Luận án thiết kế thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ giảng viên tiếng Anh tại Trường ĐH Ngoại ngữ ĐHQGHN

Luận án tiến sĩ nghiên cứu thiết kế và xác trị thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ của giảng viên tiếng Anh tại Trường ĐH Ngoại ngữ - ĐHQGHN năm 2025.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tố Loan
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Trào
• Trường học: Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Phương pháp giảng dạy tiếng Anh
• Đề tài: Thiết kế và xác trị thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ của giảng viên dạy tiếng Anh ở Việt Nam theo hướng dựa trên các lập luận
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ giảng viên tiếng Anh

Nghiên cứu tiến sĩ năm 2025 tại Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội đã xây dựng một công cụ khảo sát chuẩn mực. Đề tài tập trung thiết kế thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ giảng viên tiếng Anh cấp đại học. Năng lực đánh giá ngôn ngữ là yếu tố then chốt quyết định chất lượng giáo dục ngoại ngữ. Khái niệm này bao gồm hệ thống lý thuyết kiểm tra, năng lực thiết kế bài thi và kỹ năng phân tích dữ liệu học tập. Giảng viên không chỉ thực hiện nhiệm vụ chấm điểm đơn thuần. Họ còn sử dụng kết quả kiểm tra để định hướng lộ trình giảng dạy. Thang đo mới ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết về việc lượng hóa năng lực sư phạm. Nhiều nghiên cứu trước đây tại các nước phương Tây chưa phản ánh sát thực tế giáo dục đại học tại Việt Nam. Công trình năm 2025 lấp đầy khoảng trống học thuật này một cách thuyết phục. Hệ thống tiêu chí được xây dựng bài bản, dựa trên nền tảng lý luận hiện đại và dữ liệu thực chứng tin cậy. Nghiên cứu mang lại cơ sở khoa học vững chắc cho công tác bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh trong kỷ nguyên mới.

1.1. Khái niệm năng lực đánh giá ngôn ngữ trong giáo dục

Năng lực đánh giá ngôn ngữ (Language Assessment Literacy - LAL) là sự kết hợp giữa tri thức, kỹ năng và nguyên tắc sư phạm. Khái niệm này định hình cách người dạy xây dựng bài kiểm tra và thu thập dữ liệu học tập. LAL không chỉ dừng lại ở kỹ thuật ra đề thi trắc nghiệm hay tự luận. LAL đòi hỏi người dạy hiểu rõ mục tiêu khảo thí và tác động xã hội của bài thi. Tại các trường đại học, năng lực này giúp bảo đảm tính công bằng và độ tin cậy trong đánh giá. Nắm vững LAL hỗ trợ giảng viên thúc đẩy năng lực ngôn ngữ thực chất cho sinh viên.

1.2. Bối cảnh nghiên cứu thực tiễn tại ĐHQGHN năm 2025

Năm 2025, giáo dục đại học Việt Nam đòi hỏi chuẩn đầu ra ngoại ngữ ngày càng khắt khe. Trường Đại học Ngoại ngữ thuộc ĐHQGHN giữ vị thế tiên phong trong đào tạo ngôn ngữ. Các giảng viên tại đây đối mặt áp lực đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra. Hoạt động đánh giá cần chuyển dịch từ hình thức truyền thống sang đánh giá vì sự tiến bộ. Tuy nhiên, các đơn vị đào tạo vẫn thiếu công cụ đo lường năng lực khảo thí cụ thể. Luận án tiến sĩ năm 2025 đáp ứng đúng nhu cầu cấp thiết này. Công trình tạo nền móng xây dựng chính sách phát triển năng lực đội ngũ giảng viên.

II. Phân tích thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ giảng viên tiếng Anh

Thực tế giảng dạy cho thấy nhiều bất cập trong hoạt động khảo thí tiếng Anh hiện nay. Giảng viên thường tập trung vào kỹ năng ngôn ngữ hơn là kỹ thuật kiểm tra. Nhiều thầy cô áp dụng bài thi theo trực giác và kinh nghiệm cá nhân. Thiếu hụt công cụ chuẩn hóa khiến việc đo lường năng lực khảo thí gặp nhiều trở ngại. Các thang đo quốc tế thường mang tính tổng quát cao. Những mô hình này không phản ánh chính xác đặc thù văn hóa lớp học và thể chế giáo dục Việt Nam. Giảng viên chịu áp lực hoàn thành chương trình đào tạo đúng tiến độ. Họ đối mặt với sĩ số lớp học đông và nguồn tài nguyên kiểm tra hạn chế. Khung lý thuyết của Xu và Brown nhấn mạnh năng lực đánh giá không phải là một trạng thái tĩnh. Đó là quá trình phát triển năng động qua ba cấp độ nhận thức. Nhiều giảng viên vẫn dừng lại ở cấp độ thực thi thao tác kỹ thuật cơ bản. Họ chưa định hình rõ nét bản sắc người làm khảo thí chuyên nghiệp. Sự thiếu đồng bộ trong chuẩn mực đánh giá dẫn đến sai lệch kết quả học tập của sinh viên. Do đó, việc xây dựng thang đo riêng biệt trở thành nhiệm vụ cấp bách.

2.1. Hạn chế từ các khung tham chiếu quốc tế hiện hành

Các mô hình đánh giá quốc tế mang lại nhiều giá trị học thuật. Tuy nhiên, các khung lý thuyết phương Tây thường bỏ qua bối cảnh địa phương. Môi trường đại học tại Việt Nam có những đặc trưng văn hóa riêng biệt. Giảng viên chịu sự ràng buộc bởi các quy định khảo thí tập trung. Bài kiểm tra định kỳ thường đặt nặng tính tổng kết hơn tính quá trình. Giảng viên thiếu không gian sư phạm để thực hiện các phương pháp đánh giá tiến bộ. Việc áp dụng máy móc mô hình nước ngoài gây ra sự bất tương thích lớn. Khoảng cách giữa lý thuyết quốc tế và thực tiễn lớp học tiếng Anh ngày càng rõ rệt.

2.2. Khoảng trống trong xác định bản sắc khảo thí của giảng viên

Bản sắc người làm khảo thí đóng vai trò định hướng hành vi sư phạm. Xu và Brown (2016) chỉ rõ bản sắc khảo thí hình thành qua sự chuyển biến nhận thức sâu sắc. Giảng viên cần tiến từ việc tuân thủ quy tắc đến khả năng suy ngẫm phản biện. Tuy nhiên, nhiều giảng viên đại học chỉ coi việc chấm thi là trách nhiệm hành chính. Họ ít khi xem khảo thí như công cụ đối thoại và nuôi dưỡng năng lực học tập. Nghiên cứu của Huang và Yang (2019) chứng minh cộng đồng chuyên môn giúp biến đổi căn tính này. Thiếu công cụ tự đánh giá chuẩn hóa cản trở giảng viên nhận diện điểm mạnh và hạn chế của bản thân.

III. Giải pháp thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ giảng viên tiếng Anh

Nghiên cứu áp dụng quy trình phát triển thang đo kết hợp mô hình xác trị dựa trên lập luận của Kane (2004, 2013). Phương pháp tiếp cận này bảo đảm tính chặt chẽ về mặt khoa học khảo thí. Quy trình khởi đầu bằng việc tổng hợp y văn và phân tích nhu cầu giảng dạy thực tế. Tác giả tham vấn ý kiến chuyên gia để xây dựng các mệnh đề đo lường ban đầu. Dữ liệu thực nghiệm được thu thập từ giảng viên đại học qua bài kiểm tra năng lực, bảng hỏi và phỏng vấn sâu. Khung xác trị của Kane thiết lập chuỗi lập luận logic từ điểm số quan sát đến diễn giải năng lực. Mô hình này kiểm tra tính hợp lệ của thang đo qua từng mắt xích suy luận. Tác giả vận dụng các kỹ thuật thống kê định lượng tiên tiến kết hợp phân tích định tính. Cách tiếp cận đa phương pháp giúp loại bỏ các câu hỏi thiếu độ phân biệt và tăng cường tính nhất quán. Kết quả tạo nên một công cụ đo lường có độ tin cậy và giá trị học thuật vượt trội. Thang đo phản ánh trung thực năng lực sư phạm trong môi trường giáo dục đại học.

3.1. Ứng dụng khung xác trị dựa trên lập luận của Kane

Khung xác trị của Kane (2004, 2013) là nền tảng cốt lõi trong quy trình nghiên cứu. Mô hình này đòi hỏi tác giả chứng minh tính hợp lệ qua chuỗi suy luận chặt chẽ. Các khâu gồm tính toán điểm số, khái quát hóa, ngoại suy và suy luận hệ quả. Mỗi mắt xích đều yêu cầu bằng chứng thực nghiệm vững chắc để bảo vệ luận điểm. Việc đưa khung Kane vào phát triển thang đo LAL là một đóng góp học thuật quan trọng. Phương pháp này nâng cao tính minh bạch và độ chính xác của công cụ đo. Nhà nghiên cứu tránh được những kết luận chủ quan và khẳng định giá trị sử dụng lâu dài của thang đo.

3.2. Thu thập và phân tích dữ liệu đa kênh tại đại học

Quá trình nghiên cứu thu thập dữ liệu phong phú từ giảng viên dạy tiếng Anh đại học. Tác giả phối hợp bài kiểm tra kiến thức, khảo sát bằng câu hỏi và phỏng vấn trực tiếp. Sự kết hợp này tạo nên góc nhìn đa chiều về năng lực đánh giá ngôn ngữ. Phương pháp định lượng giúp kiểm tra tính cấu trúc và độ tin cậy của thang đo. Trong khi đó, dữ liệu định tính làm sáng tỏ các rào cản tâm lý và áp lực công việc. Giảng viên chia sẻ chân thực về những thách thức khi triển khai bài kiểm tra trên lớp. Dữ liệu đa nguồn củng cố tính thực tiễn và tính đại diện cho thang đo hoàn chỉnh.

IV. Ứng dụng thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ giảng viên tiếng Anh

Thang đo được xác trị hoàn chỉnh mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho giáo dục đại học. Giảng viên có thể sử dụng bộ công cụ này để tự đánh giá năng lực cá nhân. Công cụ giúp nhận diện rõ các khoảng trống kiến thức và kỹ năng trong nghiệp vụ khảo thí. Từ đó, người dạy xây dựng lộ trình học tập và hoàn thiện bản thân phù hợp. Đối với các cơ sở đào tạo, thang đo cung cấp tiêu chuẩn rõ ràng để thiết kế chương trình bồi dưỡng chuyên môn. Nhà quản lý giáo dục nắm bắt chính xác nhu cầu tập huấn của đội ngũ cán bộ. Nghiên cứu còn đóng góp khung tham chiếu giá trị cho các nhà hoạch định chính sách ngoại ngữ quốc gia. Việc chuẩn hóa năng lực đánh giá góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh. Sinh viên được hưởng lợi từ môi trường khảo thí công bằng, minh bạch và mang tính xây dựng cao. Bộ thang đo năm 2025 khẳng định bước tiến vượt bậc của nghiên cứu học thuật Việt Nam trên trường quốc tế.

4.1. Tự đánh giá và phát triển chuyên môn liên tục

Giảng viên có thể chủ động sử dụng thang đo như một công cụ phản tư nghề nghiệp. Bộ công cụ giúp cá nhân định vị chính xác mức độ thành thạo về khảo thí ngôn ngữ. Người dạy nhận ra điểm mạnh để phát huy và điểm yếu để bồi đắp kiến thức. Quá trình tự đánh giá kích thích động lực học tập suốt đời của đội ngũ giảng viên. Họ chủ động tìm kiếm các khóa đào tạo hoặc trao đổi chuyên môn với đồng nghiệp. Sự chuyển biến này thúc đẩy việc hình thành bản sắc người làm khảo thí chuyên nghiệp và tự tin hơn.

4.2. Xây dựng chương trình đào tạo và chính sách khảo thí

Kết quả nghiên cứu cung cấp căn cứ thực tiễn quý giá cho các cấp quản lý. Các trường đại học có thể thiết kế các khóa tập huấn bám sát nhu cầu thực tế của giảng viên. Chương trình đào tạo sư phạm trước và trong khi giảng dạy sẽ được cập nhật toàn diện. Thang đo là thước đo tin cậy để đánh giá hiệu quả của các dự án bồi dưỡng giáo viên. Ngoài ra, các nhà quản lý có thể ban hành những chuẩn đầu ra khảo thí cụ thể. Chính sách đánh giá đổi mới sẽ khuyến khích giảng viên tích hợp kiểm tra vì sự tiến bộ vào lớp học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES NGUYỄN THỊ TỐ LOAN THE DEVELOPMENT AND ARGUMENT-BASED VALIDATION OF A SCALE FOR MEASURING VIETNAMESE EFL LECTURERS’ LANGUAGE ASSESSMENT LITERACY (Thiết kế và xác trị thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ của giảng viên dạy tiếng Anh ở Việt Nam theo hướng dựa trên các lập luận) Major: English Language Teaching Methodology Code: 9140231.01 A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the Degree of Doctor of Philosophy in English Language Teaching Methodology HANOI, 2025 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES NGUYỄN THỊ TỐ LOAN THE DEVELOPMENT AND ARGUMENT-BASED VALIDATION OF A SCALE FOR MEASURING VIETNAMESE EFL LECTURERS’ LANGUAGE ASSESSMENT LITERACY (Thiết kế và xác trị thang đo năng lực đánh giá ngôn ngữ của giảng viên dạy tiếng Anh ở Việt Nam theo hướng dựa trên các lập luận) Major: English Language Teaching Methodology Code: 9140231. DƯƠNG THU MAI HANOI, 2025 THESIS DECLARATION I certify that this is completely my own work, which has been done after registering for a Ph.D degree at the University of Languages and International Studies under Vietnam National University, Hanoi. The work has not been previously submitted, in whole or in part, in any previous application for a degree. Signature of the candidate: Date: …./2025 Nguyễn Thị Tố Loan ACKNOWLEDGEMENTS Writing the acknowledgements fills me with a range of emotions.

Completing a PhD program is truly a journey of personal growth, marked by challenges, tears, inspiration, and moments of happiness. More importantly, it has been a journey made possible by the generous support of teachers, colleagues, friends, and family. I will always remain deeply grateful and full of respect for their kindness. First and foremost, my deepest gratitude goes to Assoc.

Nguyễn Văn Trào and Dr. Dương Thu Mai, my supervisors. Their unwavering guidance and encouragement at every stage of this journey inspired me to persevere. Their intellectual generosity, dedication to their work, and warmhearted mentorship have been a constant source of strength, and I feel incredibly fortunate to have learned from them.

I would also like to express my sincere gratitude to the committee, including the esteemed professors and doctors, whose thoughtful comments during each seminar have been invaluable in refining my thesis to perfection. Additionally, I remain immensely thankful to Dr. Huỳnh Anh Tuấn, Dean of the Faculty of Graduate Studies, and the faculty staff, whose valuable insights from the very beginning have played a significant role in shaping my research. I also would like to express my gratitude to all the participants who have volunteered their time and efforts to complete the tests, the questionnaire, and the interviews that constitute the major sources of data for my study.

They have contributed significantly to the completion of this thesis. My heartfelt thanks extend to the Foreign Language Department at Hung Vuong University (HVU), my workplace, for supporting my dream of pursuing a PhD. I will always remember the continuous encouragement from my colleagues at HVU throughout this journey. A special thank you to my friends and colleagues, whose motivation and constructive feedback have been vital to my success.

Lastly, I wish to express my deepest gratitude to my family: to my beloved parents and parents-in-law, whose hard work has enabled me to receive a quality education; and to my loving husband and dear children, whose boundless love, understanding, i and patience have given me the strength to overcome every challenge with a full and grateful heart. ii ABSTRACT This study focuses on the development and argument-based validation of a Language Assessment Literacy (LAL) scale for Vietnamese English as a Foreign Language (EFL) lecturers. Drawing on relevant theoretical frameworks, the study aims to construct a comprehensive model that represents the specific LAL competencies required by Vietnamese EFL lecturers (V-EFLLs). The study develops a self-report instrument, the LAL Scale (LALS), designed to assess lecturers’ knowledge, skills, and attitudes related to language assessment.

Using Kane’s (2006) argument-based validation framework, the scale undergoes rigorous validation processes, including expert feedback, focus groups, and psychometric analyses such as Classical Test Theory (CTT) and Rasch analysis.