PHẦN MỞ ĐẦU I – Ý nghĩa khoa học và lý do chọn đề tài luận văn: Hội nhập quốc tế là yêu cầu khách quan của thời đại chúng ta. Trên tất cả các phƣơng tiện thông tin đại chúng nói riêng, trong đời sống xã hội nói chung, những cụm từ nhƣ “toàn cầu hoá”, “hội nhập kinh tế quốc tế” ngày càng trở nên phổ biến, thông dụng. Ngay trong văn kiện Đại hội IX của Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định “Hội nhập kinh tế quốc tế là xu thế khách quan, lôi cuốn các nước, bao trùm hầu hết các lĩnh vực, vừa thúc đẩy hợp tác, vừa tăng sức ép cạnh tranh và tuỳ thuộc lẫn nhau. Quan hệ song phương và đa phương giữa các quốc gia ngày càng sâu rộng cả trong kinh tế, văn hoá và bảo vệ môi trường, phòng chống tội phạm, thiên tai và các đại dịch.
Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế là một quá trình vừa hợp tác để phát triển, vừa đấu tranh rất phức tạp, đặc biệt là đấu tranh của các nƣớc đang phát triển bảo vệ lợi ích của mình vì một trật tự kinh tế công bằng, chống lại những áp đặt phi lý của các cƣờng quốc kinh tế, các công ty xuyên quốc gia. Đối với nƣớc ta, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế trong thời gian tới đƣợc nâng lên một bƣớc mới, gắn với thực hiện các cam kết quốc tế, đòi hỏi chúng ta phải đủ sức nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh và khả năng độc lập, tự chủ của nền kinh tế, tham gia có hiệu quả vào phân công lao động quốc tế. Trong phần quan điểm phát triển của Chiến lƣợc Đảng ta cũng chỉ rõ: “Gắn chặt việc xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế” và khẳng định thêm: “Độc lập tự chủ về kinh tế tạo cơ sở cho hội nhập kinh tế quốc tế có hiệu quả. Hội nhập kinh tế quốc tế có hiệu quả tạo điều kiện cần thiết để xây dựng kinh tế độc lập, tự chủ.
Xây dựng kinh tế độc lập, tự chủ, trƣớc hết là độc lập, tự chủ về đƣờng lối phát triển theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh công 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiệp hoá, hiện đại hoá, tạo tiềm lực kinh tế, khoa học và công nghệ, cơ sở vật chất - kỹ thuật đủ mạnh; có cơ cấu kinh tế hợp lý, có hiệu quả và sức cạnh tranh; có thể chế kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa; giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; bảo đảm nền kinh tế đủ sức đứng vững và ứng phó đƣợc với những tình huống phức tạp, tạo điều kiện thực hiện có hiệu quả các cam kết hội nhập quốc tế. Trong quá trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, chú trọng phát huy lợi thế, nâng cao chất lƣợng, hiệu quả, không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm dần hàng rào bảo hộ. Nâng cao hiệu quả hợp tác với bên ngoài; tăng cƣờng vai trò và ảnh hƣởng của nƣớc ta đối với nền kinh tế khu vực và thế giới. Đại hội IX cũng đề ra những định hƣớng và nhiệm vụ rõ ràng về: “Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, đảm bảo độc lập tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích dân tộc, an ninh quốc gia giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, bảo vệ môi trường.
Chính phủ cùng các bộ ngành và các doanh nghiệp khẩn trương xây dựng và thực hiện kế hoạch hội nhập kinh tế quốc tế với lộ trình hợp lý và chương trình hành động cụ thể phát huy tính chủ động của các cấp, các ngành và các doanh nghiệp, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đổi mới cơ chế quản lý kinh tế xã hội, hoàn chỉnh hệ thống luật pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp và nền kinh tế”. Trong quá trình toàn cầu hoá diễn ra mạnh mẽ hiện nay nhất là khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thƣơng mại thế giới (WTO) thì nhiệm vụ phải đẩy nhanh quá trình chủ động hội nhập và phát triển nền kinh tế đất nƣớc đã và đang đặt ra những yêu cầu cấp bách đòi hỏi chúng ta phải huy động sức mạnh tổng lực của cả dân tộc, trên mọi lĩnh vực. Trong Nghị quyết số 07/NQ-TW về một số nhiệm vụ cụ thể trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế thì nội dung đầu tiên trong 9 nhiệm vụ Đảng ta nhấn mạnh đó 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com là: “Tiến hành rộng rãi công tác tư tưởng, tuyên truyền, giải thích trong các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể, trong các doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân để đạt được nhận thức và hành động thống nhất, nhất quán về hội nhập kinh tế quốc tế, coi đó là nhu cầu vừa bức xúc, vừa cơ bản và lâu dài của nền kinh tế nước ta, nâng cao niềm tin và khả năng cũng như quyết tâm của nhân dân ta chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Từ nghị quyết của Đảng, ta thấy rằng công tác tuyên truyền, truyền thông có một vị trí then chốt, ảnh hƣởng rất lớn đến hiệu quả của quá trình hội nhập quốc tế trong đó báo chí nói chung, báo chí chuyên về kinh tế nói riêng đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Trong bối cảnh mới của đất nƣớc giai đoạn hội nhập nền kinh tế, hiển nhiên là báo chí chuyên về kinh tế sẽ trở thành một “kênh” thông tin chính thống mang tính chuyên biệt không thể thiếu. Báo chí kinh tế không chỉ mở cánh cửa ra các nền kinh tế trong khu vực và trên thế giới, kéo gần những bức tranh kinh tế đa dạng, muôn màu sắc của thế giới phơi bày trên trang báo Việt đồng thời nó còn góp phần cung cấp những thông tin cần thiết, quan trọng để bạn bè năm châu hiểu rõ hơn về toàn cảnh kinh tế Việt Nam, gián tiếp mời gọi và “tƣ vấn” cho họ cách thức đầu tƣ hiệu quả. Giữa vô số những vấn đề liên quan đến báo chí kinh tế trong giai đoạn hội nhập nhƣ: Báo chí Việt Nam trong xu thế hội nhập và phát triển; Vai trò của báo chí kinh tế trong thời kỳ hội nhập; Những kinh nghiệm làm báo trong điều kiện kinh tế thị trƣờng; Mối quan hệ giữa báo chí với doanh nghiệp và doanh nghiệp với báo chí. chúng tôi đã quyết định lựa chọn một đề tài luận văn tốt nghiệp tƣơng đối hẹp, có đối tƣợng nghiên cứu cụ thể (gần gũi với môi trƣờng công việc gắn với bản thân hàng ngày) mang tên: “Thời báo kinh tế Việt Nam và công cuộc hội nhập quốc tế ở nước ta”.
Hi vọng với đề tài này, các nhà hoạch định chính sách, các nhà chuyên môn, các nhà quản lý kinh tế sẽ có thêm một tài liệu hữu ích để tham chiếu trong việc xây dựng 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chính sách của mình nhằm mục tiêu phục vụ công cuộc hội nhập và phát triển kinh tế đất nƣớc. Ngƣời thực hiện đề tài cũng mong muốn tạo ra đƣợc một cách thức mới trong việc tiếp cận ấn phẩm báo chí kinh tế để đồng nghiệp, bạn bè cùng tham khảo, trao đổi nâng cao kinh nghiệm hoạt động nghiệp vụ; để những ngƣời làm công tác giảng dạy và nghiên cứu về báo chí có thêm tài liệu mới bên cạnh những gì họ đã có. Và hơn hết, việc trực tiếp đi sâu vào khảo sát một tờ báo kinh tế cụ thể sẽ giúp chúng tôi rút ra đƣợc những kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các tờ báo chuyên về kinh tế và bản thân đối tƣợng đƣợc nghiên cứu là Thời báo Kinh tế Việt Nam. II - Lịch sử nghiên cứu vấn đề Nghiên cứu về vai trò của lĩnh vực thông tin, truyền thông nói chung; báo chí nói riêng đối với công cuộc hội nhập quốc tế đã trở thành đề tài hấp dẫn trong nhiều công trình của các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, cán bộ giảng dạy, nhà báo tại những trƣờng đào tạo báo chí, những cơ quan quản lý thông tấn và các tòa soạn.
Những công trình ấy không chỉ có ích đối với sinh viên ngành báo chí, các phóng viên, biên tập viên, ngƣời làm công tác quản lý báo chí mà còn là tài liệu nghiên cứu, phục vụ cho công tác giảng dạy chuyên ngành báo và những ai quan tâm đến báo chí trong thời đại ngày nay. Theo nhƣ những tài liệu mà chúng tôi có thì nội dung của các công trình nghiên cứu khá phong phú, đa dạng, đề cập đến nhiều vấn đề nhƣ: Những thao tác nghiệp vụ trong quá trình xây dựng tác phẩm báo chí hiện đại; Tiếp cận công chúng báo chí từ góc nhìn xã hội học và kinh tế học; Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ chuyên ngành trên báo chí; Những đóng góp của các tờ báo trƣớc đây vào sự phát triển của truyền thông đại chúng Việt Nam hiện nay; Trách nhiệm xã hội và trách nhiệm đạo đức của nhà báo; Vai trò của nhà báo trong thời kỳ hội nhập; Sự phát triển của các loại hình báo chí - truyền thông 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và xu hƣớng mới của chúng; Thời cơ và thách thức của báo chí hiện nay. Một số tác giả cụ thể nhƣ PGS.TS Lê Thanh Bình trong cuốn “Quản lý và phát triển báo chí - xuất bản” (NXB Chính trị Quốc gia, H, 2004) đã đề cập đến các vấn đề lý luận chung về báo chí - xuất bản, nêu lên thực trạng tình hình báo chí - xuất bản Việt Nam và thế giới những năm gần đây, từ đó đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực báo chí - xuất bản. Cũng tác giả Lê Thanh Bình trong chuyên khảo “Báo chí truyền thông và kinh tế, văn hóa, xã hội” (NXB Văn hóa Thông tin, H, 2005), bằng những nghiên cứu sâu và tƣơng đối toàn diện về các phƣơng tiện thông tin, truyền thông đại chúng hiện đại đã khảo cứu, phân tích nhiều vấn đề mà báo chí, truyền hình, internet cùng các hoạt động nhƣ truyền thông kinh tế, truyền thông môi trƣờng, truyền thông văn hóa, truyền thông dân số.
tham gia tích cực vào đời sống kinh tế xã hội trong thời hội nhập. Ông cũng đã dành nhiều trang viết để xem xét, nghiên cứu, so sánh vai trò truyền thông đại chúng một số quốc gia, khu vực trên thế giới trong tiến trình phát triển của lịch sử.