Luận văn thạc sĩ vnu ued thiết kế một số chủ đề dạy học tích hợp trong dạy học chương nitơ photpho nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích vnu ued thiết kế một số chủ đề dạy học tích hợp trong dạy học chương nitơ photpho nhằm phát triển, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Nhung
• Người hướng dẫn: Trần Trung Ninh
• Trường học: Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Hóa học
• Đề tài: Thiết kế một số chủ đề dạy học tích hợp trong dạy học chương Nitơ - Photpho nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC THÔNG QUA DẠY HỌC TÍCH HỢP
• 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Dạy học tích hợp là phương thức phát triển năng lực học sinh
• 1.3. Khái niệm tích hợp
• 1.4. Các kiểu tích hợp
• 1.5. Khái niệm dạy học tích hợp
• 1.6. Tại sao phải dạy học tích hợp?
• 1.7. Các đặc trưng của dạy học tích hợp
• 1.8. Các mức độ tích hợp
• 1.9. Ý nghĩa của dạy học theo quan điểm tích hợp
• 1.10. Các nguyên tắc lựa chọn nội dung để xây dựng chủ đề tích hợp
• 1.11. Khái niệm năng lực
• 1.12. Thành phần và cấu trúc chung của năng lực
• 1.13. Các năng lực chung cần hình thành và phát triển cho HS
• 1.14. Các năng lực chuyên môn của môn Hoá học
• 1.15. Đánh giá năng lực của HS
• 1.16. Dạy học tích hợp và phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho HS
• 1.17. Khái niệm và cấu trúc năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
• 1.18. Biện pháp phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua dạy học tích hợp
• 1.19. Thực trạng việc dạy học tích hợp và việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho HS trong quá trình dạy học hóa học ở một số trường THPT tại Hà Nội
• 1.20. Mục đích điều tra
• 1.21. Nội dung, đối tượng và địa bàn điều tra
• 1.22. Phương pháp điều tra
• 1.23. Kết quả điều tra
• 1.24. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC TÍCH HỢP
• 2.1. CHƯƠNG NITƠ - PHOTPHO
• 2.2. Phân tích chương trình hóa học lớp 11 chương Nitơ – Photpho
• 2.3. Phân tích mục tiêu chương trình
• 2.4. Nội dung chương trình chương Nitơ - Photpho
• 2.5. Những chú ý về nội dung và phương pháp dạy học chương Nitơ – Photpho lớp 11 THPT
• 2.6. Nguyên tắc lựa chọn nội dung tích hợp, qui trình xây dựng các bài dạy tích hợp trong chương Nitơ – Photpho
• 2.7. Nguyên tắc lựa chọn nội dung tích hợp
• 2.8. Qui trình xây dựng các chủ đề tích hợp
• 2.9. Thiết kế một số chủ đề dạy học tích hợp hoá học chương Nitơ - Photpho lớp 11 nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho HS trường THPT tại Hà Nội
• 2.10. Chủ đề: “Phân bón hóa học với người nông dân huyện Phúc Thọ”
• 2.11. Chủ đề: “Em làm vườn trường từ góc nhìn Hóa Học”
• 2.12. Thiết kế bộ công cụ đánh giá sự phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh thông qua dạy học tích hợp
• 2.13. Bảng kiểm quan sát dành cho giáo viên
• 2.14. Phiếu hỏi học sinh về mức độ phát triển năng lực vận dụng kiến thức
• 2.15. Phiếu hỏi để khảo sát ý kiến của học sinh sau khi học xong các chủ đề tích hợp
• 2.16. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Phương pháp và nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Chọn lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
• 3.5. Trao đổi với giáo viên dạy thực nghiệm
• 3.6. Thiết kế chương trình thực nghiệm
• 3.7. Tổ chức kiểm tra
• 3.8. Kết quả và xử lí kết quả thực nghiệm
• 3.9. Kết quả đánh giá sự phát triển NLVDKT vào thực tiễn cho HS THPT của GV và HS
• 3.10. Kết quả điều tra lớp thực nghiệm sau khi học xong các chủ đề tích hợp
• 3.11. Kết quả các bài kiểm tra
• 3.12. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.12.1. Phân tích định tính
• 3.12.2. Phân tích định lượng
• 3.13. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thiết kế chủ đề dạy học tích hợp chương Nitơ Photpho

Thiết kế chủ đề dạy học tích hợp chương Nitơ - Photpho là một trong những phương pháp giáo dục hiện đại nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh. Chương trình này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm hóa học mà còn kết nối kiến thức với thực tiễn cuộc sống. Việc tích hợp các nội dung học tập sẽ tạo ra một môi trường học tập phong phú và đa dạng, khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp là phương pháp kết hợp nhiều môn học khác nhau để tạo ra một chương trình học liên kết, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển năng lực tư duy mà còn nâng cao khả năng giải quyết vấn đề trong cuộc sống hàng ngày.

1.2. Lợi ích của việc dạy học tích hợp chương Nitơ Photpho

Việc dạy học tích hợp chương Nitơ - Photpho mang lại nhiều lợi ích cho học sinh, bao gồm việc phát triển tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm và kỹ năng giao tiếp. Học sinh sẽ có cơ hội áp dụng kiến thức hóa học vào các tình huống thực tế, từ đó nâng cao khả năng vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

II. Những thách thức trong việc dạy học tích hợp chương Nitơ Photpho

Mặc dù dạy học tích hợp mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Giáo viên cần phải có kiến thức vững vàng và kỹ năng sư phạm tốt để có thể thiết kế và thực hiện các chủ đề dạy học tích hợp hiệu quả. Ngoài ra, việc đánh giá kết quả học tập của học sinh trong môi trường dạy học tích hợp cũng là một vấn đề cần được quan tâm.

2.1. Khó khăn trong việc thiết kế nội dung dạy học

Thiết kế nội dung dạy học tích hợp đòi hỏi giáo viên phải có khả năng liên kết các kiến thức từ nhiều môn học khác nhau. Điều này có thể gây khó khăn trong việc lựa chọn nội dung phù hợp và đảm bảo tính logic trong quá trình giảng dạy.

2.2. Thách thức trong việc đánh giá kết quả học tập

Đánh giá kết quả học tập trong dạy học tích hợp không chỉ dựa vào điểm số mà còn cần xem xét đến sự phát triển năng lực vận dụng kiến thức của học sinh. Việc này đòi hỏi giáo viên phải có các phương pháp đánh giá đa dạng và phù hợp.

III. Phương pháp dạy học tích hợp hiệu quả cho chương Nitơ Photpho

Để dạy học tích hợp chương Nitơ - Photpho hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện.

3.1. Sử dụng phương pháp dự án trong dạy học

Phương pháp dự án là một trong những cách hiệu quả để dạy học tích hợp. Học sinh sẽ được giao nhiệm vụ thực hiện một dự án liên quan đến chương Nitơ - Photpho, từ đó áp dụng kiến thức vào thực tiễn và phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

3.2. Tích hợp công nghệ thông tin trong dạy học

Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học tích hợp sẽ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách nhanh chóng và hiệu quả. Các công cụ trực tuyến có thể được sử dụng để tạo ra các bài học tương tác, giúp học sinh hứng thú hơn với môn học.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chương trình dạy học tích hợp

Chương trình dạy học tích hợp chương Nitơ - Photpho không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Học sinh có thể áp dụng kiến thức đã học vào các tình huống thực tế trong cuộc sống hàng ngày, từ đó nâng cao khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

4.1. Ứng dụng trong nông nghiệp

Kiến thức về Nitơ và Photpho có thể được áp dụng trong nông nghiệp, giúp học sinh hiểu rõ hơn về vai trò của các chất dinh dưỡng trong sự phát triển của cây trồng. Học sinh có thể thực hiện các thí nghiệm nhỏ để kiểm tra ảnh hưởng của các loại phân bón đến sự phát triển của cây.

4.2. Ứng dụng trong bảo vệ môi trường

Chương trình dạy học tích hợp cũng giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Học sinh có thể tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, từ đó áp dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp chương Nitơ - Photpho là một phương pháp giáo dục hiện đại, giúp học sinh phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Trong tương lai, việc áp dụng phương pháp này sẽ ngày càng trở nên phổ biến và cần thiết trong giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng dạy học.

5.1. Tương lai của dạy học tích hợp trong giáo dục

Dạy học tích hợp sẽ tiếp tục được phát triển và mở rộng trong các trường học, giúp học sinh có cơ hội học tập trong môi trường đa dạng và phong phú hơn.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên và nhà quản lý giáo dục

Giáo viên cần được đào tạo và trang bị đầy đủ kiến thức về dạy học tích hợp để có thể áp dụng hiệu quả trong giảng dạy. Nhà quản lý giáo dục cũng cần tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các chương trình dạy học tích hợp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI và Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội là định hướng chiến lược nhằm chuyển nền giáo dục từ truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển phẩm chất và năng lực người học. Trong bối cảnh đó, dạy học tích hợp các môn khoa học tự nhiên trở thành xu thế tất yếu nhằm trang bị cho học sinh khả năng huy động tri thức liên ngành để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Hóa học là môn khoa học gắn liền với đời sống sản xuất, nhưng trong thời gian dài, phương pháp giảng dạy truyền thống còn mang nặng tính hàn lâm, khiến học sinh thiếu kỹ năng ứng dụng.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề thiết kế và tổ chức các chủ đề dạy học tích hợp trong chương Nitơ – Photpho thuộc chương trình Hóa học lớp 11 cơ bản và nâng cao (thời lượng 12 tiết) nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh trung học phổ thông. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng giảng dạy tại các trường phổ thông, thiết kế 02 chủ đề dạy học tích hợp chuyên sâu và đánh giá hiệu quả thông qua thực nghiệm sư phạm.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 3 trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội gồm: Trường THPT Đan Phượng, Trường THPT Ngọc Tảo và Trường THPT Phúc Thọ trong năm học 2016-2017, với sự tham gia của 24 giáo viên bộ môn và hơn 200 học sinh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp gia tăng 15% đến 20% tỷ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi trong các bài kiểm tra đánh giá năng lực, đồng thời giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới 2%, tạo tiền đề vững chắc cho việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở lý luận vững chắc về dạy học tích hợp và phát triển năng lực người học:

1. Lý thuyết dạy học tích hợp: Đề tài kế thừa các quan điểm hiện đại về 3 mức độ tích hợp gồm tích hợp lồng ghép/liên hệ (sơ đồ xương cá), tích hợp liên môn (sơ đồ mạng nhện) và tích hợp hòa trộn. Dạy học tích hợp đặt người học vào trung tâm của các tình huống phức hợp, đòi hỏi sự kết nối hữu cơ giữa kiến thức Hóa học 11 với Sinh học 11, Công nghệ 10 và Giáo dục công dân 11.
2. Cấu trúc năng lực hành động: Vận dụng mô hình của Bernd Meiner và Nguyễn Văn Cường, cấu trúc năng lực của học sinh được định hình qua 4 thành phần tương tác chặt chẽ gồm: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá thể.
3. Năng lực vận dụng kiến thức Hóa học vào thực tiễn: Được cấu trúc thành 5 thành tố chuyên biệt: năng lực hệ thống hóa và phân loại kiến thức; năng lực phân tích tổng hợp kiến thức liên ngành; năng lực phát hiện ứng dụng thực tiễn của chất vô cơ; năng lực giải thích các hiện tượng thực tế và năng lực độc lập, sáng tạo trong giải quyết vấn đề sinh hoạt, sản xuất, bảo vệ môi trường.
4. Phương pháp dạy học dự án và kỹ thuật dạy học tích cực: Đề tài áp dụng phương pháp dạy học dự án gồm 5 giai đoạn kết hợp kỹ thuật sơ đồ KWL và bản đồ tư duy Mindmap, giúp học sinh chủ động từ khâu xác định nhiệm vụ đến hoàn thiện sản phẩm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phối hợp các phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học:

1. Phương pháp điều tra thực trạng: Tiến hành khảo sát định lượng trên cỡ mẫu gồm 24 giáo viên Hóa học và 200 học sinh tại 3 trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội bằng hệ thống phiếu hỏi gồm 10 tiêu chí đánh giá nhận thức và thực tế triển khai dạy học tích hợp.
2. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng tương đương để lựa chọn 4 lớp học gồm 2 lớp thực nghiệm (lớp 11A1 trường THPT Đan Phượng và lớp 11A11 trường THPT Ngọc Tảo) và 2 lớp đối chứng (lớp 11A2 trường THPT Đan Phượng và lớp 11A12 trường THPT Ngọc Tảo) với tổng quy mô gần 180 học sinh. Lớp thực nghiệm được học 02 chủ đề tích hợp do tác giả thiết kế trong thời gian 6 tiết trên lớp và 3 tuần tự học dự án tại nhà; lớp đối chứng học theo giáo án truyền thống.
3. Phương pháp xử lý dữ liệu: Toàn bộ kết quả bài kiểm tra 15 phút và bài kiểm tra 45 phút được xử lý bằng thống kê toán học, xác định các đại lượng đặc trưng: tần số, tần suất, tần suất lũy tích, điểm trung bình cộng, độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên để so sánh mức độ tiến bộ của học sinh giữa hai nhóm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng ban đầu đã phản ánh rõ nét khoảng trống lớn trong thực tế dạy học Hóa học tại các trường phổ thông:

• Về nhận thức của giáo viên: Có tới 87,5% giáo viên thừa nhận chỉ hiểu lơ mơ về dạy học tích hợp, 8,3% chưa hiểu và chỉ có 4,2% hiểu rõ. Dù 91,7% giáo viên đánh giá việc xây dựng chủ đề tích hợp là rất cần thiết hoặc cần thiết, nhưng có đến 79,2% giáo viên thỉnh thoảng mới thực hiện và 20,8% chưa bao giờ áp dụng. Về hình thức, 91,67% giáo viên mới chỉ dừng lại ở mức độ lồng ghép liên hệ đơn giản.
• Về phản hồi từ học sinh: Có 95% học sinh cho biết giáo viên chỉ thỉnh thoảng liên hệ kiến thức thực tiễn và liên môn trong giờ học; 60% trường hợp giáo viên chỉ cung cấp thông tin một chiều mà không yêu cầu học sinh tự nghiên cứu hay thực hiện dự án.
• Về kết quả thực nghiệm sư phạm: Phân tích định lượng từ 2 bài kiểm tra đánh giá năng lực tại trường THPT Đan Phượng và THPT Ngọc Tảo cho thấy điểm trung bình của các lớp thực nghiệm đạt từ 7,5 đến 8,2 điểm, cao hơn rõ rệt so với các lớp đối chứng (đạt từ 6,4 đến 7,1 điểm), chênh lệch từ 0,8 đến 1,2 điểm.
• Về cơ cấu phân loại điểm: Tỷ lệ học sinh đạt điểm giỏi (từ 8,0 đến 10 điểm) ở lớp thực nghiệm đạt trên 35%, cao hơn 18% so với lớp đối chứng; tỷ lệ học sinh trung bình và yếu ở lớp thực nghiệm giảm mạnh từ mức 25% ở nhóm đối chứng xuống chỉ còn dưới 5%.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về kết quả học tập của học sinh lớp thực nghiệm có thể được làm sáng tỏ qua đồ thị đường lũy tích phân bố điểm số. Đồ thị đường lũy tích của các lớp 11A1 và 11A11 luôn nằm lệch hẳn về phía bên phải và nằm phía dưới đường lũy tích của các lớp đối chứng 11A2 và 11A12. Điều này khẳng định ở mọi mức điểm, tỷ lệ học sinh lớp thực nghiệm đạt điểm từ trung bình trở lên luôn chiếm ưu thế tuyệt đối.

Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng chỉ ra độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên của nhóm thực nghiệm luôn nhỏ hơn nhóm đối chứng, chứng tỏ mức độ phân tán điểm số thấp, học sinh nắm vững kiến thức đồng đều và có sự tiến bộ thực chất. Kết quả này vượt trội hơn hẳn so với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ tập trung vào việc sử dụng hệ thống bài tập thực tiễn rời rạc.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự thành công này là cấu trúc của 02 chủ đề tích hợp: "Phân bón hóa học với người nông dân huyện Phúc Thọ" và "Em làm vườn trường từ góc nhìn Hóa học". Thay vì học thụ động công thức hóa học, học sinh được tiếp cận thực tế tại địa phương về thổ nhưỡng đất cát pha phù sa sông Hồng, tự điều tra dư lượng nitrat gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, tính toán hàm lượng dinh dưỡng phân đạm, lân, kali và ứng dụng công nghệ vi sinh để ủ phân hữu cơ. Hoạt động nhóm và sân khấu hóa kịch bản an toàn thực phẩm đã kích thích tối đa hứng thú học tập và năng lực tự chủ của học sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực nghiệm sư phạm, đề tài đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Tổ chức tập huấn chuyên đề về thiết kế bài học tích hợp: Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cùng Ban Giám hiệu các trường THPT cần tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn định kỳ cho 100% giáo viên Hóa học, Sinh học, Địa lý và Công nghệ trong giai đoạn 2017-2020. Mục tiêu giúp giáo viên làm chủ quy trình 7 bước xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và thành thạo các kỹ thuật dạy học hiện đại như KWL và Mindmap.
2. Đổi mới căn bản kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực: Tổ chuyên môn Hóa học cần điều chỉnh cấu trúc đề kiểm tra định kỳ 15 phút, 45 phút và học kỳ, nâng tỷ lệ các câu hỏi thực tiễn và câu hỏi tình huống liên môn lên mức 30% đến 40% tổng số điểm. Thay thế một phần các bài kiểm tra viết bằng đánh giá sản phẩm dự án, báo cáo thực địa và hồ sơ học tập.
3. Xây dựng ngân hàng học liệu số về các chủ đề tích hợp địa phương: Giáo viên các trường trong cụm Phúc Thọ, Đan Phượng cần phối hợp biên soạn cẩm nang hướng dẫn thực hành và ngân hàng 100+ tình huống thực tiễn gắn liền với nông nghiệp, môi trường làng nghề địa phương trong thời gian 12 tháng.
4. Đầu tư cơ sở vật chất và linh hoạt phân bổ thời lượng: Nhà trường cần tạo điều kiện cho phép giáo viên linh hoạt gộp các tiết học đơn lẻ thành các chuyên đề dạy học từ 4 đến 6 tiết, đồng thời hỗ trợ kinh phí và phương tiện cho học sinh thực hiện các dự án điều tra thực địa ngoài không gian lớp học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên giảng dạy môn Hóa học cấp THPT: Luận văn cung cấp toàn bộ giáo án chi tiết của 02 chủ đề tích hợp chương Nitơ – Photpho, hệ thống phiếu học tập, bảng kiểm quan sát và bộ công cụ đánh giá năng lực hoàn chỉnh, có thể áp dụng trực tiếp vào thực tế giảng dạy trên lớp.
2. Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Tài liệu là căn cứ khoa học giúp các nhà quản lý xây dựng kế hoạch đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo cụm trường, hướng dẫn giáo viên chuyển đổi hình thức dạy học từ truyền thụ kiến thức sang tổ chức hoạt động trải nghiệm.
3. Học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Hóa học: Công trình cung cấp phương pháp luận chuẩn mực về quy trình thiết kế chủ đề tích hợp, phương pháp chọn mẫu đối chứng và kỹ thuật xử lý số liệu thực nghiệm sư phạm bằng toán thống kê.
4. Chuyên gia phát triển chương trình và tác giả sách giáo khoa: Nguồn dữ liệu thực chứng và các đề xuất trong luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho việc biên soạn nội dung các bài học tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông môn Khoa học tự nhiên và Hóa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Dạy học tích hợp chương Nitơ – Photpho mang lại lợi ích gì vượt trội cho học sinh? Dạy học tích hợp giúp học sinh không chỉ nắm vững tính chất lý hóa của đơn chất và hợp chất nitơ, photpho mà còn hiểu sâu sắc ứng dụng thực tiễn. Điểm trung bình kiểm tra của học sinh tăng từ 0,8 đến 1,2 điểm, đồng thời phát triển vượt bậc kỹ năng làm việc nhóm, tư duy giải quyết vấn đề và ý thức bảo vệ môi trường nông nghiệp.

2. Quy trình thiết kế một chủ đề dạy học tích hợp trong luận văn gồm những bước nào? Quy trình gồm 7 bước chặt chẽ: Xác định mục tiêu bài học; Xác định đối tượng và nội dung liên môn; Lựa chọn phương pháp dạy học chủ đạo; Xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết; Trao đổi, lấy ý kiến đóng góp của đồng nghiệp liên môn; Tổ chức thực nghiệm dạy học; Chỉnh sửa và hoàn thiện chủ đề.

3. Chủ đề Phân bón hóa học với người nông dân huyện Phúc Thọ được tích hợp những môn học nào? Chủ đề tích hợp kiến thức từ 4 môn học: Hóa học 11 (Bài 12: Phân bón hóa học), Sinh học 11 (Bài 4, 5, 6 về dinh dưỡng khoáng và nitơ), Công nghệ 10 (Bài 12, 13 về kỹ thuật sử dụng phân bón và công nghệ vi sinh) và Giáo dục công dân 11 (Bài 12 về chính sách bảo vệ tài nguyên môi trường).

4. Giáo viên phổ thông gặp trở ngại gì lớn nhất khi triển khai dạy học tích hợp và giải pháp là gì? Khảo sát chỉ ra 87,5% giáo viên thiếu kiến thức sâu về phương pháp dạy học tích hợp và chịu áp lực thi cử nặng nề. Giải pháp trọng tâm là tổ chức sinh hoạt chuyên môn liên môn theo cụm trường, chia sẻ nguồn học liệu số và chuyển đổi hình thức kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực.

5. Bộ công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức của luận văn bao gồm những thành phần nào? Bộ công cụ gồm 3 thành phần chính: Bảng kiểm quan sát hành vi dành cho giáo viên trong suốt quá trình học tập; Phiếu tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của học sinh theo kỹ thuật KWL; Hệ thống bài kiểm tra định lượng 15 phút và 45 phút kết hợp câu hỏi lý thuyết với bài tập thực tế.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về dạy học tích hợp và cấu trúc 5 thành tố của năng lực vận dụng kiến thức Hóa học vào thực tiễn đời sống.
• Khảo sát thực trạng tại 3 trường THPT trên địa bàn Hà Nội cung cấp bức tranh chân thực về những khó khăn, rào cản của 24 giáo viên và 200 học sinh khi tiếp cận phương pháp dạy học mới.
• Xây dựng thành công quy trình 7 bước thiết kế bài học và biên soạn trọn vẹn 02 chủ đề tích hợp chuyên sâu cho chương Nitơ – Photpho lớp 11 gắn liền với thực tiễn địa phương.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm khẳng định tính khả thi và hiệu quả vượt trội, giúp tăng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên trên 35% và cải thiện rõ rệt kỹ năng giải quyết tình huống thực tế.
• Đề xuất lộ trình 4 giải pháp đồng bộ từ tập huấn giáo viên, đổi mới kiểm tra đánh giá đến xây dựng ngân hàng học liệu số giai đoạn 2017-2020.

Quý thầy cô giáo, cán bộ quản lý và các bạn học viên hãy tham khảo, áp dụng ngay mô hình dạy học tích hợp và bộ công cụ đánh giá năng lực này vào thực tiễn giảng dạy Hóa học tại đơn vị nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc dạy học tích hợp nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho HS. Chương 2: Phát triển năng lực vận dụng kiến thức thông qua dạy học tích hợp chương Nitơ - Photpho Chương 3: Thực nghiệm sư phạm. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC THÔNG QUA DẠY HỌC TÍCH HỢP 1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu Nghiên cứu về phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh và DHTH, Chúng tôi đã tìm hiểu và nhận thấy có một số công trình khoa học, một số luận văn thạc sĩ có liên quan như sau: - Nguyễn Văn Khánh (2012), Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BTHH có nội dung thực tiễn để phát triển NLVDKT của HS THPT tỉnh Nam Định (phần hữu cơ Hóa học lớp 12 nâng cao), Luận văn Thạc sĩ Sư phạm hóa học, Trường Đại học giáo dục – ĐHQG Hà Nội.

- Phan Thị Nhung (2014), Phát triển NLVDKT cho HS thông qua HTBT phần hiđrocacbon – Hóa học 11 nâng cao, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội. - Đặng Thị Thanh Thủy (2015), Phát triển NLVDKT cho HS thông qua hệ thống bài tập phần hóa học vô cơ – Hóa học 10 nâng cao, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội. - Cao Văn Xưởng (2015), Xây dựng, tuyển chọn và sử dụng hệ thống bài tập gắn với thực tiễn để phát triển năng lực vận dụng kiến thức Hóa học của HS THPT phần Hóa học vô cơ lớp 12, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội. - Trần Thị Diệp (2016), Dạy học chương Cacbon – Silic (Hóa học lớp 11) bằng bài tập thực tiễn nhằm phát triển NLVDKT cho HS, Luận văn Thạc sĩ Sư phạm hóa học, Trường Đại học giáo dục – ĐHQG Hà Nội.

- Nguyễn Thị Ngát (2016), Phát triển NLVDKT vào thực tiễn cho HS thông qua dạy học chương: Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – Lớp 10, Luận văn Thạc sĩ Sư phạm hóa học, Trường Đại học giáo dục – ĐHQG Hà Nội. - Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tài liệu về Môn Khoa học Tự nhiên cấp trung học cơ sở, biên soạn năm 1998. - Trần Thị Tú Anh (2009), Tích hợp các vấn đề kinh tế xã hội và môi trường trong dạy học môn Hóa học lớp 12 Trung học phổ thông, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Sư phạm (ĐHSP) Thành phố Hồ Chí Minh. - Nguyễn Thị Thảo (2016), Xây dựng và sử dụng một số chủ đề dạy học tích hợp phần Ancol etylic – Polime (Hóa học hữu cơ 9), Luận văn Thạc sĩ Sư phạm hóa học, Trường Đại học giáo dục – ĐHQG Hà Nội.

- Nguyễn Quang Thái (2016), Dạy học chủ đề tích hợp nội dung thực tiễn với kiến thức hóa học chương Oxi – Lưu huỳnh (Lớp 10) nhằm nâng cao kết quả học tập 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của HS, Luận văn Thạc sĩ Sư phạm hóa học, Trường Đại học giáo dục – ĐHQG Hà Nội. - Vũ Thị Thủy (2016), Dạy học chủ đề tích hợp phần Cacbohiđrat và polime – Hóa học 12 nhằm phát triển NL giải quyết vấn đề cho HS THPT, Luận văn Thạc sĩ Sư phạm hóa học, Trường Đại học giáo dục – ĐHQG Hà Nội. - Lê Đức Tùng (2016), Phát triển NL giải quyết vấn đề cho HS thông qua dạy học các chủ đề tích hợp chương Cacbon – Silic (Hóa học 11), Luận văn Thạc sĩ Sư phạm hóa học, Trường Đại học giáo dục – ĐHQG Hà Nội. Như vậy, đã có nhiều tác giả nghiên cứu về việc phát triển NLVDKT cho HS thông qua việc xây dựng, tuyển chọn và sử dụng hệ thống BTHH nhưng những đề tài nghiên cứu về NLVDKT thông qua DHTH còn rất ít vì DHTH là một trong những quan điểm dạy học còn mới mẻ.

Tuy nhiên, cho đến nay chưa có luận văn, luận án nào nghiên cứu về đề tài : “Thiết kế một số chủ đề dạy học tích hợp trong dạy học chương Nitơ - Photpho nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh” và việc lựa chọn, nghiên cứu đề tài trên là cần thiết cho quá trình đổi mới giáo dục ở Việt Nam. Dạy học tích hợp là phƣơng thức phát triển năng lực học sinh 1. Khái niệm tích hợp “Tích hợp” có nguồn gốc từ tiếng La tinh là: “Integration” với nghĩa: xác lập cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất trên cơ sở những bộ phận riêng lẻ. Theo từ điển tiếng Anh - Anh, từ Integration có nghĩa là kết hợp những phần, những bộ phận với nhau trong một tổng thể.

Những phần, những bộ phận này có thể khác nhau nhưng tích hợp với nhau. Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp. Khái niệm tích hợp có thể hiểu một cách khái quát là sự hợp nhất hay nhất thể hóa các bộ phận khác nhau để đưa tới một đối tượng mới như là một thể thống nhất trên những nét bản chất nhất của các thành phần đối tượng, chứ không phải là phép cộng giản đơn những thuộc tính của các thành phần ấy [9]. Theo [9] thì tích hợp là hoạt động mà ở đó cần phải kết hợp, liên hệ, huy động các yếu tố, nội dung gần và giống nhau, có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực để giải quyết, làm sáng tỏ vấn đề và cùng một lúc đạt được nhiều mục tiêu khác nhau.

Như vậy, tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mật thiết với nhau, qui định lẫn nhau, đó là tính liên kết và tính toàn vẹn. Nhờ có tính liên kết mà tạo nên được thực thể toàn vẹn và tính toàn vẹn được xác lập bởi sự thống nhất các thành phần liên kết. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các kiểu tích hợp 1.

Tích hợp kiến thức Các tác giả xây dựng chương trình, viết sách giáo khoa (SGK) xác định những nội dung có liên quan hoặc đan xen, thống nhất trong các lĩnh vực nội dung học tập và tổ hợp chúng lại với nhau. Kết quả của kiểu tích hợp kiến thức tạo ra các sản phẩm như: Môn học tích hợp: Được tạo ra do sự tích hợp các môn học truyền thống, song có sự sắp xếp lại kiến thức của một số ngành khoa học có liên quan với nhau. Môn học tích hợp được thực hiện hóa bằng chương trình tích hợp. Chương trình tích hợp: Được xây dựng trước hết dựa trên quan điểm giáo dục nhằm vào việc phát triển năng lực người học.

Điểm xuất phát của chương trình phải là những vấn đề do cuộc sống đặt ra, yêu cầu người học có đủ khả năng vận dụng kiến thức một cách tổng thể để giải quyết. Nguyên tắc tích hợp môn học: Để đạt được mức độ tích hợp tạo môn học mới, phải thiết kế mục tiêu môn học theo quan điểm hướng vào việc tạo năng lực cho người học; phải chấp nhận việc các kiến thức của các ngành khoa học liên quan chỉ đóng vai trò "công cụ" và được cấu trúc lại theo yêu cầu gắn với cuộc sống, hình thành cho người học năng lực giải quyết vấn đề; các kiến thức phải đảm bảo có ý nghĩa đối với đời sống, đảm bảo tính khoa học, hiện đại, cập nhật và phù hợp với khả năng nhận thức của HS. Có 4 mức độ tích hợp: Tích hợp trong nội bộ môn học, đa môn, liên môn, xuyên môn. Dạy học tích hợp Theo [15,17] dạy học tích hợp là việc GV sử dụng các phương pháp dạy học (PPDH) để thực hiện các nội dung dạy học được tích hợp trong chương trình theo các mức độ liên hệ, lồng ghép (tích hợp bộ phận), hoặc tích hợp toàn phần.

Hơn nữa, trong quá trình xây dựng chương trình, SGK các môn học, các tác giả có thể đã thực hiện tích hợp kiến thức để thực hiện mục tiêu giáo dục, nhưng không thể đầy đủ và phù hợp với mọi đối tượng HS. Vì vậy, trong quá trình dạy học, người GV phải nghiên cứu để tích hợp các nội dung này cho phù hợp và phong phú hơn. Khái niệm dạy học tích hợp Theo “Từ điển giáo dục học”: DHTH là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập, của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DHTH theo nghĩa hẹp là: việc đưa những vấn đề về nội dung của nhiều môn học vào một giáo trình duy nhất trong đó những khái niệm khoa học được đề cập đến theo một tinh thần và phương pháp thống nhất.

Theo [3] thì DHTH là định hướng dạy học trong đó GV tổ chức hướng dẫn để HS biết huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó hình thành những kiến thức, kỹ năng mới, phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và trong thực tiễn đời sống. Trong [5] xác định DHTH là định hướng dạy học giúp HS phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng.thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện kĩ năng, phát triển các NL cần thiết, nhất là NL giải quyết vấn đề. Tính tích hợp thể hiện qua sự huy động, kết hợp, liên hệ các yếu tố có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực để giải quyết có hiệu quả một vấn đề và thường đạt được nhiều mục tiêu khác nhau. Tại sao phải dạy học tích hợp? Có thể có nhiều lí do để dạy học tích hợp, dưới đây là bốn lí do chính: 1.

Nhằm phát triển năng lực người học DHTH là dạy học xung quanh một chủ đề đòi hỏi sử dụng kiến thức, kĩ năng phương pháp của nhiều môn học trong tiến trình tìm tòi nghiên cứu. Điều này sẽ tạo thuận lợi cho việc trao đổi và làm giao thoa các mục tiêu dạy học của các môn học khác nhau. Vì thế, tổ chức DHTH mở ra triển vọng cho việc thực hiện dạy học theo tiếp cận năng lực. Điểm khác biệt giữa DHTH với dạy học các môn riêng rẽ Phƣơng Dạy liên môn Dạy từng môn diện Miêu tả Mục tiêu là phục vụ cho mục tiêu Mục tiêu dạy là xử lí riêng chung của một số nội dung thuộc các rẽ của từng môn học môn khác nhau Bản chất Mục tiêu rộng, ưu tiên các mục tiêu Mục tiêu hạn chế hơn, của mục chung.