Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh doanh của công ty Bảo hiểm phi nhân thọ Chương 2: Thực trạng hiệu quả kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ của Công ty Bảo Việt Phú Thọ Chương 3: Những nhân tố ảnh hưởng mới và giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ tại Công ty Bảo Việt Phú Thọ 5 z Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ 1.1 Bảo hiểm phi nhân thọ 1.1 Khái niệm, phân loại và đặc điểm * Khái niệm Hoạt động bảo hiểm gồm 2 lĩnh vực hoạt động lớn là bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ. Bảo hiểm nhân thọ là loại bảo hiểm dài hạn liên quan đến tuổi thọ con ngƣời, sự sống và cái chết của ngƣời đƣợc bảo hiểm là sự kiện chủ yếu đƣợc bảo hiểm trong hoạt động bảo hiểm nhân thọ. Thông thƣờng trong bảo hiểm nhân thọ ngƣời bảo hiểm phải trả tiền khi ngƣời đƣợc bảo hiểm chết hay còn sống đến một thời điểm ghi trong hợp đồng. Bảo hiểm phi nhân thọ là lĩnh vực còn lại của hoạt động bảo hiểm thƣơng mại.
Đó là bảo hiểm ngắn hạn, đối tƣợng bảo hiểm của hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ rộng hơn bảo hiểm nhân thọ. Ngoài các nghiệp vụ bảo hiểm ngắn hạn về con ngƣời nhƣ: bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm bệnh tật… có thể nói mọi loại hình tài sản, mọi dạng trách nhiệm dân sự đều có thể trở thành đối tƣợng của bảo hiểm phi nhân thọ. Nhƣ vậy, bảo hiểm phi nhân thọ được hiểu là loại bảo hiểm, trong đó người bảo hiểm cam kết sẽ bồi thường hoặc trả tiền bảo hiểm khi rủi ro quy định trong hợp đồng bảo hiểm xảy ra. Khi hợp đồng bảo hiểm đã ký hết hạn mà không có rủi ro xảy ra thì người bảo hiểm không phải thực hiện cam kết bồi thường hoặc trả tiền bảo hiểm.
* Phân loại Bảo hiểm phi nhân thọ là lĩnh vực bảo hiểm có phạm vi rất rộng. Nó bao gồm tất cả các nghiệp vụ bảo hiểm tài sản, bảo hiểm trách nhiệm dân sự và một phần bảo hiểm con ngƣời. Có nhiều tiêu thức khác nhau để phân loại bảo hiểm phi 6 z nhân thọ, các tiêu thức chủ yếu thƣờng đƣợc sử dụng để phân loại bảo hiểm phi nhân thọ là: Theo đối tượng bảo hiểm, Bảo hiểm phi nhân thọ đƣợc chia thành bảo hiểm tài sản, bảo hiểm trách nhiệm dân sự và bảo hiểm bệnh tật, tai nạn con ngƣời. Theo tiêu thức phân loại truyền thống, Bảo hiểm phi nhân thọ đƣợc chia thành bảo hiểm hàng hải và bảo hiểm phi hàng hải.
Theo đặc tính kỹ thuật và pháp lý, bảo hiểm phi nhân thọ bao gồm: Bảo hiểm sức khỏe và bảo hiểm tai nạn con ngƣời; Bảo hiểm tài sản và bảo hiểm thiệt hại; Bảo hiểm hàng hóa vận chuyển đƣờng bộ, đƣờng biển, đƣờng sông, đƣờng sắt và đƣờng hàng không; Bảo hiểm hàng không; Bảo hiểm xe cơ giới; Bảo hiểm cháy nổ; Bảo hiểm thân tàu và trách nhiệm dân sự chủ tàu; Bảo hiểm trách nhiệm chung; Bảo hiểm tín dụng và rủi ro tài chính; Bảo hiểm thiệt hại kinh doanh; Bảo hiểm nông nghiệp; Các nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ khác khác do Chính phủ quy định. * Đặc điểm của bảo hiểm phi nhân thọ Thứ nhất, sản phẩm bảo hiểm là sản phẩm vô hình Đây cũng chính là đặc điểm chung của sản phẩm các ngành dịch vụ. Thực chất đó là một cam kết bằng văn bản pháp lý của doanh nghiệp bảo hiểm với khách hàng về sự bảo đảm cho khách hàng về mặt vật chất, tài chính trong trƣờng hợp xảy ra rủi ro đƣợc quy định trong hợp đồng bảo hiểm với điều kiện là ngƣời bảo hiểm đƣợc thu trƣớc một khoản tiền nhất định gọi là phí bảo hiểm. Một doanh nghiệp bảo hiểm uy tín chắc chắn sẽ là sự lựa chọn hàng đầu của ngƣời tham gia bảo hiểm.
Uy tín đó đƣợc thể hiện qua: danh tiếng và kinh nghiệm hoạt động của doanh nghiệp, tình hình tài chính lành mạnh, chiến lƣợc đầu tƣ vốn hợp lý, nghiệp vụ vững chắc, chất lƣợng phục vụ cao… Ngƣời mua bảo hiểm tin tƣởng vào doanh nghiệp có khả năng và luôn sẵn sàng thực hiện đầy đủ các cam kết trong hợp đồng. Vì thế, uy tín của doanh nghiệp bảo hiểm vô cùng quan trọng để quyết định ý tƣởng lựa chọn của khách hàng. Thứ hai, bảo hiểm có chu trình sản xuất ngược Xét về mặt kỹ thuật kinh doanh thì doanh nghiệp bảo hiểm cũng khác với các 7 z doanh nghiệp thông thƣờng khác. Các doanh nghiệp thông thƣờng đều hạch toán giá thành sản phẩm dựa theo các khoản chi phí thực tế, giá cả đƣợc quyết định sau khi đã biết đƣợc chi phí sản xuất ra hàng hóa đó.
Đối với doanh nghiệp bảo hiểm, mỗi hợp đồng bảo hiểm có thể đƣợc coi nhƣ một món hàng. Phí bảo hiểm của nghiệp vụ bảo hiểm có thể ví nhƣ giá cả của nghiệp vụ bảo hiểm và việc tính giá cả này phát sinh trƣớc khi có giá thành. Điều đó nghĩa là doanh nghiệp bảo hiểm sẽ phải dự báo trƣớc giá cả này trên cơ sở vận dụng quy luật số đông và dựa vào thống kê rủi ro, những số liệu tổn thất đã xảy ra trong quá khứ, kinh nghiệm về những tổn thất xảy ra trƣớc đây. Tỷ lệ tổn thất trƣớc đây chắc chắn sẽ có sự sai lệch nhất định so với tỷ lệ tổn thất thực tế sẽ xảy ra sau này, thậm chí có khi mức độ sai lệch rất lớn.
Vì vậy, chỉ có thể xác định đƣợc khoản thu nhập của doanh nghiệp bảo hiểm nhƣng lại có rất nhiều khả năng không xác định đƣợc trách nhiệm bồi thƣờng sẽ xảy ra sau này vì sự thay đổi về các yếu tố rủi ro. Thứ ba, tâm lý người mua không muốn tiêu dùng dịch vụ Ngƣời mua bảo hiểm không mong muốn có sự cố rủi ro xảy ra để đƣợc nhận quyền bảo hiểm mặc dù rằng quyền lợi đó có thể nhiều hơn so với số phí phải đóng. Đặc điểm này có ảnh hƣởng trực tiếp đến khâu khai thác, cụ thể là trong khi giao dịch, chào bán dịch vụ, cán bộ bảo hiểm sẽ phải chú ý, quan tâm đến tâm lý, sở thích của khách hàng để thuyết phục khách hàng khi họ nói không quan tâm đến rủi ro và không mong muốn rủi ro xảy ra với họ. Thứ tư, kinh doanh bảo hiểm phải tuân thủ một số vấn đề thuộc nguyên tắc như: nguyên tắc sàng lọc, nguyên tắc dàn trải, nguyên tắc phân chia phân tán rủi ro, đặc biệt là phải vận dụng quy luật số lớn Đặc điểm cơ bản của việc vận dụng quy luật số lớn đƣợc thể hiện ở chỗ: trong hoạt động nghiệp vụ của mình, doanh nghiệp bảo hiểm phải thu hút đƣợc một lƣợng đủ lớn khách hàng, ký kết đƣợc một lƣợng đủ lớn hợp đồng bảo hiểm thì mới đảm bảo hoạt động kinh doanh, số lƣợng sản phẩm bán đƣợc càng nhiều thì doanh nghiệp càng có thể nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Điều này xuất phát từ bản chất hoạt động bảo hiểm là biện pháp chia nhỏ tổn thất của một hay một số ít ngƣời có 8 z khả năng cùng gặp một loại rủi ro đƣa vào một quỹ chung bằng tiền đƣợc lập bởi sự đóng góp của những ngƣời cũng có khả năng gặp tổn thất đó thông qua hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm. Bằng cách chia nhỏ tổn thất nhƣ vậy, hậu quả lẽ ra rất nặng nề, nghiêm trọng với một hoặc một số ngƣời sẽ trở thành không đáng kể, có thể chấp nhận đƣợc đối với cả cộng đồng ngƣời tham gia bảo hiểm. Ngoài các đặc điểm cơ bản của hoạt động bảo hiểm nhƣ đã nêu trên, bảo hiểm phi nhân thọ còn có những đặc trƣng là: - Hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ là một hợp đồng có thời hạn bảo hiểm thƣờng là một năm hoặc ngắn hơn; - Hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ chỉ bồi thƣờng và chi tiền bảo hiểm khi có rủi ro đƣợc bảo hiểm xảy ra; - Phí bảo hiểm phi nhân thọ đƣợc tính cho thời hạn bảo hiểm thông thƣờng là từng năm bảo hiểm hoặc từng chuyến. Phí bảo hiểm phi nhân thọ không cố định và phụ thuộc vào mức độ rủi ro hay phạm vi bảo hiểm; - Trừ các nghiệp vụ bảo hiểm con ngƣời phi nhân thọ, còn các nghiệp vụ khác nhƣ bảo hiểm tài sản, bảo hiểm trách nhiệm dân sự giữa ngƣời bảo hiểm, ngƣời đƣợc bảo hiểm và ngƣời thứ ba có liên quan tới rủi ro bảo hiểm đều có mối quan hệ về quyền lợi và trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại.2 Vai trò của bảo hiểm phi nhân thọ Bảo hiểm góp phần bảo vệ tài sản, ổn định cuộc sống con người Rủi ro đã gây ra những hậu quả rất lớn làm thiệt hại tài sản, tính mạng và sức khỏe con ngƣời.
Dịch vụ bảo hiểm đã đáp ứng nhu cầu bảo vệ về mặt vật chất, tài chính trƣớc rủi ro, giúp cho các tổ chức bảo toàn đƣợc vốn, tài sản, không bị phá sản, cá nhân và gia đình ổn định trƣớc cuộc sống, không bị rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính và tinh thần. Bảo hiểm thúc đẩy hoạt động tiết kiệm, tập trung vốn Sự tồn tại của thị trƣờng bảo hiểm với nhiều loại hình bảo hiểm đã giúp cho nhiều tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân nhanh chóng phục hồi, khắc phục hậu quả sau rủi ro, đã tạo ra những suy nghĩ cần tham gia bảo hiểm. Mỗi năm trích một khoản 9 z tiền nhỏ để đóng bảo hiểm vẫn hơn rất nhiều lần việc tự phòng ngừa rủi ro khi không may rủi ro xảy ra phải mất đi số tiền rất lớn để phục hồi, thay thế tài sản hoặc cá nhân, gia đình phải bỏ ra khoản tiền lớn để khắc phục hậu quả rủi ro trong lúc mức thu nhập chỉ có hạn. Việc tiết kiệm của những ngƣời tham gia bảo hiểm có liên quan chặt chẽ đến việc tập trung vốn của các công ty bảo hiểm.
Bằng việc đa dạng hóa các loại hình bảo hiểm, đáp ứng mọi nhu cầu bảo hiểm của nhiều khách hàng, nhiều đối tƣợng đã giúp cho các công ty bảo hiểm có một khoản phí tập trung rất lớn mà nếu không có dịch vụ bảo hiểm thì khó có thể tập trung đƣợc. Bảo hiểm góp phần đảm bảo an toàn, hạn chế tai nạn tổn thất Hoạt động bảo hiểm là hoạt động kinh doanh thƣơng mại đòi hỏi ngƣời bảo hiểm phải tính toán đến hiệu quả. Muốn có hiệu quả đòi hỏi phải nghiên cứu kỹ rủi ro, thống kê tai nạn, tổn thất, xác định nguyên nhân tổn thất, giải quyết bồi thƣờng.