân.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập chứng cứ

Việc thu thập chứng cứ trong các vụ án xâm phạm sức khỏe thường gặp khó khăn do tính chất nhạy cảm của vụ việc. Điều này đòi hỏi VKSND phải có các phương pháp điều tra hiệu quả hơn để đảm bảo tính chính xác của thông tin.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả thực hành quyền công tố

Để nâng cao hiệu quả thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Những phương pháp này sẽ giúp VKSND hoạt động hiệu quả hơn trong việc xử lý các vụ án xâm phạm sức khỏe.

3.1. Tăng cường đào tạo cán bộ kiểm sát

Đào tạo cán bộ kiểm sát là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố. Cán bộ cần được trang bị kiến thức chuyên môn vững vàng và kỹ năng thực tiễn để xử lý các vụ án phức tạp.

3.2. Cải cách quy trình điều tra

Cải cách quy trình điều tra sẽ giúp VKSND thực hiện quyền công tố một cách hiệu quả hơn. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan điều tra và VKSND để đảm bảo thông tin được chia sẻ kịp thời và chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bắc Ninh

Việc thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra tại Bắc Ninh đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những nghiên cứu sâu hơn để đánh giá hiệu quả thực tế của các biện pháp đã áp dụng.

4.1. Kết quả đạt được trong công tác kiểm sát

Trong thời gian qua, VKSND Bắc Ninh đã đạt được nhiều kết quả trong việc xử lý các vụ án xâm phạm sức khỏe. Số lượng vụ án được giải quyết kịp thời đã góp phần bảo vệ quyền lợi của công dân.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn sẽ giúp VKSND rút ra những điểm mạnh và điểm yếu trong công tác thực hành quyền công tố. Điều này sẽ là cơ sở để cải thiện và nâng cao hiệu quả công tác trong tương lai.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quyền công tố tại Bắc Ninh

Kết luận về thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra tại Bắc Ninh cho thấy cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả công tác. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao năng lực cho cán bộ.

5.1. Đề xuất cải cách pháp luật

Cần có những đề xuất cải cách pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi cho VKSND trong việc thực hiện quyền công tố. Các quy định cần cụ thể và rõ ràng hơn để tránh những khó khăn trong áp dụng.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan

Tăng cường hợp tác giữa VKSND và các cơ quan điều tra sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong việc xử lý các vụ án xâm phạm sức khỏe. Sự phối hợp chặt chẽ sẽ đảm bảo thông tin được chia sẻ và xử lý kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2008 – 2012, các cơ quan tiến hành tố tụng tại tỉnh Bắc Ninh đã tiếp nhận 1.458 tố giác, tin báo về tội phạm xâm phạm sức khỏe con người trên tổng số 6.426 tin báo tội phạm các loại, chiếm tỷ trọng cao dao động từ 19,0% đến 26,1%. Sự phát triển công nghiệp hóa bùng nổ cùng tốc độ đô thị hóa nhanh chóng đã đưa mật độ dân số của tỉnh lên mức 1.262 người/km² vào năm 2010, cao thứ ba cả nước và gần gấp 5 lần mức bình quân toàn quốc. Thực trạng này kéo theo các xung đột xã hội phức tạp, khiến tội phạm xâm phạm sức khỏe có chiều hướng gia tăng cả về số lượng lẫn tính chất nghiêm trọng.

Vấn đề đặt ra là việc thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra đối với nhóm tội danh này còn bộc lộ nhiều khó khăn, đặc biệt trong khâu thu thập chứng cứ, khám nghiệm hiện trường và giám định thương tích. Mục tiêu của nghiên cứu là làm rõ các vấn đề lý luận nền tảng, đánh giá toàn diện thực trạng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra tại Viện kiểm sát nhân dân hai cấp tỉnh Bắc Ninh, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm sát trong giai đoạn cải cách tư pháp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ 8 đơn vị hành chính cấp huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh Bắc Ninh trong mốc thời gian 5 năm (2008 – 2012). Kết quả nghiên cứu hướng đến mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải quyết tin báo đạt trên 95%, giảm tỷ lệ hồ sơ trả điều tra bổ sung xuống dưới 2% và bảo đảm 100% các quyết định phê chuẩn khởi tố đúng người, đúng tội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết quyền lực nhà nước và cải cách tư pháp theo định hướng tại Nghị quyết số 08-NQ/TW năm 2002 và Nghị quyết số 49-NQ/TW năm 2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020. Tinh thần cốt lõi được khẳng định xuyên suốt là "tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra". Về mặt lập pháp, nghiên cứu vận dụng các quy định tại Điều 71 Hiến pháp năm 1992 khẳng định quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân, kết hợp với các điều khoản từ Điều 104 đến Điều 110 Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 4 khái niệm pháp lý then chốt:

1. Thực hành quyền công tố: Hoạt động của Viện kiểm sát sử dụng các quyền năng pháp lý theo Điều 112 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 để truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội.
2. Kiểm sát điều tra: Hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các chủ thể tố tụng nhằm bảo đảm quá trình điều tra diễn ra khách quan, đúng trình tự theo Điều 113 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003.
3. Tội xâm phạm sức khỏe con người: Hành vi có lỗi xâm phạm quyền được tôn trọng và bảo vệ sức khỏe của người khác.
4. Cấu thành tội phạm vật chất: Dấu hiệu bắt buộc phải có hậu quả thương tích thực tế và mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa hành vi với hậu quả.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống sổ sách nghiệp vụ, báo cáo thống kê định kỳ của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh và Công an tỉnh Bắc Ninh từ năm 2008 đến năm 2012. Tổng cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 100% hồ sơ vụ án thụ lý kiểm sát điều tra trong 5 năm với 815 vụ án và 1.461 bị can, cùng 1.458 tố giác, tin báo tội phạm. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng cho dữ liệu thống kê tổng thể nhằm bảo đảm tính bao quát. Đồng thời, tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu điển hình đối với các vụ án phức tạp tại các huyện Quế Võ, Tiên Du và Yên Phong để phân tích sâu thực tế đánh giá chứng cứ.

Nghiên cứu kết hợp phương pháp phân tích định lượng và phân tích định tính. Dữ liệu số liệu được xử lý bằng thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm giữa các năm để nhận diện xu hướng biến động của tội phạm. Phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, quy nạp và diễn dịch được sử dụng để làm sáng tỏ các mâu thuẫn giữa quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp bảo đảm tính khách quan, khoa học và phản ánh trung thực bản chất của hoạt động kiểm sát điều tra tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng trong thực tiễn thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2008 – 2012:

1. Áp lực thụ lý tin báo tội phạm luôn ở mức cao: Số lượng tin báo về tội xâm phạm sức khỏe chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu tội phạm toàn tỉnh. Năm 2008 tiếp nhận 239 tin (chiếm 19,7%), năm 2009 tăng vọt lên 334 tin (chiếm 26,1%), năm 2010 là 322 tin (chiếm 24,5%), năm 2011 là 248 tin (chiếm 19,0%) và năm 2012 đạt 315 tin (chiếm 23,7%).
2. Số lượng vụ án thụ lý kiểm sát điều tra tăng liên tục: Tổng số án thụ lý tăng từ 149 vụ với 272 bị can năm 2008 lên 183 vụ với 320 bị can năm 2012 (tăng 22,8% về số vụ và 17,6% về số bị can). Viện kiểm sát đã truy tố tổng cộng 325 vụ án với 456 bị can sang Tòa án xét xử.
3. Tỷ lệ đình chỉ điều tra do rút đơn chiếm tỷ trọng áp đảo: Trong 5 năm có tới 204 vụ án với 234 bị can phải đình chỉ do người bị hại rút đơn yêu cầu khởi tố theo quy định tại khoản 2 Điều 105 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, chiếm khoảng 90% tổng số vụ án đình chỉ.
4. Công tác kiểm sát ngày càng chặt chẽ nhưng tỷ lệ trả hồ sơ bổ sung vẫn tồn tại: Viện kiểm sát đã hủy bỏ 3 quyết định khởi tố vụ án, hủy bỏ và không phê chuẩn 8 quyết định khởi tố bị can không có căn cứ, không phê chuẩn 36 lệnh tạm giam. Tuy nhiên, số vụ án phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung vẫn dao động từ 4 đến 7 vụ mỗi năm (năm 2008 có 7 vụ, năm 2011 có 6 vụ).

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ án đình chỉ do rút đơn chiếm tới 90% xuất phát từ đặc trưng tâm lý xã hội và tính chất bộc phát của nhóm tội phạm này. Sau khi sự việc xảy ra và cơ quan tiến hành tố tụng vào cuộc, gia đình bị can thường chủ động thỏa thuận bồi thường thiệt hại dân sự để người bị hại làm đơn bãi nại. Điều này đòi hỏi Kiểm sát viên phải nắm chắc hồ sơ để phân định rõ giữa việc tự nguyện rút đơn với các trường hợp bị đe dọa, ép buộc.

Bên cạnh đó, thời hạn giải quyết nguồn tin tội phạm đối với nhóm tội này thường kéo dài từ 2 đến 4 tháng do phải chờ kết luận giám định pháp y về tỷ lệ thương tật. Sự chậm trễ từ cơ quan giám định chuyên môn tạo ra điểm nghẽn lớn trong tiến độ tố tụng. Về mặt trình bày dữ liệu, các biến động này có thể được mô tả hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng kết hợp đường xu hướng, thể hiện rõ tương quan giữa tổng số tin báo tiếp nhận với số vụ khởi tố, truy tố và đình chỉ qua từng năm. Kết quả nghiên cứu tại Bắc Ninh có sự tương đồng với báo cáo chung của ngành Kiểm sát tại các địa bàn công nghiệp hóa trọng điểm phía Bắc, nhưng mang tính đặc thù cao hơn do mật độ dân cư tập trung đông tại các cụm khu công nghiệp lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các tội xâm phạm sức khỏe, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự và tố tụng hình sự: Kiến nghị Quốc hội và Tòa án nhân dân tối cao sớm ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về khái niệm "hung khí nguy hiểm" và các tình tiết định khung tại Điều 104 Bộ luật Hình sự. Quy định cụ thể thời hạn giám định thương tích tối đa không quá 30 ngày đối với các vụ việc thông thường nhằm rút ngắn thời gian giải quyết tin báo xuống dưới 20 ngày. Cơ quan chủ trì thực hiện là Quốc hội và Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong giai đoạn 2015 – 2017.
2. Tăng cường trách nhiệm công tố và gắn công tố với hoạt động điều tra: Yêu cầu Kiểm sát viên phải chủ động đề ra văn bản yêu cầu điều tra ngay trong 24 giờ đầu kể từ khi thụ lý tin báo; trực tiếp tham gia 100% các cuộc khám nghiệm hiện trường đối với vụ án nghiêm trọng, phức tạp. Cơ quan thực hiện là Viện kiểm sát nhân dân hai cấp tỉnh Bắc Ninh với mục tiêu giảm tỷ lệ hồ sơ trả điều tra bổ sung xuống dưới 1,5% từ năm 2015.
3. Xây dựng và thực hiện nghiêm quy chế phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế giao ban định kỳ hàng tháng giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát theo Thông tư liên tịch số 05/2005/TTLT-VKSTC-BCA-BQP; kiểm tra thực địa các vụ việc có dấu hiệu mâu thuẫn giữa hung khí và cơ chế hình thành vết thương. Cơ quan thực hiện là Công an tỉnh và Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh, triển khai từ quý I năm 2015.
4. Đổi mới công tác đào tạo và nâng cao trình độ cán bộ: Tổ chức định kỳ tối thiểu 4 lớp bồi dưỡng chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng đánh giá dấu vết thương tích, tâm lý học tư pháp và kỹ năng hỏi cung cho 100% Kiểm sát viên làm công tác án hình sự. Ban cán sự Đảng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh chịu trách nhiệm chỉ đạo thực hiện thường niên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và lý luận sâu sắc, là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

1. Kiểm sát viên và Điều tra viên đang công tác thực tế: Cung cấp cẩm nang thực tiễn về kỹ năng phân tích cơ chế hình thành vết thương, kỹ thuật dựng lại hiện trường và các bài học kinh nghiệm xử lý án có bị hại rút đơn khởi tố theo quy định của pháp luật.
2. Giảng viên và nhà nghiên cứu luật học: Cung cấp nguồn dữ liệu thực chứng phong phú với 815 vụ án và 1.461 bị can trong 5 năm, hỗ trợ công tác biên soạn giáo trình giảng dạy chuyên sâu môn Luật Tố tụng hình sự và Khoa học Điều tra hình sự.
3. Học viên cao học và sinh viên ngành Luật: Giúp người học nắm vững phương pháp luận nghiên cứu đề tài tư pháp hình sự, cách thức tiếp cận số liệu thống kê tội phạm học và phân tích hồ sơ vụ án cụ thể.
4. Các nhà hoạch định chính sách và lập pháp: Cung cấp các luận cứ thực tiễn từ địa phương có tốc độ đô thị hóa cao để phục vụ quá trình sửa đổi, hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân nào dẫn đến việc khoảng 90% các vụ án xâm phạm sức khỏe bị đình chỉ điều tra? Phần lớn các vụ án thuộc khoản 1 Điều 104 Bộ luật Hình sự năm 1999 khởi tố theo yêu cầu của người bị hại. Sau khi khởi tố, gia đình bị can đã tích cực bồi thường dân sự và thỏa thuận hòa giải thành công, dẫn đến việc người bị hại làm đơn rút yêu cầu khởi tố theo khoản 2 Điều 105 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003. Trong 5 năm, tỉnh Bắc Ninh đã đình chỉ 204 vụ với 234 bị can thuộc trường hợp này.

Tại sao thời hạn giải quyết tin báo tội phạm xâm phạm sức khỏe thường kéo dài hơn tội phạm sở hữu? Tội xâm phạm sức khỏe có cấu thành vật chất, bắt buộc phải có kết luận giám định pháp y về tỷ lệ thương tật mới đủ căn cứ xác định dấu hiệu tội phạm. Thời gian trưng cầu và chờ đợi kết quả giám định y khoa thường kéo dài từ 2 đến 4 tháng, trong khi các tội xâm phạm sở hữu chỉ cần định giá tài sản trong 1 đến 2 ngày là có thể ra quyết định khởi tố.

Kiểm sát viên cần xử lý như thế nào khi công cụ gây án không khớp với thương tích trên cơ thể nạn nhân? Kiểm sát viên phải kiên quyết không phê chuẩn quyết định khởi tố nếu chưa rõ chứng cứ, đồng thời yêu cầu Cơ quan điều tra tiến hành dựng lại hiện trường hoặc giám định lại. Điển hình như vụ án tại Quế Võ năm 2009, việc kiểm tra lại vị trí mương nước phát hiện cọc tre dính máu đã giúp chuyển tội danh chính xác từ cố ý sang vô ý gây thương tích với tỷ lệ thương tật 36%.

Tỷ trọng tội xâm phạm sức khỏe tại Bắc Ninh trong giai đoạn 2008 – 2012 biến động ra sao? Nhóm tội này luôn chiếm tỷ lệ cao trong tổng số tin báo tội phạm toàn tỉnh, dao động từ 19,0% đến 26,1%. Năm 2008 chiếm 19,7% (239/1.208 tin), năm 2009 đạt đỉnh 26,1% (334/1.277 tin), năm 2010 là 24,5% (322/1.312 tin), năm 2011 là 19,0% (248/1.302 tin) và năm 2012 là 23,7% (315/1.327 tin).

Biện pháp nào quan trọng nhất để hạn chế việc trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa Viện kiểm sát và Cơ quan điều tra? Biện pháp then chốt là gắn công tố với điều tra ngay từ thời điểm tiếp nhận nguồn tin, Kiểm sát viên phải chủ động trực tiếp tham gia khám nghiệm hiện trường và ban hành yêu cầu điều tra bằng văn bản. Việc phối hợp chặt chẽ ngay từ đầu giúp triệt tiêu các thiếu sót về chứng cứ, kéo giảm số vụ trả hồ sơ từ mức 7 vụ năm 2008 xuống dưới 2% tổng số án thụ lý.

Kết luận

Luận văn đã thực hiện một công trình nghiên cứu chuyên sâu và toàn diện với 5 kết quả nổi bật:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra đối với các tội xâm phạm sức khỏe con người.
• Phân tích thực trạng 1.458 tin báo và 815 vụ án thụ lý tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2008 – 2012.
• Làm rõ đặc thù 90% án đình chỉ do rút đơn và nút thắt thời gian giám định thương tật kéo dài từ 2 đến 4 tháng.
• Đánh giá khách quan kết quả kiểm sát với 325 vụ án được truy tố đúng pháp luật, không xảy ra oan sai.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực đội ngũ Kiểm sát viên.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về hoạt động công tố tại địa bàn phát triển công nghiệp năng động. Kế hoạch tiếp theo là hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành tư pháp trong năm 2015 và áp dụng quy trình số hóa kiểm sát nguồn tin tội phạm. Xin mời các chuyên gia, giảng viên và học viên quan tâm tham khảo toàn văn công trình để ứng dụng vào công tác nghiên cứu và thực thi pháp luật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VÀ KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CON NGƯỜI 1. TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CON NGƯỜI VÀ CÁC DẤU HIỆU PHÁP LÝ ĐẶC TRƯNG 1. Khái niệm các tội xâm phạm sức khỏe con người Con người với tư cách là một thực thể của tự nhiên và xã hội, luôn là đối tượng được quan tâm và bảo vệ hàng đầu trong mọi nhà nước, đặc biệt là ở các nhà nước hiện đại vấn đề con người càng được quan tâm. Xã hội ngày càng phát triển thì việc bảo vệ con người và các lợi ích của con người càng được chú trọng.

Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng: Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể phát triển. Tôn trọng và bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích dân tộc, đất nước và quyền làm chủ của nhân dân. Kết hợp và phát huy đầy đủ vai trò của xã hội, gia đình, nhà trường, từng tập thể lao động, các đoàn thể và cộng đồng dân cư trong việc chăm lo xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân; có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi; sống có văn hóa, nghĩa tình; có tinh thần quốc tế chân chính. Xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, thật sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách [5, tr.

Vì vậy, để đạt được mục tiêu trên, trước hết là bảo vệ tính mạng, sức khỏe của họ, vì đó là những điều có ý nghĩa hàng đầu đối với con người. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Những hành vi xâm phạm sức khỏe con người là xâm phạm vào một trong những quyền thiêng liêng nhất - quyền được bảo vệ sức khỏe. Ở Việt Nam sức khỏe con người được pháp luật bảo vệ trên mọi phương diện, lĩnh vực liên quan đến cuộc sống, làm việc, học tập, sinh hoạt của con người. Các tội xâm phạm sức khỏe là những hành vi (hành động hoặc không hành động) có lỗi (cố ý hoặc vô ý) xâm phạm quyền được tôn trọng và bảo vệ sức khỏe người khác.

Sức khỏe con người là một trong những quyền bất khả xâm phạm. Điều 71 Hiến pháp 1992 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định: "Công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm" [21]. Không ai hoặc cơ quan, tổ chức nào có quyền xâm phạm đến sức khỏe của người khác, những hành vi xâm phạm đến sức khỏe của người khác đều bị pháp luật trừng trị. Sức khỏe con người, theo Từ điển bách khoa Việt Nam: "là trạng thái thoải mái đầy đủ về thể chất, tâm thần mà không chỉ có ý nghĩa là không có bệnh hay thương tật, cho phép mỗi người thích ứng nhanh chóng với biến đổi môi trường, giữ được lâu dài khả năng lao động và lao động có hiệu quả" [10, tr.

Xâm phạm sức khỏe con người là gây lên mức độ thương tật hoặc làm mất khả năng lao động trong một chừng mực nhất định. Tùy theo tính chất của hành vi phạm tội và mức độ lỗi của người phạm tội mà Luật hình sự quy định mức độ gây thương tích cho người khác phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Bộ luật hình sự (BLHS) năm 1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009) quy định các tội xâm phạm sức khỏe của con người gồm các điều: - Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 104). - Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh (Điều 105).

- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 106). 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong khi thi hành công vụ (Điều 107). - Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 108). - Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (Điều 109).

- Tội hành hạ người khác (Điều 110). Các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của các tội xâm phạm sức khỏe con người Để nâng cao chất lượng hoạt động THQCT và KSĐT các vụ án xâm phạm sức khỏe, trước hết phải nắm vững các dấu hiệu pháp lý đặc trưng. Việc nắm vững các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội phạm này là căn cứ để nghiên cứu đường lối, giải pháp, biện pháp đấu tranh, phòng chống phù hợp, đồng thời giúp cho cơ quan và người có thẩm quyền có thể xác định, hành vi đã xảy ra có cấu thành tội phạm hay không, cấu thành tội danh cụ thể nào. Các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội xâm phạm sức khỏe được biểu hiện thông qua các dấu hiệu thuộc bốn yếu tố cấu thành tội phạm.

Khách thể của tội phạm xâm phạm sức khỏe con người Con người khi sinh ra, tạo hóa cho họ một cơ thể hoàn thiện hoặc có thể không hoàn thiện cả về thể chất lẫn tinh thần và đã được pháp luật thừa nhận bảo vệ, không ai có quyền xâm phạm. Sức khỏe của con người là vốn quý nhất của từng con người và xã hội. Con người có sức khỏe thì mới có điều kiện học tập, lao động sáng tạo ra của cải vật chất nuôi sống bản thân họ, gia đình và xã hội. Vì vậy, xâm phạm làm tổn thương đến sức khỏe con người đều phải được xử lý nghiêm minh.

Hành vi xâm phạm đến sức khỏe con người là dùng tác động ngoại lực hoặc dùng bất kỳ hình thức nào làm cho người đó yếu đi hoặc gây tổn thương, cố tật ở 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] các bộ phận của con người, gây nên bệnh tật làm tổn hại đến sức khỏe dẫn đến hoạt động (lao động, sinh hoạt) bị suy giảm, hoặc mất khả năng suy nghĩ, học tập, lao động sáng tạo của nạn nhân. Khái niệm sức khỏe của con người được xem xét ở đây là tình trạng sức khỏe vốn có ban đầu của nạn nhân khi chưa bị xâm phạm và sau khi bị xâm phạm. Đây chính là cơ sở quan trọng để xem xét, đánh giá mức độ nguy hiểm của hành vi. Do đó, khách thể của nhóm tội này là quyền được tôn trọng và bảo vệ sức khỏe.

Đối tượng của nhóm này là những chủ thể có quyền được tôn trọng và bảo vệ sức khỏe. Đó là những người đang sống, đang tồn tại với tư cách là con người thực thể tự nhiên và xã hội. Mặt khách quan của tội phạm - Hành vi khách quan của tội xâm phạm sức khỏe là những hành vi có tính chất gây tổn hại cho sức khỏe của con người. Những hành vi đó có thể là hành động hoặc có thể là không hành động (chủ yếu là với tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính, Điều 109 BLHS).

- Hậu quả của hành vi khách quan nói trên là những thiệt hại gây cho quyền được tôn trọng và bảo vệ sức khỏe thể hiện dưới dạng thiệt hại về thể chất là thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe. Dấu hiệu hậu quả là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm của 6 tội quy định tại các điều từ Điều 104 đến Điều 109 BLHS. Trong cấu thành tội phạm tại Điều 110 BLHS, dấu hiệu hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc. Một vấn đề đặt ra là quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả thương tích hoặc tổn thương khác, khi đã xác định có hành vi xâm phạm sức khỏe và có hậu quả thương tích hoặc hậu quả tổn thương khác, đòi hỏi phải xác định hậu quả này là do chính hành vi đó gây ra.

- Công cụ, phương tiện phạm tội: để thực hiện hành vi xâm phạm sức khỏe người khác, người phạm tội dùng công cụ phương tiện gì. Các tội xâm 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phạm sức khỏe con người, người phạm tội dùng rất nhiều công cụ phương tiện phạm tội, có thể là công cụ phương tiện được chế tạo tinh vi, cũng có những công cụ có sẵn trong tự nhiên. Nhưng vấn đề đặt ra là công cụ, phương tiện nào được coi là hung khí nguy hiểm và đối với vấn đề cấu thành tội phạm là phải chứng minh được quan hệ nhân quả giữa công cụ, phương tiện gây án và hậu quả là thương tích, tổn hại để lại trên cơ thể nạn nhân, xác định thương tích đó là do công cụ, phương tiện đó gây ra. Mặt chủ quan của tội phạm Lỗi của người phạm tội có thể là lỗi cố ý (như tội quy định tại Điều 104 BLHS) hoặc là vô ý (như tội quy định tại Điều 108 BLHS).

- Đối với lỗi cố ý có thể là cố ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp, người phạm tội có thể mong muốn hậu quả thương tích hoặc hậu quả tổn hại cho sức khỏe nhưng cũng có thể chỉ chấp nhận hậu quả đó. Lỗi cố ý cần phải làm rõ: + Vô cớ xâm phạm sức khỏe người khác. + Trạng thái tinh thần bị kích động mạnh. + Phòng vệ chính đáng - vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.

- Đối với lỗi vô ý có thể là vô ý vì quá tự tin hoặc vô ý do cẩu thả. - Động cơ phạm tội là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm của tội quy định tại Điều 106 BLHS và là dấu hiệu định khung tăng nặng của tội được quy định tại Điều 104 BLHS. Chủ thể của tội phạm Chủ thể của nhóm tội này có thể bất kỳ người nào có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định: - Từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm. - Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong nhóm tội xâm phạm sức khỏe có hai tội đòi hỏi chủ thể phải là chủ thể đặc biệt.