Thực Hành Dân Chủ Cơ Sở Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Ở Vùng Đồng Bằng Sông Hồng Hiện Nay

Thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở đồng bằng sông Hồng hiện nay, góp phần nâng cao đời sống và phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọ
• Người hướng dẫn: GS,TS. Lê Văn Lợi
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Thực Hành Dân Chủ Cơ Sở Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Ở Vùng Đồng Bằng Sông Hồng Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THỰC HÀNH DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
• 1.1. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng
• 1.2. Khái quát kết quả chủ yếu của những công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỰC HÀNH DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG
• 2.1. Quan niệm cơ bản về thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
• 2.2. Chủ thể, nội dung, hình thức thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
• 2.3. Vai trò và những yếu tố tác động đến thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng hiện nay
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC HÀNH DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA HIỆN NAY
• 3.1. Khái quát đặc điểm vùng đồng bằng sông Hồng tác động đến thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
• 3.2. Thực trạng thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng
• 3.3. Nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế và những vấn đề đặt ra hiện nay
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM ĐỊNH HƯỚNG, MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TĂNG CƯỜNG THỰC HÀNH DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Quan điểm định hướng tăng cường thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng
• 4.2. Một số giải pháp chủ yếu tăng cường thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới

Thực hành dân chủ cơ sở (DCCS) là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng nông thôn mới (NTM) ở vùng Đồng bằng sông Hồng. Việc thực hiện DCCS không chỉ giúp nâng cao quyền tham gia của người dân mà còn tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng. Nghiên cứu cho thấy, DCCS có vai trò quyết định trong việc phát huy sức mạnh của nhân dân, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của nông thôn.

1.1. Khái niệm và vai trò của dân chủ cơ sở

Dân chủ cơ sở được hiểu là quyền tham gia của người dân vào các quyết định liên quan đến cuộc sống của họ. Vai trò của DCCS trong xây dựng NTM là rất lớn, giúp người dân có tiếng nói trong việc phát triển cộng đồng.

1.2. Lịch sử phát triển của thực hành dân chủ cơ sở

Thực hành DCCS đã có lịch sử phát triển lâu dài tại Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh xây dựng NTM. Các chính sách của Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình này.

II. Những thách thức trong thực hành dân chủ cơ sở ở Đồng bằng sông Hồng

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng thực hành DCCS trong xây dựng NTM ở Đồng bằng sông Hồng vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như sự thiếu minh bạch trong quản lý, quyền tham gia của người dân chưa được đảm bảo, và tình trạng tham nhũng vẫn tồn tại.

2.1. Thiếu minh bạch trong quản lý

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu minh bạch trong các quyết định của chính quyền địa phương. Điều này dẫn đến sự nghi ngờ và thiếu niềm tin từ phía người dân.

2.2. Quyền tham gia của người dân chưa được đảm bảo

Nhiều người dân vẫn chưa nhận thức rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia vào các hoạt động xây dựng NTM, dẫn đến sự thụ động trong việc thực hiện quyền dân chủ.

III. Phương pháp tăng cường thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng NTM

Để nâng cao hiệu quả thực hành DCCS, cần áp dụng các phương pháp cụ thể nhằm khuyến khích sự tham gia của người dân. Các giải pháp như tổ chức các buổi họp cộng đồng, tăng cường thông tin và giáo dục về quyền lợi của người dân là rất cần thiết.

3.1. Tổ chức các buổi họp cộng đồng

Tổ chức các buổi họp cộng đồng giúp người dân có cơ hội để bày tỏ ý kiến và tham gia vào quá trình ra quyết định. Đây là một cách hiệu quả để phát huy quyền làm chủ của người dân.

3.2. Tăng cường thông tin và giáo dục

Cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về các chính sách, quy định liên quan đến DCCS sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về DCCS

Nghiên cứu cho thấy, việc thực hành DCCS đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong xây dựng NTM. Người dân đã có cơ hội tham gia vào các quyết định quan trọng, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển cộng đồng.

4.1. Kết quả đạt được từ thực hành DCCS

Việc thực hành DCCS đã giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, cải thiện cơ sở hạ tầng và môi trường sống tại các vùng nông thôn.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy, sự tham gia của người dân là yếu tố quyết định trong việc xây dựng NTM thành công. Cần tiếp tục phát huy và cải thiện các phương pháp thực hành DCCS.

V. Kết luận và tương lai của thực hành dân chủ cơ sở

Thực hành DCCS trong xây dựng NTM ở Đồng bằng sông Hồng cần được tiếp tục phát triển và hoàn thiện. Các chính sách cần được điều chỉnh để đảm bảo quyền lợi của người dân, từ đó tạo ra một môi trường phát triển bền vững.

5.1. Tương lai của DCCS trong xây dựng NTM

Tương lai của DCCS trong xây dựng NTM phụ thuộc vào sự cam kết của chính quyền và sự tham gia tích cực của người dân. Cần có các chính sách hỗ trợ để khuyến khích sự tham gia này.

5.2. Đề xuất các giải pháp cho tương lai

Đề xuất các giải pháp như tăng cường giáo dục về quyền dân chủ, cải thiện quy trình ra quyết định và nâng cao tính minh bạch trong quản lý sẽ giúp thực hành DCCS hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng. Chương 2: Cơ sở lý luận của thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng. Chương 3: Thực trạng thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng và những vấn đề đặt ra hiện nay. Chương 4: Quan điểm định hƣớng, một số giải pháp chủ yếu tăng cƣờng thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng trong thời gian tới.

8 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THỰC HÀNH DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG 1. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở vùng đồng bằng sông Hồng 1. Những công trình nghiên cứu trong nước 1. Những công trình đề cập đến lý luận về thực hành dân chủ cơ sở trong xây dựng nông thôn mới Dân chủ là vấn đề đƣợc các nhà kinh điển mác xít đề cập đến từ rất sớm khi nghiên cứu về sự vận động phát triển của xã hội và bản chất của nhà nƣớc.

Các công trình của các nhà khoa học nghiên cứu những quan điểm của C. Ăngghen về dân chủ phải kể đến nhƣ: Tác giả Dƣơng Trung Ý (2013) có bài viết: “Quan điểm của V.Lênin về dân chủ và phát huy dân chủ trong Đảng”[166]. Tác giả đã khái quát nội dung quan điểm của V.Lênin về dân chủ và tầm quan trọng của việc thực hiện dân chủ đối với các đảng chính trị thuộc giai cấp công nhân; tập trung phân tích những luận điểm của V.Lênin về phát huy dân chủ trong Đảng đặc biệt là nguyên tắc tập trung dân chủ. Dân chủ trong Đảng phải gắn liền với tập trung, đi đến tập trung, thống nhất trong tổ chức Đảng.

Đảng ta tiếp tục hoàn thiện, cụ thể hóa, quy chế hóa nguyên tắc tập trung dân chủ, tăng cƣờng tính công khai, minh bạch trong hoạt động của các cấp ủy, tổ chức Đảng và cơ quan nhà nƣớc; thực hiện dân chủ, công khai trong bầu cử và công tác cán bộ, tiếp tục đẩy mạnh thực hiện phê bình và tự phê bình, xóa bỏ những bất bình đẳng, chênh lệch về chế độ, chính sách trong Đảng, Nhà nƣớc và các tổ chức chính trị xã hội. Tác giả Nguyễn Đình Minh (2014) với bài viết:“Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định chế độ dân chủ ở nước ta hiện nay”[84]. Trong bài viết, tác giả trình bày những yếu tố tác động đến tình hình đất nƣớc ta; các thế lực thù địch chống phá hoạt động lãnh đạo của Đảng. Đảng phải biết phát huy sức mạnh của nhân dân, tập hợp quần chúng nhân dân tham gia đóng góp ý kiến.

9 Tác giả Trần Thị Minh Tuyết, Vũ Thị Thanh Huyền (2016) với bài viết “Vai trò của dân chủ theo tư tưởng Hồ Chí Minh và sự vận dụng trong Văn kiện Đại hội lần thứ XII của Đảng”[147]. Bài viết trình bày quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của dân chủ, tác giả đi vào phân tích sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam về dân chủ theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh theo tinh thần Đại hội XII. Đảng ta luôn lấy chủ nghĩa Mác- Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tƣ tƣởng, kim chỉ nam cho hành động, lãnh đạo cách mạng Việt Nam và xây dựng đất nƣớc đi lên CNXH; đề ra những phƣơng hƣớng và nhiệm vụ cụ thể nhằm thực thi dân chủ; nhấn mạnh quyền làm chủ của ngƣời dân trên tất cả các mặt của đời sống xã hội. Tác giả Nguyễn Tất Viễn (2017) có bài viết: “Phê phán quan điểm cho rằng thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ chỉ dẫn đến tập trung quan liêu, mất dân chủ”[159].

Tác giả đã khái quát những quan điểm cơ bản của C. Ăngghen khởi thảo sau này đƣợc V.Lênin khái quát về nguyên tắc tập trung dân chủ và đƣợc xác định là nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng Cộng sản. Tác giả đã phân tích những luận điểm của C. Ăngghen về dân chủ chỉ ra bản chất, nguồn gốc của dân chủ; cơ chế thực hành nền dân chủ XHCN; tính giai cấp của nền dân chủ XHCN; vai trò lãnh đạo của giai cấp vô sản.

Cuốn sách của tác giả Nguyễn Tài Đông, Trần Tuấn Phong, Cao Thu Hằng (Đồng chủ biên) (2018), Tư tưởng của C. Mác về công bằng xã hội với dân chủ và ý nghĩa hiện thời của nó [44]. Cuốn sách tập trung vào ba phần chính đó là: Quan niệm của C. Mác về công bằng xã hội và dân chủ; giá trị và sự vận dụng phát triển quan niệm của C.

Mác về công bằng xã hội, dân chủ vào thực tiễn Việt Nam; kinh nghiệm quốc tế về việc vận dụng phát triển quan niệm của C. Mác về công bằng xã hội, dân chủ. Tác giả đã nêu lên ý nghĩa lý luận, luận điểm của C. Mác về công bằng xã hội, dân chủ và những quan niệm của C.

Mác về công bằng xã hội và dân chủ; từ đó tổng kết cơ sở đƣa ra những giá trị và sự vận dụng phát triển quan niệm của C. Mác vào thực tiễn Việt Nam và trên thế giới. Tác giả Tạ Ngọc Tấn (2018) có bài viết: “Từ tư tưởng của C.Mác về dân chủ đến xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”[115]. Tác giả Tạ Ngọc Tấn đã phân tích tƣ tƣởng của C.

Mác về bản chất của dân chủ, với tính chất là một chế độ nhà nƣớc, trong đó nhân dân giữ vai trò trung tâm; sự 10 khác biệt về bản chất giữa chế độ dân chủ với chế độ quân chủ; sự tham gia chính trị của nhân dân là yếu tố cốt lõi, quyết định đối với vai trò làm chủ của nhân dân trong chế độ nhà nƣớc dân chủ; quy luật vận động, phát triển của xã hội trong đó kinh tế là một yếu tố quan trọng. Tiếp theo đó, bài viết: “Chủ nghĩa Mác- Lênin về dân chủ xã hội chủ nghĩa: giá trị bền vững và những luận điểm cần làm sáng tỏ”[105] của tác giả Nguyễn Văn Quyết, Hà Minh Hoàn (2019) cũng phân tích những quan điểm của C. Ăngghen về dân chủ và đƣa ra nhận định dân chủ XHCN là những nội dung cốt lõi trong hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về CNXH. Tác giả tập trung phân tích những giá trị cốt lõi về dân chủ XHCN cần phải bổ sung, phát triển cho phù hợp với điều kiện hiện nay.

Bài viết của Lê Minh Quân (2021), “Quan điểm của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác- Lênin về dân chủ và ý nghĩa đối với công cuộc đổi mới ở Việt Nam”[99]. Tác giả đƣa ra và phân tích tƣ tƣởng của C.Lênin về dân chủ với những giá trị khoa học mang tính thực tiễn đó là: nhận thức về dân chủ trên lập trƣờng của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, tạo ra sự thay đổi có tính cách mạng trong nhận thức và thực hành dân chủ; xác định giá trị, hạn chế và ý nghĩa lịch sử của dân chủ tƣ sản trên tinh thần khoa học và cách mạng; hình thành quan điểm về dân chủ nhằm giải quyết những nhiệm vụ lịch sử của cách mạng vô sản và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội (CNXH). Bài viết của tác giả Trần Thanh Giang (2021), “Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trong giai đoạn hiện nay”[46]. Tác giả đã trình bày những nhận thức của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát huy dân chủ XHCN.

Đồng thời, phân tích thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của thực hiện dân chủ XHCN ở Việt Nam. Từ đó, tác giả chỉ ra những định hƣớng của Đảng trong việc phát huy dân chủ XHCN, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trong thời gian tới. Những công trình đề cập đến lý luận về DCCS và thực hành DCCS Cuốn sách: “Một số vấn đề lý luận, thực tiễn về dân chủ trực tiếp, DCCS trên thế giới và Việt Nam” của tác giả Đào Trí Úc và các cộng sự (2014)[148]. Cuốn sách gồm tập hợp những bài tham luận tại Hội thảo “Dân chủ trực tiếp, 11 DCCS trên thế giới và ở Việt Nam”.

Các bài viết đều tập trung đƣa ra quan niệm về dân chủ; dân chủ trực tiếp, DCCS; đồng thời, có bài viết tập trung phân tích các hình thức thực hiện dân chủ trực tiếp, DCCS. Có bài viết phân tích về thực hiện DCCS của các nƣớc trên thế giới, mô hình thực hiện dân chủ của các nƣớc trên thế giới; qua đó, tham chiếu với thực tiễn thực hiện DCCS ở Việt Nam. Đồng thời, cuốn sách cũng phân tích thực trạng vấn đề DCCS và đƣa ra những giải pháp nâng cao chất lƣợng thực hiện DCCS ở Việt Nam. Bài viết của tác giả Đoàn Mạnh Hùng (2018): “Thực hành dân chủ trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh” [57].

Thực hành dân chủ là một trong những nội dung cốt lõi trong di sản dân chủ của Hồ Chí Minh đƣợc thể hiện ở cả hai mặt lý luận và thực tiễn thực hành dân chủ. Tác giả đã trình bày những nội dung cốt lõi về thực hành dân chủ của Hồ Chí Minh thể hiện ở các khía cạnh: mục đích thực hành dân chủ; nội dung thực hành dân chủ trên lĩnh vực chính trị; thực hành dân chủ trong Đảng; những điều kiện thực hành dân chủ; những giá trị về thực hành dân chủ trong tƣ tƣởng Hồ Chí Minh đã để lại cho sự nghiệp xây dựng đất nƣớc của Đảng và Nhà nƣớc ta. Tác giả Nguyễn Văn Thâm (2019) với bài viết “Một số vấn đề lý luận về DCCS và vai trò của DCCS”, Tạp chí Tổ chức nhà nƣớc [124]. Theo đó, tác giả đƣa ra những quan niệm của các nhà khoa học khác nhau về dân chủ và DCCS, từ đó rút ra khái niệm cơ bản về dân chủ và DCCS; vai trò của DCCS có ảnh hƣởng mạnh mẽ đến quá trình xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN.

Trong bài viết, tác giả đã nêu lên vấn đề đặt ra để đảm bảo ngƣời dân đƣợc thực hiện quyền dân chủ và DCCS của mình; ngƣời dân đƣợc hƣớng dẫn nhƣ thế nào để hiểu rõ giới hạn, nội dung quyền dân chủ của mình và làm thế nào để ngƣời dân nhận thức đúng đắn về quyền dân chủ của mình.