phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục luận văn bao gồm 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1. Một số vấn đề lý luận chung về phát thanh và thông tin tƣ vấn sức khỏe trên sóng phát thanh Chƣơng 2: Thực trạng thông tin tƣ vấn sức khỏe trên sóng phát thanh hiện nay Chƣơng 3: Ƣu điểm, hạn chế và giải pháp nâng cao chất lƣợng chƣơng trình thông tin tƣ vấn sức khỏe trên sóng phát thanh 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT THANH VÀ THÔNG TIN TƢ VẤN SỨC KHỎE TRÊN SÓNG PHÁT THANH 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Sức khỏe Trong đời sống xã hội, một lĩnh vực liên quan đến tất cả mọi ngƣời, đó là sức khỏe. Có sức khỏe thì mới có điều kiện để duy trì sự tồn tại và phát triển của từng con ngƣời và toàn xã hội.
Trong bài viết Sức khỏe và thể dục năm 1946, Hồ Chí Minh cho rằng: “…khí huyết lƣu thông, tinh thần đầy đủ, nhƣ vậy là sức khỏe” [16, tr. Hiến chƣơng năm 1948 của Tổ chức Y tế thế giới (World Health Organisation- WHO) cho rằng: “Sức khỏe là trạng thái hoàn toàn thoải mái về thể chất, tâm thần và xã hội, chứ không chỉ là không có bệnh tật”. Nhƣ vậy, sức khỏe là trạng thái phát triển hài hòa của mỗi con ngƣời cả về thể lực, trí tuệ là khả năng hòa nhập cộng đồng, chứ không chỉ là tình trạng không mắc bệnh tật, ốm đau hoặc không bị tàn phế”. Sức khỏe bao gồm các thành tố sau: Sức khỏe thể chất: bao gồm thể lực, sức nhanh, sức bền bỉ dẻo dai, cơ thể phát triển cân đối hài hòa, các hằng số sinh lý trong giới hạn bình thƣờng…không có bệnh tật, ốm đau hoặc tàn phế.
Sức khỏe tâm thần: không mắc các bệnh thần kinh hay thiểu năng trí tuệ, có khả năng tƣ duy tốt. Sức khỏe xã hội: có khả năng hòa nhập với xã hội, cộng đồng trong sinh hoạt, học tập và lao động. Sức khỏe có vai trò rất quan trọng đối với con ngƣời và xã hội, sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con ngƣời và của toàn xã hội. Điều này đƣợc thể hiện 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong nhiều văn bản đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa VIII kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 30/06/1989 ghi rõ: “Sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con ngƣời, là một trong những điều kiện cơ bản để con ngƣời sống hạnh phúc, là mục tiêu và là nhân tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và bảo vệ Tổ quốc” [26, tr.
Nghị quyết số 46 –NQ/TW ngày 23/02/1995 của Bộ Chính trị (khóa IX) về công tác bảo vệ cuộc sống và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới, tiếp tục khẳng định: “Sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con ngƣời và của toàn xã hội. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là hoạt động nhân đạo trực tiếp đảm bảo nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là một trong những chính s ch ƣu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nƣớc” [5, tr. Sức khỏe có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia dân tộc. Có sức khỏe th có điều kiện nâng cao năng suất lao động.
Sức khỏe tốt sẽ giảm chi phí cho chăm sóc sức khỏe, cho các dịch vụ y tế và đặc biệt giảm chi phí cho khám chữa bệnh, nhờ đó tăng tích lũy để phát triển kinh tế, có sức khỏe th làm tăng khả năng s ng tạo và hƣởng thụ các giá trị văn hóa, tinh thần trong xã hội. Tóm lại, nói đến sức khỏe là nói đến các yếu tố t c động đến toàn bộ đời sống vật chất và tinh thần của một con ngƣời, chứ không chỉ đơn giản là khám không thấy có bệnh. Ngƣời khỏe mạnh tất nhiên là ngƣời không có bệnh, nhƣng nếu nhƣ có bệnh mà đã đƣợc chữa khỏi thì vẫn có thể là ngƣời có sức khỏe.2 Phát thanh Có nhiều cách hiểu khác nhau về ph t thanh, nhƣng thông thƣờng nhất ngƣời ta dựa vào phƣơng thức truyền đạt thông tin và đặc điểm của loại hình 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com để đƣa ra kh i niệm về ph t thanh. Ra đời từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, trên cơ sở của việc phát hiện ra sóng điện từ, nguồn gốc sâu xa của radio là ý tƣởng ban đầu của Ambrose Fleming về “truyền tin không cần dây”.
“Ph t thanh là một loại hình báo chí sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, truyền đi ngôn ngữ âm thanh, trực tiếp t c động vào thính giác của đối tƣợng”[8, tr. Phát thanh là loại hình truyền thông đại chúng, trong đó nội dung thông tin đƣợc chuyển tải qua âm thanh. Âm thanh trong phát thanh bao gồm lời nói, âm nhạc, các loại tiếng động làm nền hoặc minh họa cho lời nói nhƣ tiếng mƣa, gió, nƣớc chảy, sóng vỗ, chim hót, tiếng vỗ tay, tiếng ồn đƣờng phố…Thuật ngữ phát thanh bao gồm cả hai loại hình nhỏ trong đó là ph t thanh qua làn sóng điện và truyền thanh qua hệ thống dây dẫn. Tuy nhiên, trong quá trình lịch sử của phát thanh thì loại h nh là cơ bản, là yếu tố quan trọng nhất làm nên chất lƣợng và sức mạnh to lớn của phát thanh.
Nhờ nguyên tắc hoạt động này mà phát thanh có thể chuyên chở thông tin đến bất cứ đâu. Về mặt kỹ thuật, ngƣời ta chia phát thanh thành hai loại AM và FM. AM (Amplitude Modulation) là kỹ thuật điều biên đƣợc áp dụng trong phát thanh sóng dài, sóng trung và sóng ngắn. FM (Frequency Modulation) là kỹ thuật điều tần đƣợc áp dụng trong phát thanh sóng cực ngắn.
Phần lớn c c đài phát thanh AM có công suất máy phát lớn hơn và tầm hoạt động xa hơn c c đài FM. Tuy nhiên, chất lƣợng sóng của loại phát thanh này bị ảnh hƣởng bởi nhiễu tĩnh. Đài FM ph t sóng thẳng, hầu nhƣ không bị ảnh hƣởng bởi nhiễu nên chất lƣợng tín hiệu rất tốt. Vì thế, nó truyền c c chƣơng tr nh âm nhạc với chất lƣợng âm thanh nổi tốt hơn nhiều so với c c đài AM.
Việc đầu tƣ vào c c đài FM thƣờng là thấp. Tuy nhiên, đài FM có phạm vi phủ sóng nhỏ, vì thế nó chỉ thích hợp với c c trung tâm đô thị lớn, các khu vực đông dân cƣ. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đối tƣợng của phát thanh là quảng đại quần chúng lao động, là ngƣời bạn tri ân của những ngƣời khiếm thị. Thông tin phát thanh không phân biệt độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp.
Chiếc radio nhỏ có thể theo ngƣời dân ra khơi, theo ngƣời nông dân ra đồng, lên nƣơng rẫy, theo các cụ già đi b ch bộ hay theo những chuyến xe trên các cuộc hành trình. Phát thanh là loại hình báo chí chiếm ƣu thế so với các loại hình báo chí nào khác.3 Tƣ vấn sức khỏe Xã hội phát triển, đời sống của ngƣời dân đƣợc nâng cao, con ngƣời càng có điều kiện để quan tâm chăm sóc sức khỏe của bản thân nhiều hơn. Giờ đây không chỉ có bệnh con ngƣời mới đến bệnh viện, mới tìm mua thuốc mà trong chính cuộc sống hàng ngày con ngƣời cũng luôn t m c ch nâng cao chất lƣợng cuộc sống; nâng cao sức đề kháng của bản thân và tự mình có những cách phòng tránh những dịch bệnh; bệnh tật thông thƣờng. Xuất phát từ nhu cầu quan tâm đến tình hình sức khỏe của công chúng, vấn đề tƣ vấn sức khỏe ngày càng đƣợc đề cập đến nhiều hơn và có tính chuyên nghiệp hơn.
Trƣớc đây, công chúng phải đến tận những bệnh xá, phòng khám hay bệnh viện để đƣợc tƣ vấn về sức khỏe của mình thì giờ đây việc tƣ vấn sức khỏe đƣợc phổ biến rộng rãi hơn, qua nhiều kênh khác nhau, trong đó không thể phủ nhận việc tƣ vấn sức khỏe qua c c phƣơng tiện truyền thông đại chúng. Việc tƣ vấn sức khỏe luôn đi kèm với sự xuất hiện của chuyên gia - đội ngũ b c sĩ, luôn sẵn sàng chia sẻ những thông tin bổ ích, đƣa ra những giải pháp tối ƣu, giúp bệnh nhân có đƣợc cái nhìn tổng quan hơn về tình hình sức khỏe của mình. Một số nội dung tƣ vấn sức khỏe thƣờng đƣợc đề cập: Giải đ p mọi thắc mắc về c c vấn đề sức khỏe 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cung cấp c c giải ph p hợp lý, tiết kiệm thời gian và chi phí cho khách hàng Giải thích kết quả xét nghiệm Đƣa ra hƣớng điều trị và hƣớng dẫn đến c c chuyên khoa uy tín Tƣ vấn chế độ sinh hoạt, ăn uống hợp lý Có thể nhận thấy tƣ vấn sức khỏe nhấn mạnh ở một số nội dung sau: - Kiến thức của con ngƣời về sức khỏe - Th i độ của con ngƣời về sức khỏe - Thực hành của con ngƣời về sức khỏe Tóm lại, tƣ vấn sức khỏe là những kiến thức liên quan đến c c lĩnh vực y – tế, sức khỏe nhƣ phòng chống các loại dịch bệnh, sử dụng thuốc phòng, chữa bệnh an toàn – hiệu quả - hợp lý, các dịch vụ y tế, các kỹ thuật cao trong y tế, c c địa chỉ khám chữa bệnh, chăm sóc sắc đẹp, dinh dƣỡng hợp lý, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm… Hình thức tƣ vấn sức khỏe đến với mỗi ngƣời thông qua nhiều kênh khác nhau, có thể qua kênh giáo dục trong nhà trƣờng, có thể qua kênh xã hội (gia đ nh và bạn bè) hoặc qua kênh truyền thông đại chúng; Trong đó có b o chí (báo chí là trung tâm của hoạt động truyền thông).4 Thông tin tƣ vấn sức khỏe Thông tin sức khỏe có nhiều định nghĩa kh c nhau theo nhiều cách quan niệm, trong đó B ch khoa Y học cho rằng: “Thông tin sức khỏe đó là những thông tin về tình trạng thể chất, tinh thần và các quan hệ xã hội”. C c chuyên gia y tế thấy định nghĩa này chƣa đầy đủ, họ cho rằng thông tin sức khỏe ngoài thông tin về thể trạng còn một số thành phần khác trong sức khỏe của con ngƣời, đó là: thông tin về dinh dƣỡng, tinh thần và tri thức.
14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.