Khóa luận: Thiết kế thí nghiệm gắn kết cuộc sống dạy học Hóa vô cơ THPT - ĐH Sư phạm Đà Nẵng

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc thiết kế thí nghiệm hóa học gắn liền với thực tiễn cuộc sống trở nên vô… 121 trang · Đại học Đà Nẵng · 2021.

• Tác giả: Võ Thu Hiền
• Người hướng dẫn: ThS. Bùi Ngọc Phương Châu
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Thiết Kế Và Sử Dụng Thí Nghiệm Gắn Kết Cuộc Sống Trong Dạy Học Vô Cơ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4.1. Khách thể nghiên cứu
• 0.4.2. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết khoa học
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí thuyết
• 0.7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 0.7.3. Nhóm các phương pháp xử lí thông tin
• 0.8. Đóng góp về lí luận
• 0.9. Đóng góp về thực tiễn
• 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường THPT
• 1.2.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2.2. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2.3. Một số phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường THPT
• 2. THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM HÓA HỌC GẮN KẾT CUỘC SỐNG TRONG DẠY HỌC PHẦN HÓA HỌC VÔ CƠ Ở TRƯỜNG THPT
• 2.1. Phân tích nội dung chương trình Phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT
• 2.2. Cấu trúc, nội dung chương trình và chuẩn kiến thức kĩ năng phần Phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT chương trình GDPT mới
• 2.3. Phương pháp dạy học phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT
• 2.4. Các nguyên tắc thiết kế các thí nghiệm gắn kết cuộc sống
• 2.5. Các bước thiết kế các thí nghiệm gắn kết cuộc sống đã thiết kế và cách sử dụng các thí nghiệm này vào quá trình dạy học phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT
• 2.6. Giới thiệu các thí nghiệm gắn kết cuộc sống đã thiết kế và cách sử dụng các thí nghiệm này vào quá trình học Phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT
• 2.6.1. Điều chế nước Javen tại nhà và thử tính chất của nước Javen
• 2.6.2. Thử tính chất của Iodine và hồ tinh bột
• 2.6.3. Điều chế O2 từ nước oxi già
• 2.6.4. Thí nghiệm mô phỏng ảnh hưởng của nhiệt độ đến tốc độ phản ứng
• 2.6.5. Thí nghiệm mô phỏng ảnh hưởng của diện tích tiếp xúc đến tốc độ phản ứng
• 2.6.6. Thử phản ứng giữa muối hydrocarbonate và muối acid
• 2.6.7. Làm sạch nước bẩn tại nhà bằng than hoạt tính và cát
• 2.6.8. Sự hủy hoại mưa acid đối với đồ vật từ đá vôi
• 2.6.9. Tạo khói kì diệu từ đá khô
• 2.6.10. Dây thép đổi màu
• 2.6.11. Thí nghiệm mô phỏng tốc độ ăn mòn hóa học và tốc độ ăn mòn điện hóa
• 2.6.12. Điện phân dung dịch phèn xanh tại nhà
• 2.6.13. Núi lửa phun trào
• 2.6.14. Thí nghiệm mô phỏng muối hydrocarbonate tác dụng với acid và base
• 2.6.15. Nhôm tác dụng với dung dịch phèn xanh
• 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Tiến trình TNSP
• 3.5. Kết quả và xử lí số liệu thực nghiệm sư phạm
• 3.5.1. Kết quả bài kiểm tra của học sinh
• 3.5.2. Kết quả khảo sát ý kiến đánh giá của học sinh
• 3.5.3. Kết quả khảo sát ý kiến đánh giá của giáo viên bộ môn giảng dạy tại lớp học thực nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 0.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 0.2. Thiết kế thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống
• 0.3. Thực nghiệm sư phạm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A.1. Kế hoạch bài dạy TNSP – Bài 16: Hợp chất của cacbon
• A.1.1. Hoạt động 1: Khởi động
• A.1.2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
• A.1.3. Hoạt động 3: Củng cố, nhận xét, giao bài tập về nhà
• A.2. Đề kiểm tra đánh giá TNSP
• A.3. Phiếu khảo sát
• A.4. Phiếu khảo sát
• A.5. Phiếu đánh giá

Tóm tắt

I. Tổng Quan Thiết Kế Thí Nghiệm Hóa Học Gắn Kết Cuộc Sống

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc thiết kế thí nghiệm hóa học gắn liền với thực tiễn cuộc sống trở nên vô cùng quan trọng. Không chỉ giúp học sinh hiểu sâu sắc kiến thức hóa học vô cơ, mà còn khơi gợi niềm đam mê và khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tế. Các thí nghiệm cần được thiết kế sao cho dễ thực hiện, an toàn và sử dụng các vật liệu dễ kiếm, gần gũi với đời sống hàng ngày. Theo dự thảo chương trình GDPT mới năm 2018 của Bộ Giáo dục & Đào tạo, phương pháp dạy học cần chuyển đổi từ truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học, việc áp dụng thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống sẽ góp phần quan trọng vào quá trình đổi mới này. Khóa luận tốt nghiệp "Thiết kế và sử dụng thí nghiệm gắn kết cuộc sống trong dạy học phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT" của Võ Thu Hiền (2021) là một ví dụ điển hình về nỗ lực này.

1.1. Tầm Quan Trọng của Hóa Học Vô Cơ và Đời Sống

Hóa học vô cơ đóng vai trò then chốt trong nhiều lĩnh vực của đời sống, từ công nghiệp sản xuất đến nông nghiệp và y học. Việc giảng dạy hóa học vô cơ một cách hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, giúp học sinh hiểu rõ bản chất của các phản ứng và ứng dụng của chúng trong thực tế. Khi học sinh thấy được sự liên hệ giữa hóa học vô cơ và đời sống, các em sẽ có động lực học tập hơn, đồng thời phát triển khả năng tư duy và giải quyết vấn đề.

1.2. Thí Nghiệm Hóa Học Cầu Nối Giữa Lý Thuyết và Thực Tiễn

Thí nghiệm hóa học là phương tiện trực quan giúp học sinh khám phá thế giới hóa học một cách sinh động. Thông qua các thí nghiệm, học sinh có thể kiểm chứng các lý thuyết, rèn luyện kỹ năng thực hành và phát triển tư duy phản biện. Đặc biệt, các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống giúp học sinh nhận ra rằng hóa học không phải là một môn học khô khan mà có mặt ở khắp mọi nơi trong cuộc sống hàng ngày. Thí nghiệm hóa học chính là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, là mô hình đại diện cho hiện thực khách quan, là cơ sở và điểm xuất phát cho quá trình học tập.

1.3. Hóa Học Xanh và Tính Bền Vững trong Thí Nghiệm

Xu hướng hóa học xanh ngày càng được quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh các vấn đề môi trường ngày càng trở nên cấp thiết. Việc thiết kế các thí nghiệm sử dụng các hóa chất an toàn, thân thiện với môi trường và giảm thiểu lượng chất thải là rất quan trọng. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe của học sinh và giáo viên mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho thế hệ trẻ. Áp dụng các nguyên tắc của hóa học xanh trong thiết kế thí nghiệm góp phần xây dựng một nền giáo dục bền vững.

II. Vấn Đề Thiếu Thí Nghiệm Hóa Học Vô Cơ Gần Gũi Thực Tế

Mặc dù vai trò của thí nghiệm hóa học là không thể phủ nhận, thực tế cho thấy việc sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều thí nghiệm trong sách giáo khoa còn mang tính hình thức, ít liên hệ với thực tiễn cuộc sống. Hơn nữa, việc chuẩn bị hóa chất và dụng cụ thí nghiệm đôi khi gặp khó khăn, tốn kém, khiến giáo viên ngại sử dụng thí nghiệm trong các bài giảng. Điều này dẫn đến tình trạng học sinh chỉ học lý thuyết suông, không nắm vững kiến thức và không có hứng thú với môn học. Theo kết quả khảo sát của Võ Thu Hiền, thời gian lên phòng thí nghiệm thực hành chỉ chiếm khoảng 10% tổng số tiết theo phân phối chương trình, làm cho kĩ năng thực hành và khả năng vận dụng kiến thức của các em không được rèn luyện nhiều.

2.1. Rào Cản Trong Sử Dụng Thí Nghiệm Hóa Học Hiện Nay

Một trong những rào cản lớn nhất là sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và trang thiết bị thí nghiệm ở nhiều trường học. Ngoài ra, việc chuẩn bị hóa chất và dụng cụ thí nghiệm cũng tốn nhiều thời gian và công sức của giáo viên. Bên cạnh đó, một số thí nghiệm có thể gây nguy hiểm nếu không được thực hiện đúng cách, đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức và kỹ năng chuyên môn vững vàng.

2.2. Thực Trạng Dạy và Học Hóa Học Vô Cơ Thiếu Tính Ứng Dụng

Nhiều học sinh cảm thấy hóa học vô cơ là một môn học khô khan, khó hiểu và ít có ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày. Điều này có thể là do cách giảng dạy truyền thống, tập trung vào lý thuyết mà ít chú trọng đến thực hành và ứng dụng. Học sinh cần được thấy rằng những kiến thức hóa học mình học có thể giúp ích cho cuộc sống của mình.

2.3. Thiếu Hụt Tài Liệu Hướng Dẫn Thí Nghiệm Gắn Kết Cuộc Sống

Hiện nay, nguồn tài liệu hướng dẫn thiết kế thí nghiệm hóa học gắn liền với cuộc sống còn hạn chế. Giáo viên cần có thêm các tài liệu tham khảo, các bài giảng mẫu và các video hướng dẫn để có thể tự tin thiết kế và thực hiện các thí nghiệm phù hợp với trình độ và điều kiện của học sinh. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về việc ứng dụng thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống vào dạy học hóa học ở trường THPT.

III. Phương Pháp Thiết Kế Thí Nghiệm Hóa Học Vô Cơ Dễ Thực Hiện

Để khắc phục những hạn chế trên, cần có một phương pháp thiết kế thí nghiệm hóa học hiệu quả, đảm bảo tính khoa học, an toàn, dễ thực hiện và có tính ứng dụng cao. Phương pháp này cần dựa trên các nguyên tắc sư phạm, tâm lý học và hóa học, đồng thời phải phù hợp với trình độ và điều kiện của học sinh. Việc thiết kế bài giảng hóa học vô cơ tích hợp các thí nghiệm thực tế sẽ giúp học sinh hiểu sâu sắc kiến thức và phát triển kỹ năng thực hành. Bên cạnh đó, cần khuyến khích học sinh tự thiết kế và thực hiện các thí nghiệm đơn giản tại nhà để củng cố kiến thức và phát triển tư duy sáng tạo.

3.1. Nguyên Tắc Thiết Kế Thí Nghiệm Hóa Học Gắn Kết Cuộc Sống

Các thí nghiệm cần có tính trực quan, sinh động, dễ thực hiện và sử dụng các vật liệu dễ kiếm, rẻ tiền. Thí nghiệm phải liên hệ trực tiếp với các hiện tượng, sự vật trong cuộc sống hàng ngày để học sinh dễ dàng nhận thấy sự liên quan giữa kiến thức hóa học và thực tế. Đặc biệt, thí nghiệm phải đảm bảo an toàn cho học sinh và giáo viên.

3.2. Các Bước Thiết Kế Thí Nghiệm Hóa Học Thực Tế

Bước đầu tiên là xác định mục tiêu của thí nghiệm, tức là kiến thức và kỹ năng mà học sinh cần đạt được sau khi thực hiện thí nghiệm. Tiếp theo, cần lựa chọn các vật liệu và dụng cụ thí nghiệm phù hợp. Sau đó, cần xây dựng quy trình thực hiện thí nghiệm một cách chi tiết và rõ ràng. Cuối cùng, cần kiểm tra và đánh giá tính khả thi và hiệu quả của thí nghiệm.

3.3. Sử Dụng STEM và PBL Trong Thiết Kế Thí Nghiệm Hóa Học

Phương pháp STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) và PBL (Project-Based Learning) có thể được áp dụng trong thiết kế thí nghiệm hóa học để tăng tính thực tiễn và gắn kết với cuộc sống. STEM giúp học sinh kết hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết các vấn đề thực tế. PBL khuyến khích học sinh tham gia vào các dự án học tập, trong đó các em tự tìm tòi, nghiên cứu và giải quyết các vấn đề liên quan đến hóa học.

IV. Ứng Dụng Thí Nghiệm Hóa Học Vô Cơ Trong Cuộc Sống Hàng Ngày

Có rất nhiều thí nghiệm hóa học vô cơ có thể được thực hiện tại nhà với các vật liệu dễ kiếm. Ví dụ, có thể thực hiện thí nghiệm điều chế nước Javen tại nhà và thử tính chất tẩy trắng của nó. Hoặc có thể thực hiện thí nghiệm làm sạch nước bẩn bằng than hoạt tính và cát. Các thí nghiệm này không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành và tư duy sáng tạo. Theo khóa luận của Võ Thu Hiền, các thí nghiệm như điều chế O2 từ nước oxy già, mô phỏng ảnh hưởng của nhiệt độ đến tốc độ phản ứng, hay mô phỏng sự hủy hoại của mưa acid đối với đá vôi là những ví dụ điển hình.

4.1. Thí Nghiệm Điều Chế và Thử Tính Chất Nước Javen Tại Nhà

Nước Javen là một chất tẩy rửa quen thuộc trong gia đình. Học sinh có thể tự điều chế nước Javen từ muối ăn và thực hiện các thí nghiệm để kiểm tra tính chất tẩy trắng của nó. Thí nghiệm này giúp học sinh hiểu rõ về quá trình oxy hóa khử và ứng dụng của nó trong thực tế.

4.2. Thí Nghiệm Làm Sạch Nước Bẩn Bằng Vật Liệu Tự Nhiên

Ô nhiễm nguồn nước là một vấn đề nghiêm trọng hiện nay. Học sinh có thể thực hiện thí nghiệm làm sạch nước bẩn bằng than hoạt tính, cát và sỏi để hiểu rõ về quá trình lọc nước và tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn nước. Thí nghiệm hóa học thực tế này cũng giúp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

4.3. Thí Nghiệm Mô Phỏng Ảnh Hưởng Của Mưa Axit Đến Môi Trường

Mưa axit là một vấn đề môi trường nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến các công trình xây dựng và hệ sinh thái. Học sinh có thể thực hiện thí nghiệm mô phỏng tác động của mưa axit lên đá vôi để hiểu rõ về quá trình ăn mòn và tác hại của ô nhiễm không khí. Thí nghiệm này cũng khuyến khích học sinh tìm hiểu về các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm không khí.

V. Nghiên Cứu Thực Nghiệm Sư Phạm và Đánh Giá Hiệu Quả

Để đánh giá hiệu quả của phương pháp thiết kế và sử dụng thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống, cần tiến hành thực nghiệm sư phạm tại các trường THPT. Thực nghiệm sư phạm sẽ giúp đánh giá khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế của học sinh, cũng như mức độ hứng thú và yêu thích môn học của các em. Kết quả thực nghiệm sư phạm sẽ là cơ sở để hoàn thiện phương pháp và áp dụng rộng rãi trong các trường học. Cần khảo sát ý kiến đánh giá của học sinh và giáo viên sau khi thực hiện các thí nghiệm để có những điều chỉnh phù hợp.

5.1. Quy Trình Thực Nghiệm Sư Phạm Chi Tiết và Bài Bản

Quy trình thực nghiệm sư phạm cần được xây dựng một cách chi tiết và bài bản, bao gồm việc lựa chọn đối tượng tham gia, thiết kế bài giảng, chuẩn bị dụng cụ và hóa chất thí nghiệm, thực hiện thí nghiệm và đánh giá kết quả. Cần có một nhóm đối chứng để so sánh hiệu quả của phương pháp mới với phương pháp dạy học truyền thống.

5.2. Đánh Giá Kết Quả Thực Nghiệm Sư Phạm Bằng Phương Pháp Thống Kê

Kết quả thực nghiệm sư phạm cần được đánh giá một cách khách quan và khoa học bằng các phương pháp thống kê. Cần so sánh điểm số, mức độ tham gia và thái độ của học sinh ở nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng. Cần phân tích dữ liệu để xác định mức độ ảnh hưởng của phương pháp mới đến kết quả học tập của học sinh.

5.3. Khảo Sát Ý Kiến Học Sinh và Giáo Viên Sau Thực Nghiệm

Sau khi thực hiện thực nghiệm sư phạm, cần tiến hành khảo sát ý kiến của học sinh và giáo viên về phương pháp mới. Học sinh cần được hỏi về mức độ hứng thú, dễ hiểu và hữu ích của các thí nghiệm. Giáo viên cần được hỏi về tính khả thi, dễ thực hiện và hiệu quả của phương pháp mới trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Kết quả khảo sát sẽ giúp hoàn thiện phương pháp và áp dụng rộng rãi trong các trường học.

VI. Kết Luận Tiềm Năng và Hướng Phát Triển Thí Nghiệm Hóa Học

Việc thiết kế và sử dụng thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống có tiềm năng to lớn trong việc nâng cao chất lượng dạy và học môn hóa học. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu sắc kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành, tư duy sáng tạo và ý thức bảo vệ môi trường. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các thí nghiệm mới, đồng thời xây dựng các tài liệu hướng dẫn chi tiết và dễ sử dụng để giáo viên có thể dễ dàng áp dụng vào thực tế giảng dạy. Cần khuyến khích sự hợp tác giữa các trường học, các nhà khoa học và các doanh nghiệp để tạo ra những thí nghiệm có tính ứng dụng cao và phù hợp với nhu cầu của xã hội.

6.1. Tổng Kết và Đánh Giá Ưu Điểm của Phương Pháp Mới

Phương pháp thiết kế và sử dụng thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống có nhiều ưu điểm so với phương pháp dạy học truyền thống. Phương pháp này giúp học sinh hứng thú hơn với môn học, dễ dàng tiếp thu kiến thức và phát triển kỹ năng thực hành. Ngoài ra, phương pháp này còn giúp học sinh hiểu rõ hơn về ứng dụng của hóa học trong cuộc sống hàng ngày và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

6.2. Hướng Phát Triển và Mở Rộng Ứng Dụng trong Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các thí nghiệm hóa học mới, phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông mới. Cần xây dựng các tài liệu hướng dẫn chi tiết và dễ sử dụng để giáo viên có thể dễ dàng áp dụng vào thực tế giảng dạy. Cần khuyến khích sự hợp tác giữa các trường học, các nhà khoa học và các doanh nghiệp để tạo ra những thí nghiệm có tính ứng dụng cao và phù hợp với nhu cầu của xã hội.

6.3. Kiến Nghị và Đề Xuất Giải Pháp để Triển Khai Hiệu Quả

Để triển khai hiệu quả phương pháp thiết kế và sử dụng thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống, cần có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục. Cần tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất và trang thiết bị thí nghiệm ở các trường học. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng cho giáo viên về phương pháp mới. Cần xây dựng một mạng lưới chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên để cùng nhau phát triển các thí nghiệm hay và hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Giáo dục phổ thông Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi căn bản từ mô hình tiếp cận nội dung (chủ yếu trang bị kiến thức) sang mô hình tiếp cận năng lực của người học theo định hướng của Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Chương trình Giáo dục phổ thông mới (năm 2018) của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong cấu trúc các môn khoa học tự nhiên, Hóa học là môn học có tính thực nghiệm sâu sắc, đóng vai trò cầu nối giữa các lĩnh vực Vật lí, Sinh học, Y dược và Địa chất học.

Tuy nhiên, thực tế dạy học Hóa học ở trường Trung học phổ thông (THPT) trong nhiều năm qua vẫn bộc lộ những bất cập:

• Quá trình dạy học còn nặng về lý thuyết và giải bài tập trên giấy, học sinh chủ yếu tiếp cận các phản ứng thông qua mô tả trong sách giáo khoa hoặc bài giảng truyền thụ một chiều của giáo viên.
• Thời lượng dành cho các tiết thực hành thí nghiệm trong phân phối chương trình chỉ chiếm khoảng 10% tổng số tiết học toàn năm; học sinh ít có cơ hội rèn luyện kỹ năng thao tác dụng cụ và quan sát hiện tượng thực tế.
• Các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm truyền thống chủ yếu sử dụng hóa chất chuyên dụng và dung dịch riêng biệt, khó tái lập tại nhà, khiến học sinh cảm thấy môn Hóa học khô khan, xa rời đời sống thực tế và gặp khó khăn khi vận dụng kiến thức để giải thích các hiện tượng xung quanh.

Xuất phát từ những yêu cầu đổi mới giáo dục và thực trạng trên, tác giả Võ Thu Hiền đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Thiết kế và sử dụng thí nghiệm gắn kết cuộc sống trong dạy học phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT".

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của đề tài là thiết kế và sử dụng hệ thống thí nghiệm gắn kết với cuộc sống hàng ngày trong dạy học phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT; đồng thời cải tiến một số thí nghiệm hiện hành để thao tác an toàn, thuận tiện hơn, qua đó góp phần nâng cao khả năng vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn cho học sinh và nâng cao chất lượng dạy học bộ môn.

Nhiệm vụ nghiên cứu

Khóa luận xác định 6 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường THPT.
2. Nghiên cứu cơ sở lý luận về thí nghiệm hóa học và thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống ở trường THPT.
3. Phân tích cấu trúc, nội dung và chuẩn kiến thức kỹ năng phần Hóa học Vô cơ trong chương trình GDPT mới.
4. Đề xuất các nguyên tắc và quy trình thiết kế thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống và thí nghiệm cải tiến.
5. Thiết kế hệ thống thí nghiệm và đề xuất phương pháp, kế hoạch sử dụng các thí nghiệm này trong dạy học Hóa học Vô cơ THPT.
6. Tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm tra, đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các đề xuất.

Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học môn Hóa học ở trường THPT.
• Đối tượng nghiên cứu: Thiết kế và sử dụng các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống trong dạy học phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT.
• Phạm vi nội dung: Các chủ đề, bài học thuộc phần Hóa học Vô cơ trong chương trình Hóa học THPT (chương trình cơ bản và định hướng chương trình GDPT mới).
• Phạm vi địa bàn: Khảo sát thực trạng và tiến hành thực nghiệm sư phạm tại một số trường THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng (gồm THPT Phan Châu Trinh, THPT Thanh Khê và THPT Thái Phiên).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và quan điểm tiếp cận

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên:

• Các định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực, chuyển từ dạy học lấy giáo viên làm trung tâm sang lấy học sinh làm trung tâm, kết hợp các phương pháp dạy học tích cực (dạy học giải quyết vấn đề, dạy học theo tình huống, dạy học định hướng hành động).
• Khái niệm và vai trò của thí nghiệm hóa học trong nhà trường phổ thông theo các tài liệu của Trần Quốc Đắc, Đào Thị Hoàng Hoa, Thái Hoài Minh: Thí nghiệm là phương tiện trực quan, là nguồn tri thức và là cầu nối giữa lý thuyết với thực tiễn sản xuất, đời sống.
• Khái niệm thí nghiệm gắn kết cuộc sống: Được phân chia thành 3 nhóm:
  1. Thí nghiệm trong đời sống: Sử dụng các hóa chất, vật dụng quen thuộc trong sinh hoạt gia đình để tiến hành phản ứng.
  2. Thí nghiệm cải tiến: Tinh giản quy trình, thiết bị nhằm giúp thao tác nhanh gọn, an toàn và tiết kiệm hóa chất hơn thí nghiệm truyền thống.
  3. Thí nghiệm mô phỏng hiện tượng: Tái hiện và giải thích bản chất hóa học của các hiện tượng tự nhiên, đời sống (mưa axit, ăn mòn kim loại, xử lý nước).

Hệ thống phương pháp nghiên cứu

Khóa luận áp dụng phối hợp ba nhóm phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục:

1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sách giáo khoa, tài liệu lý luận dạy học môn Hóa học trong và ngoài nước.
2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
   • Điều tra bằng phiếu hỏi: Tiến hành khảo sát trên mẫu gồm 20 giáo viên Hóa học và 164 học sinh tại 3 trường THPT ở Đà Nẵng (THPT Phan Châu Trinh, THPT Thanh Khê, THPT Thái Phiên) nhằm đánh giá thực trạng sử dụng thí nghiệm.
   • Phương pháp trao đổi, xin ý kiến chuyên gia và giảng viên hướng dẫn.
   • Phương pháp thực nghiệm sư phạm (TNSP): Tổ chức dạy học thực nghiệm có đối chứng để kiểm tra tính khả thi và hiệu quả của hệ thống bài học có sử dụng thí nghiệm gắn kết cuộc sống.
3. Nhóm phương pháp xử lý thông tin: Ứng dụng thống kê toán học trong nghiên cứu sư phạm ứng dụng để xử lý dữ liệu khảo sát và kết quả kiểm tra (tính điểm trung bình $\bar{X}$, độ lệch chuẩn $S$, lập bảng phân phối tần số, tần suất, tần suất tích lũy).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài

Chương 1 tập trung hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đổi mới phương pháp dạy học Hóa học THPT và công bố kết quả điều tra thực trạng tại các trường phổ thông trên địa bàn Đà Nẵng.

Tác giả làm rõ 6 yêu cầu cần đạt khi thiết kế thí nghiệm gắn kết cuộc sống: tính khoa học, gắn liền với nội dung bài học, an toàn, đảm bảo tỷ lệ thành công cao, tính thẩm mỹ - trực quan và thao tác dễ thực hiện.

Nhóm đặc điểm	Ưu điểm	Hạn chế
Thí nghiệm gắn kết cuộc sống	- Hóa chất, dụng cụ gần gũi, an toàn. - Tạo hứng thú học tập cao cho học sinh. - Dễ thực hiện, học sinh có thể tự lặp lại tại nhà. - Giúp liên hệ thực tế, khắc sâu kiến thức.	- Nồng độ chất trong đời sống thường thấp khiến tốc độ phản ứng chậm, hiện tượng kém nhạy. - Tốn thời gian lên ý tưởng và chuẩn bị. - Một số dụng cụ mô phỏng còn cồng kềnh.

Kết quả điều tra thực trạng từ 164 học sinh và 20 giáo viên cung cấp các cứ liệu định lượng cụ thể:

• Về phía học sinh: 74% học sinh nhận định chương trình Hóa học hiện hành nặng về lý thuyết, ít thực hành. 60% học sinh chỉ thỉnh thoảng được học với thí nghiệm; 43% chưa bao giờ được tiếp cận thí nghiệm gắn kết cuộc sống. Về phương thức tiếp cận, 36% học sinh chỉ được xem video thí nghiệm, 38% quan sát giáo viên làm mẫu, chỉ 26% được trực tiếp tự tay thực hiện. Khi được hỏi về mong muốn, các tiêu chí "có nhiều điều thú vị trong tiết học" ($\bar{X} = 4,238$) và "được tự tay làm thí nghiệm" ($\bar{X} = 4,140$) đạt điểm đánh giá cao nhất.
• Về phía giáo viên: 45% giáo viên hiếm khi sử dụng thí nghiệm trong giờ dạy. Ba rào cản lớn nhất gồm: hóa chất phòng thí nghiệm bị hỏng dẫn đến thí nghiệm thất bại (60%), giáo viên ngại tiếp xúc với hóa chất độc hại (50%), và mất nhiều thời gian chuẩn bị (40%). Đáng chú ý, 85% giáo viên nhận định thí nghiệm gắn kết cuộc sống có sức thu hút học sinh vượt trội so với thí nghiệm truyền thống; 95% ủng hộ sử dụng trong hoạt động ngoại khóa và 70% muốn đưa vào các tiết dạy kiến thức mới.

Chương 2: Thiết kế và sử dụng thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống trong dạy học phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT

Chương 2 trình bày phân tích chuẩn kiến thức kỹ năng theo chương trình GDPT mới, xác lập 6 nguyên tắc thiết kế và đề xuất quy trình thiết kế 7 bước:

• Bước 1: Chọn nội dung bài học phù hợp.
• Bước 2: Xác định mục tiêu, chuẩn kiến thức, kỹ năng.
• Bước 3: Lựa chọn thí nghiệm, hiện tượng đời sống tương ứng.
• Bước 4: Tìm kiếm nguyên vật liệu đời sống và đề xuất phương án tiến hành/cải tiến.
• Bước 5: Tiến hành thử nghiệm, kiểm chứng hiện tượng và đối chứng với thí nghiệm truyền thống.
• Bước 6: Điều chỉnh kỹ thuật thao tác, rút ra lưu ý và hoàn thiện phương án biểu diễn.
• Bước 7: Xây dựng hệ thống câu hỏi khai thác và hướng dẫn giải.

Khóa luận đã thiết kế chi tiết 16 thí nghiệm gắn kết cuộc sống thuộc phần Hóa học Vô cơ cho cả ba khối lớp:

Khối lớp	STT	Tên thí nghiệm được thiết kế
Lớp 10	1	Điều chế nước Javen tại nhà và thử tính chất của nước Javen
	2	Thử tính chất của Iodine và hồ tinh bột
	3	Điều chế $\text{O}_2$ từ nước oxi già
	4	Thí nghiệm mô phỏng ảnh hưởng của nhiệt độ đến tốc độ phản ứng
	5	Thí nghiệm mô phỏng ảnh hưởng của diện tích tiếp xúc đến tốc độ phản ứng
Lớp 11	6	Thử phản ứng giữa muối hydrocarbonate và acid
	7	Làm sạch nước bẩn tại nhà bằng than hoạt tính và cát
	8	Sự hủy hoại của mưa acid đối với đồ vật từ đá vôi
	9	Tạo khói kì diệu từ đá khô
	10	Viên sáp tự rơi
Lớp 12	11	Dây thép đổi màu
	12	Thí nghiệm mô phỏng tốc độ ăn mòn hóa học và tốc độ ăn mòn điện hóa
	13	Điện phân dung dịch phèn xanh tại nhà
	14	Núi lửa phun trào
	15	Thí nghiệm mô phỏng muối hydrocarbonate tác dụng với acid và base
	16	Nhôm tác dụng với dung dịch phèn xanh

Mỗi thí nghiệm được biên soạn đầy đủ theo cấu trúc: Phân loại; Mục đích; Dụng cụ - hóa chất đời sống; Cách tiến hành; Lưu ý an toàn; Hiện tượng quan sát; Giải thích và phương trình hóa học; Vị trí bài học áp dụng; Hệ thống câu hỏi liên hệ đời sống kèm lời giải.

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 3 trình bày việc kiểm chứng tính khả thi của đề tài qua tổ chức dạy học thực nghiệm tại trường THPT Thanh Khê (Đà Nẵng), thực hiện trên bài dạy minh họa: Bài 16: Hợp chất của cacbon (Hóa học 11).

Quá trình thực nghiệm sư phạm tiến hành so sánh giữa lớp thực nghiệm (TN) có sử dụng các thí nghiệm gắn kết cuộc sống (như thí nghiệm giữa bột baking soda và giấm ăn, thí nghiệm lọc nước bằng than hoạt tính) và lớp đối chứng (ĐC) dạy theo phương pháp thuyết trình truyền thống. Đề tài sử dụng bài kiểm tra đánh giá sau tiết học kết hợp phiếu khảo sát phản hồi của học sinh và giáo viên bộ môn dự giờ để thu thập dữ liệu định lượng và định tính.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Về mặt số liệu thực nghiệm: Các số liệu thống kê thu được từ bài kiểm tra và phiếu hỏi sau tiết dạy thực nghiệm cho thấy lớp thực nghiệm đạt kết quả tiếp thu kiến thức và mức độ hứng thú vượt trội so với lớp đối chứng; học sinh nắm vững bản chất phản ứng và biết cách vận dụng kiến thức hóa học để giải thích các hiện tượng thực tế.
• Xây dựng được hệ thống 16 quy trình thí nghiệm hoàn chỉnh: Khai thác các vật liệu gia dụng sẵn có (pin 9V, ruột bút chì, muối ăn, giấm, baking soda, nước vo gạo, cồn iod/thuốc đỏ, than hoạt tính, cát, phèn xanh, vỏ trứng, vỏ lon coca) để thay thế hoặc bổ trợ cho các hóa chất đắt tiền, độc hại trong phòng thí nghiệm.

Giải pháp và khuyến nghị tác giả đề xuất

• Giáo viên cần linh hoạt phối hợp thí nghiệm gắn kết cuộc sống vào nhiều khâu của quá trình dạy học: khởi động tạo mâu thuẫn nhận thức, tổ chức cho học sinh nghiên cứu khám phá kiến thức mới, củng cố bài học hoặc giao nhiệm vụ trải nghiệm tại nhà.
• Nhà trường và tổ chuyên môn cần tạo điều kiện tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ khoa học ứng dụng để học sinh được trực tiếp thực hành thí nghiệm an toàn.
• Cần tiếp tục hoàn thiện, chuẩn hóa nồng độ các chất sinh hoạt để đảm bảo thí nghiệm diễn ra nhanh và rõ nét trong khung thời gian 45 phút của một tiết học.

Đóng góp mới của khóa luận

• Về mặt lý luận: Xác lập hệ thống 6 nguyên tắc thiết kế và quy trình 7 bước phát triển thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống, làm rõ tiêu chí phân loại 3 nhóm thí nghiệm phục vụ chương trình GDPT mới.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết, có kèm hình ảnh minh chứng và video ghi hình cho 16 thí nghiệm Vô cơ THPT, giúp giáo viên có nguồn tư liệu thực hành trực quan để triển khai ngay trong thực tế giảng dạy.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Do nồng độ hoạt chất trong các sản phẩm sinh hoạt (như acid acetic trong giấm ăn, chất tẩy trong nước Javen tự chế) thường thấp hơn hóa chất tinh khiết trong phòng thí nghiệm, một số phản ứng có tốc độ chậm hơn, đòi hỏi thời gian quan sát dài hơn.
• Một số thí nghiệm mô phỏng hiện tượng phức tạp đòi hỏi khâu chuẩn bị dụng cụ tương đối công phu.
• Địa bàn khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm chỉ mới giới hạn tại một số trường THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, chưa mở rộng ra các tỉnh thành khác.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Tiếp tục nghiên cứu, chuẩn hóa tỉ lệ phối trộn và cải tiến dụng cụ nhằm rút ngắn thời gian phản ứng của các thí nghiệm đời sống.
• Mở rộng phạm vi thiết kế thí nghiệm gắn kết cuộc sống sang phần Hóa học Hữu cơ THPT (este, chất béo, cacbohiđrat, polime) và các chuyên đề học tập Hóa học chuyên sâu.
• Mở rộng phạm vi thực nghiệm sư phạm trên nhiều đối tượng học sinh ở các vùng miền khác nhau để hoàn thiện bộ tài liệu hướng dẫn dạy học.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các đối tượng:

• Sinh viên ngành Sư phạm Hóa học: Tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, quy trình thiết kế giáo án và kỹ thuật tổ chức hoạt động trải nghiệm thực hành.
• Giáo viên Hóa học THPT: Trực tiếp sử dụng 16 quy trình thí nghiệm trong khóa luận để đổi mới phương pháp giảng dạy, thiết kế bài giảng Stem/hoạt động trải nghiệm theo chương trình GDPT mới 2018.
• Học viên cao học chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học: Kế thừa khung lý thuyết về phân loại thí nghiệm và hệ thống bảng hỏi khảo sát thực trạng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài phân chia thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống thành những nhóm nào?
Khóa luận chia thành 3 nhóm: (1) Thí nghiệm trong đời sống (sử dụng hóa chất, đồ dùng gia đình quen thuộc); (2) Thí nghiệm cải tiến (tinh giản thao tác, tiết kiệm hóa chất và tăng tính an toàn); (3) Thí nghiệm mô phỏng hiện tượng (tái hiện các hiện tượng tự nhiên như mưa acid, núi lửa, ăn mòn kim loại).

2. Thí nghiệm điều chế nước Javen tại nhà trong đề tài được tiến hành bằng những nguyên liệu và thiết bị nào?
Thí nghiệm sử dụng nguồn điện là pin 9V, 2 lõi bút chì làm điện cực, dây dẫn điện, ly thủy tinh và dung dịch muối ăn ($\text{NaCl}$) hòa tan trong nước. Khi điện phân không màng ngăn, $\text{Cl}_2$ và $\text{NaOH}$ sinh ra tác dụng với nhau tạo thành nước Javen chứa $\text{NaClO}$ có khả năng tẩy màu dung dịch mực loãng.

3. Khảo sát thực trạng chỉ ra những khó khăn lớn nhất của giáo viên khi sử dụng thí nghiệm Hóa học là gì?
Theo kết quả khảo sát 20 giáo viên tại Đà Nẵng, ba trở ngại hàng đầu là: hóa chất bị biến chất/hỏng dẫn đến thí nghiệm không thành công (60%), tâm lý e ngại tiếp xúc với hóa chất độc hại (50%), và mất nhiều thời gian cho khâu chuẩn bị, thực hiện (40%).

4. Quy trình thiết kế thí nghiệm gắn kết cuộc sống của tác giả gồm bao nhiêu bước?
Quy trình gồm 7 bước: (1) Chọn nội dung bài học; (2) Xác định mục tiêu, chuẩn kiến thức kỹ năng; (3) Lựa chọn thí nghiệm/hiện tượng đời sống phù hợp; (4) Tìm kiếm nguyên vật liệu và đề xuất cách tiến hành/cải tiến; (5) Tiến hành thí nghiệm kiểm chứng, đối chứng; (6) Điều chỉnh thao tác, rút ra lưu ý sư phạm; (7) Soạn hệ thống câu hỏi liên hệ và hướng dẫn giải.

5. Khóa luận đã thiết kế tổng cộng bao nhiêu thí nghiệm và phân bố ở các khối lớp như thế nào?
Tác giả đã thiết kế hoàn chỉnh 16 thí nghiệm, phân bổ gồm: 5 thí nghiệm lớp 10 (chủ đề halogen, tốc độ phản ứng, oxi hóa khử), 5 thí nghiệm lớp 11 (muối hydrocarbonate, xử lý nước, mưa acid, đá khô), và 6 thí nghiệm lớp 12 (ăn mòn kim loại, điện phân phèn xanh, phản ứng của nhôm và hợp chất).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Võ Thu Hiền đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu thông qua việc xác lập cơ sở khoa học và xây dựng hệ thống 16 thí nghiệm gắn kết cuộc sống phục vụ dạy học phần Hóa học Vô cơ THPT. Đề tài cung cấp minh chứng thực tiễn rõ ràng từ kết quả khảo sát 184 giáo viên, học sinh và số liệu thực nghiệm sư phạm tại Đà Nẵng. Công trình đóng góp thiết thực vào việc thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học Hóa học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực và tăng cường khả năng liên hệ thực tiễn cho học sinh phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Giới hạn phạm vi nghiên cứu.

Giả thuyết khoa học. Phương pháp nghiên cứu. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí thuyết. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

Nhóm các phương pháp xử lí thông tin. Đóng góp về lí luận. Đóng góp về thực tiễn. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI.

Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước. Đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường THPT. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học.

Một số phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường THPT. Thí nghiệm gắn kết cuộc sống. Thí nghiệm hóa học. Vai trò của thí nghiệm trong dạy học môn Hóa học ở trường THPT.

Phân loại và sử dụng thí nghiệm trong dạy học môn Hóa học ở trường THPT. Thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống. Yêu cầu cần đạt của thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống. Thực trạng sử dụng thí nghiệm trong dạy học môn Hóa học ở một số trường THPT tại Đà Nẵng.

Mục đích điều tra. Đối tượng và phương pháp điều tra. Kết quả điều tra. THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM HÓA HỌC GẮN KẾT CUỘC SỐNG TRONG DẠY HỌC PHẦN HÓA HỌC VÔ CƠ Ở TRƯỜNG THPT.

Phân tích nội dung chương trình Phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT. Cấu trúc, nội dung chương trình và chuẩn kiến thức kĩ năng phần Phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT chương trình GDPT mới. Phương pháp dạy học phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT. Các nguyên tắc thiết kế các thí nghiệm gắn kết cuộc sống.

Các bước thiết kế các thí nghiệm gắn kết cuộc sống đã thiết kế và cách sử dụng các thí nghiệm này vào quá trình dạy học phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT. Giới thiệu các thí nghiệm gắn kết cuộc sống đã thiết kế và cách sử dụng các thí nghiệm này vào quá trình học Phần Hóa học Vô cơ ở trường THPT. Điều chế nước Javen tại nhà và thử tính chất của nước Javen. Thử tính chất của Iodine và hồ tinh bột.

Điều chế O2 từ nước oxi già. Thí nghiệm mô phỏng ảnh hưởng của nhiệt độ đến tốc độ phản ứng. Thí nghiệm mô phỏng ảnh hưởng của diện tích tiếp xúc đến tốc độ phản ứng. Thử phản ứng giữa muối hydrocarbonate và muối acid.

Làm sạch nước bẩn tại nhà bằng than hoạt tính và cát. Sự hủy hoại mưa acid đối với đồ vật từ đá vôi. Tạo khói kì diệu từ đá khô. Dây thép đổi màu.

Thí nghiệm mô phỏng tốc độ ăn mòn hóa học và tốc độ ăn mòn điện hóa 58 2. Điện phân dung dịch phèn xanh tại nhà. Núi lửa phun trào. Thí nghiệm mô phỏng muối hydrocarbonate tác dụng với acid và base.

Nhôm tác dụng với dung dịch phèn xanh. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Mục đích thực nghiệm sư phạm. Đối tượng thực nghiệm sư phạm.

Nội dung thực nghiệm sư phạm. Tiến trình TNSP. Kết quả và xử lí số liệu thực nghiệm sư phạm. Kết quả bài kiểm tra của học sinh.

Kết quả khảo sát ý kiến đánh giá của học sinh. Kết quả khảo sát ý kiến đánh giá của giáo viên bộ môn giảng dạy tại lớp học thực nghiệm. 81 viii KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu.

Thiết kế thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống. Thực nghiệm sư phạm. 84 TÀI LIỆU THAM KHẢO. I Phụ lục 1: Kế hoạch bài dạy TNSP – Bài 16: Hợp chất của cacbon.

I Hoạt động 1: Khởi động. III Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới .IV Hoạt động 3. Củng cố, nhận xét, giao bài tập về nhà. XII Phụ lục 2: Đề kiểm tra đánh giá TNSP.

XIV Phụ lục 3: Phiếu khảo sát. XVI Phụ lục 4: Phiếu khảo sát. XIX Phụ lục 5: Phiếu đánh giá.XXII ix DANH MỤC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT THPT Trung học phổ thông THCS Trung học cơ sở GDPT Giáo dục phổ thông GV Giáo viên HS Học sinh ĐC Đối chứng TN Thực nghiệm PPDH Phương pháp dạy học TNSP Thực nghiệm sư phạm TW Trung ương TP Thành phố NQ Nghị quyết NXB Nhà xuất bản x DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Ưu điểm và hạn chế của thí nghiệm hóa học gắn kết đời sống.

Ý kiến của HS về lợi ích của thí nghiệm hóa học. Mong muốn của HS trong tiết học hóa học. Đánh giá của GV về hiệu quả của thí nghiệm gắn kết cuộc sống trong dạy học hóa học. Đánh giá của GV về các biện pháp giúp nâng cao hiệu quả sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học THPT.

Cấu trúc, nội dung chương trình và chuẩn kiến thức kĩ năng phần Hóa học Vô cơ chương trình GDPT mới ……………………………………………………28 Bảng 2. Danh sách các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống đã thiết kế. Danh sách các lớp thực nghiệm và đối chứng …………………….2 Danh sách các thí nghiệm sử dụng trong TNSP. Thống kê kết quả bài kiểm tra TNSP của HS.

Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy kết quả kiểm tra của HS lớp TN và ĐC. Phân loại kết quả bài kiểm tra TNSP của HS. Các tham số mô tả kết quả bài kiểm tra TNSP ở lớp TN và ĐC. Ý kiến đánh giá của HS về ưu điểm của thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống.

Ý kiến đánh giá của HS về hiệu quả của thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống. Mong muốn của HS về tiết học sử dụng thí nghiệm hóa học gắn kết với cuộc sống. 79 xi DANH MỤC HÌNH Hình 1. Biểu đồ thể hiện thái độ hứng thú của HS đối với môn Hóa học.

Biểu đồ thể hiện mức độ thường xuyên học với các thí nghiệm hóa. Biểu đồ thể hiện sự quan tâm của HS đến các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống. Biểu đồ thể hiện mức độ thường xuyên với các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống của HS. Biểu đồ thể hiện mức độ thường xuyên sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học của GV.

Biểu đồ thể hiện những khó khăn khi sử dụng thí nghiệm trong dạy học hóa học của GV. Biểu đồ thể hiện mức độ thường xuyên sử dụng thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống trong dạy học hóa học của GV. Biểu đồ thể hiện cách sử dụng thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống trong khi dạy học hóa học. Biểu đồ thể hiện sự thu hút của thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống so với thí nghiệm hóa học truyền thống.

Điện phân dung dịch muối ăn. Nước Javen làm nhạt màu dung dịch trong cốc mực loãng. Nước vo gạo trước khi nhỏ thuốc đỏ. Nước vo gạo sau khi nhỏ thuốc đỏ.

Que đóm bùng cháy trong bình chứa hỗn hợp dung dịch oxi già và thuốc tím. Vỏ trứng ở trong cốc nước lạnh và cốc nước nóng. Ảnh hưởng của diện tích tiếp xúc đến tốc độ phản ứng. Baking soda và giấm ăn.

Lọc nước bằng cát và than hoạt tính. Vỏ trứng tác dụng với dung dịch giấm ăn. Dây thép trước và sau khi bỏ vào dung dịch phèn xanh. Cốc 1: Giấy bạc trong giấm ăn và phèn xanh; Cốc 2: Giấy bạc trong giấm ăn.

Điện phân dung dịch phèn xanh. Hình ảnh núi lửa phun trào từ baking soda và giấm. Bột nở tác dụng nước vôi trong, bột nở tác dụng với giấm ăn. Vỏ lon coca trong dung dịch phèn xanh.

Đồ thị đường lũy tích kết quả bài kiểm tra TNSP ở lớp TN và ĐC ………. Biểu đồ cột phân loại kết quả bài kiểm tra TNSP ở lớp TN và ĐC. Hình ảnh HS lớp 11/09 trường THPT Thanh Khê thực hiện thí nghiệm giữa giấm và bột baking soda dưới sự hướng dẫn của GV. Hình ảnh HS đang chăm chú quan sát hiện tượng thí nghiệm.

Hình ảnh HS lớp 11/09 (TN2) trường THPT Thanh Khê vui vẻ sau tiết học thực nghiệm. Lý do chọn đề tài Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học. Để bắt kịp xu hướng toàn cầu hóa, không để nền giáo dục nước nhà bị chậm nhịp so với thế giới, Đại hội Đại biểu toàn quốc đã đề ra nhiệm vụ “Phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực; phát triển khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức”. Nhằm thực hiện nhiệm vụ trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra Nghị quyết 29_NQ/TW [1] với giải pháp “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”, định hướng đổi mới nền giáo dục nước ta từ chủ yếu trang bị kiến thức sang hình thành và phát triển năng lực người học.

Dự thảo chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) mới ngày 19 tháng 1 năm 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo [2], [3] cũng đã nêu rõ, Hoá học là ngành khoa học thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên, nghiên cứu về thành phần cấu trúc, tính chất và sự biến đổi của chất. Hoá học kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết và thực nghiệm, là cầu nối các ngành khoa học tự nhiên khác như Vật lí, Sinh học, Y dược và Địa chất học. Trong nhà trường phổ thông, môn Hoá học giúp học sinh (HS) có được những tri thức cốt lõi về Hoá học và ứng dụng những tri thức này vào cuộc sống. Hóa học là một môn khoa học thực nghiệm, vì vậy nếu muốn đổi mới nội dung và phương pháp dạy học (PPDH) Hóa học giúp HS hứng thú hơn với môn học này thì thí nghiệm hóa học là một phần không thể thiếu.