Đặt vấn đề Ngày xưa hay ngày nay con người đều thưởng thức và hướng tới cái đẹp. Hoa không chỉ là biểu tượng của cái đẹp, nó còn là nguồn cảm hứng trong cuộc sống. Hoa đem lại sự thoải mái, thư giãn cho con người, là ý nghĩa con người gửi gắm và còn mang lại giá trị kinh tế cao. Hiện nay, hoa cây cảnh đang phát triển mạnh, đã tạo thành một ngành thương mại.
Những người chơi hoa luôn có xu hướng tìm kiếm những loài hoa mới lạ, độc đáo và có ý nghĩa. Hoa Lồng Đèn có tên khoa học là Fuchsia magellanica, là một loài thuộc họ onagraceae. Với vẻ đẹp khó cưỡng hoa Lồng Đèn được gọi bởi rất nhiều tên khác nhau: Bông Hồng Xứ Castle, hoa Vân Anh, Áo Dạ Hội, Bông Tai Công Nương,…. Hoa có xuất xứ từ vùng núi cao châu Mỹ (Chile, Mexico,…).
Đã di thực vào châu Âu vào năm 1830, được vinh dự mang tên của Leonard fuchs (1501-1566) – nhà thực vật học người Đức. Việt Nam, hoa được trồng nhiều ở Đà Lạt và được chọn cho cái tên Hán Việt nho nhã: “Hồng Hoa Đăng” để gọi loài hoa yêu kiều này. Hoa Lồng Đèn là loài cây có màu sắc, hương thơm, hình dáng độc đáo, là loài cây thân thảo, rất sai hoa và trông giống như những đèn lồng nhỏ. Cây ưa ẩm và nơi râm mát, là loài hoa khỏe mạnh chịu được rét.
Và hoa còn mang ý nghĩa của sự bình an, may mắn và thịnh vượng rất thích hợp chưng bày dịp Tết Nguyên Đán. Ban công, hiên nhà, sân thượng,… là những nơi lý tưởng để hoa Lồng Đèn khoe sắc duyên dáng. Hoặc trồng trong các chậu treo trưng ở quán cà phê, khách sạn, nhà hàng, sân vườn,…. Chính vì vậy hoa Lồng Đèn có giá trị kinh tế cao và nhanh chóng trở thành xu hướng ưa chuộng của những nhà yêu hoa chơi cây cảnh.
1 Ở Việt Nam, diện tích trồng hoa Lồng Đèn còn ít, chất lượng giống chưa được tốt. Cây giống được trồng từ hạt tỉ lệ nảy mầm thấp, cây con có tỉ lệ chết cao,… làm việc nhân giống trở nên khó khăn, lãng phí. Ngoài ra hoa Lồng Đèn còn được nhân giống bằng biện pháp giâm cành. Tuy nhiên biện pháp này cần số lượng lớn cây mẹ, hệ số nhân thấp.
Để khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống, đảm bảo nguồn cung và chất lượng giống cao thì việc nghiên cứu và hoàn thiện quy trình nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào là rất cần thiết. Phương pháp nhân giống này rất hiệu quả và đã được áp dụng vào nhiều loại hoa: Đồng Tiền, Cẩm Chướng, Dạ Yến Thảo, hoa Lan,… cho ra giống cây sạch bệnh, ổn định di truyền, hệ số nhân cao thích hợp cho sản xuất quy mô lớn. Xuất phát từ thực tế trên, tôi thực hiện đề tài nghiên cứu:”Thử nghiệm nhân giống hoa Lồng Đèn (Fuchsia magellanica) bằng phương pháp nuôi cấy mô”. Mục đích, yêu cầu nghiên cứu - Mục đích nghiên cứu: Xây dựng thành công quy trình phương pháp nuôi cấy mô cây hoa Lồng Đèn có chất lượng tốt, phát triển sản xuất trên quy mô lớn.
- Yêu cầu: + Xác định công thức khử trùng vào mẫu hoa Lồng Đèn thích hợp cho nghiên cứu. + Xác định công thức môi trường thích hợp để tái sinh chồi. + Xác định nồng độ các chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng nhân chồi. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu được sẽ cung cấp thêm dẫn liệu khoa học nhằm bổ sung thông tin về cây hoa Lồng Đèn, kỹ thuật nhân giống in vitro hoa Lồng Đèn. Làm cơ sở khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo về chọn tạo giống và ứng dụng kỹ thuật di truyền đối với cây hoa Lồng Đèn. Ý nghĩa thực tiễn Góp phần vào sản xuất giống cây hoa Lồng Đèn có hiệu suất cao, chất lượng đồng đều. 2 Phần II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Nguồn gốc Cây hoa Lồng Đèn có khoảng 100 loài khác nhau, chủ yếu có nguồn gốc từ vùng rừng núi của Trung và Nam Mỹ. Một số loài có nguồn gốc từ Tahiti và Tân Tây Lan. Fuchsia magellanica được mô tả đầu tiên năm 1788. Tại Việt Nam, hoa được trồng chủ yếu ở Sapa và Đà Lạt bởi điều kiện khí hậu phù hợp với sự sinh trưởng và phát triển của cây hoa Lồng Đèn.
Giống hoa Lồng Đèn được tìm thấy đầu tiên tại Chili. Qua quá trình lai tạo có nhiều đặc điểm về màu sắc, kích thước và hình dáng hoa đa dạng phù hợp với thị hiếu người chơi hoa ngày nay. Vị trí phân loại Giới: Plantae Ngành: Angiospermae Lớp: Eudicots Nhánh: Rosids Bộ: Myrtales Họ: Onagraceae Chi: Fuchsia Tên khoa học: F. Đặc điểm thực vật học - Rễ: Là loại rễ chum, có xu hướng phát triển theo chiều ngang, nhiều nhánh nhỏ, khả năng phát triển mạnh có thể ăn sâu đến 1m, thích hợp trồng trong môi trường giá thể ẩm.
- Thân: Là loài thân thảo dạng bụi nhỏ, thấp, có chiều cao từ 30-100cm, thân giòn, dễ gãy. Khi còn non, thân có màu xanh sau dần chuyển sang màu tím, đỏ. Thân cây có nhiều cành nhánh nên được sử dụng để nhân giống vô tính. - Lá: Lá có kích thước tương đối nhỏ, có chiều rộng từ 1-1,5cm, có hình trái xoan, hơi nhọn ở đầu, lá nhỏ, màu xanh tím, mép lá nguyên, mọc đối xứng.
- Hoa: Hoa nở vào cuối thu đến mùa xuân, ra nhiều đợt và liên tục trong năm. 3 - Quả: Là quả dạng đặc, khi còn non màu xanh gậy độc cho trẻ em và động vật, chín thì màu cam chuyển dần sang tím và được bao bọc bởi một lớp màng mỏng giống như chiếc lồng đèn. Yêu cầu ngoại cảnh của hoa Lồng Đèn - Nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cây hoa Lồng Đèn là 20-26℃, dưới 15℃ hay trên 30℃ cây phát triển kém. Mùa hè, khi nhiệt độ lên quá 30 độ C, cây bước vào thời kỳ ngừng sinh trưởng, ở mức 35 độ C cây sẽ bị khô héo và chết, cần thực hiện các biện pháp che nắng, thông gió, phun nước để làm giảm nhiệt độ.
Mùa đông, khi nhiệt độ xuống mức 5 độ C, cây sẽ ngừng sinh trưởng và dễ phát sinh bệnh do giá lạnh, vì vậy khi nhiệt độ xuống mức 10 độ C vào mùa thu đông cần đưa cây vào nhà và cần phải giữ nhiệt độ phòng không được xuống quá thấp. - Ánh sáng: Cây hoa Lồng Đèn ưa ánh sáng vừa phải, chịu bóng bán phần, cần chú ý che chắn cho cây khi trời nắng gắt. - Độ ẩm: Hoa Lồng Đèn là cây ưa ẩm. - Đất: Cây có bộ rễ ăn nông, xu hướng lan ngang nên đất trồng cần giàu mùn, tơi xốp, giữ ẩm thoát nước tốt tránh việc không thoáng khí có thể làm rễ bị nghẹt, cây còi cọc.
Có thể trồng trên đất thịt nhẹ, đất cát pha, đất phù sa,… - Nước: Hoa Lồng Đèn là cây ưa ẩm, sinh trưởng và phát triển nhanh, hoa nở liên tục nên cây có nhu cầu nước cao nhưng lại sợ úng. Vào mùa hè, nhiệt độ cao nên tưới cây vào lúc dáng sớm hoặc chiều mát. Để cây có thể phát triển thuận lợi cần giữ ẩm liên tục ở độ ẩm 70-75%. - Dinh dưỡng: Cần nhiều dinh dưỡng, nhu cầu cây cần lượng đạm và kali từ 250 – 300 ppm cây sinh trưởng phát triển tốt nhất.
Từ những đặc điểm hình thái và các điều kiện sinh thái cho thấy, cây hoa Lồng Đèn là cây dễ tính, có phổ sinh trưởng phát triển rộng, nên có thể trồng ở nhiều vùng sinh thái khác nhau. Để cây hoa Lồng Đèn sinh trưởng và phát triển được thuận lợi, năng suất và chất lượng cây hoa được nâng cao, cần tiến hành 4 nghiên cứu và áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp vào từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây. Kỹ thuật nhân giống cây hoa Lồng Đèn Hiện nay cây hoa Lồng Đèn được nhân giống theo 2 phương pháp là nhân giống hữu tính (gieo hạt) và nhân giống vô tính (cây con). Nhân giống hữu tính Nhân giống bằng phương pháp hữu tính là hình thức cây con được hình thành từ hạt, một hình thức nhân giống cổ truyền con người sử dụng từ khi biết đến trồng trọt.
Kết quả của quá trình thụ tinh giữa giao tử đực (hạt phấn) với giao tử cái (noãn) hình thành nên hạt. Hạt mọc thành cây con mang đặc tính của cả cây bố và cây mẹ (thụ phấn chéo) hoặc nghiêng hẳn về cây bố hoặc cây mẹ (vô phối). • Cách nhân giống cây hoa Lồng Đèn từ hạt Chuẩn bị đất gieo hạt và trồng cây: đất có độ pH khoảng pH 6. Nếu pH không chuẩn, hạt sẽ khó nảy mầm.
Cách giảm độ pH: trộn than bùn. Cách nâng độ pH: trộn vôi. Thích hợp với loại đất cát vàng, tơi xốp, màu mỡ, thoát nước tốt, có pha chất mùn. Ánh sáng khi gieo hạt: bình thường hoặc ánh sáng gián tiếp.
Nên gieo hạt bằng khay gieo hạt hoặc vào bầu ươm, gieo hạt chỗ mát. Thường tiến hành gieo vào mùa xuân, thu. Phủ 1 lớp đất rất mỏng bên trên hạt và tưới phun sương giữ ẩm. Thời gian nảy mầm: hạt hoa Lồng Đèn hơi thất thường về thời gian nảy mầm, có khi 5-7 ngày, có khi cần 2-6 tuần để nảy mầm, trung bình là 14 ngày sẽ nảy mầm, năm tiếp theo sẽ ra hoa.
Sau khi cây được 4 lá hoặc rễ mọc xuyên qua bầu đất thì chuyển cây ra chậu to hơn. Khi cây có 4-5 cặp lá thì bấm ngọn. Cây hoa lồng đèn trồng chậu chỉ cần bấm ngọn 1 lần. • Ưu điểm - Tiến hành đơn giản, không cần thiết bị hay dụng cụ phức tạp.
5 - Hạt giống đễ vận chuyển, phân phối với số lượng lớn. - Bảo quản được giống trong thời gian dài. - Cây con mọc lên từ hạt thường khỏe mạnh, khả nhăng chống chịu ngoại cảnh và sâu bệnh tốt. • Nhược điểm - Không có sự đồng nhất về kiểu gen, dễ biến đổi trong quá trình phân bào giảm nhiễm.
- Thời gian sinh trưởng dài. - Chất lượng hoa thấp. - Tỷ lệ gieo hạt thành công thấp. Nhân giống vô tính Nhân giống vô tính là từ một phần của các cơ quan dinh dưỡng (như rễ, thân, lá) dùng phương pháp nuôi nhân tạo để mọc ra cây mới, còn gọi là nhân giống sinh dưỡng….
Phương pháp thường dùng trong nhân giống vô tính có: tách cây, chiết cành, giâm cành, tiếp ghép. Đối với cây hoa Lồng Đèn ngoài dùng hạt còn áp dụng hình thức giâm cành để nhân giống. • Cách nhân giống cây hoa Lồng Đèn bằng phương pháp diaam cành Chọn giống: Chọn cành lá sát gốc làm hom thì tuổi thọ cây sẽ cao hơn.