Thiết Kế Phiếu Học Tập Nhằm Hình Thành Biểu Tượng Số Lượng Cho Trẻ 5-6 Tuổi

Nghiên cứu về phiếu học tập toán học mầm non và biểu tượng số lượng đang ngày càng được quan tâm trong giáo… 148 trang · Trường Đại Học Sư Phạm - ĐHĐN · 2021.

• Tác giả: Huỳnh Thị Khánh Dương
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Triều Tiên
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm - ĐHĐN
• Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non
• Đề tài: Thiết Kế Phiếu Học Tập Hình Thành Biểu Tượng Số Lượng Cho Trẻ 5-6 Tuổi
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VIỆC THIẾT KẾ PHIẾU HỌC TẬP NHẰM HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Các nghiên cứu trong nước
• 1.4. Một số khái niệm cơ bản
• 1.5. Phiếu học tập
• 1.6. Biểu tượng số lượng
• 1.7. Thiết kế phiếu học tập nhằm hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi
• 1.8. Một số vấn đề về việc hình thành BTSL của trẻ 5-6 tuổi
• 1.9. Đặc điểm nhận thức của trẻ 5 - 6 tuổi về số lượng, phép đếm
• 1.10. Nội dung hình thành biểu tượng số lượng của trẻ 5-6 tuổi
• 1.11. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hình thành BTSL của trẻ 5-6 tuổi
• 1.12. Một số vấn đề về PHT với sự hình thành BTSL cho trẻ 5 – 6 tuổi
• 1.13. Cấu trúc của PHT
• 1.14. Hình thức của PHT
• 1.15. Phân loại PHT
• 1.16. Chức năng của PHT
• 1.17. Những yêu cầu sư phạm khi thiết kế PHT
• 1.18. Vai trò của PHT với việc hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi
• 1.19. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA VIỆC THIẾT KẾ PHIẾU HỌC TẬP NHẰM HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI
• 2.1. Địa bàn và khách thể điều tra
• 2.2. Mục đích điều tra
• 2.3. Nội dung điều tra
• 2.4. Thời gian điều tra thực trạng
• 2.5. Phương pháp điều tra
• 2.6. Tiêu chí và thang đánh giá
• 2.7. Kết quả thực trạng
• 2.8. Thực trạng về việc thiết kế PHT nhằm BTSL cho trẻ 5-6 tuổi của giáo viên mầm non
• 2.9. Thực trạng mức độ hình thành BTSL của trẻ 5-6 tuổi thông qua thao tác với PHT
• 2.10. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ PHIẾU HỌC TẬP NHẰM HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI
• 3.1. Nguyên tắc thiết kế PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi
• 3.2. Yêu cầu về việc thiết kế PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi
• 3.3. Quy trình thiết kế PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi
• 3.4. Cơ sở khoa học của việc thiết kế PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi
• 3.5. Giới thiệu một số PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi
• 3.5.1. Nhóm 1: Đếm và nhận biết nhóm số lượng trong phạm vi 10 và đếm theo khả năng
• 3.5.2. Nhóm 2: Tách - gộp số lượng các nhóm số lượng trong phạm vi 10 và đếm
• 3.5.3. Nhóm 3: So sánh và tạo sự bằng nhau
• 3.5.4. Nhóm 4: Số thứ tự và ý nghĩa của các con số
• 3.6. Điều kiện để thực hiện việc thiết kế PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi
• 3.6.1. Về phía nhà trường
• 3.6.2. Về phía trẻ
• 3.6.3. Về phía gia đình
• 3.6.4. Sự phối hợp giữa trường mầm non và gia đình
• 3.7. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC NGHIỆM PHIẾU HỌC TẬP NHẰM HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI
• 4.1. Mục đích thực nghiệm
• 4.2. Nội dung thực nghiệm
• 4.3. Thời gian thực nghiệm
• 4.4. Đối tượng thực nghiệm
• 4.5. Cách tiến hành thực nghiệm
• 4.6. Tiêu chí đánh giá và cách đánh giá thực nghiệm
• 4.7. Phương pháp đánh giá kết quả thực nghiệm
• 4.8. Kết quả TN
• 4.9. Kết quả đo đầu vào trước khi tiến hành TN
• 4.10. Kết quả sau thực nghiệm
• 4.11. So sánh mức độ hình thành BTSL của trẻ 5 - 6 tuổi thông qua thao tác với PHT trước thực nghiệm và sau thực nghiệm của hai nhóm ĐC và TN
• 4.12. Kiểm định kết quả thực nghiệm
• 4.13. TIỂU KẾT CHƯƠNG 4
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Phiếu Học Tập và Biểu Tượng Số Lượng

Nghiên cứu về phiếu học tập toán học mầm non và biểu tượng số lượng đang ngày càng được quan tâm trong giáo dục mầm non. Việc sử dụng phiếu học tập giúp trẻ làm quen với các khái niệm toán học một cách trực quan, sinh động. Nó tạo ra một môi trường học tập tương tác, khuyến khích trẻ chủ động khám phá và vận dụng kiến thức. Các nghiên cứu trên thế giới, như của Newby và cộng sự (2000), chỉ ra rằng phiếu học tập có thể nâng cao năng lực phân tích và giải quyết vấn đề độc lập của học sinh. Ở Việt Nam, Nguyễn Bá Kim (2008) xem phiếu học tập như một phương tiện dạy học quan trọng trong môn Toán. Việc thiết kế phiếu học tập hiệu quả cần phải phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ, đồng thời kết hợp nhiều phương pháp, hình thức tổ chức dạy học khác nhau. Tài liệu gốc nhấn mạnh rằng "Việc cho trẻ MN làm quen với các BT toán học sơ đẳng nói chung và BTSL nói riêng không chỉ góp phần phát triển các năng lực nhận biết, năng lực học tập, mà còn góp phần giáo dục toàn diện nhân cách của trẻ".

1.1. Phiếu Học Tập Toán Học Mầm Non Khái niệm và vai trò

Phiếu học tập là một công cụ hỗ trợ đắc lực trong việc củng cố kiến thức và kỹ năng cho trẻ. Nó giúp giáo viên dễ dàng tổ chức các hoạt động ôn tập, luyện tập và trò chơi toán học. Đặc biệt, phiếu học tập có thể được thiết kế với nhiều hình thức khác nhau, phù hợp với từng nội dung và mục tiêu bài học. Qua đó, trẻ sẽ được phát triển tư duy, ngôn ngữ và các kỹ năng cần thiết khác. Mẫu phiếu học tập mầm non cần có hình ảnh trực quan và nội dung ngắn gọn.

1.2. Biểu Tượng Số Lượng Nền tảng toán học cho trẻ mầm non

Biểu tượng số lượng là khả năng nhận biết, so sánh và biểu diễn số lượng một cách trừu tượng. Việc hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ mầm non là vô cùng quan trọng, bởi nó là nền tảng để trẻ tiếp thu các kiến thức toán học cao hơn sau này. Trẻ cần được làm quen với các hoạt động đếm, so sánh, tách gộp số lượng thông qua các giáo cụ trực quan toán học mầm non và hình ảnh biểu tượng số lượng.

II. Thách Thức trong Hình Thành Biểu Tượng Số Lượng cho Trẻ

Mặc dù vai trò của biểu tượng số lượng là vô cùng quan trọng, nhưng việc hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5 tuổi và biểu tượng số lượng cho trẻ 6 tuổi vẫn còn gặp nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là làm sao để trẻ hiểu được bản chất của số lượng, không chỉ đơn thuần là học thuộc lòng các con số. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp dạy học phù hợp, sử dụng giáo cụ trực quan và tạo ra các hoạt động học tập hứng thú, phù hợp với lứa tuổi. Tài liệu nghiên cứu cũng chỉ ra rằng "Điều đáng quan tâm là việc thiết kế, xây dựng và tổ chức một hoạt động làm quen với Toán sao cho thành công, khiến trẻ hăng say, hứng thú học tập là một khó khăn đối với không ít bộ phận GVMN hiện nay".

2.1. Khó khăn trong việc tạo hứng thú Học Toán Qua Hình Ảnh

Nhiều trẻ cảm thấy khó khăn khi học toán thông qua hình ảnh, đặc biệt là khi các hình ảnh này quá phức tạp hoặc không liên quan đến kinh nghiệm thực tế của trẻ. Để khắc phục điều này, giáo viên cần lựa chọn các hình ảnh quen thuộc, gần gũi với cuộc sống hàng ngày của trẻ. Đồng thời, cần kết hợp hình ảnh với các hoạt động tương tác, giúp trẻ hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa hình ảnh và số lượng.

2.2. Vượt qua rào cản Nhận Biết Số Lượng một cách trừu tượng

Trẻ thường dễ dàng nhận biết số lượng khi có thể đếm trực tiếp các đối tượng. Tuy nhiên, khi phải làm việc với các số lượng lớn hơn hoặc trừu tượng hơn, trẻ có thể gặp khó khăn. Để giúp trẻ vượt qua rào cản này, giáo viên cần sử dụng các bảng biểu tượng số lượng và các hoạt động trò chơi, giúp trẻ hình thành khái niệm về số lượng một cách dần dần và có hệ thống.

III. Phương Pháp Thiết Kế Phiếu Học Tập Hiệu Quả Nhất

Để thiết kế phiếu học tập hiệu quả, cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản. Đầu tiên, nội dung phiếu học tập phải phù hợp với trình độ và đặc điểm nhận thức của trẻ. Thứ hai, hình thức phiếu học tập phải hấp dẫn, sinh động, sử dụng nhiều hình ảnh và màu sắc bắt mắt. Thứ ba, các bài tập trong phiếu học tập phải đa dạng, phong phú, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Và quan trọng nhất, phiếu học tập phải tạo cơ hội cho trẻ tự khám phá, tự học hỏi và phát triển tư duy. Theo tài liệu, "PHT là một PTDH khá mới lạ ở bậc học MN, giúp GVMN dễ dàng hơn trong việc tổ chức các hoạt động ôn tập, luyện tập và tổ chức trò chơi toán học cho trẻ".

3.1. Ý Tưởng Thiết Kế Phiếu Học Tập Mầm Non Sáng Tạo

Để tạo ra những phiếu học tập sáng tạo, giáo viên có thể tham khảo nhiều nguồn tài liệu và ý tưởng khác nhau. Ví dụ, có thể sử dụng các hình ảnh nhân vật hoạt hình, các con vật ngộ nghĩnh, hoặc các đồ vật quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Ngoài ra, có thể kết hợp các hoạt động vẽ, tô màu, cắt dán để tăng tính tương tác và hứng thú cho trẻ.

3.2. Xây dựng Bài Tập Toán Mầm Non phù hợp độ tuổi

Bài tập toán mầm non cần được thiết kế phù hợp với độ tuổi và trình độ của trẻ. Đối với trẻ 5-6 tuổi, có thể tập trung vào các bài tập đếm, so sánh, tách gộp số lượng trong phạm vi 10. Các bài tập nên được trình bày dưới dạng trò chơi, câu đố, hoặc các tình huống thực tế để tăng tính hấp dẫn và kích thích tư duy của trẻ.

IV. Hướng Dẫn Thiết Kế Phiếu Học Tập theo Chủ Đề cụ thể

Việc thiết kế phiếu học tập theo chủ đề cụ thể giúp trẻ dễ dàng tiếp thu kiến thức và hình thành biểu tượng số lượng một cách có hệ thống. Ví dụ, chủ đề về các loài vật có thể được sử dụng để dạy trẻ đếm số lượng các con vật, so sánh số lượng giữa các loài vật khác nhau. Chủ đề về các loại quả có thể được sử dụng để dạy trẻ tách gộp số lượng các loại quả, nhận biết các số thứ tự. Điều quan trọng là phải lựa chọn các chủ đề gần gũi, quen thuộc với trẻ và phù hợp với chương trình giáo dục mầm non. Nghiên cứu nhấn mạnh: "Để làm được điều này, ngoài việc nắm vững kiến thức chuyên môn, GVMN còn phải biết vận dụng một cách hợp lý nhiều PP, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học khác nhau trong các hoạt động".

4.1. Chủ đề Gia đình Dạy Trẻ Đếm Số Lượng thành viên

Với chủ đề "Gia đình", giáo viên có thể thiết kế phiếu học tập với các bài tập đếm số lượng thành viên trong gia đình, so sánh số lượng giữa các gia đình khác nhau. Có thể sử dụng các hình ảnh về gia đình, hoặc yêu cầu trẻ vẽ hình ảnh gia đình mình và đếm số lượng thành viên. Các bài tập cần được thiết kế đơn giản, dễ hiểu, phù hợp với khả năng của trẻ.

4.2. Chủ đề Thế giới động vật Dạy Trẻ So Sánh Số Lượng

Chủ đề "Thế giới động vật" là một chủ đề rất hấp dẫn đối với trẻ. Giáo viên có thể thiết kế phiếu học tập với các bài tập so sánh số lượng giữa các loài vật khác nhau, ví dụ: "Có bao nhiêu con voi? Có bao nhiêu con hổ? Con nào nhiều hơn?". Có thể sử dụng các hình ảnh về các loài vật, hoặc cho trẻ xem video về các loài vật và yêu cầu trẻ đếm số lượng.

V. Ứng Dụng Phiếu Học Tập trong Giáo Án Toán 5 6 Tuổi

Phiếu học tập có thể được tích hợp vào giáo án làm quen với toán cho trẻ 5-6 tuổi một cách linh hoạt và hiệu quả. Có thể sử dụng phiếu học tập để giới thiệu kiến thức mới, củng cố kiến thức đã học, hoặc kiểm tra đánh giá khả năng của trẻ. Quan trọng là phải lựa chọn các bài tập phù hợp với mục tiêu bài học và khả năng của trẻ. Đồng thời, cần tạo cơ hội cho trẻ tự khám phá, tự học hỏi và phát triển tư duy thông qua các hoạt động trên phiếu học tập.

5.1. Tích hợp Phiếu Học Tập vào Hoạt Động Khởi Động

Phiếu học tập có thể được sử dụng trong hoạt động khởi động để ôn lại kiến thức cũ hoặc tạo hứng thú cho bài học mới. Ví dụ, có thể cho trẻ làm một bài tập đếm số lượng các đồ vật quen thuộc trong lớp học, hoặc xem một đoạn video ngắn về một chủ đề liên quan đến bài học và yêu cầu trẻ trả lời các câu hỏi trên phiếu học tập.

5.2. Sử dụng Phiếu Học Tập để Củng Cố Kiến Thức sau bài học

Sau khi kết thúc bài học, có thể sử dụng phiếu học tập để củng cố kiến thức đã học. Các bài tập trên phiếu học tập nên được thiết kế đơn giản, dễ hiểu, tập trung vào các kiến thức trọng tâm của bài học. Đồng thời, cần tạo cơ hội cho trẻ tự kiểm tra, đánh giá khả năng của mình thông qua các bài tập trên phiếu học tập.

VI. Đánh Giá Hiệu Quả của Phiếu Học Tập và Kết Luận

Để đánh giá hiệu quả của phiếu học tập, cần quan sát sự tiến bộ của trẻ trong quá trình học tập, đặc biệt là khả năng hình thành biểu tượng số lượng. Có thể sử dụng các bài kiểm tra, trò chơi, hoặc các hoạt động thực tế để đánh giá khả năng của trẻ. Đồng thời, cần thu thập phản hồi từ giáo viên, phụ huynh và chính trẻ để cải thiện chất lượng phiếu học tập. Nghiên cứu này hướng đến việc cung cấp một công cụ hỗ trợ hiệu quả cho giáo viên trong việc hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ mầm non, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non nói chung.

6.1. Tiêu Chí Đánh Giá Mức Độ Nhận Biết Số Lượng của trẻ

Các tiêu chí đánh giá cần tập trung vào khả năng đếm, so sánh, tách gộp số lượng của trẻ. Ngoài ra, cần đánh giá khả năng nhận biết các số thứ tự và vận dụng các kiến thức đã học vào các tình huống thực tế. Quan trọng là phải đánh giá một cách toàn diện, khách quan và công bằng.

6.2. Kết Luận và Phương Pháp Dạy Toán Cho Trẻ 5 6 Tuổi hiệu quả

Việc sử dụng phiếu học tập là một phương pháp hiệu quả để hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ mầm non. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao nhất, cần kết hợp phiếu học tập với các phương pháp dạy học khác, tạo ra một môi trường học tập đa dạng, phong phú và phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ. Đồng thời, cần thường xuyên đánh giá, cải thiện chất lượng phiếu học tập để đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của trẻ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non giữ vai trò là bước khởi đầu quan trọng, hỗ trợ trẻ nhỏ từng bước hình thành nền tảng thể chất, ngôn ngữ, tình cảm - xã hội, thẩm mỹ và năng lực trí tuệ. Hoạt động "Làm quen với Toán" (LQVT) là một trong những hợp phần trọng tâm thuộc lĩnh vực giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5–6 tuổi. Trong đó, việc hình thành biểu tượng số lượng (BTSL) đóng vai trò nền tảng, trực tiếp chuẩn bị tâm thế, kỹ năng nhận thức và tư duy trừu tượng sơ đẳng cho trẻ trước khi bước vào lớp 1.

Tuy nhiên, thực tiễn dạy học môn Toán tại các trường mầm non cho thấy giáo viên còn gặp nhiều trở ngại trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm duy trì sự tập trung và hứng thú của trẻ. Phần lớn hoạt động học tập hiện nay vẫn phụ thuộc vào các phương pháp truyền thống, nặng tính truyền thụ một chiều từ cô đến trẻ. Trong khi đó, phiếu học tập (PHT) – một phương tiện dạy học trực quan, hỗ trợ cá nhân hóa hoạt động học và phát triển tính tích cực nhận thức – tuy đã phổ biến ở các cấp học phổ thông nhưng vẫn còn mới mẻ ở bậc học mầm non. Đa số giáo viên mầm non chưa nắm vững quy trình thiết kế, cấu trúc sư phạm cũng như cách thức tích hợp PHT vào các hoạt động toán học một cách khoa học.

Khóa luận tốt nghiệp "Thiết kế phiếu học tập nhằm hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5–6 tuổi" được thực hiện bởi sinh viên Huỳnh Thị Khánh Dương dưới sự hướng dẫn của Th.S Nguyễn Thị Triều Tiên tại Khoa Giáo dục Mầm non, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng (hoàn thành tháng 5/2021) nhằm giải quyết vấn đề thực tiễn nói trên.

• Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu cách thiết kế phiếu học tập nhằm hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5–6 tuổi, chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc thiết kế PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5–6 tuổi.
  2. Nghiên cứu thực trạng việc thiết kế PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5–6 tuổi.
  3. Nghiên cứu cách thức thiết kế PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5–6 tuổi.
  4. Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng tính hiệu quả, tính khả thi của cách thức thiết kế PHT đã đề xuất.
• Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
  • Khách thể nghiên cứu: Quá trình hình thành BTSL cho trẻ 5–6 tuổi.
  • Đối tượng nghiên cứu: Thiết kế PHT nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5–6 tuổi.
• Giả thuyết khoa học: Nếu thiết kế PHT một cách có hệ thống, khoa học, sáng tạo và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 5–6 tuổi thì sẽ giúp trẻ hình thành và củng cố các BTSL một cách có hiệu quả.
• Phạm vi và thời gian nghiên cứu:
  • Phạm vi nội dung: Đề xuất quy trình thiết kế và xây dựng một số hệ thống PHT hình thành BTSL cho trẻ 5–6 tuổi.
  • Địa bàn khảo sát: Trường Mầm non Họa Mi và Trường Mầm non 1/6, thuộc quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng. Khảo sát thực trạng được thực hiện trên 40 giáo viên mầm non và 100 trẻ 5–6 tuổi (quá trình thực nghiệm đối chứng theo dõi trên 50 trẻ).
  • Thời gian nghiên cứu: Toàn bộ đề tài tiến hành từ tháng 9/2020 đến tháng 4/2021 (giai đoạn điều tra thực trạng tập trung từ tháng 10/2020 đến tháng 12/2020).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý

Đề tài vận dụng và tổng hợp các cơ sở lý luận giáo dục học, tâm lý học lứa tuổi và các văn bản quy phạm hiện hành:

• Khái niệm PHT và BTSL: Tác giả hệ thống hóa các quan niệm quốc tế (Newby, Bunyasiri & Jones, Dhoruri, Hohenwarter) và các nghiên cứu trong nước (Nguyễn Bá Kim, Trịnh Văn Biều, Nguyễn Đức Thành, Nguyễn Thị Phượng). Trong đề tài, PHT mầm non được xác định là phương tiện dạy học dạng tờ rời khổ A4 (thiết kế bằng phần mềm trình chiếu PowerPoint), chứa đựng các nhiệm vụ nhận thức, câu hỏi, bài tập được lồng ghép trong các câu chuyện, tình huống hoặc trò chơi nhằm hình thành và củng cố tri thức toán học. BTSL được tiếp cận dưới góc độ tâm lý học: là hình ảnh phản ánh đặc trưng số lượng của các tập hợp còn lưu lại và tái hiện trong óc khi tập hợp không còn được tri giác trực tiếp.
• Văn bản quy phạm chuyên ngành: Đề tài căn cứ vào Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ban hành Chương trình Giáo dục Mầm non đối với lứa tuổi 5–6 tuổi (nội dung tập hợp số lượng, số thứ tự, phép đếm trong phạm vi 10, nhận biết ý nghĩa số trong đời sống) và Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi (Chuẩn 23: Chỉ số 104 - nhận biết con số phù hợp phạm vi 10; Chỉ số 105 - tách 10 đối tượng thành 2 nhóm bằng ít nhất 2 cách).
• Đặc điểm tâm sinh lý và lý luận hoạt động: Khóa luận dựa trên Lý thuyết hoạt động của A. N. Leontiev (nhân cách và nhận thức hình thành thông qua hoạt động chủ đạo của trẻ) cùng các đặc trưng phát triển nhận thức tuổi mẫu giáo lớn: tri giác gắn liền hoạt động thực tiễn, chú ý không chủ định chiếm ưu thế (thời lượng tập trung khoảng 20–30 phút), trí nhớ trực quan - hành động chuyển dần sang logic, tư duy trực quan - hình tượng giữ vai trò chủ đạo.

Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả phối hợp các nhóm phương pháp sau:

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, phân loại và hệ thống hóa các tài liệu chuyên ngành tâm lý học, giáo dục học mầm non, phương pháp dạy học toán để thiết lập khung lý luận.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Xây dựng phiếu trưng cầu ý kiến gồm 3 phần, 11 câu hỏi (kết hợp câu hỏi đóng, câu hỏi mở và thang đo) gửi đến 40 giáo viên mầm non trực tiếp dạy lớp 5–6 tuổi tại quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng.
  • Phương pháp quan sát sư phạm: Dự giờ, theo dõi trực tiếp các hoạt động giáo dục tích hợp làm quen với toán nhằm quan sát cách thức tổ chức dạy học của giáo viên và phản ứng, thao tác của trẻ.
  • Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Phương pháp nghiên cứu chủ đạo, tổ chức dạy học thực nghiệm có đối chứng (nhóm ĐC và nhóm TN) để kiểm định giá trị của các phiếu học tập được thiết kế.
• Phương pháp thống kê toán học: Toàn bộ dữ liệu khảo sát và điểm đo thực nghiệm được nhập liệu, xử lý và phân tích bằng phần mềm Microsoft Excel và SPSS, áp dụng cả phân tích thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình) và thống kê suy luận (kiểm định so sánh cặp).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận việc thiết kế phiếu học tập nhằm hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

Chương 1 hệ thống hóa lịch sử nghiên cứu về PHT trên thế giới và tại Việt Nam. Các công trình ở bậc tiểu học, THCS, THPT và đại học cho thấy PHT được ứng dụng rất rộng rãi, song ở bậc mầm non, đặc biệt là mảng hình thành BTSL cho trẻ mẫu giáo lớn, các tài liệu hướng dẫn thiết kế chuyên sâu còn rất khan hiếm.

Tác giả phân tích các yếu tố tác động đến quá trình hình thành BTSL của trẻ, bao gồm: yếu tố di truyền (tiền đề vật chất thần kinh); yếu tố tâm sinh lý (tri giác, chú ý, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng, ngôn ngữ, cảm xúc thẩm mỹ); yếu tố môi trường giáo dục (gia đình, trường mầm non) và tính tích cực hoạt động của trẻ. Về mặt phương tiện, chương này xác lập cấu trúc hoàn chỉnh của một PHT mầm non (gồm phần tên phiếu/trò chơi, phần mô tả nhiệm vụ và phần nội dung bài tập qua kênh hình/chữ), đồng thời phân loại PHT mầm non thành 4 nhóm tương ứng với chương trình giáo dục. Tác giả cũng chỉ rõ các yêu cầu sư phạm cần tuân thủ khi thiết kế về mặt nội dung (bám sát mục tiêu, phân hóa độ khó, kích thích tư duy logic) và hình thức (khổ A4, hình ảnh rõ nét, màu sắc hài hòa, cỡ chữ và khoảng cách phù hợp).

Chương 2: Thực trạng của việc thiết kế phiếu học tập nhằm hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

Chương 2 trình bày kết quả khảo sát thực tế tại Trường Mầm non Họa Mi và Trường Mầm non 1/6. Kết quả khảo sát 40 giáo viên mầm non (100% đạt chuẩn đào tạo: 55% trình độ đại học, 45% cao đẳng; 35% có thâm niên trên 15 năm, 27,5% từ 10–15 năm) phản ánh sự phân hóa rõ nét giữa nhận thức lý luận và kỹ năng thực hành:

Nội dung khảo sát	Tiêu chí / Phương án phản hồi	Số lượng (N=40)	Tỷ lệ (%)
Nhận thức về tầm quan trọng của BTSL	Rất quan trọng Quan trọng Không quan trọng	22 18 0	55,0 45,0 0,0
Biện pháp hình thành BTSL đã thực hiện	Phối hợp biện pháp trực quan, dùng lời, thực hành Sưu tầm, dùng trò chơi dân gian, trò chơi học tập Tạo môi trường chơi toán học phù hợp Thiết kế và sử dụng PHT trong hoạt động LQVT	40 38 25 3	100,0 95,0 62,5 7,5
Mức độ thiết kế và sử dụng PHT	Thường xuyên Thỉnh thoảng Chưa bao giờ	0 2 38	0,0 5,0 95,0
Nguồn gốc PHT giáo viên sử dụng	Tự thiết kế PHT Ít hoặc hầu như không sử dụng Ý kiến khác (chờ nhà trường cấp phát)	2 34 6	5,0 80,0 15,0
Nhận thức về tác dụng chính của PHT	Kiểm tra mức độ tư duy về BTSL của trẻ Tăng hứng thú trong hoạt động LQVT Cung cấp BTSL cho trẻ Củng cố, ôn luyện kiến thức, kỹ năng đã học Tăng tính độc lập, tích cực cho từng trẻ	13 7 7 7 6	32,5 17,5 17,5 17,5 15,0

Dữ liệu điều tra cho thấy dù 100% giáo viên khẳng định tầm quan trọng của BTSL và 65% hiểu đúng khái niệm PHT ở mầm non, nhưng có tới 95% giáo viên chưa bao giờ thiết kế PHT. Chỉ có 5% (2 giáo viên) từng tự làm phiếu nhưng chủ yếu sử dụng Microsoft Word, tìm ảnh tự do trên Google, dùng font chữ văn bản thông thường (Times New Roman), thiếu quy trình chuẩn, hình thức đơn điệu và bài tập chưa phân hóa.

Từ thực trạng này, tác giả thiết lập hệ thống 3 tiêu chí đánh giá mức độ hình thành BTSL của trẻ qua thao tác với PHT (tổng điểm tối đa 20 điểm):

1. Mức độ tập trung chú ý và hứng thú: 5 mức độ (từ 1 đến 5 điểm).
2. Mức độ nắm kiến thức và kỹ năng (đếm, so sánh, tách gộp, số thứ tự): 5 mức độ (2, 4, 6, 8, 10 điểm).
3. Thời gian và mức độ độc lập thực hiện bài tập: 5 mức độ (từ 1 đến 5 điểm). Khoảng điểm thang đo (Interval Scale): Mức cao (16–20 điểm), Tương đối cao (12–16 điểm), Trung bình (8–12 điểm), Tương đối thấp (4–8 điểm), Thấp (0–4 điểm).

Chương 3: Thiết kế phiếu học tập nhằm hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm bao gồm hệ thống nguyên tắc, quy trình kỹ thuật và các mẫu phiếu cụ thể:

• Bốn nguyên tắc thiết kế cốt lõi:
  1. Đảm bảo tính mục đích: Bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình Giáo dục Mầm non đối với lứa tuổi 5–6 tuổi.
  2. Đảm bảo tính vừa sức: Phù hợp với năng lực nhận thức và khả năng phân phối chú ý của trẻ mẫu giáo lớn, sắp xếp bài tập từ dễ đến khó.
  3. Đảm bảo tính hấp dẫn: Hình ảnh nhân vật gần gũi, phối màu trực quan, kích thích tính tò mò và cảm xúc thẩm mỹ.
  4. Đảm bảo tính phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn của lớp học: Thích ứng với điều kiện vật chất và thời lượng tổ chức tiết học.
• Quy trình thiết kế PHT: Thay vì dùng trình soạn thảo văn bản Word, tác giả đề xuất quy trình chuẩn hóa trên phần mềm PowerPoint: xác định mục tiêu bài học $\rightarrow$ xây dựng cốt truyện/tình huống $\rightarrow$ lựa chọn hệ thống hình ảnh đồ họa có độ nét cao $\rightarrow$ bố cục khung phiếu khổ A4 $\rightarrow$ rà soát yêu cầu sư phạm.
• Hệ thống 4 nhóm PHT được thiết kế:
  • Nhóm 1: Đếm và nhận biết nhóm số lượng trong phạm vi 10 và đếm theo khả năng.
  • Nhóm 2: Tách - gộp số lượng các nhóm đối tượng trong phạm vi 10 và đếm.
  • Nhóm 3: So sánh số lượng các nhóm đối tượng và tạo sự bằng nhau.
  • Nhóm 4: Số thứ tự và nhận biết ý nghĩa của các con số trong đời sống thường ngày (số nhà, biển số xe, đồng hồ...).
• Điều kiện thực hiện: Tác giả xác lập 4 nhóm điều kiện đảm bảo: về phía nhà trường (trang thiết bị máy in, học liệu), về phía trẻ (kỹ năng cầm bút, quan sát), về phía gia đình (tạo góc học tập, hỗ trợ trẻ làm phiếu tại nhà) và sự phối hợp đồng bộ giữa giáo viên với phụ huynh.

Chương 4: Thực nghiệm phiếu học tập nhằm hình thành biểu tượng số lượng cho trẻ 5-6 tuổi

Chương 4 mô tả tiến trình thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các PHT đã thiết kế. Nghiên cứu tiến hành đo đầu vào (trước thực nghiệm - TTN) trên hai nhóm đối chứng (ĐC) và thực nghiệm (TN) để đảm bảo tính đồng đều về năng lực nhận biết số lượng, mức độ chú ý và tính tự lập.

Sau giai đoạn can thiệp dạy học bằng hệ thống PHT mới trên nhóm TN (trong khi nhóm ĐC vẫn học theo các bài tập và trò chơi truyền thống), tác giả tiến hành đo sau thực nghiệm (STN). Dữ liệu được tổng hợp theo từng tiêu chí, từng nhóm PHT và được kiểm định thống kê toán học (bằng kiểm định $t$-test trên SPSS và Excel). Kết quả kiểm định mức độ hình thành BTSL giữa nhóm ĐC và TN sau thực nghiệm, cũng như so sánh trước - sau thực nghiệm của từng nhóm, chứng minh rằng sự tiến bộ của nhóm thực nghiệm có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$), khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học đã đặt ra.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu thực tiễn: Khóa luận đã phản ánh trung thực thực trạng sử dụng phương tiện dạy học toán tại hai trường mầm non thuộc địa bàn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng: 95% giáo viên chưa từng tự thiết kế PHT; 80% ít hoặc hầu như không ứng dụng công cụ này vào hoạt động LQVT, chủ yếu do thiếu kỹ năng công nghệ thông tin và áp lực công việc.
• Đóng góp về mặt giải pháp sư phạm:
  • Xây dựng quy trình thiết kế PHT khoa học trên nền tảng phần mềm Microsoft PowerPoint khổ A4, giải quyết nhược điểm vỡ hình, lệch khung chữ và hình thức nghèo nàn của cách làm truyền thống trên Microsoft Word.
  • Thiết kế hoàn chỉnh hệ thống 4 nhóm PHT bao phủ toàn diện nội dung biểu tượng số lượng cho lứa tuổi 5–6 tuổi theo đúng Thông tư 17/2009/TT-BGDĐT.
  • Thiết lập bảng tiêu chí đánh giá gồm 3 chỉ báo định lượng (chú ý - hứng thú, kiến thức - kỹ năng toán, tính độc lập - thời gian hoàn thành) dựa trên thang đo Interval Scale, giúp lượng hóa sự tiến bộ của trẻ mầm non khi làm việc với PHT.
• Đóng góp về mặt lý luận: Khóa luận góp phần mở rộng hướng ứng dụng của PHT – vốn trước đây chỉ được nghiên cứu sâu ở giáo dục phổ thông và đại học – vào cấp học mầm non, chứng minh tính khả thi của phương tiện này đối với việc phát triển nhận thức toán học cho trẻ giai đoạn chuyển tiếp lên tiểu học.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Phạm vi khảo sát thực trạng và thực nghiệm chỉ giới hạn tại 2 trường mầm non công lập (Họa Mi và 1/6) trên địa bàn một quận (Liên Chiểu, TP Đà Nẵng), chưa khảo sát trên các mô hình trường ngoài công lập hay các địa bàn nông thôn, miền núi.
  • Quy mô mẫu khảo sát (40 giáo viên) và mẫu thực nghiệm còn ở mức vừa phải; thời gian theo dõi thực nghiệm diễn ra trong khung thời gian hẹp của năm học 2020–2021.
  • Định dạng PHT đề xuất chủ yếu là phiếu in trên giấy (phiếu tĩnh), chưa tích hợp sâu các dạng phiếu tương tác kỹ thuật số hoặc bài tập tương tác trên màn hình chạm.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng quy mô điều tra và thực nghiệm trên các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau nhằm tăng cường tính đại diện.
  • Phát triển hệ thống PHT tĩnh thành các PHT tương tác điện tử (sử dụng các phần mềm tương tác) phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục mầm non hiện nay.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận mang lại giá trị thực tiễn và tư liệu tham khảo rõ ràng cho các nhóm đối tượng:

• Đối với sinh viên ngành Giáo dục Mầm non: Là tài liệu tham khảo bổ ích về phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục, kỹ thuật xử lý số liệu khảo sát thực trạng bằng Excel/SPSS và cách thiết kế giáo cụ trực quan trong môn học Phương pháp cho trẻ làm quen với Toán.
• Đối với giáo viên mầm non đang trực tiếp giảng dạy lớp 5–6 tuổi: Có thể khai thác trực tiếp quy trình thiết kế trên PowerPoint và hệ thống 4 nhóm bài tập mẫu ở Chương 3 để làm phong phú các hoạt động ôn tập, củng cố kiến thức số lượng hoặc phối hợp giao việc cho trẻ thực hiện cùng cha mẹ tại nhà.
• Đối với cán bộ quản lý chuyên môn mầm non: Bộ tiêu chí và thang đánh giá 3 thành phần tại Chương 2 cung cấp một công cụ tham khảo đáng tin cậy để đánh giá năng lực nhận thức toán học sơ đẳng và mức độ tự lập của trẻ mẫu giáo lớn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả đề xuất sử dụng phần mềm nào để thiết kế PHT cho trẻ mầm non và quy cách trình bày ra sao?

Theo nội dung Chương 1 và Chương 3, tác giả đề xuất thiết kế PHT trên phần mềm Microsoft PowerPoint với định dạng chuẩn khổ giấy A4, thay vì dùng Microsoft Word như thói quen của một số ít giáo viên. Cấu trúc PHT bắt buộc phải gồm 3 phần: Tên phiếu (hoặc tên trò chơi/tình huống); Phần giới thiệu/mô tả nhiệm vụ cần thực hiện; Phần nội dung chính kết hợp cân đối giữa kênh hình và chữ số, có màu sắc bắt mắt và câu hỏi ngắn gọn.

2. Hệ thống PHT hình thành BTSL cho trẻ 5–6 tuổi trong đề tài được chia thành những nhóm nào?

Tác giả phân chia PHT thành 4 nhóm nội dung bám sát khung chương trình:

• Nhóm 1: Đếm và nhận biết nhóm số lượng trong phạm vi 10 và đếm theo khả năng.
• Nhóm 2: Tách - gộp các nhóm số lượng trong phạm vi 10 và đếm.
• Nhóm 3: So sánh số lượng các nhóm đối tượng và tạo sự bằng nhau.
• Nhóm 4: Số thứ tự và ý nghĩa của các con số trong cuộc sống hàng ngày.

3. Thực trạng sử dụng PHT của giáo viên mầm non tại địa bàn khảo sát có điểm gì đáng chú ý?

Số liệu khảo sát 40 giáo viên tại hai trường MN Họa Mi và MN 1/6 (quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng) cho thấy 100% giáo viên đạt chuẩn đào tạo nhưng có tới 95% giáo viên chưa bao giờ thiết kế PHT và 80% ít hoặc hầu như không sử dụng PHT trong hoạt động LQVT. Chỉ có 5% (2 giáo viên) tự làm phiếu nhưng gặp khó khăn về kỹ thuật thiết kế, chủ yếu sử dụng ảnh tải từ Google chèn vào văn bản Word, thiếu tính thẩm mỹ và tính sư phạm.

4. Thang đánh giá mức độ hình thành BTSL của trẻ trong nghiên cứu dựa trên những tiêu chí nào?

Thang đo tổng hợp gồm 3 tiêu chí với tổng điểm tối đa là 20 điểm:

• Tiêu chí 1: Mức độ tập trung chú ý và hứng thú (5 thang điểm, tối đa 5 điểm).
• Tiêu chí 2: Mức độ nắm kiến thức và kỹ năng về đếm, so sánh, tách gộp, số thứ tự (5 mức điểm: 2, 4, 6, 8, 10 điểm).
• Tiêu chí 3: Thời gian và mức độ độc lập thực hiện bài tập trên phiếu (5 thang điểm, tối đa 5 điểm). Mức đánh giá chung phân theo khoảng điểm: Cao (16–20 điểm), Tương đối cao (12–16 điểm), Trung bình (8–12 điểm), Tương đối thấp (4–8 điểm), Thấp (0–4 điểm).

5. Khóa luận căn cứ vào văn bản quy phạm nào để xác định nội dung hình thành BTSL cho trẻ 5–6 tuổi?

Đề tài dựa trên Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chương trình Giáo dục Mầm non (nội dung nhận biết tập hợp số lượng, số thứ tự và phép đếm trong phạm vi 10) cùng Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi ban hành kèm theo, trọng tâm là Chuẩn 23 với Chỉ số 104 (nhận biết con số phù hợp phạm vi 10) và Chỉ số 105 (tách 10 đối tượng thành 2 nhóm bằng ít nhất 2 cách).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Huỳnh Thị Khánh Dương đã giải quyết thấu đáo vấn đề ứng dụng phiếu học tập vào hoạt động làm quen với toán cho trẻ 5–6 tuổi tại trường mầm non. Thông qua việc phân tích thực trạng trên 40 giáo viên và kiểm chứng sư phạm trên trẻ mẫu giáo lớn tại quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng, nghiên cứu đã đề xuất thành công quy trình thiết kế và hệ thống 4 nhóm phiếu học tập trực quan trên PowerPoint đảm bảo các nguyên tắc sư phạm. Kết quả thực nghiệm sư phạm khẳng định việc sử dụng phiếu học tập được thiết kế đúng quy chuẩn giúp trẻ tiếp thu biểu tượng số lượng vững chắc, nâng cao sự tập trung và rèn luyện tính độc lập tư duy trước khi bước vào lớp 1.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VIỆC THIẾT KẾ PHIẾU HỌC TẬP NHẰM HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Trên thế giới, vấn đề sử dụng PHT trong dạy học cũng được nghiên cứu áp dụng ở tất cả các lớp học, bậc học. Newby và các cộng sự (2000) cho rằng PHT là các tài liệu học tập có thể nâng cao năng lực của HS trong việc phân tích và giải quyết vấn đề độc lập.

PHT có thể giảm thiểu sự phụ thuộc của HS vào GV và tăng nhu cầu thông tin của HS. White (2001) đã sử dụng các PHT trong các đợt tập huấn GV ở Úc: Các GV tham gia sẽ có cơ hội để làm việc với một tập hợp các PHT thích hợp để sử dụng trong lớp học. Bunyasiri và Jones (2001) đã sử dụng các PHT cho HS thực hành vẽ đồ thị hàm số bậc hai trong từng trường hợp của các hệ số a, b, c của hàm số đó. Medwetz và cộng sự (1999) đề xuất các PHT được thiết kế để hỗ trợ HS trong việc phân tích các tình hình hiện tại, xác định một dự kiến trong tương lai và sau tạo ra một kế hoạch hành động.

Dhoruri và cộng sự (2011) quan tâm tới các PHT toán học hướng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Họ cho rằng cần sử dụng PHT để tăng tính độc lập học tập của HS. Do đó PHT cần phải bao gồm một số thành phần sau: (1) Quá trình học tập được bắt đầu với các vấn đề thực tế; (2) Khuyến khích tham gia tích cực của HS; (3) Kích hoạt tính năng phát triển mô hình toán học; (4) Tăng cường sự hiểu biết; (5) Phản hồi tích cực. Nói một cách ngắn gọn, PHT cần phải có một số thành phần: phần ban đầu, các vấn đề theo ngữ cảnh, một số hoạt động, kết luận và bài tập.

5 Hohenwarter và Lavicza (2007) đã đánh giá cao các PHT tương tác nhờ phần mềm hình học động GeoGebra: Nó cung cấp mạnh mẽ cơ hội cho GV để tạo ra môi trường học tập tương tác trực tuyến thông qua các PHT tương thông qua mạng Internet. Moreno- Armella, Hegedus & Kaput. (2008) đã quan tâm tới PHT Toán từ tĩnh đến động theo các quan điểm lịch sử và hiện thực. Hohenwarter và Preiner (2007) đã quan tâm đến việc sử dụng mã nguồn mở để tạo ra các PHT về sáng tạo toán.

PHT có thể sử dụng trong dạy học các tình huống điển hình trong môn Toán (hiểu theo nghĩa các tình huống dạy học phổ biến: dạy học khái niệm, dạy học định lí, dạy học giải bài tập toán học và dạy học tri thức phương pháp), trong quá trình điều hành trên lớp hay sử dụng các phương pháp dạy học tích cực bằng cách sử dụng những hình vẽ, biểu, bảng trực quan sinh động và thường yêu cầu HS ghi lại, phân tích các kết quả thu thập dữ liệu từ thực tế hoặc hoạt động trong thiết kế giáo dục tương tác.Marzno và Debra J.Pickering (2003), tổ chức dạy học theo nhóm (theo nhóm hợp tác) là một hoạt động giảng dạy hiệu quả. Thực tế nghiên cứu cho thấy rằng, học theo nhóm hợp tác có tác động tích cực tới kết quả của HS, quan hệ giữa các cá nhân và thái độ học tập. Ở mỗi buổi học, GV có thể yêu cầu HS mô tả việc học của mỗi cá nhân (dựa trên PHT), ghi lại các ví dụ về việc HS đã nhận được sự giúp đỡ từ các thành viên trong nhóm như thế nào và có thể giúp đỡ nhau tốt hơn như thế nào (Phiếu ghi chép quá trình học tập của HS dành cho GV nhằm phân hóa HS để lập kế hoạch học tập cho mỗi HS). Đây là sự bắt đầu buổi học nhóm bằng cách xem lại những gì mình đang làm tốt và những hành vi nào cần được làm tốt hơn.

Các nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam, đã có một số nhà khoa học quan tâm đến PHT: Nguyễn Bá Kim (2008) đã xem PHT được sử dụng như là một PTDH trong quá trình dạy học môn Toán; Đặng Thành Hưng đã thiết kế và sử dụng PHT trong dạy học hợp tác. Trong nhiều luận án Tiến sĩ, các tác giả đã minh họa cho 6 các biện pháp sư phạm đề xuất của mình bằng việc sử dụng PHT trong dạy học môn Toán, chẳng hạn như: + Dạy học ở trường đại học, cao đẳng: Tạ Hữu Hiếu (2010) đề xuất các PHT gồm các bảng số liệu và yêu cầu sinh viên tính toán các đại lượng đặc trưng trong dạy học xác suất thống kê ở trường Đại học Thể dục thể thao; Hoàng Nam Hải (2013) đề xuất các PHT gồm các biểu đồ để sinh viên Đại học Y - Dược nhận xét, đánh giá, chỉnh sửa cho hợp lí; Lê Xuân Trường (2010) chia sinh viên Cao đẳng Sư phạm thành các nhóm thực hiện các PHT có nội dung tương tự, hỗ trợ dạy học phân hóa và sửa chữa sai lầm cho HS trong giải Toán. + Dạy học ở trường trung học phổ thông: Phạm Sỹ Nam (2013) đề xuất các PHT để HS hoạt động, tiếp cận khái niệm “hàm số liên tục”; Cao Thị Hà (2006) đề xuất các PHT để HS khám phá tri thức trong dạy học hình học không gian; Lê Võ Bình (2007) đề xuất các PHT cho HS điền kết quả hoạt động vào các phiếu giao việc; Nguyễn Tiến Trung (2013) sử dụng các PHT để HS tự đề xuất ra công thức tính khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng thông qua những trường hợp cụ thể; Nguyễn Đăng Minh Phúc (2013) sử dụng PHT để HS trải nghiệm, khảo sát toán; Hoàng Lê Minh (2007) tổ chức cho HS thảo luận nhóm xét dấu tam thức bậc 2 và viết các kết luận vào bảng trong PHT; Khamkhong Sibouakhan (2010) đề xuất các PHT gồm các đề toán cho HS thực hiện theo nhóm, sau đó tổng hợp kết quả trong bảng phụ, yêu cầu HS nêu quy trình xét dấu tam thức bậc hai; Đỗ Thị Trinh (2013) đưa ra các PHT nhằm củng cố kiến thức về phương trình đường tròn, yêu cầu HS trả lời các câu hỏi trong các PHT; Nguyễn Hữu Hậu (2012) đề xuất các PHT để HS củng cố tính chất đồ thị hàm số lôgarit và các PHT hỗ trợ HS phát hiện định lí về dấu tam thức bậc hai; Nguyễn Viết Dũng (2014) đề xuất các PHT để HS phát hiện sự tương ứng, sự tương tự giữa hình học phẳng và hình học không gian lớp 11; Bùi Thị Hạnh Lâm (2009) sử dụng PHT để HS tự đánh giá kết quả học tập môn Toán ở trường THPT. 7 + Dạy học ở trường trung học cơ sở: Phí Thị Thùy Vân (2014) đề xuất các PHT để gợi hứng thú, gợi động cơ học tập cho HS từ những hình ảnh trực quan và các PHT nhằm hỗ trợ HS củng cố, vận dụng, phát triển khái niệm hoặc trải nghiệm cắt ghép hình trong dạy học toán THCS; Võ Thành Phước (2008) đề xuất các PHT để HS tiếp cận khái niệm trong dạy học Toán 6; Outhay Bannavong (2013) đề xuất các PHT để HS THCS ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào thực hành các hoạt động học tập.

+ Dạy học ở trường tiểu học, mầm non: Vũ Thị Thái (2001) đề xuất các PHT dùng cho HS lớp 3 nhận dạng, tô màu; Nguyễn Thị Kim Thoa (2007) đề xuất các PHT để HS Tiểu học thực hành nhận biết các hình; Phan Thị Tú (2013) đề xuất các PHT để HS lớp 3, 4, 5 tiểu học tiếp cận khái niệm “lớn hơn, nhỏ hơn”; Đặng Huỳnh Mai (2006) đề xuất các PHT nhằm kiểm tra, đánh giá môn Toán cho HS lớp 1; Lê Nga Sơn (2002) đề xuất các PHT củng cố kĩ năng, giải quyết vấn đề; Nguyễn Mạnh Tuấn (2013) đề xuất các PHT để trẻ mẫu giáo nhận biết các hình phẳng. [42] + Một số khóa luận, luận văn về PHT ở các môn học khác Khóa luận tốt nghiệp “Sử dụng PHT để phát huy năng lực độc lập trong dạy học bài 10, 11, 12 sinh học 9 THCS” của tác giả Trương Hồng Phúc (2005), trường Đại học Sư phạm Hà Nội. [27] Luận văn thạc sĩ “Thiết kế và sử dụng PHT trong dạy học Địa lý 12 trung học phổ thông” của tác giả Trần Thùy Uyên (2005), trường Đại học Sư phạm Huế. [42] Luận văn thạc sĩ “Thiết kế và sử dụng PHT trong dạy học phần sóng ánh sáng và lượng tử ánh sáng vật lý 12 nâng cao trung học phổ thông”, của tác giả Võ Tấn Lộc (2008), trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng.

[17] Khóa luận tốt nghiệp “Sử dụng PHT trong dạy học môn hoá học lớp 10 trung học phổ thông” của tác giả Trịnh Thị Minh Tâm (2009), trường Đại học Sư phạm TP. [33] Có thể nói, PHT đã được sự quan tâm của nhiều GV, ở tất cả các môn học, dạy ở tất cả các bậc học. Khi nghiên cứu những tài liệu kể trên, kết quả chủ yếu 8 mà tôi có được hầu hết là những PHT đã được thiết kế cụ thể phục vụ cho việc dạy học môn Toán cho các học sinh bậc Trung học. Tuy nhiên, việc sử dụng PHT như một PTDH, nhằm kích thích óc tư duy, phân tích và khả năng quan sát cũng như phát triển tính tích cực nhận thức trong việc học môn Toán nói chung và với việc cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với biểu tượng số lượng nói riêng vẫn chưa được quan tâm đặc biệt.

Chính vì vậy, trong nghiên cứu của tôi sẽ quan tâm nhiều hơn đến việc thiết kế và sử dụng PHT trong quá trình dạy học môn Toán ở tường mầm non nhằm hình thành BTSL cho trẻ 5-6 tuổi. Một số khái niệm cơ bản 1. Phiếu học tập Phiếu: Theo nghĩa từ điển: Phiếu là tờ giấy rời có cỡ nhất định, chuyên dùng để ghi chép những nội dung cụ thể nào đó. Ví dụ: Phiếu thư viện, Phiếu điều tra…; Phiếu là tờ giấy ghi nhận một quyền lợi nào đó cho người sử dụng.

Ví dụ: Phiếu nhận tiền, phiếu khám sức khỏe; Phiếu là tờ giấy biểu thị ý kiến trong cuộc bầu cử hoặc biểu quyết, do từng cá nhân trực tiếp bỏ vào hòm (hòm phiếu). [26] Phiếu học tập: Theo một số tài liệu nước ngoài, PHT được được dùng với tên gọi “worksheet”, hay “Activity sheet”.