Luận văn thạc sĩ thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại hà nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế asean

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại hà nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế asean, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phùng Lê Dung
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Khắc Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Tại Hà Nội Trong Cộng Đồng Kinh Tế ASEAN
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• Danh mục các từ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục biểu đồ
• PHẦN MỞ ĐẦU: GIỚI THIỆU NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRONG BỐI CẢNH HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài
• 1.1.1. Sách chuyên khảo và tạp chí
• 1.1.2. Luận án và luận văn
• 1.2. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với địa bàn đầu tư trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN
• 1.2.1. Khái quát về đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.2. Bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN và những tác động đến đầu tư trực tiếp nước ngoài tại địa bàn nhận đầu tư
• 1.2.3. Nội dung thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với địa bàn đầu tư trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN
• 1.2.4. Kinh nghiệm của một số thủ đô các nước về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
• 2.1. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Các hoạt động phục vụ nội dung nghiên cứu
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG VỀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN
• 3.1. Cơ hội và thách thức của Hà Nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN
• 3.1.1. Cơ hội của Hà Nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế AEC
• 3.1.2. Thách thức đối với Hà Nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế AEC
• 3.2. Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Hà Nội từ 2010 đến tháng 6/2015
• 3.2.1. Về số lượng dự án và tổng số vốn đầu tư đăng ký từ năm 2010 đến nay
• 3.2.2. Về hình thức đầu tư
• 3.2.3. Về đối tác đầu tư
• 3.2.4. Về cơ cấu đầu tư phân theo ngành, lĩnh vực
• 3.2.5. Cơ cấu lao động trong khu vực đầu tư nước ngoài
• 3.3. Những mặt hạn chế
• 3.3.1. Hoạt động của doanh nghiệp FDI còn nhiều tồn tại cần tháo gỡ
• 3.3.2. Về công tác kiểm tra, giám sát hoạt động doanh nghiệp FDI của chính quyền
• 3.3.3. Nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu cạnh tranh cộng đồng kinh tế ASEAN
• 3.4. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN
• 4.1. Phương hướng đẩy mạnh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Hà Nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN
• 4.2. Nhóm các giải pháp nhằm đẩy mạnh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Hà Nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN
• 4.2.1. Nhóm giải pháp về môi trường đầu tư
• 4.2.2. Giải pháp về đào tạo nguồn nhân lực
• 4.2.3. Nhóm giải pháp nhằm hạn chế những tác động tiêu cực của đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Hà Nội
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về thu hút đầu tư nước ngoài tại Hà Nội

Hà Nội, thủ đô của Việt Nam, đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho đầu tư nước ngoài. Với vị trí địa lý thuận lợi và nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ, Hà Nội có nhiều tiềm năng để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) đã tạo ra nhiều cơ hội mới cho Hà Nội trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, để tận dụng được những cơ hội này, cần có những chính sách và chiến lược hợp lý.

1.1. Tình hình đầu tư nước ngoài tại Hà Nội

Từ năm 2010 đến nay, Hà Nội đã thu hút hàng nghìn dự án FDI với tổng vốn đăng ký lên tới hàng tỷ USD. Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, sản xuất và dịch vụ đang dẫn đầu trong thu hút vốn đầu tư.

1.2. Vai trò của cộng đồng kinh tế ASEAN

Cộng đồng kinh tế ASEAN đã tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Sự tự do hóa thương mại và đầu tư trong khu vực đã giúp Hà Nội thu hút nhiều hơn các dự án FDI.

II. Thách thức trong thu hút đầu tư nước ngoài tại Hà Nội

Mặc dù có nhiều cơ hội, Hà Nội cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện, chính sách chưa đồng bộ và sự cạnh tranh từ các địa phương khác trong khu vực là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Cơ sở hạ tầng và môi trường đầu tư

Cơ sở hạ tầng giao thông, điện nước và công nghệ thông tin tại Hà Nội vẫn còn nhiều hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp nước ngoài.

2.2. Chính sách đầu tư chưa đồng bộ

Chính sách đầu tư của Hà Nội cần được cải thiện để tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn hơn. Sự thiếu đồng bộ trong các quy định có thể gây khó khăn cho các nhà đầu tư.

III. Phương pháp thu hút đầu tư nước ngoài hiệu quả

Để thu hút đầu tư nước ngoài hiệu quả, Hà Nội cần áp dụng các phương pháp và chiến lược cụ thể. Việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường quảng bá hình ảnh là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải thiện môi trường đầu tư

Cần có các chính sách ưu đãi thu hút đầu tư, giảm thiểu thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài hoạt động.

3.2. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng

Đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao là yếu tố quyết định để thu hút đầu tư nước ngoài. Hà Nội cần chú trọng đến việc nâng cao kỹ năng cho lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc thu hút đầu tư nước ngoài đã mang lại nhiều lợi ích cho Hà Nội. Các doanh nghiệp FDI không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của thành phố.

4.1. Lợi ích từ đầu tư nước ngoài

Các doanh nghiệp FDI đã đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước và tạo ra hàng triệu việc làm cho người dân Hà Nội.

4.2. Kinh nghiệm từ các quốc gia khác

Hà Nội có thể học hỏi từ kinh nghiệm thu hút đầu tư nước ngoài của các thủ đô khác trong khu vực để cải thiện chính sách và chiến lược của mình.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, việc thu hút đầu tư nước ngoài tại Hà Nội sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Cần có những chính sách phù hợp để tận dụng tối đa cơ hội từ AEC và các hiệp định thương mại tự do khác.

5.1. Tương lai của đầu tư nước ngoài tại Hà Nội

Hà Nội cần tiếp tục cải cách và đổi mới để thu hút nhiều hơn đầu tư nước ngoài trong tương lai, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao và dịch vụ.

5.2. Đề xuất chính sách cho tương lai

Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư, cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để thu hút đầu tư nước ngoài hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến cuối năm 2014, thành phố Hà Nội đã thu hút 3.169 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) với tổng vốn đăng ký đạt 26,3 tỷ USD từ 63 quốc gia và vùng lãnh thổ, đứng thứ 3 cả nước về quy mô vốn thu hút. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã khẳng định vai trò động lực tăng trưởng khi đóng góp 16,5% vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GDP), chiếm khoảng 15% tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội và tạo ra 48,2% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Thủ đô với giá trị 5.390 triệu USD.

Tuy nhiên, trước dấu mốc lịch sử ngày 31/12/2015 khi Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) chính thức vận hành, Hà Nội đứng trước bước ngoặt lớn về tái cấu trúc dòng vốn quốc tế. Việc dỡ bỏ hàng rào thuế quan về mức 0%, tự do hóa dịch vụ và tạo lập không gian kinh tế chung cho hơn 600 triệu dân vừa mở ra thị trường rộng lớn, vừa tạo áp lực cạnh tranh khốc liệt giữa Hà Nội với các trung tâm kinh tế khác trong khu vực Đông Nam Á.

Vấn đề nghiên cứu then chốt của luận văn là giải quyết bài toán tối ưu hóa quy mô và nâng cao thực chất chất lượng dòng vốn FDI trong bối cảnh hội nhập khu vực. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận kinh tế chính trị về dòng vốn quốc tế, phân tích toàn diện thực trạng thu hút FDI tại Hà Nội giai đoạn 2010 đến tháng 6/2015, chỉ rõ những nút thắt thể chế và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền Thủ đô chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ số lượng sang chất lượng, đón đầu dòng vốn chuyển dịch từ các tập đoàn đa quốc gia và bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận vấn đề dựa trên nền tảng lý luận kinh tế chính trị về sự vận động của tư bản quốc tế và lý thuyết đầu tư trực tiếp nước ngoài của Ủy ban Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD). Theo đó, FDI được định hình là mối quan hệ đầu tư dài hạn phản ánh lợi ích lâu dài và quyền kiểm soát quản trị của chủ đầu tư nước ngoài tại doanh nghiệp sở tại. Nghiên cứu tích hợp các quy định pháp lý then chốt theo Luật Đầu tư năm 2005 của Việt Nam nhằm phân định rõ các hình thức đầu tư như doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, liên doanh và hợp đồng hợp tác kinh doanh.

Các khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: bản chất của công ty xuyên quốc gia (TNCs) – chủ thể chi phối hơn hai phần ba thương mại toàn cầu và một phần ba tổng FDI thế giới; môi trường đầu tư địa phương; và hiệu ứng chuyển giao công nghệ. Khung phân tích được xây dựng trên mô hình 4 trụ cột cốt lõi của AEC: một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất, một khu vực kinh tế có tính cạnh tranh cao, phát triển kinh tế công bằng và hội nhập kinh tế toàn cầu. Mô hình này giúp giải thích cơ chế tác động hai chiều của tự do hóa dòng vốn đến địa bàn Thủ đô.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2008 đến tháng 6/2015 được thu thập chính thức từ Niên giám Thống kê Hà Nội, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, UBND thành phố Hà Nội, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Cỡ mẫu dữ liệu bao gồm toàn bộ 3.169 dự án FDI đã cấp phép lũy kế đến hết năm 2014 với tổng vốn còn hiệu lực 21,7 tỷ USD. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ cấu trúc dòng vốn, loại bỏ hiện tượng sai lệch thống kê do chọn mẫu ngẫu nhiên.

Về phương pháp phân tích, tác giả lựa chọn phương pháp trừu tượng hóa khoa học làm phương pháp luận chủ đạo của kinh tế chính trị học, kết hợp phân tích ma trận SWOT và thống kê so sánh. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm bóc tách quy luật vận động bản chất của dòng tư bản quốc tế, gạt bỏ các biến động ngẫu nhiên ngắn hạn, đồng thời so sánh đa chiều giữa Hà Nội với các thủ đô trong khu vực như Bắc Kinh (nơi vốn FDI dịch vụ chiếm tới 82%) và Bangkok (nơi FDI chiếm 32% tổng vốn cả nước) nhằm rút ra bài học kinh nghiệm sâu sắc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô thu hút FDI của Hà Nội đạt kết quả tích cực về lượng nhưng chưa đồng đều theo thời gian. Lũy kế đến năm 2014, Hà Nội thu hút 26,3 tỷ USD vốn đăng ký, vốn thực hiện đạt 11,3 tỷ USD, tạo việc làm cho gần 220.000 lao động trực tiếp và hàng chục vạn lao động vệ tinh.

Thứ hai, hình thức đầu tư có sự thiên lệch lớn khi hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm tỷ trọng áp đảo tuyệt đối về cả số lượng dự án và vốn đăng ký, trong khi hình thức liên doanh sụt giảm mạnh, làm giảm khả năng tiếp thu công nghệ và kinh nghiệm quản trị của khối doanh nghiệp nội địa.

Thứ ba, cơ cấu đối tác đầu tư chủ yếu đến từ các quốc gia ngoài khối ASEAN như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và các nước nhóm G7, trong khi dòng vốn từ các quốc gia thành viên ASEAN khác còn rất hạn chế.

Thứ tư, phân bổ vốn theo ngành còn mất cân đối nghiêm trọng khi bất động sản và các ngành gia công chiếm tỷ trọng lớn, trong khi công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ chưa đạt kỳ vọng. Điển hình tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, dù đã cấp phép hơn 60 dự án với tổng vốn trên 31.000 tỷ đồng, nhưng đến năm 2014 mới chỉ có 17 dự án chính thức vận hành thương mại.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh chính sách thu hút đầu tư của Hà Nội trong thời gian dài còn thiên về số lượng hơn chất lượng, thiếu tiêu chí sàng lọc công nghệ và kiểm soát tác động môi trường. Khi đối chiếu với kinh nghiệm của Bắc Kinh – nơi thu hút hơn 279 tập đoàn trong top 500 thế giới và ghi nhận dòng vốn FDI vào công nghệ năng lượng, môi trường tăng 41 lần trong quý I/2013, Hà Nội rõ ràng đang thiếu các cơ chế vượt trội về R&D và hạ tầng sinh thái.

Dữ liệu nghiên cứu khi biểu diễn qua biểu đồ cơ cấu vốn theo ngành và bảng thống kê chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) giai đoạn 2007-2014 cho thấy điểm nghẽn lớn nằm ở thủ tục hành chính phức tạp, thời gian giải phóng mặt bằng kéo dài và chi phí không chính thức. Hơn nữa, trình độ nguồn nhân lực Thủ đô dù dẫn đầu cả nước nhưng tỷ lệ lao động có kỹ năng nghề cao đáp ứng chuẩn kiểm định ASEAN mới chỉ đạt khoảng 58%, dẫn đến nguy cơ thua thiệt ngay trên sân nhà trước làn sóng dịch chuyển lao động tự do trong AEC.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả thu hút FDI trong giai đoạn hội nhập sâu rộng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, tái cơ cấu định hướng xúc tiến đầu tư có trọng tâm, trọng điểm. UBND thành phố Hà Nội cần ban hành danh mục ưu đãi đặc thù nhằm thu hút các tập đoàn xuyên quốc gia thuộc nhóm G7 vào các lĩnh vực công nghệ cao, y tế chất lượng cao, công nghiệp sinh học và dịch vụ tài chính, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng vốn FDI công nghệ cao đạt trên 35% tổng vốn đăng ký giai đoạn 2016-2020.

Thứ hai, đẩy nhanh hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ và tạo quỹ đất sạch. Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Hà Nội cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền các quận, huyện để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc và 9 khu công nghiệp tập trung, phấn đấu đạt tỷ lệ lấp đầy bình quân trên 85% trước năm 2018.

Thứ ba, đột phá đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các cơ sở giáo dục đại học đổi mới giáo trình đào tạo theo chuẩn khu vực ASEAN, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật từ 58% lên 70% vào năm 2020, chú trọng đào tạo ngoại ngữ và kỹ năng quản lý hiện đại.

Thứ tư, tăng cường thanh tra, kiểm toán và kiểm soát chuyển giá. Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Cục Thuế Hà Nội thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu liên ngành để giám sát chặt chẽ hoạt động tài chính, xử lý nghiêm 100% các hành vi trốn thuế, chuyển giá và vi phạm tiêu chuẩn xả thải môi trường của doanh nghiệp FDI.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu hệ thống, cung cấp giá trị tham khảo sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương có thể ứng dụng trực tiếp các luận cứ khoa học và số liệu phân tích 3.169 dự án FDI để rà soát quy hoạch, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật và hoàn thiện chính sách ưu đãi đầu tư của Thủ đô trong thời kỳ mới.
2. Ban quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao: Cung cấp bài học kinh nghiệm quốc tế từ Bắc Kinh và Bangkok trong việc quy hoạch hạ tầng sinh thái, nâng cao hiệu quả xúc tiến đầu tư tại chỗ và gia tăng tỷ lệ giải ngân vốn thực hiện đạt trên 60%.
3. Cộng đồng doanh nghiệp trong nước và nhà đầu tư nước ngoài: Giúp các hiệp hội ngành nghề và doanh nghiệp nội địa nhận diện bức tranh cạnh tranh của thị trường 600 triệu dân, từ đó chủ động tìm kiếm cơ hội liên doanh, tham gia mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu của các TNCs.
4. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Cung cấp khung lý thuyết kinh tế chính trị vững chắc, hệ thống hóa chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2010-2015 và phương pháp luận nghiên cứu thực chứng phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế đối ngoại.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Việc hình thành Cộng đồng Kinh tế ASEAN tạo ra những thách thức trực tiếp nào cho Hà Nội trong thu hút FDI? Trả lời: AEC thiết lập thị trường thống nhất hơn 600 triệu dân với thuế suất dần về 0%, thúc đẩy dòng vốn tự do dịch chuyển. Nếu Hà Nội không cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và hạ tầng, dòng vốn chất lượng cao từ các nước G7 sẽ dịch chuyển sang các quốc gia có môi trường đầu tư hấp dẫn hơn như Thái Lan hay Malaysia.

Câu hỏi 2: Khối doanh nghiệp FDI đóng góp như thế nào vào các chỉ tiêu kinh tế của Hà Nội giai đoạn 2010 - 2014? Trả lời: Khu vực FDI là trụ cột quan trọng khi đóng góp 16,5% GDP, 12,6% tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn và chiếm 48,2% tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố năm 2014 với giá trị 5.390 triệu USD. Khu vực này cũng trực tiếp tạo việc làm cho gần 220.000 lao động.

Câu hỏi 3: Vì sao luận văn đánh giá cơ cấu ngành thu hút FDI của Hà Nội còn tồn tại nhiều điểm nghẽn? Trả lời: Dòng vốn FDI vẫn tập trung phần lớn vào bất động sản và các ngành dịch vụ thương mại, trong khi công nghệ cao và công nghiệp phụ trợ chiếm tỷ lệ thấp. Minh chứng rõ nhất là Khu công nghệ cao Hòa Lạc dù cấp phép trên 60 dự án nhưng mới chỉ có 17 dự án chính thức vận hành thương mại tính đến cuối năm 2014.

Câu hỏi 4: Bài học kinh nghiệm từ thủ đô Bắc Kinh có thể áp dụng cho Hà Nội như thế nào? Trả lời: Bắc Kinh đã chuyển đổi thành công cơ cấu vốn khi đưa tỷ trọng FDI ngành dịch vụ lên tới 82% vào năm 2013 và tăng cường thu hút các dự án năng lượng sạch. Hà Nội cần học tập việc hoàn thiện khung pháp lý minh bạch, ban hành ưu đãi thuế vượt trội để thu hút các dự án R&D từ hơn 500 tập đoàn hàng đầu thế giới.

Câu hỏi 5: Giải pháp căn cơ nào giúp nguồn nhân lực Thủ đô đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp FDI trong AEC? Trả lời: Luận văn đề xuất xây dựng mô hình liên kết đào tạo ba bên giữa chính quyền, trường đại học và doanh nghiệp FDI theo chuẩn tay nghề khu vực. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 58% lên 70% vào năm 2020 nhằm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của các TNCs.

Kết luận

Tổng kết lại, công trình nghiên cứu mang lại những đóng góp khoa học và thực tiễn sâu sắc:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận kinh tế chính trị về thu hút FDI dưới tác động của 4 trụ cột hội nhập kinh tế AEC.
• Phân tích thực chứng bức tranh thu hút 3.169 dự án với 26,3 tỷ USD vốn đăng ký tại Hà Nội giai đoạn 2010 đến tháng 6/2015.
• Nhận diện chính xác các hạn chế nội tại về cơ cấu ngành, hình thức đầu tư và rào cản từ nguồn nhân lực chất lượng cao.
• Đúc kết bài học giá trị từ kinh nghiệm quốc tế tại Bắc Kinh và Bangkok về đổi mới chính sách ưu đãi và thu hút tập đoàn đa quốc gia.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi với lộ trình triển khai rõ ràng đến năm 2020.

Đóng góp chính của luận văn là cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp chính quyền Thủ đô chủ động tái định vị chiến lược kinh tế đối ngoại. Các cơ quan ban ngành cần khẩn trương phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp trong giai đoạn 2016-2020 để biến áp lực hội nhập thành đòn bẩy phát triển bền vững cho Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 4 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại Hà Nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN - Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu luận văn - Chƣơng 3: Thực trạng thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại Hà Nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN - Chƣơng 4: Phƣơng hƣớng và giải pháp đẩy mạnh thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại Hà Nội trong bối cảnh hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN. 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI TRONG BỐI CẢNH HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài Đã có nhiều công trình trong và ngoài nƣớc nghiên cứu vấn đề này. Các công trình nghiên cứu đó đã đề cập khá đầy đủ và toàn diện dƣới những góc nhìn khác nhau về các khía cạnh xung quanh vấn đề đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, tác động của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài đến phát triển kinh tế xã hội, những rào cản cũng nhƣ những mặt hạn chế của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài đƣợc công bố dƣới dạng chuyên đề, luận văn thạc sỹ, luận án tiến sĩ, các bài viết đăng trên các báo, tạo chí… Tiêu biểu là các công trình sau: 1.

Hội thảo - Hội thảo “Hướng tới cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) và một số gợi ý chính sách đối với Việt Nam”, Ban Kinh tế Trung ƣơng phối hợp với Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, 28/10/2014, Hà Nội. Nội dung hội thảo bàn về tiến trình hội nhập của các nƣớc ASEAN vào AEC; phân tích các kết quả đạt đƣợc trong quá trình chuẩn bị cho AEC nhƣ: đánh giá các hoạt động cắt giảm thuế quan, thuận lợi hóa thƣơng mại, các biện pháp phi thuế quan và tự do hóa dịch vụ; phân tích tiến trình thực hiện hiệp định thƣơng mại của ASEAN+1 và Hiệp định kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). Bên cạnh đó, hội thảo dự báo tác động của AEC đến tăng trƣởng kinh tế của các nƣớc thành viên ASEAN nói chung và của Việt Nam nói riêng. Không chỉ có vậy, hội thảo cũng chỉ ra hai vấn đề quan trọng đối với Việt Nam.

Thứ nhất, có một khoảng cách giữa quan điểm, nhận thức về AEC giữa các cơ quan trung ƣơng, 5 địa phƣơng và doanh nghiệp.Thứ hai, các địa phƣơng và doanh nghiệp Việt Nam chƣa thực sự chuẩn bị cho AEC. Ba nguyên nhân đƣợc nêu ra là tầm quan trọng của thị trƣờng ASEAN chƣa đƣợc xác định rõ; bản chất cạnh tranh trong ASEAN và cơ chế phối hợp tuyên truyền và xử lý thông tin hội nhập chƣa thực sự hiệu quả. Các cơ hội và thách thức đặt ra cho các doanh nghiệp Việt Nam khi hội nhập vào AEC. Để nâng cao tính hiệu quả của Việt Nam khi tham gia AEC, giúp Việt Nam có sự chuẩn bị phù hợp, các chuyên gia cũng đƣa ra các giải pháp thiết thực đối với các doanh nghiệp, các cơ quan quản lý và các hiệp hội doanh nghiệp.

- Hội thảo “Nâng cao vị thế của Việt Nam hướng về cộng đồng kinh tế ASEAN 2015 và sau 2015”, Viện Nghiên cứu kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) phối hợp cùng Bộ Công Thƣơng, ngày 12/8/2014, Hà Nội. Hội thảo chỉ rõ những việc cần làm của AEC đặc biệt là việc loại bỏ hàng rào thuế quan, thúc đẩy đầu tƣ để Việt Nam trở thành khu vực đầu tƣ hấp dẫn, phát triển nền kinh tế chung làm giảm khoảng cách giàu nghèo giữa các quốc gia trong khu vực. Mục tiêu của Hội thảo hƣớng tới việc trao đổi kinh nghiệm, sáng kiến nhằm tận dụng lợi thế của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vƣợt qua những thách thức trong tƣơng lai nhƣ di chuyển lao động, xây dựng thể chế, cải cách quy định và các vấn đề thế chế nhằm xây dựng (AEC). Hội thảo cũng xoay quanh những vấn đề quan trọng của ASEAN, nhƣ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, tham gia chuỗi cung ứng và hội nhập kinh t tế với hy vọng sẽ tận dụng đƣợc cơ hội xây dựng mạng lƣới con ngƣời giữa các quốc gia Đông Á và ERIA, kết nối với các quốc gia phát triển khác.

- Hội thảo“Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) – thời cơ và thách thức”, trƣờng Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, 15/9/2015, Hà Nội. Hội thảo tập trung chỉ ra cơ hội, thách thức của Việt Nam khi gia nhập AEC. 6 Đồng thời tập trung vào những vấn đề chính nhƣ doanh nghiệp, thu hút đầu tƣ nƣớc ngoài và chất lƣợng nguồn nhân lực. Hội thảo cũng đƣa ra những giải pháp cơ bản cho Việt Nam để vƣợt qua thách thức, tận dụng tốt cơ hội trong sân chơi ASEAN này.

- Hội thảo“Cộng đồng kinh tế ASEAN và tác động tới phát triển kinh tế-xã hội Hà Nội”, UBND Thành phố Hà Nội, ngày 22/9/2015. Hội thảo nhằm nâng cao nhận thức về AEC, những tác động của nó đến sự phát triển của thủ đô Hà Nội. AEC đƣợc thành lập nhằm tạo dựng một thị trƣờng chung duy nhất và cơ sở sản xuất thống nhất giữa các quốc gia thành viên ASEAN, thúc đẩy sự lƣu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tƣ, lao động chất lƣợng cao, có tay nghề… Với vị thế là Thủ đô, trung tâm chính trị-hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục-đào tạo, khoa học-công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nƣớc, Hà Nội sẽ đối diện với những cơ hội và thách thức, thuận lợi và khó khăn trong phát triển kinh tế-xã hội và khẳng định vai trò đi đầu, tiên phong, góp phần thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam đạt đƣợc mục tiêu phát triển bền vững, tận dụng tốt lợi thế hội nhập AEC. Các tác giả tập trung phân tích tổng quan, thời cơ, thách thức đối với Việt Nam; Các doanh nghiệp Hà Nội trƣớc tác động của AEC; Tác động của AEC đến các ngành thƣơng mại, xuất nhập khẩu, dịch vụ và du lịch, đầu tƣ nƣớc ngoài…trên địa bàn Hà Nội; Đánh giá tác động AEC đến văn hóa-xã hội, phát triển đô thị của Hà Nội.

Sách chuyên khảo và tạp chí - PGS,TS Trần Thị Minh Châu (chủ biên) ,“Về chính sách khuyến khích đầu tư ở Việt Nam”, NXB CTQG, Hà Nội 2008. Cuốn sách bên cạnh việc làm rõ cơ sở lý luận, phân tích kinh nghiệm hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách khuyến khích đầu tƣ của một số nƣớc nhƣ: Trung Quốc, Philippin, Inđônêxia, Hàn Quốc, Thái Lan. Từ đó, rút ra bài học kinh nghiệm 7 đối với Việt Nam; cuốn sách đã phân tích một cách hệ thống quá trình hoạch định và triển khai thực hiện chính sách: thu hút đầu tƣ nƣớc ngoài, khuyến khích đầu tƣ trong nƣớc và khuyến khích đầu tƣ theo Luật đầu tƣ năm 2005; làm rõ những kết quả đã đạt đƣợc, những hạn chế, yếu kém cần khắc phục. Đồng thời, cuốn sách đã đƣa ra dự báo xu hƣớng đầu tƣ ở nƣớc ta trong những năm tới, đề xuất 6 phƣơng hƣớng chủ yếu tiếp tục hoàn thiện chính sách khuyến khích đầu tƣ ở nƣớc ta.

Đối với các giải pháp cơ bản, các tác giả chia thành các nhóm giải pháp: hoàn thiện khung khổ pháp lý an toàn, minh bạch, ổn định cho đầu tƣ; nâng cao chất lƣợng quy hoạch của Nhà nƣớc; đẩy mạnh cải cách hành chính nhằm tạo môi trƣờng thông thoáng cho đầu tƣ; đổi mới chính sách ƣu đãi đầu tƣ; đổi mới chính sách đầu tƣ xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội của Nhà nƣớc; tăng cƣờng quảng bá hình ảnh đất nƣớc cho nhà đầu tƣ nƣớc ngoài. - GS,TS Lê Hữu Nghĩa – TS Lê Văn Chiến (đồng chủ biên), “Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến năng suất lao động và trình độ công nghệ của Việt Nam”, NXB CTQG, Hà Nội 2014. Cuốn sách cung cấp cho độc giả những kiến thức cơ bản về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, phân tích thực trạng đầu tƣ nƣớc ngoài ở Việt Nam trong những năm qua; từ đó thấy đƣợc những tác động của nó đến năng suất lao động và trình độ công nghệ của Việt Nam, để có những giải pháp phù hợp trong giai đoạn tiếp theo. Đồng thời, tác giả đƣa ra những kiến nghị và chính sách phù hợp.

- Phùng Xuân Nhạ, “ Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam – Lý luận và thực tiễn”, NXB ĐHQGHN, Hà Nội 2013. Cuốn sách cập nhật các vấn đề lý luận và thực tiễn của FDI ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế; phân tích các luận cứ khoa học và làm rõ thực trạng các chính sách cũng nhƣ kết quả hoạt động FDI ở Việt Nam trong hơn 20 năm qua, từ đó đƣa ra một số gợi ý điều chỉnh chính sách, biện pháp điều tiết các hoạt động thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI ở Việt Nam. 8 Năm 2005, Việt Nam đã điều chỉnh Luật Đầu tƣ nƣớc ngoài thành Luật Đầu tƣ chung. Tuy nhiên, nhiều quy định cụ thể của Luật (2005) còn chƣa đƣợc rõ ràng, chƣa đồng bộ và nhất quán với các chính sách hiện hành có liên quan đến đầu tƣ nƣớc ngoài, do đó khiến các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài lo ngại và các bộ, ngành, địa phƣơng lúng túng trong thực hiện.

Mặt khác, mục tiêu của việc hoạch định và điều chỉnh chính sách FDI không chỉ nhằm thu hút nhiều đầu tƣ nƣớc ngoài (tăng về “lƣợng”), mà còn phải giải quyết đƣợc các vấn đề về “chất” của FDI và sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Thực tế, các chính sách FDI của Việt Nam còn thiên về lƣợng hơn là chất, hầu nhƣ chƣa chú trọng nhiều đến sự phát triển bền vững. Điều này đƣợc thể hiện khá rõ ở việc giá trị gia tăng trong các sản phẩm của FDI ở Việt Nam còn thấp, ít sự liên kết (tác động lan tỏa) giữa khu vực có vốn FDI với các doanh nghiệp nội địa, phần lớn công nghệ đƣợc chuyển giao ở trình độ trung bình so với thế giới và còn ít công nghệ sạch – thân thiện với môi trƣờng. Mặt khác, qua thực tiễn cho thấy, quy trình điều chỉnh chính sách FDI của Việt Nam còn thiếu sự hợp tác chặt chẽ của các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài và sự phối hợp ít kịp thời giữa các bộ, ngành trong việc đƣa ra những kế hoạch hành động cụ thể.