Khóa Luận Về Thiết Kế Dạy Học Theo Chủ Đề Văn Chính Luận Trung Đại Chiếu Hịch Cáo Ở THCS

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu thiết kế dạy học theo chủ đề văn chính luận trung đại chiếu hịch cáo trong chương trình ngữ văn 8, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Hải Linh
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Mai Anh
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Đô Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Ngữ Văn
• Đề tài: Thiết Kế Dạy Học Văn Chính Luận Trung Đại Trong Chương Trình Ngữ Văn 8
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ VĂN CHÍNH LUẬN TRUNG ĐẠI CHIẾU – HỊCH – CÁO TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN LỚP 8 Ở THCS
• 1.1. Cơ sở lí luận về dạy học theo chủ đề
• 1.1.1. Khái niệm dạy học theo chủ đề
• 1.1.2. Những ưu thế của việc dạy học theo chủ đề so với dạy học truyền thống hiện nay
• 1.1.3. Các đặc trưng cơ bản của dạy học theo chủ đề
• 1.1.4. Mục tiêu của dạy học theo chủ đề
• 1.1.5. Vai trò của GV
• 1.1.6. Vai trò của HS
• 1.1.7. Các phương pháp, hình thức tổ chức, phương tiện dạy học, kiểm tra đánh giá được sử dụng trong thiết kế bài dạy học theo chủ đề
• 1.1.7.1. Phương pháp dạy học
• 1.1.7.2. Hình thức tổ chức dạy học
• 1.1.7.3. Phương tiện dạy học
• 1.1.7.4. Kiểm tra đánh giá
• 1.1.8. Các bước thiết kế dạy học theo chủ đề
• 1.1.8.1. Các bước chuẩn bị và thực hiện dạy học theo chủ đề
• 1.1.8.2. Chọn nội dung có thể tổ chức dạy học theo chủ đề
• 1.1.8.3. Tổ chức lại nội dung học phù hợp với dạy học theo chủ đề
• 1.1.8.4. Xây dựng bộ câu hỏi định hướng
• 1.1.8.5. Thiết kế tài liệu hỗ trợ
• 1.1.8.6. Tiến trình dạy học cụ thể cho chủ đề học tập
• 1.1.9. Đặc trưng thi pháp của văn chính luận trung đại (Chiếu-Hịch-Cáo)
• 1.1.9.1. Tuân thủ theo tính quy phạm
• 1.1.9.2. Khái niệm quy phạm
• 1.1.9.3. Quan niệm và ý thức nghệ thuật
• 1.1.9.4. Tư duy nghệ thuật
• 1.1.9.5. Quan niệm thẩm mỹ
• 1.1.9.6. Ngôn ngữ nghệ thuật
• 1.1.9.7. Tính lập luận
• 2. CHƯƠNG II: ĐỊNH HƯỚNG THIẾT KẾ DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ VĂN CHÍNH LUẬN TRUNG ĐẠI CHIẾU – HỊCH – CÁO TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 8 Ở THCS
• 2.1. Hướng dẫn học sinh hiểu được bối cảnh lịch sử - tác giả - tác phẩm văn học trung đại gắn với các sự kiện trọng đại của đất nước thời bấy giờ
• 2.2. Xây dựng cuộc thi phim tài liệu tích hợp tri thức khoa học lịch sử - khoa học văn học
• 2.3. Xây dựng sơ đồ tư duy về cách lập luận của các văn bản chính luận trung đại
• 2.4. Liên hệ nội dung tác phẩm với cuộc sống thực tại
• 2.5. Xây dựng dự án học tập
• 2.5.1. Dự án học tập một trang
• 2.5.2. Dự án sân khấu hóa
• 2.5.3. Dự án xem tuồng chèo cải lương
• 2.6. Sử dụng chiến thuật đọc hiểu văn bản
• 2.6.1. Chiến thuật tổng quan về văn bản
• 2.6.2. Chiến thuật kết nối trước khi học
• 2.6.3. Chiến thuật “Think aloud” - cuốn phim trí óc
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ DẠY HỌC VĂN CHÍNH LUẬN TRUNG ĐẠI CHIẾU – HỊCH – CÁO TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 8 – TẬP 2
• 3.1. Xây dựng chủ đề dạy học
• 3.2. Biên soạn câu hỏi / bài tập
• 3.3. Thiết kế tiến trình dạy học
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thiết Kế Dạy Học Văn Chính Luận Trung Đại

Thiết kế dạy học văn chính luận trung đại trong chương trình Ngữ Văn 8 là một chủ đề quan trọng. Việc này không chỉ giúp học sinh tiếp cận với các tác phẩm văn học cổ điển mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng viết văn. Các văn bản như Chiếu, Hịch, và Cáo mang trong mình giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc, cần được giảng dạy một cách hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Về Dạy Học Theo Chủ Đề

Dạy học theo chủ đề là phương pháp tích hợp nội dung từ nhiều môn học khác nhau. Điều này giúp học sinh có cái nhìn tổng quát và sâu sắc hơn về các vấn đề văn học, lịch sử và xã hội.

1.2. Lợi Ích Của Việc Dạy Học Văn Chính Luận

Việc dạy học văn chính luận giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng phân tích và đánh giá các tác phẩm văn học. Hơn nữa, nó còn giúp học sinh hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử và văn hóa của thời kỳ trung đại.

II. Thách Thức Trong Việc Dạy Học Văn Chính Luận Trung Đại

Dạy học văn chính luận trung đại gặp nhiều thách thức. Các tác phẩm thường sử dụng ngôn ngữ cổ, điển tích và điển cố, gây khó khăn cho học sinh trong việc tiếp cận. Hơn nữa, nhiều giáo viên còn thiếu kinh nghiệm trong việc giảng dạy thể loại này.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tiếp Cận Tác Phẩm

Học sinh thường gặp khó khăn trong việc hiểu nội dung và ngữ nghĩa của các tác phẩm văn học trung đại. Việc này đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp giảng dạy phù hợp để giúp học sinh dễ dàng tiếp cận.

2.2. Thiếu Tài Liệu Hỗ Trợ Dạy Học

Nhiều giáo viên không có đủ tài liệu hỗ trợ để giảng dạy văn chính luận trung đại. Điều này dẫn đến việc giảng dạy không hiệu quả và học sinh không hứng thú với môn học.

III. Phương Pháp Dạy Học Hiệu Quả Văn Chính Luận Trung Đại

Để dạy học văn chính luận trung đại hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Việc sử dụng các hình thức tổ chức dạy học đa dạng sẽ giúp học sinh hứng thú hơn với môn học.

3.1. Sử Dụng Phương Pháp Tích Hợp

Phương pháp tích hợp giúp học sinh liên kết kiến thức từ nhiều môn học khác nhau. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về văn bản mà còn phát triển kỹ năng tư duy tổng hợp.

3.2. Tổ Chức Các Hoạt Động Nhóm

Hoạt động nhóm giúp học sinh trao đổi, thảo luận và chia sẻ ý kiến về các tác phẩm văn học. Điều này tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Thiết Kế Dạy Học Văn Chính Luận

Việc áp dụng thiết kế dạy học văn chính luận trung đại trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng viết văn và tư duy phản biện.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Thực Tiễn

Nghiên cứu cho thấy học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc hiểu và phân tích các tác phẩm văn học trung đại sau khi áp dụng phương pháp dạy học tích hợp.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Học sinh đã bày tỏ sự hứng thú và yêu thích hơn với môn Ngữ Văn sau khi được tiếp cận với các tác phẩm văn chính luận trung đại một cách sinh động và hấp dẫn.

V. Kết Luận Về Thiết Kế Dạy Học Văn Chính Luận Trung Đại

Thiết kế dạy học văn chính luận trung đại trong chương trình Ngữ Văn 8 là một xu hướng cần thiết. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển toàn diện các kỹ năng cần thiết.

5.1. Tương Lai Của Dạy Học Văn Chính Luận

Tương lai của dạy học văn chính luận trung đại sẽ tiếp tục phát triển với sự đổi mới trong phương pháp giảng dạy. Điều này sẽ giúp học sinh có cơ hội tiếp cận với văn học một cách sâu sắc hơn.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Cần có thêm nhiều tài liệu hỗ trợ và chương trình đào tạo cho giáo viên để nâng cao chất lượng dạy học văn chính luận trung đại. Việc này sẽ giúp học sinh có nền tảng vững chắc trong việc tiếp cận văn học.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Thiết kế dạy học theo chủ đề văn chính luận trung đại (Chiếu - Hịch - Cáo) trong chương trình Ngữ văn 8 tập 2 ở THCS" của tác giả Nguyễn Hải Linh (chuyên ngành Sư phạm Ngữ văn, Khoa Khoa học Xã hội, Trường Đại học Thủ Đô Hà Nội, thực hiện tháng 5/2019 dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Thị Mai Anh) được triển khai trong bối cảnh Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông. Giai đoạn 2017–2019 đánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ với việc ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW, Quyết định số 711/QĐ-TTg, Công văn số 4612/BGDĐT-GDTrH và Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ban hành Chương trình Giáo dục phổ thông mới. Chương trình mới xác định dạy học tích hợp và dạy học theo chủ đề là xu hướng tất yếu nhằm phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh thông qua việc vận dụng tri thức đa ngành để giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Về mặt thực tiễn dạy học ở cấp Trung học cơ sở (THCS), nhóm văn bản chính luận trung đại thuộc chương trình Ngữ văn lớp 8 là mảng kiến thức khó tiếp nhận:

• Khoảng cách thời gian và văn hóa giữa thời trung đại và hiện đại quá lớn khiến học sinh gặp rào cản khi tiếp cận các văn bản chữ Hán dịch nghĩa, hệ thống từ ngữ cổ, điển tích, điển cố.
• Giáo viên (đặc biệt là giáo viên trẻ) còn hạn chế về vốn hiểu biết lịch sử, địa lý, văn hóa cổ; quá trình giảng dạy thường thiên về truyền thụ một chiều các tư tưởng, quan điểm chính trị mà xem nhẹ giá trị thi pháp nghệ thuật, dẫn đến giờ học khô khan, áp đặt.
• Học sinh thiếu hứng thú, học tập thụ động, ghi nhớ máy móc và có tâm lý e ngại nhóm bài nghị luận cổ.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là xây dựng quy trình và kế hoạch dạy học theo chủ đề đối với nhóm bài văn chính luận trung đại Chiếu – Hịch – Cáo trong chương trình Ngữ văn 8 (Tập 2), nhằm nâng cao chất lượng dạy học và phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định gồm 4 nội dung cụ thể:

1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài: lí luận về dạy học theo chủ đề, các phương pháp, hình thức tổ chức, phương tiện dạy học và kiểm tra đánh giá trong dạy học theo chủ đề văn chính luận.
2. Nghiên cứu về đặc trưng thi pháp của thể loại văn chính luận trung đại (Chiếu – Hịch – Cáo).
3. Nghiên cứu về các cách thiết kế bài dạy học theo chủ đề theo hướng tích hợp.
4. Nghiên cứu về xây dựng chủ đề dạy học thể loại văn chính luận trung đại (Chiếu – Hịch – Cáo) ở chương trình Ngữ văn 8, tập 2.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cách thiết kế dạy học theo chủ đề văn chính luận (Chiếu – Hịch – Cáo) ở cấp THCS.
• Phạm vi nghiên cứu: Chương trình môn Ngữ văn lớp 8 (Tập 2) tại trường THCS, tập trung vào 3 văn bản tiêu biểu: Chiếu dời đô (Lý Công Uẩn), Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn) và Nước Đại Việt ta (trích Bình Ngô đại cáo - Nguyễn Trãi).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lí luận dựa trên sự kết hợp giữa lí luận dạy học hiện đại và thi pháp học văn học trung đại:

• Lí luận về dạy học theo chủ đề và dạy học tích hợp: Tác giả vận dụng quan điểm kiến tạo (constructivism) trong giáo dục, nhấn mạnh nguyên tắc lấy người học làm trung tâm, giáo viên chuyển từ vai trò truyền thụ kiến thức sang vai trò thiết kế, cố vấn và tổ chức các nhiệm vụ học tập. Văn bản làm rõ ba định hướng dạy học tích hợp theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo: tích hợp nội môn (giữa kiến thức và kĩ năng đọc, viết, nói, nghe), tích hợp liên môn (kết nối Ngữ văn với Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân, Văn hóa, Nghệ thuật) và tích hợp các vấn đề xã hội có ý nghĩa thực tiễn (chủ quyền lãnh thổ, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững).
• Thi pháp văn chính luận trung đại: Khóa luận dựa trên hệ thống lí thuyết thi pháp học của các nhà nghiên cứu như Trần Đình Sử, Lã Nhâm Thìn, Trần Nho Thìn. Các khái niệm cốt lõi bao gồm: tính quy phạm (quan niệm "văn dĩ tải đạo", "thi dĩ ngôn chí"), tư duy nghệ thuật ước lệ tượng trưng mang tính trừu tượng khái quát, quan niệm thẩm mĩ sùng cổ và đặc trưng phi ngã. Về thể loại, văn bản đối chiếu quy cách kết cấu của thể Chiếu (thường gồm 3 phần: nêu tiền đề sử sách, soi vào thực tiễn, rút ra quyết định), thể Hịch (4 phần: nêu vấn đề, dẫn truyền thống sử sách, nhận định tình hình - phân tích đúng sai, kêu gọi hành động) và thể Cáo (4 phần: nêu luận đề chính nghĩa, tố cáo tội ác giặc, thuật lại cuộc chinh phạt, tuyên bố thắng lợi và khẳng định kỉ nguyên mới). Ngôn ngữ nghệ thuật gắn liền với thể văn biền ngẫu, văn tứ lục (ngắt nhịp 4/6), tản văn đan xen biền văn và lối văn lưu thủy.

Phương pháp nghiên cứu thực tế đã sử dụng:

• Phương pháp nghiên cứu lí thuyết (thu thập, đọc, phân tích các tài liệu lí luận dạy học, văn kiện giáo dục và công trình thi pháp văn học).
• Phương pháp phân tích (mổ xẻ các đặc trưng thể loại, cấu trúc lập luận và hệ thống ngữ liệu của 3 văn bản).
• Phương pháp hệ thống (tổng hợp, cấu trúc hóa toàn bộ tiến trình dạy học theo chuỗi logic từ mục tiêu đến đánh giá).
• Phương pháp liên ngành (kết hợp tri thức Ngữ văn với Lịch sử, Địa lí, Nghệ thuật sân khấu truyền thống).

Nguồn dữ liệu:

• Văn bản pháp quy của Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo (Nghị quyết 29-NQ/TW, Quyết định 711/QĐ-TTg, Công văn 4612/BGDĐT-GDTrH, Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT).
• Sách giáo khoa Ngữ văn 8 (Tập 2) do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành.
• Các tài liệu chuyên khảo về phương pháp dạy học của Trần Bá Hoành, Bernd Meier - Nguyễn Văn Cường, Đỗ Hương Trà, Phan Trọng Ngọ, Trần Thị Tuyết Oanh.
• Các công trình nghiên cứu thi pháp và tác phẩm văn học trung đại của Lã Nhâm Thìn, Nguyễn Thị Thanh Hương, Đinh Gia Khánh, Bùi Duy Tân, Trần Đình Hượu, Hoàng Hữu Yên.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc dạy học theo chủ đề văn chính luận trung đại Chiếu – Hịch – Cáo trong chương trình Ngữ văn lớp 8 ở THCS

Chương I phân tích có hệ thống những nền tảng lí luận về mô hình dạy học theo chủ đề và thi pháp thể loại văn chính luận trung đại. Khóa luận tổng hợp bảng đối chiếu giữa dạy học truyền thống và dạy học theo chủ đề qua 9 tiêu chí cơ bản:

Tiêu chí so sánh	Dạy học theo cách tiếp cận truyền thống	Dạy học theo chủ đề
Tiến trình giải quyết vấn đề	Tuân theo chiến lược áp đặt của giáo viên/sách giáo khoa; giáo viên giữ vị trí trung tâm.	Học sinh tự quyết định chiến lược học tập với sự hỗ trợ của giáo viên; học sinh là trung tâm.
Mục tiêu nhận thức	Chiếm lĩnh nội dung khoa học, thu thập và xử lí thông tin theo trật tự định sẵn.	Chiếm lĩnh kiến thức mới thông qua bồi dưỡng phương thức tư duy khoa học và giải quyết vấn đề thực tiễn.
Cách tổ chức nội dung	Dạy theo từng bài học riêng lẻ với thời lượng cố định.	Dạy theo một chủ đề thống nhất được tổ chức lại theo hướng tích hợp.
Đặc điểm kiến thức	Rời rạc hoặc liên hệ tuyến tính một chiều theo phân phối chương trình.	Khái niệm nằm trong mối liên hệ mạng lưới nhiều chiều, có tính tích hợp cao.
Trình độ nhận thức đạt được	Thường dừng lại ở mức độ biết, hiểu và vận dụng thấp.	Đạt tới mức độ tư duy bậc cao: phân tích, tổng hợp và đánh giá.
Tổng thể kiến thức cuối bài	Kết thúc chương trình, học sinh nắm kiến thức từng phần rời rạc.	Tạo ra tổng thể kiến thức mới, tinh giản, chặt chẽ, khác với cấu trúc sách giáo khoa.
Mối liên hệ với thực tiễn	Kiến thức chậm cập nhật, còn khoảng cách với đời sống thực tế.	Kiến thức gắn bó mật thiết với thực tiễn đời sống của người học.
Độ mở rộng của tri thức	Giới hạn nghiêm ngặt trong khuôn khổ nội dung sách giáo khoa.	Tri thức vượt ra ngoài sách giáo khoa nhờ hoạt động tự tìm kiếm, xử lí tư liệu đa nguồn.
Phát triển kĩ năng mềm	Khó hướng tới việc rèn luyện kĩ năng xã hội tổng hợp.	Rèn luyện toàn diện kĩ năng làm việc với thông tin, giao tiếp, ngôn ngữ, hợp tác và giải quyết vấn đề.

Về quy trình sư phạm, chương I xác lập 5 bước chuẩn bị nội dung (chọn nội dung phù hợp, tổ chức lại nội dung, xây dựng bộ câu hỏi định hướng gồm câu hỏi khái quát, nội dung và bài học, thiết kế tài liệu hỗ trợ cho học sinh và giáo viên, hoàn thiện bộ công cụ đánh giá) và tiến trình 4 bước tổ chức dạy học trên lớp:

• Bước 1: Giới thiệu tổng quan về chủ đề học tập.
• Bước 2: Nêu bộ câu hỏi định hướng và giao nhiệm vụ học tập.
• Bước 3: Tổ chức quá trình học tập trên lớp (học sinh báo cáo kết quả, thảo luận nhóm, tranh luận, giáo viên chính thống hóa kiến thức).
• Bước 4: Đánh giá tổng hợp của giáo viên (kết hợp đánh giá quá trình qua phiếu học tập và bài kiểm tra đánh giá tổng hợp).

Về thi pháp, tác giả phân tích sâu tính quy phạm của văn chính luận trung đại: việc tuân thủ triệt để quan niệm "văn dĩ tải đạo", "thi dĩ ngôn chí"; tư duy nghệ thuật mang tính trừu tượng khái quát, phi ngã; quan niệm thẩm mĩ sùng cổ (lấy quá khứ, các tấm gương thời Nghiêu - Thuấn, các nhân vật Kỷ Tín, Do Vu, Dự Nhượng làm chuẩn mực đạo đức và lí lẽ lập luận); nghệ thuật câu văn biền ngẫu, nhịp điệu sóng đôi cân xứng và hệ thống lập luận đanh thép mang mục đích trực tiếp tác động vào tư tưởng quân dân.

Chương II: Định hướng thiết kế dạy học theo chủ đề văn chính luận trung đại Chiếu – Hịch – Cáo trong chương trình Ngữ văn 8 ở THCS

Chương II đề xuất các biện pháp sư phạm cụ thể nhằm hiện thực hóa mô hình dạy học theo chủ đề:

• Dạy học gắn với bối cảnh lịch sử - tác giả - tác phẩm: Đặt các tác phẩm vào các mốc lịch sử chống ngoại xâm hiển hách (nhà Lý định đô tại Thăng Long năm 1010; hào khí Đông A thời Trần trong kháng chiến chống quân Mông – Nguyên; cuộc khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng đuổi giặc Minh thế kỉ XV).
• Xây dựng cuộc thi phim tài liệu liên môn Lịch sử - Ngữ văn: Chia lớp thành 3 nhóm tương ứng với 3 văn bản (Chiếu dời đô, Hịch tướng sĩ, Nước Đại Việt ta), làm việc trong thời gian 1 tuần để sưu tầm tư liệu, hình ảnh, dựng thành video tài liệu ngắn và báo cáo trong tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp.
• Sử dụng sơ đồ tư duy phân tích lập luận: Hướng dẫn học sinh lập sơ đồ diễn dịch hoặc quy nạp để bóc tách hệ thống luận điểm, luận cứ và mối liên kết logic giữa các phần trong văn bản chính luận.
• Liên hệ nội dung tác phẩm với cuộc sống thực tại: Gắn Chiếu dời đô với văn hóa Thăng Long - Hà Nội và ý thức bảo tồn di tích; gắn Hịch tướng sĩ với lòng biết ơn tổ tiên, tín ngưỡng thờ phụng Hưng Đạo Đại vương và nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo; gắn Nước Đại Việt ta với ý thức công dân đối với chủ quyền thiêng liêng của quốc gia.
• Xây dựng các dự án học tập đa dạng:
  • Dự án học tập một trang: Yêu cầu học sinh tóm lược toàn bộ kiến thức trọng tâm của một văn bản lên một trang giấy A4 dưới dạng sơ đồ hình ảnh sáng tạo (bông hoa, nhành lá, biểu tượng văn hóa).
  • Dự án sân khấu hóa: Triển khai theo quy trình 3 bước (Chuẩn bị: chọn trích đoạn, kịch bản, thời lượng 10-15 phút; Triển khai: phân vai, tập luyện lời thoại, đạo cụ; Tổ chức biểu diễn: giới thiệu, công diễn, nhận xét và trao thưởng).
  • Dự án xem tuồng, chèo, cải lương: Cho học sinh tiếp cận các trích đoạn sân khấu truyền thống chuyển thể từ tác phẩm để cảm thụ chân thực hình tượng nhân vật lịch sử.
• Vận dụng ba chiến thuật đọc hiểu hiện đại:
  • Chiến thuật tổng quan về văn bản: Sử dụng phiếu học tập định hướng cho học sinh phỏng đoán nội dung từ nhan đề, thể loại, thông tin tác giả, hoàn cảnh sáng tác trước khi đọc chi tiết.
  • Chiến thuật kết nối trước khi đọc: Vận dụng bảng KWL (K: Điều đã biết; W: Điều muốn biết; L: Điều học được sau bài học).
  • Chiến thuật "Think aloud" (cuốn phim trí óc): Dựa trên lí thuyết của Davey (1983) và Beach - Marshall (1991), gồm 2 dạng (nói to suy nghĩ hoặc viết bản ghi trung thực). Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc chậm và phân tích qua 6 yếu tố theo đề xuất của Kylene Beers: Nhận diện vấn đề; Hiểu ra vấn đề; Hình dung, tưởng tượng; Dự đoán hành động tiếp tới; So sánh, đối lập; Nhận xét, bình giá.

Chương III: Xây dựng chủ đề dạy học văn chính luận trung đại Chiếu – Hịch – Cáo trong chương trình Ngữ văn 8 – Tập 2

Chương III hiện thực hóa toàn bộ khung lí thuyết và định hướng thành một kế hoạch dạy học chi tiết:

• Tên chủ đề: Tìm hiểu các văn bản văn học trung đại Chiếu – Hịch – Cáo trong chương trình Ngữ văn 8 – Tập 2.
• Thời lượng thực hiện: 4 tiết (3 tiết dạy học đọc hiểu trên lớp và 1 tiết ngoại khóa tổng kết).
• Mục tiêu chi tiết theo từng tiết học:
  • Tiết 1 (Tìm hiểu chung và văn bản "Chiếu dời đô"): Nắm được đặc điểm cơ bản của văn chính luận trung đại và thể Chiếu; hiểu ý nghĩa trọng đại của sự kiện dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long năm 1010; phân tích nghệ thuật lập luận thuyết phục của vua Lý Thái Tổ; rèn luyện kĩ năng đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại.
  • Tiết 2 (Văn bản "Hịch tướng sĩ"): Nắm vững thể Hịch; phân tích tinh thần yêu nước nồng nàn, lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí quyết chiến quyết thắng thể hiện qua hào khí Đông A thời Trần; phân tích nghệ thuật lập luận đanh thép, cách sử dụng các tấm gương trung thần nghĩa sĩ và nghệ thuật đối ngẫu biền văn.
  • Tiết 3 (Văn bản "Nước Đại Việt ta"): Hiểu được quan niệm tiến bộ, toàn diện của Nguyễn Trãi về quốc gia dân tộc (văn hiến, lãnh thổ, phong tục, lịch sử, nhân tài); nhận diện tính chất bản tuyên ngôn độc lập của đoạn trích; liên hệ giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh về lòng yêu nước và độc lập dân tộc.
  • Tiết 4 (Hoạt động ngoại khóa về văn chính luận trung đại): Tổ chức sân chơi học tập để học sinh báo cáo sản phẩm dự án (trình chiếu phim tài liệu, báo cáo sản phẩm một trang, biểu diễn tiểu phẩm sân khấu hóa); củng cố toàn bộ kiến thức chủ đề và rèn luyện năng lực giao tiếp, thuyết trình trước tập thể.
• Biên soạn hệ thống câu hỏi, bài tập và tiến trình tổ chức: Tác giả xây dựng chi tiết từ trang 51 đến trang 94 bao gồm hệ thống phiếu giao nhiệm vụ, bảng tiêu chí đánh giá nhóm, câu hỏi tự luận - trắc nghiệm và biên bản đánh giá hoạt động học tập.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể gắn với số liệu và cấu trúc giải pháp được tác giả đề xuất:

• Thiết lập hoàn chỉnh một cấu trúc chủ đề dạy học văn chính luận trung đại thời lượng 4 tiết (gồm 3 tiết bài học tích hợp nội môn/liên môn trên lớp và 1 tiết ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo).
• Hệ thống hóa bảng đối chiếu 9 tiêu chí so sánh giữa dạy học truyền thống và dạy học theo chủ đề, chứng minh ưu thế của mô hình mới trong việc phát triển tư duy bậc cao (phân tích, tổng hợp, đánh giá).
• Đề xuất 6 nhóm biện pháp và kĩ thuật dạy học chuyên biệt cho văn chính luận trung đại: cuộc thi làm phim tài liệu ngắn (chuẩn bị 1 tuần, chia 3 nhóm); sơ đồ tư duy phân tích lập luận; liên hệ thực tiễn lịch sử - chủ quyền; 3 dạng dự án học tập (dự án một trang A4, dự án sân khấu hóa 10-15 phút, dự án xem tuồng/chèo/cải lương); và quy trình 3 bước thực hiện chiến thuật "Think aloud - cuốn phim trí óc" kèm 6 yếu tố nhận thức theo tiêu chuẩn của Kylene Beers.

Về mặt đóng góp:

• Khóa luận là một trong những công trình sư phạm bước đầu tiên phong áp dụng mô hình dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn vào mảng văn chính luận trung đại lớp 8 theo tinh thần đổi mới của Chương trình GDPT 2018 (Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT).
• Khắc phục tình trạng dạy học tản mạn từng tiết riêng lẻ, biến nhóm bài khó và khô khan thành một chỉnh thể kiến thức mạng lưới, giúp học sinh nắm vững thi pháp thể loại và phát triển năng lực tự học.
• Đóng góp giáo án mẫu hoàn chỉnh từ mục tiêu, chuỗi hoạt động đến bộ công cụ đánh giá, làm tài liệu tham khảo thực tiễn cho giáo viên phổ thông và sinh viên ngành sư phạm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế:

• Khóa luận dừng lại ở mức độ nghiên cứu lí luận và thiết kế bài dạy trên văn bản, chưa có số liệu thực nghiệm sư phạm thực tế trên lớp học THCS để đo lường định lượng mức độ chuyển biến kết quả học tập của học sinh.
• Việc thực hiện đồng thời nhiều hoạt động đổi mới (làm phim tài liệu, đóng kịch sân khấu hóa, Think aloud) đòi hỏi thời gian chuẩn bị lớn, thiết bị công nghệ và kĩ năng tự học cao, có thể tạo áp lực đối với các trường học còn hạn chế về cơ sở vật chất hoặc đối tượng học sinh có học lực trung bình - yếu.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Tiến hành thực nghiệm sư phạm diện rộng tại các trường THCS để kiểm chứng tính khả thi và đo lường hiệu quả thông qua bài kiểm tra đối chứng.
• Hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá định lượng cho từng hoạt động dự án (phim tài liệu, sân khấu hóa) phù hợp với khung phân phối thời gian và điều kiện thực tế của từng địa phương.
• Mở rộng mô hình thiết kế chủ đề văn bản trung đại cho các thể loại khác như truyện truyền kì, thơ Nôm Đường luật hoặc văn nghị luận trung đại ở cấp Trung học phổ thông.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị ứng dụng thực tiễn rõ rệt đối với các nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn: Cung cấp quy trình bài bản về cách tổ chức nội dung dạy học tích hợp, kĩ thuật xây dựng bộ câu hỏi định hướng và phương pháp thiết kế giáo án theo định hướng phát triển năng lực.
• Giáo viên môn Ngữ văn cấp THCS: Là tài liệu tham khảo trực tiếp khi soạn giáo án giảng dạy nhóm bài Chiếu dời đô, Hịch tướng sĩ, Nước Đại Việt ta. Giáo viên có thể khai thác trực tiếp mẫu phiếu học tập đọc hiểu, bảng tiêu chí đánh giá và quy trình tổ chức dự án sân khấu hóa, dự án một trang.
• Học sinh lớp 8 (đặc biệt là học sinh giỏi môn Ngữ văn): Hỗ trợ cách tư duy hệ thống về văn bản chính luận, giúp nhận diện mối liên kết logic giữa các thể loại Chiếu, Hịch, Cáo và phương pháp ghi nhớ kiến thức thông qua sơ đồ lập luận thay vì học vẹt.

Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản là hệ thống hướng dẫn vận dụng chiến thuật đọc hiểu "Think aloud" (Chương II) và thiết kế tiến trình bài dạy cụ thể 4 tiết (Chương III).

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân bổ thời lượng cho chủ đề dạy học văn chính luận trung đại Chiếu – Hịch – Cáo như thế nào?
Chủ đề được thiết kế với tổng thời lượng là 4 tiết: Tiết 1 dành cho tìm hiểu chung và văn bản Chiếu dời đô; Tiết 2 nghiên cứu văn bản Hịch tướng sĩ; Tiết 3 nghiên cứu văn bản Nước Đại Việt ta (trích Bình Ngô đại cáo); Tiết 4 được bố trí riêng cho hoạt động ngoại khóa về văn chính luận trung đại nhằm báo cáo các sản phẩm dự án.

2. Ba định hướng dạy học tích hợp theo Chương trình GDPT mới được tác giả dẫn giải trong phần mở đầu gồm những gì?
Tác giả dẫn giải 3 định hướng tích hợp: Thứ nhất, tích hợp giữa các mảng kiến thức khác nhau, giữa trang bị kiến thức với rèn luyện kĩ năng trong cùng một môn học (tích hợp nội môn). Thứ hai, tích hợp kiến thức của các môn học có liên quan với nhau (tích hợp liên môn). Thứ ba, tích hợp các chủ đề xã hội quan trọng (như chủ quyền quốc gia, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, bình đẳng giới) vào nội dung nhiều môn học.

3. Chiến thuật đọc hiểu "Think aloud - cuốn phim trí óc" gồm những bước thực hiện và các tiêu chí phân tích nào?
Chiến thuật được tiến hành qua 3 bước: Bước 1 - Lựa chọn đoạn văn bản phù hợp (dung lượng tối ưu trong phạm vi 1 trang, tối đa 2 trang); Bước 2 - Giáo viên làm mẫu chiến thuật (vừa đọc vừa phát lộ suy nghĩ để học sinh quan sát); Bước 3 - Học sinh thực hành theo cặp. Nội dung nhận thức được phân tích dựa trên 6 yếu tố do giáo sư Kylene Beers đề xuất: Nhận diện vấn đề; Hiểu ra vấn đề; Hình dung, tưởng tượng; Dự đoán hành động tiếp tới; So sánh, đối lập; Nhận xét, bình giá.

4. Dự án sân khấu hóa tác phẩm được hướng dẫn tổ chức theo các bước cụ thể nào?
Dự án triển khai qua 3 bước: Bước 1 (Chuẩn bị): xác định mục đích, đối tượng học sinh lớp 8, thời lượng mỗi tiết mục 10-15 phút, hình thức kịch hoặc chèo, chuẩn bị đạo cụ và kinh phí; Bước 2 (Triển khai): giao nhiệm vụ, hướng dẫn học sinh viết chuyển thể kịch bản có lời thoại, tập luyện và tổng duyệt; Bước 3 (Biểu diễn): mở đầu ổn định, người dẫn chương trình giới thiệu, công diễn các tiết mục và kết thúc bằng việc nhận xét, trao thưởng.

5. Khóa luận nêu ra những đặc trưng cơ bản nào về mặt thi pháp của thể Cáo?
Văn bản xác định thể Cáo có kết cấu 4 phần chặt chẽ (nêu luận đề chính nghĩa, tố cáo tội ác của lực lượng phi nghĩa, thuật lại quá trình chinh phạt gian khổ và tất thắng, tuyên bố chiến quả và khẳng định kỉ nguyên mới). Ngôn ngữ thể Cáo kết hợp giữa tự sự và trữ tình (chính luận - trữ tình), chủ yếu viết bằng văn biền ngẫu theo thể tứ lục (cặp câu 10 chữ chia vế 4/6), giàu chất thậm xưng, cách điệu và mang tính biểu tượng cao.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Hải Linh đã giải quyết một vấn đề cấp thiết trong đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn THCS bằng việc cấu trúc hóa nhóm bài văn chính luận trung đại Chiếu – Hịch – Cáo thành một chủ đề dạy học tích hợp 4 tiết hoàn chỉnh. Công trình kết hợp chặt chẽ giữa thi pháp học trung đại với các phương pháp sư phạm tích cực hiện đại như chiến thuật Think aloud, dự án học tập một trang và sân khấu hóa. Mặc dù cần thêm dữ liệu thực nghiệm sư phạm trên lớp học thực tế để kiểm chứng định lượng, đề tài vẫn là tài liệu tham khảo giàu giá trị thực tiễn cho sinh viên sư phạm và giáo viên giảng dạy môn Ngữ văn lớp 8.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ VĂN CHÍNH LUẬN TRUNG ĐẠI CHIẾU – HỊCH – CÁO TRONG MÔN NGỮ VĂN LỚP 8 Ở THCS 1.Cơ sở lí luận về dạy học theo chủ đề 1.Khái niệm dạy học theo chủ đề Dạy học theo chủ đề là hình thức tìm tòi những khái nệm, tư tưởng, đơn vị kiến thức, nội ung bài học, chủ đề,… có sự giao thoa, tương đồng lẫn nhau, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các môn học hoặc các hợp phần của môn học đó tức là con đường tích hợp những nội dung từ một số đơn vị, bài học, môn học có liên hệ với nhau ) làm thành nội dung học trong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực tế hơn, nhờ đó học sinh có thể tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn. Dạy học theo chủ đề là sự kết hợp giữa mô hình dạy học truyền thống và hiện đại, ở đó giáo viên không dạy học chỉ bằng cách truyền thụ ( xây dựng ) kiến thức mà chủ yếu là hướng dẫn học sinh tự lực tìm kiếm thông tin, sử dụng kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ có ý nghĩa thực tiễn. Dạy học theo chủ đề là một mô hình mới cho hoạt động lớp học thay thế cho lớp học truyền thống( với đặc trưng là những bài học ngắn, cô lập, những hoạt động lớp học mà giáo viên giữ vai trò trung tâm ) bằng việc chú trọng những nội dung học tập có tính tổng quát, liên quan đến nhiều lĩnh vực, với trung tâm tập trung vào học sinh và nội dung tích hợp với những vấn đề, những thực hành gắn liền với thực tiễn. Với mô hình này, học sinh có nhiều cơ hội làm việc theo nhóm để giải quyết những vấn đề xác thực, có hệ thống và liên quan đến nhiều kiến thức khác nhau.

Các em thu thập thông tin từ nhiều nguồn kiến thức. Việc học của học sinh thực sự có giá trị vì nó kết nối với thực tế và rèn luyện được nhiều kĩ năng hoạt động và kĩ năng sống. Học sinh cũng được tạo điều kiện minh họa kiến thức mình vừa nhận được và đánh giá mình học được bao nhiêu, giao tiếp tốt như thế nào. Với cách tiếp cận này, vai trò của giáo viên chỉ là người hướng dẫn, chỉ bảo thay vì quản lí trực tiếp học sinh làm việc.

16 Dạy học theo chủ đề ở bậc trung học là sự cố gắng tăng cường tích hợp kiến thức,làm cho kiến thức có mối liên hệ mạng lưới nhiều chiều; là sự tích hợp vào nội dung học có ý nghĩa hơn, hấp dẫn hơn. Một cách hoa mỹ đó là việc “ thổi hơi thở” của cuộc sống vào những kiến thức cổ điển, nâng cao chất lượng “ cuộc sống thật” trong các bài học. Theo một số quan điểm, dạy học theo chủ đề thuộc về nội dung dạy học chứ không phải là phương pháp dạy học nhưng chính khi đã xây dựng nội dung dạy học theo chủ đề, chính nó lại tác động trở lại làm thay đổi rất nhiều đến việc lựa chọn phương pháp nào là phù hợp, hoặc cải biến các phương pháp sao cho phù hợp với nó. Vì là dạy học theo chủ đề nên căn bản quá trình xay dựng chủ đề tạo ra quá trình tích hợp nội dung (đơn môn hoặc liên môn) trong quá trình dạy.Những ưu thế của dạy học theo chủ đề so với dạy học truyền thống hiện nay Dạy học theo chủ đề giúp tiết kiệm được thời gian để tập trung thời gian khai khác nội dung kiến thức, học sinh có nhiều thời gian thực hành, vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề.

Dạy học theo chủ đề cũng như một số mô hình tích cực khác, giáo viên luôn phải nghĩ rằng các em tự tin và có thể biết nhiều hơn ta mong đợi, vì thế dạy học cần tận dụng tối đa kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng có sẵn của các em và khuyến khích khả năng biết nhiều hơn thế của học sinh về một vấn đề mới để giảm tối đa thời gian và sự thụ động của học sinh trong khi tiếp nhận kiến thức mới, để tăng hiểu biết lên nhiều lần so với nội dung cần dạy. Phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh. Dạy học theo chủ đề nhắm tới việc sử dụng kiến thức, hiểu biết vào thực tiễn các nhiệm vụ học tập, nhắm tới sự lĩnh hội hệ thống kiến thức tổ chức theo một tổng thể. Hơn nữa với việc học sinh lĩnh hội kiến thức trong quá trình giải quyết nhiệm vụ học tập, cũng mang lại một lợi thế to lớn đó là mở rộng không gian, thời gian dạy học, tinh giản thời gian dạy, độ ứng dụng thực tế cao hơn nhiều.

Việc dạy học theo chủ đề sẽ phát huy tính chủ động, sáng tạo của giáo viên trong công tác giảng dạy và thực hiện kế hoạch dạy học. 17 Dạy học theo chủ đề rất cần thiết trong công tác bồi dường học sinh giỏi, ôn thi vào THPT vì nó giúp cho học sinh tổng hợp kiến thức, xâu chuỗi các vấn đề, nhìn nhận vấn đề một cách đa dạng, đa chiều,… Mọi sự so sánh giữa bất kì mô hình nào hay phương pháp dạy nào cũng trở nên khập khiễng bởi mỗi một mô hình hay phương pháp đều có những ưu thế và hạn chế riêng có. Tuy nhiên, nếu đặt ra vấn đề cho ngành giáo dục hiện nay là: Làm thế nào để nội dung kiến thức trở nên hấp dẫn và có ý nghĩa trong cuộc sống? Làm thế nào để việc học tập phải nhắm đến mục đích là rèn kĩ năng giải quyết vấn đề, đặc biệt là các vấn đề đa dạng của thực tiễn? Có phải cứ phải dạy kiến thức theo từng bài thì học sinh mới hiểu và vận dụng được kiến thức? Làm thế nào để nội dung chương trình dạy luôn được cập nhật trước sự bùng nổ vũ bão của công nghệ thông tin để các kiến thức của việc học và dạy học thực sự là thế giới mới cho những người học? Việc trả lời các câu hỏi trên đồng nghĩa với việc xác định mục tiêu giáo dục, mô hình dạy học trong thời đại mới. Đồng thời, cũng sẽ chỉ ra cho ta thấy những lợi thế nhất định của từng mô hình khi áp dụng giảng dạy.

Rõ ràng, nếu căn cứ vào việc tìm câu trả lời cho những câu hỏi này thì dạy học theo chủ đề khi so sánh với dạy học theo cách tiếp cận truyền thống hiện nay, sẽ có những ưu điểm sau: Dạy học theo cách tiếp cận truyền Dạy học theo chủ đề thống hiện nay 1.Tiến trình giải quyết vấn đề tuân theo 1. Các nhiệm vụ học tập được giao, học chiến lược giải quyết vấn đề trong sinh quyết định chiến lươc học tập với khoa học vật lí: logic, chặt chẽ, khoa sự chủ động hỗ trợ, hợp tác của giáo học do GV (SGK) áp đặt ( GV là trung viên (Học sinh là trung tâm). Nếu thành công có thể góp phần đạt 2. Hướng tới các mục tiêu: chiếm lĩnh tới mức nhiều hơn mục tiêu của môn nội dung kiến thức khoa học, hiểu biết học hiện nay: chiếm lĩnh kiến thức mới tiến trình khoa học và rèn luyện các kĩ thông qua hoạt động bồi dưỡng các năng tiến trình khoa học như: quan sát, phương thức tư duy khoa học và các thu thập thông tin, dữ liệu; xử lý (so 18 phương pháp nhận thức khoa học: PP sánh, sắp xếp, phân loại, liên thực nghiệm, PP tương tự, PP mô hình, hệ…thông tin); suy luận, áp dụng thực suy luận khoa học,…) tiễn.

Dạy theo từng bài riêng lẻ với một 3. Dạy theo một chủ đề thống nhất thời lượng cố định. được tổ chức lại theo hướng tích hợp từ một phần trong chương trình học. Kiến thức thu được rời rạc, hoặc chỉ 4.

Kiến thức thu được là các khái niệm có mối liên hệ tuyến tính ( một chiều trong một mối liên hệ mạng lưới với theo thiết kế chương trình học ). Trình độ nhận thức sau quá trình học 5. Trình độ nhận thức có thể đạt được tập thường theo trình tự và thường ở mức độ cao: Phân tích, tổng hợp, dừng lại ở trình độ biết, hiểu, vận dụng đánh giá. Kết thúc một chương học,học sinh 6.

Kết thúc một chủ đề học sinh có một không có một tổng thể kiến thức mới tổng thể kiến thức mới, tinh giản, chặt mà có kiến thức từng phần riêng biệt chẽ và khác với nội dung trong sách hoặc có hệ thống kiến thức liên hệ giáo khoa. tuyến tính theo trật tự cac bài học. Kiến thức còn xa rời thực tiễn mà 7. Kiến thức gần gũi với thức tiễn mà người học đang sống do sự chậm cập học sinh đang sống hơn do yêu cầu cập nhật của nội dung sách giáo khoa.

nhật thông tin khi thực hiện chủ đề. Kiến thức thu được sau khi học 8. Hiểu biết có được sau khi kết thúc thường là hạn hẹp trong chương trình, chủ đề thường vượt ra ngoài khuôn khổ nội dung học. nội dung cần học do quá trình tìm kiếm, xử lý thông tin ngoài nguồn tài liệu chính thức của học sinh.

Không thể hướng tới nhiều mục tiêu 9. Có thề hướng tới, bồi dưỡng các kĩ nhân văn quan trọng như: rèn luyện năng làm việc với thông tin, giao tiếp, các kĩ năng sống và làm việc: giao tiếp, ngôn ngữ, hợp tác. hợp tác, quản lý, điều hành, ra quyết định… 19 1.Các đặc trưng cơ bản của dạy học theo chủ đề 1.Mục tiêu của dạy học theo chủ đề Dạy học theo chủ đề cũng như các mô hình dạy học tích cực khác đều nhằm đáp ứng những yêu cầu về đổi mới PPDH và qua đó cũng thực hiện đầy dủ các mục tiêu giáo dục môn học trong giai đoạn hiện nay. Ngoài ra cũng như các chiến lược dạy học hiện đại khác, dạy học theo chủ đề còn đặt mối quan tâm nhiều hơn đến sự phát triển của HS có các phong cách học khác nhau, quan tâm đến sự chuẩn bị cho HS đương đầu một cách thành công với sự phát triển không ngững của thực tiễn.

Do đó, dạy học theo chủ đề còn hướng đến các mục tiêu tích cực khác: - Phát triển hiểu biết về tiến trình khoa học và rèn luyện các kĩ năng của một tiến trình khoa học. - Phát triển tư duy bậc cao, nhằm phát triển khả năng suy luận, tổ chức kiến thức và tiếp nhận thông tin một cách chọn lọc, có phê phán.