Tăng Cường Quản Lý Thu, Chi Ngân Sách Tại Thành Phố Uông Bí, Tỉnh Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tăng cường quản lý thu chi ngân sách tại thành phố uông bí tỉnh quảng ninh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Hùng Cường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tăng Cường Quản Lý Ngân Sách Tại Thành Phố Uông Bí, Tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học của Luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU, CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 1.1. Lý luận chung về NSNN và quản lý thu, chi ngân sách Nhà nước
• 1.1.1. Vai trò của quản lý thu, chi ngân sách Nhà nước
• 1.2. Một số lý luận cơ bản về NSNN cấp huyện và quản lý NSNN cấp huyện
• 1.2.1. Ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.2.2. Quản lý ngân sách cấp huyện
• 1.2.3. Hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác thu, chi NS địa phương
• 1.3. Cơ sở thực tiễn của quản lý thu, chi NSNN
• 1.3.1. Các qui định của Nhà nước đối với quản lý thu, chi ngân sách nhà nước ở cấp huyện
• 1.3.2. Kinh nghiệm quản lý ngân sách
• 1.3.3. Một số bài học kinh nghiệm rút ra trong quản lý thu, chi ngân sách Nhà nước đối với thành phố Uông Bí
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 2.2.1. Phương pháp luận
• 2.2.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.3. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.2.4. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.2.4.1. Phương pháp chuyên gia
• 2.2.4.2. Phương pháp Phân tích Thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức (SWOT)
• 2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU, CHI NGÂN SÁCH THÀNH PHỐ UÔNG BÍ GIAI ĐOẠN 2009-2011
• 3.1. Đặc điểm tình hình cơ bản của thành phố Uông Bí
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm về kinh tế thành phố Uông Bí
• 3.2. Thực trạng công tác quản lý NSNN ở thành phố Uông Bí từ năm 2009 đến năm 2011
• 3.2.1. Thực trạng công tác quản lý và điều hành ngân sách Thành phố Uông Bí
• 3.2.2. Thực trạng công tác thu Ngân sách
• 3.2.3. Thực trạng công tác chi ngân sách
• 3.2.4. Tình hình cân đối ngân sách
• 3.2.5. Công tác lập dự toán Ngân sách, quyết toán Ngân sách và thanh kiểm tra ngân sách cấp xã, phường ở Thành phố Uông Bí
• 3.3. Đánh giá chung về công tác quản lý thu, chi ngân sách của Thành phố Uông Bí giai đoạn 2009 - 2011
• 3.3.1. Phân tích thuận lợi, khó khăn của Thành phố Uông Bí trong thực hiện công tác thu, chi NSNN thời gian qua
• 3.3.2. Thành công, hạn chế trong công tác quản lý thu ngân sách
• 3.3.3. Thành công, hạn chế trong công tác quản lý chi ngân sách
• 3.3.4. Phân tích cơ hội, thách thức đối với việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu, chi NSNN trên địa bàn Thành phố Uông Bí giai đoạn tới
• 3.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác thu, chi ngân sách cấp huyện
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THU, CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ UÔNG BÍ
• 4.1. Phương hướng phát triển kinh tế - xã hội thành phố Uông Bí đến năm 2020 và yêu cầu đối với việc tăng cường công tác quản lý thu, chi NSNN trên địa bàn
• 4.1.1. Quan điểm phát triển
• 4.1.2. Mục tiêu phát triển
• 4.1.3. Quan điểm tăng cường quản lý thu, chi ngân sách nhà nước ở thành phố Uông Bí
• 4.2. Các giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường quản lý thu, chi ngân sách nhà nước thành phố Uông Bí
• 4.2.1. Đổi mới công tác quản lý thu Ngân sách
• 4.2.2. Đổi mới công tác quản lý chi ngân sách
• 4.2.3. Tăng cường chất lượng công tác lập, quản lý điều hành và quyết toán NSNN
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Đối với Chính phủ, Bộ Tài chính
• 4.3.2. Đối với UBND thành phố Uông Bí
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tăng Cường Quản Lý Ngân Sách Tại Uông Bí

Tăng cường quản lý ngân sách tại thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh là một nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực tài chính. Ngân sách thành phố không chỉ phản ánh tình hình kinh tế mà còn là công cụ để thực hiện các chính sách phát triển xã hội. Việc quản lý ngân sách hiệu quả sẽ giúp thành phố đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của người dân và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Khái Niệm Quản Lý Ngân Sách Tại Uông Bí

Quản lý ngân sách tại Uông Bí bao gồm việc lập kế hoạch, thực hiện và kiểm tra các khoản thu chi ngân sách. Điều này đảm bảo rằng các nguồn lực tài chính được sử dụng một cách hợp lý và hiệu quả.

1.2. Vai Trò Của Ngân Sách Trong Phát Triển Kinh Tế

Ngân sách đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết kinh tế vĩ mô, hỗ trợ các dự án phát triển hạ tầng và dịch vụ công cộng, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội tại Uông Bí.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Quản Lý Ngân Sách Tại Uông Bí

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý ngân sách, thành phố Uông Bí vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu minh bạch trong quản lý tài chính, sự chênh lệch giữa thu và chi ngân sách, và việc sử dụng ngân sách chưa hiệu quả là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Thiếu Minh Bạch Trong Quản Lý Ngân Sách

Thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách dẫn đến sự nghi ngờ từ phía người dân và các tổ chức. Cần có các biện pháp để công khai thông tin ngân sách một cách rõ ràng và dễ hiểu.

2.2. Chênh Lệch Giữa Thu Và Chi Ngân Sách

Sự chênh lệch giữa thu và chi ngân sách là một vấn đề nghiêm trọng, khi mà thu ngân sách không đủ để đáp ứng các nhu cầu chi tiêu cần thiết cho phát triển.

III. Phương Pháp Tăng Cường Quản Lý Ngân Sách Tại Uông Bí

Để tăng cường quản lý ngân sách, thành phố Uông Bí cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc cải cách quy trình lập ngân sách, tăng cường kiểm tra và giám sát là những giải pháp cần thiết.

3.1. Cải Cách Quy Trình Lập Ngân Sách

Cải cách quy trình lập ngân sách giúp đảm bảo rằng ngân sách được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của người dân và các dự án phát triển.

3.2. Tăng Cường Kiểm Tra Và Giám Sát

Tăng cường kiểm tra và giám sát ngân sách sẽ giúp phát hiện kịp thời các sai sót và lãng phí, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kết Quả Nghiên Cứu Về Quản Lý Ngân Sách

Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp quản lý ngân sách hiện đại đã mang lại nhiều lợi ích cho thành phố Uông Bí. Những cải cách này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả sử dụng ngân sách mà còn nâng cao sự hài lòng của người dân.

4.1. Lợi Ích Từ Việc Cải Cách Quản Lý Ngân Sách

Cải cách quản lý ngân sách đã giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong việc sử dụng ngân sách, từ đó tạo niềm tin cho người dân.

4.2. Kết Quả Đạt Được Từ Các Dự Án Phát Triển

Nhiều dự án phát triển đã được triển khai thành công nhờ vào việc quản lý ngân sách hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

V. Kết Luận Về Tương Lai Quản Lý Ngân Sách Tại Uông Bí

Tương lai của quản lý ngân sách tại Uông Bí phụ thuộc vào khả năng áp dụng các giải pháp cải cách và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Việc này không chỉ giúp thành phố phát triển bền vững mà còn đảm bảo sự công bằng trong phân phối nguồn lực.

5.1. Định Hướng Phát Triển Ngân Sách

Định hướng phát triển ngân sách cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng và đảm bảo tính công bằng trong phân phối ngân sách.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Sự Tham Gia Của Người Dân

Sự tham gia của người dân trong quá trình lập và giám sát ngân sách là rất quan trọng, giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của chính quyền.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Uông Bí là trung tâm công nghiệp khai thác than và sản xuất điện năng trọng điểm ở phía Tây Nam tỉnh Quảng Ninh. Trong giai đoạn 2005 - 2011, thành phố duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân ấn tượng đạt 16,8%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 1.465 USD/người/năm. Ngày 25 tháng 2 năm 2011, Uông Bí chính thức được nâng cấp từ thị xã lên thành phố trực thuộc tỉnh Quảng Ninh. Bước ngoặt phát triển đô thị này đặt ra những yêu cầu và áp lực rất lớn đối với hệ thống tài chính công địa phương. Mặc dù tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn năm 2011 đạt 1.138,38 tỷ đồng (vượt kế hoạch tỉnh giao), công tác quản lý tài chính vẫn đối mặt với nhiều bất cập lớn.

Nguồn thu ngân sách của địa phương còn chịu sự phụ thuộc nặng nề vào các nguồn thiếu ổn định, đặc biệt là tiền sử dụng đất và trợ cấp cân đối từ ngân sách cấp trên. Đồng thời, việc bố trí chi ngân sách còn dàn trải, nợ đọng trong xây dựng cơ bản kéo dài và hiện tượng chi sai mục lục ngân sách tại cấp cơ sở vẫn chưa được xử lý triệt để. Đề tài tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý thu, chi ngân sách nhà nước cấp huyện, phân tích sâu thực trạng tài chính công thành phố Uông Bí giai đoạn 2009 - 2011, nhận diện các điểm nghẽn và xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị ngân sách. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp chính quyền địa phương hoàn thiện cơ chế điều hành, hướng tới mục tiêu tự cân đối 100% ngân sách và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phân cấp tài khóa (Fiscal Decentralization Theory) và lý thuyết quản lý chi tiêu công của Richard Musgrave để giải thích cơ chế phân phối nguồn lực giữa các cấp chính quyền. Hệ thống lý luận tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi: Ngân sách nhà nước cấp huyện, quản lý thu ngân sách, quản lý chi thường xuyên, quản lý chi đầu tư phát triển và chu trình quản lý ngân sách (gồm lập dự toán, chấp hành, quyết toán và thanh kiểm tra).

Khung pháp lý của nghiên cứu được xây dựng dựa trên Luật Ngân sách Nhà nước năm 2002 và Nghị định số 60/2003/NĐ-CP của Chính phủ. Theo các quy định hiện hành, ngân sách cấp huyện được hưởng 100% nguồn thu từ thuế nhà đất, thuế môn bài, lệ phí trước bạ và tiền sử dụng đất, đồng thời thực hiện cơ chế phân chia tỷ lệ phần trăm với ngân sách cấp tỉnh ổn định theo chu kỳ từ 3 đến 5 năm. Quản lý thu chi ngân sách cấp huyện phải tuân thủ nghiêm ngặt 5 nguyên tắc căn bản: nguyên tắc đầy đủ, nguyên tắc thống nhất, nguyên tắc cân đối ngân sách, nguyên tắc công khai hóa và nguyên tắc trung thực, chính xác.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm số liệu thống kê thứ cấp từ Niên giám thống kê thành phố Uông Bí, báo cáo tài chính quyết toán của Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thuế và Kho bạc Nhà nước thành phố Uông Bí trong giai đoạn 2005 - 2011 (trọng tâm là chuỗi số liệu chi tiết 2009 - 2011).

Cỡ mẫu khảo sát bao trùm toàn bộ 11 đơn vị hành chính trực thuộc (gồm 10 phường và 1 xã Thượng Yên Công) cùng hơn 30 đơn vị dự toán cấp I và cấp II trên địa bàn thành phố Uông Bí. Nhằm tăng cường độ tin cậy, phương pháp chọn mẫu toàn diện kết hợp phỏng vấn sâu 15 chuyên gia tài chính và cán bộ lãnh đạo quản lý then chốt (bao gồm Trưởng phòng Tài chính - Kế hoạch thành phố) đã được thực hiện.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh chuỗi thời gian (đối chiếu số tuyệt đối và tỷ lệ tăng trưởng phần trăm qua các năm) để lượng hóa sự biến động của các dòng thu, chi. Phương pháp phân tích ma trận SWOT được áp dụng nhằm bóc tách toàn diện điểm mạnh, điểm yếu nội tại và cơ hội, thách thức từ môi trường kinh tế bên ngoài. Việc kết hợp các phương pháp định tính và định lượng này cho phép đánh giá khách quan thực trạng quản lý ngân sách trong quá trình đô thị hóa nhanh của địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tăng trưởng vượt bậc nhưng cơ cấu nguồn thu thiếu tính bền vững. Tổng thu ngân sách nhà nước tăng từ 418,16 tỷ đồng năm 2009 lên 624,06 tỷ đồng năm 2010 và đạt 1.138,38 tỷ đồng năm 2011, đạt tốc độ tăng trưởng 182,42% trong năm 2011. Tổng thu ngân sách địa phương thực hiện tăng từ 215,89 tỷ đồng năm 2009 lên 469,11 tỷ đồng năm 2011. Tuy nhiên, thu tiền sử dụng đất chiếm tỷ trọng rất cao, tăng đột biến từ 14,90% năm 2009 lên 30,24% năm 2010 và giữ mức 23,36% năm 2011. Nguồn thu từ đất đai có tính chất hữu hạn và phụ thuộc lớn vào chu kỳ bất động sản, tiềm ẩn rủi ro hụt thu nghiêm trọng khi thị trường trầm lắng.

Thứ hai, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đóng vai trò trụ cột trong thu nội địa nhưng tốc độ tăng trưởng có dấu hiệu suy giảm. Khoản thu ngoài quốc doanh tăng từ 52,85 tỷ đồng năm 2009 lên 107,21 tỷ đồng năm 2011, chiếm tỷ trọng từ 20,03% đến 24,29% trong tổng thu ngân sách địa phương. Mặc dù vậy, tốc độ tăng thu của khu vực này giảm từ 129,3% năm 2009 xuống còn 119,3% năm 2011 do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế và tình trạng nợ đọng thuế của các doanh nghiệp tư nhân.

Thứ ba, cơ cấu chi ngân sách chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng ưu tiên vốn cho đầu tư phát triển hạ tầng đô thị. Chi đầu tư xây dựng cơ bản tăng vọt từ 64,97 tỷ đồng năm 2009 lên 106,62 tỷ đồng năm 2010 và chạm mức 237,88 tỷ đồng năm 2011, với tốc độ tăng chi đạt 223,11% vào năm 2011, gấp 7,6 lần so với quy mô năm 2005 (30,63 tỷ đồng). Chi thường xuyên được kiểm soát ở mức tăng ổn định, từ 105,53 tỷ đồng năm 2009 lên 162,09 tỷ đồng năm 2011, đảm bảo tốt các nhiệm vụ giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng và hoạt động bộ máy.

Thứ tư, công tác điều hành ngân sách vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn về nợ đọng xây dựng cơ bản và kỷ luật tài chính. Do đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện cơ sở hạ tầng để đạt tiêu chí đô thị loại III, thành phố phát sinh tình trạng nợ khối lượng thi công chưa thanh toán tại nhiều dự án giao thông, chỉnh trang đô thị. Ngoài ra, việc lập dự toán tại một số xã, phường còn chậm trễ, xuất hiện các khoản chi sai mục lục ngân sách hoặc thanh toán chưa đúng trình tự quy định.

Thảo luận kết quả

Sự bùng nổ của quy mô chi đầu tư xây dựng cơ bản (tăng trưởng 223,11% năm 2011) bắt nguồn trực tiếp từ nhiệm vụ chính trị đưa Uông Bí trở thành thành phố trực thuộc tỉnh vào đầu năm 2011. Địa phương đã tập trung nguồn lực thảm nhựa 100% tuyến đường nội thị, bê tông hóa 90% đường thôn khu và chuẩn hóa 75,6% trường học. Tuy nhiên, việc tăng thu ngân sách dựa vào quỹ đất (chiếm tới 30,24% tổng thu năm 2010) là chỉ dấu của mô hình tăng trưởng tài khóa ngắn hạn, thiếu tính nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài từ sản xuất kinh doanh.

Khi so sánh với thành phố Hạ Long (nơi có tổng thu ngân sách năm 2011 đạt 386,58 tỷ đồng, tăng 16,5% so với cùng kỳ và triển khai rất sớm mô hình một cửa điện tử cùng phần mềm kế toán xã), Uông Bí có tốc độ tăng thu tổng thể cao hơn nhưng công tác hiện đại hóa hành chính thuế và kiểm soát thất thu tại khối xã, phường còn đi sau khoảng 1 đến 2 năm. Các dữ liệu tài chính này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng phân tích cơ cấu thu nội địa (đối chiếu tỷ trọng đất đai với thuế công thương nghiệp) và biểu đồ đường thể hiện tương quan giữa tốc độ tăng chi xây dựng cơ bản với chi thường xuyên giai đoạn 2009 - 2011.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu nguồn thu và mở rộng cơ sở thuế bền vững. Chi cục Thuế thành phố Uông Bí cần chủ trì rà soát, lập bộ quản lý thu đối với 100% doanh nghiệp ngoài quốc doanh và hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn; kiên quyết xử lý tình trạng trốn lậu thuế, điều chỉnh doanh thu tính thuế sát với thực tế kinh doanh. Mục tiêu đặt ra là giảm dần tỷ trọng nguồn thu từ tiền sử dụng đất xuống dưới mức 15% tổng thu ngân sách địa phương trong giai đoạn 2015 - 2020, thay thế bằng mức tăng trưởng thuế sản xuất kinh doanh từ 15% đến 20%/năm.

Thứ hai, siết chặt kỷ luật chi đầu tư phát triển và xử lý dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản. UBND thành phố cần chỉ đạo Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với Kho bạc Nhà nước rà soát toàn bộ các dự án đầu tư công, kiên quyết không phê duyệt công trình mới khi chưa bố trí đủ tối thiểu 30% đến 50% vốn kế hoạch để thanh toán dứt điểm khối lượng nợ đọng cũ phát sinh từ giai đoạn 2009 - 2011. Lộ trình giải quyết dứt điểm nợ xây dựng cơ bản cần được hoàn thành trong vòng 24 tháng.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình lập dự toán và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách cấp cơ sở. Phòng Tài chính - Kế hoạch thành phố cần triển khai đồng bộ 100% phần mềm tin học kế toán tại 11/11 xã, phường trong thời hạn 12 tháng. Quy trình lập dự toán ngân sách cần áp dụng phương pháp lập kế hoạch tài chính trung hạn từ 3 đến 5 năm theo kinh nghiệm quốc tế, rút ngắn 50% thời gian tổng hợp quyết toán hàng năm.

Thứ tư, tăng cường công tác thanh tra, kiểm toán nội bộ và bồi dưỡng năng lực cán bộ tài chính. Hàng năm, thành phố cần tổ chức tối thiểu 2 khóa đào tạo chuyên sâu về Luật Ngân sách Nhà nước cho khoảng 50 cán bộ tài chính - kế toán xã, phường; duy trì thanh tra định kỳ 1 lần/năm tại 100% đơn vị thụ hưởng ngân sách nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng chi sai niên độ hoặc sai mục lục ngân sách.

Thứ năm, kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh và Bộ Tài chính điều chỉnh tỷ lệ điều tiết nguồn thu. Đề xuất tăng tỷ lệ phần trăm phân chia các khoản thu từ thuế giá trị gia tăng, thuế tài nguyên để lại cho ngân sách thành phố từ mức 20% lên 35% - 40% trong thời kỳ ổn định ngân sách tiếp theo, tạo nguồn lực chủ động cho đô thị trung tâm công nghiệp tự cân đối ngân sách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, lãnh đạo và cán bộ quản lý tài chính công tại các Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thuế và Kho bạc Nhà nước cấp huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh. Tài liệu cung cấp giải pháp thực tế để kiểm soát nợ đọng thuế, tối ưu hóa quy trình kiểm soát chi qua Kho bạc và chuyển dịch cơ cấu nguồn thu sang khu vực sản xuất kinh doanh.

Thứ hai, chính quyền các đô thị đang trong lộ trình nâng cấp hành chính từ huyện/thị xã lên thành phố. Luận văn là cẩm nang tham khảo giá trị về cách điều hành ngân sách trong giai đoạn tăng vọt nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng (giá trị xây dựng cơ bản tăng gấp 7,6 lần sau 6 năm) nhằm tránh rơi vào bẫy nợ đọng công trình công cộng.

Thứ ba, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Quản lý công. Đề tài đóng vai trò là một nghiên cứu tình huống (case study) điển hình về phân cấp ngân sách nhà nước tại vùng kinh tế trọng điểm Đông Bắc với hệ thống bảng biểu chi tiết từ năm 2005 đến năm 2011.

Thứ tư, các chuyên gia tư vấn chính sách phát triển kinh tế vùng và quy hoạch đô thị. Tài liệu mang đến góc nhìn đa chiều về tác động của các khu công nghiệp (diện tích trên 13.000 m2) và ngành công nghiệp điện - than đối với việc tạo lập nguồn thu ngân sách địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Đặc điểm nổi bật nhất của nguồn thu ngân sách thành phố Uông Bí giai đoạn 2009 - 2011 là gì? Quy mô thu nội địa tăng nhanh từ 138,21 tỷ đồng năm 2009 lên 319,6 tỷ đồng năm 2011. Tuy nhiên, nguồn thu phụ thuộc lớn vào tiền sử dụng đất (chiếm 30,24% năm 2010) và thuế ngoài quốc doanh (chiếm 22,50% năm 2011), đòi hỏi phải cơ cấu lại nguồn thu để bảo đảm tính ổn định dài hạn.

Yếu tố nào thúc đẩy chi đầu tư xây dựng cơ bản của thành phố tăng vọt 223,11% trong năm 2011? Do yêu cầu đáp ứng các tiêu chuẩn hạ tầng đô thị khi thị xã Uông Bí được nâng cấp lên thành phố trực thuộc tỉnh vào tháng 2/2011. Thành phố đã tập trung nguồn lực hoàn thiện 100% đường nội thị trải thảm nhựa, bê tông hóa 90% đường thôn xóm và chuẩn hóa trạm y tế, đưa tổng chi xây dựng cơ bản năm 2011 lên 237,88 tỷ đồng.

Luận văn đã tiếp thu những kinh nghiệm quốc tế nào để đề xuất cho địa phương? Nghiên cứu đúc kết bài học từ Trung Quốc về quy trình lập dự toán "2 lên 2 xuống" gắn với kế hoạch tài chính 3 - 5 năm, đồng thời vận dụng kinh nghiệm của Hàn Quốc về phân bổ ngân sách tập trung có mục tiêu (48% cho giao thông, 25% cho cấp thoát nước) và nâng cao quyền tự chủ ngân sách địa phương.

Giải pháp nào được đề xuất để xử lý triệt để nợ đọng xây dựng cơ bản tại địa phương? Luận văn đề xuất dừng khởi công các công trình mới khi chưa bố trí đủ từ 30% đến 50% vốn kế hoạch, ưu tiên tối đa nguồn vốn hàng năm để trả dứt điểm các khối lượng công việc đã nghiệm thu từ trước năm 2011 và tăng cường sự giám sát thanh toán của Kho bạc Nhà nước.

Ứng dụng phần mềm tin học kế toán xã mang lại lợi ích cụ thể gì cho công tác quản lý? Việc tin học hóa tại 11 xã, phường giúp đồng bộ hóa dữ liệu thu, chi qua hệ thống Kho bạc Nhà nước, kiểm soát chặt chẽ các khoản chi sai mục lục ngân sách, đồng thời rút ngắn 50% thời gian thẩm định và lập báo cáo quyết toán ngân sách hàng năm.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh vai trò đòn bẩy then chốt của công tác quản lý thu, chi ngân sách trong việc duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 16,8%/năm của thành phố Uông Bí.
• Kết quả thu ngân sách trên địa bàn năm 2011 đạt mức ấn tượng 1.138,38 tỷ đồng, khẳng định nỗ lực điều hành tài chính của bộ máy chính quyền địa phương trong thời kỳ chuyển đổi mô hình đô thị.
• Nghiên cứu chỉ rõ điểm nghẽn lớn trong cơ cấu thu phụ thuộc vào tiền sử dụng đất (chiếm tới 30,24%) và tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản khi chi đầu tư tăng trưởng nóng 223,11%.
• Hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ được đề xuất, bao gồm mở rộng cơ sở thuế, siết chặt kỷ luật chi công, số hóa kế toán tại 100% xã/phường và điều chỉnh tỷ lệ điều tiết ngân sách lên 35% - 40%.
• Đóng góp khoa học lớn nhất của công trình là cung cấp khung đánh giá thực tiễn toàn diện về quản trị tài chính công cấp huyện, định hướng kế hoạch hành động giai đoạn 2015 - 2020 cho các nhà hoạch định chính sách địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Chương 3: Thực trạng công tác quản lý thu, chi ngân sách thành phố Uông Bí giai đoạn 2009-2011. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 4 Chương 4 , chi ngân sách nhà nước ở thành phố Uông Bí. Lý luận chung về NSNN và quản lý thu, chi ngân sách Nhà nƣớc 1.

Khái niệm ngân sách Nhà nước Luật NSNN được Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 2 thông qua ngày 16/ 12/ 2002 đã xác định: NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. NSNN có thể hiểu là một kế hoạch tài chính quốc gia bao gồm chủ yếu các khoản thu và chi của Nhà nước được mô tả dưới hình thức cân đối bằng giá trị tiền tệ. Phần thu thể hiện các nguồn tài chính được huy động vào NSNN; phần chi thể hiện chính sách phân phối các nguồn tài chính đã huy động được để thực hiện mục tiêu KT-XH. NSNN được lập và thực hiện cho một thời gian nhất định, thường là một năm và được Quốc hội phê chuẩn thông qua.

NSNN là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước. Quỹ này thể hiện lượng tiền huy động từ thu nhập quốc dân để đáp ứng cho các khoản chi tiêu của Nhà nước, có hai mặt đó là: mặt tĩnh và mặt độ uồn tài chính cho các ngành, các lĩnh vực, các địa phương của nền kinh tế quốc dân. Hệ thống NSNN là tổng thể các cấp ngân sách có quan hệ hữu cơ với nhau trong quá trình tổ chức huy động, quản lý các nguồn thu và thực hiện nhiệm vụ chi của mỗi cấp ngân sách Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 5 4 cấp: Trung ương, tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và xã, phường, thị trấn. Mỗi cấp chính quyền đều phải có ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ được giao theo quy định của pháp luật và phù hợp với khả năng quản lý của cấp chính quyền đó.

Quan hệ giữa các cấp ngân sách được thực hiện theo những nguyên tắc cơ bản sau: - NSTW và ngân sách mỗi cấp chính quyền được phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể. - NSTW đóng vai trò chủ đạo, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chiến lược, quan trọng của quốc gia và hỗ trợ các địa phương chưa cân đối được ngân sách. - NSĐP được phân cấp nguồn thu để chủ động thực hiện những nhiệm vụ được giao. - Nhiệm vụ chi thuộc cấp ngân sách nào do cấp ngân sách đó cân đối.

Trường hợp cơ quan QLNN cấp trên ủy quyền cho cơ quan QLNN cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi thuộc chức năng của mình thì phải chuyển kinh phí từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới để thực hiện nhiệm vụ đó. - Thực hiện phân chia theo tỷ lệ % đối với các khoản thu phân chia giữa ngân sách các cấp và bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới để đảm bảo công bằng, phát triển cân đối giữa các vùng, các địa phương. Tỷ lệ % phân chia các khoản thu và số bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới được ổn định từ 3 - 5 năm. Số bổ sung từ ngân sách cấp trên được coi là khoản thu của ngân sách cấp dưới.

- Ngoài cơ chế bổ sung nguồn thu và cơ chế ủy quyền không được dùng ngân sách của cấp này để chi cho nhiệm vụ của cấp khác. NSNN được quản lý thống nhất theo nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai minh bạch, có sự phân công, phân cấp quản lý, gắn quyền hạn với trách nhiệm, nguyên tắc cân đối. NSTW và NSĐP hợp thành một chỉnh thể NSNN thống nhất. a) Khái niệm thu ngân sách Nhà nước: Thu NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình Nhà nước Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 6 dùng quyền lực chính trị để thực hiện phân phối các nguồn tài chính dưới hình thức giá trị nhằm hình thành quỹ tiền tệ của Nhà nước.

Như vậy, thu NSNN bao gồm toàn bộ các khoản tiền được tập trung vào tay nhà nước để hình thành quỹ NSNN đáp ứng cho các yêu cầu chi tiêu xác định của nhà nước. Nét nổi bật của việc thu NSNN là: trong bất cứ xã hội nào, cơ cấu các khoản thu NSNN đều gắn liền với chức năng, nhiệm vụ và quyền lực chính trị của Nhà nước. Một đặc trưng khác của thu. Kết quả của quá trình hoạt động kinh tế và hình thức, phạm vi, mức độ vận động của các phạm trù giá trị là tiền đề quan trọng xuất hiện hệ thống thu NSNN.

Nhưng chính hệ thống thu NSNN lại là nhân tố quan trọng có ảnh hưởng to lớn đến kết quả của quá trình kinh tế cũng như sự vận động của các phạm trù giá trị. Thu NSNN trước hết và chủ yếu gắn liền với các hoạt động kinh tế trong xã hội. Mức độ phát triển kinh tế, tỷ lệ tăng trưởng GDP hàng năm là tiền đề đồng thời là yếu tố khách quan hình thành các khoản thu NSNN và quyết định mức độ động viên các khoản thu của NSNN. Trong cơ cấu thu ngân sách của hầu hết các quốc gia trên thế giới, thuế luôn là nguồn thu chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn nhất bởi nó được trích xuất chủ yếu từ những giá trị do nền kinh tế tạo ra và thể hiện rõ nét quyền lực nhà nước.

Nền kinh tế quốc dân càng phát triển với tốc độ cao thì nguồn thu của nhà nước từ thuế chiếm tỷ trọng càng lớn trong tổng thu NSNN. Thu NSNN bao gồm thuế, các khoản phí, lệ phí, thu từ các hoạt động kinh tế của nhà nước, thu đóng góp của các tổ chức và cá nhân, các khoản viện trợ và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. b) Khái niệm quản lý thu ngân sách Nhà nước: Quản lý thu NSN. Đây là khoản tiền Nhà nước huy động vào ngân sách mà không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp ngân sách.

Phần lớn các khoản thu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 7 NSNN đều mang tính chất cưỡng bức, bắt buộc mọi người dân, mọi thành phần kinh tế phải tuân thủ thực hiện. Trong việc quản lý các nguồn thu ngân sách, thuế là nguồn thu quan trọng nhất. Thuế không chỉ chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng số thu NSNN hàng năm mà còn là công cụ của nhà nước để quản lý vĩ mô nền kinh tế quốc dân. Để phát huy tốt tác dụng điều tiết vĩ mô của các chính sách thuế, -.

Các sắc thuế chủ yếu hiện đang được áp dụng ở nước ta hiện nay gồm có: Thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập DN, thuế xuất nhập khẩu, thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao, thuế tài nguyên, thuế sử dụng đất, thuế chuyển quyền sử dụng đất, thuế nhà, đất. K a) Khái niệm chi ngân sách Nhà nước: và thực hiện các - nguyên tắc nhất định. Chi NSNN là sự phối hợp giữa hai quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN. Quá trình phân phối là quá trình cấp phát kinh phí từ NSNN hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng.

Quá trình sử dụng là quá trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ ngân sách không trải qua việc hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng. Luật NSNN đã xác định cụ thể chi NSNN bao gồm: các khoản chi phát triển KT - XH, đảm bảo quốc phòng - an ninh; đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Mỗi chế độ xã hội, mỗi giai đoạn phát triển của lịch sử, chi NSNN có những nội dung và cơ cấu khác nhau, song đều có những đặc trưng cơ bản như: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 8 - Chi NSNN luôn gắn chặt với bộ máy nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế chính trị xã hội mà Nhà nước đó đảm nhiệm. Nội dung chi ngân sách do chính quyền nhà nước các cấp đảm nhận theo quy định hoặc phân cấp quản lý NSNN để đảm bảo thực hiện chức năng quản lý, phát triển KT - XH.

Các cấp của cơ quan quyền lực nhà nước là chủ thể duy nhất quyết định cơ cấu, nội dung, mức độ của các khoản chi NSNN vì các cơ quan đó quyết định các nhiệm vụ chính trị, KT - XH của vùng, miền, đất nước, thể hiện ý chí nguyện vọng của nhân dân. - Chi ngân sách nhằm phục vụ cho lợi ích chung của cộng đồng dân cư ở các vùng hay ở phạm vi quốc gia. Điều này xuất phát từ chức năng quản lý toàn diện nền KT - XH của Nhà nước. Thông thường các khoản chi của NSNN được xem xét hiệu quả trên tầm vĩ mô.

Điều này có nghĩa hiệu quả của các khoản chi ngân sách phải được xem xét toàn diện dựa trên việc hoàn thành các mục tiêu KT - XH đề ra. - Các khoản chi NSNN mang tính không hoàn trả hoặc hoàn trả không trực tiếp và thể hiện ở chỗ không phải mọi khoản thu với mức độ và số lượng của những địa chỉ cụ thể đều được hoàn lại dưới hình thức chi tiêu công. Điều này được quyết định bởi những chức năng tổng hợp về KT - XH của Nhà nước. - Các khoản chi ngân sách gắn chặt với sự vận động của các phạm trù giá trị khác như tiền lương, giá cả, lãi suất, tỷ suất hối đoái… nói chung là các phạm trù thuộc lĩnh vực tiền tệ.

Để đánh giá tính tích cực, tiến bộ của ngân sách một quốc gia người ta thường xem xét đến cơ cấu nội dung chi của ngân sách quốc gia đó. Cơ cấu chi ngân sách thường được hiểu là hệ thống các khoản chi ngân sách bao gồm các khoản chi và tỷ trọng của nó. Nội dung, cơ cấu chi NSNN là sự phản ảnh những nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nước đó trong từng giai đoạn lịch sử và chịu sự chi phối của các nhân tố sau.: - - , cơ cấu chi ngân sách vì nó quyết định bản chất và nhiệm vụ KT - XH của Nhà nước.