BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TÀI LIỆU BỒI DƢỠNG ĐỐI VỚI LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÕNG VÀ TƢƠNG ĐƢƠNG (Ban hành kèm theo Quyết định số 3299 /QĐ-HCQG ngày12 tháng 8 năm 2022 của Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia) HÀ NỘI, THÁNG 8 NĂM 2022 BAN BIÊN SOẠN I. BAN CHỦ BIÊN 1. Đặng Khắc Ánh, Trưởng Khoa Quản lý nhà nước và Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Chủ biên; 2. Trần Thị Diệu Oanh, Trưởng Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Đồng chủ biên; 3.
Nguyễn Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Đồng chủ biên. NHÓM BIÊN SOẠN PHẦN KIẾN THỨC CHUNG Chuyên đề 1: Tổng quan về lãnh đạo, quản lý cấp phòng 1. Đặng Khắc Ánh, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Đỗ Thị Kim Tiên, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3.
Vũ Thế Duy, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Thiều Huy Thuật, Phân viện Học viện Học viện Hành chính Quốc gia khu vực Tây Nguyên - Thành viên. Chuyên đề 2: Văn hóa lãnh đạo, quản lý 1. Nguyễn Thị Thu Vân, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2.
Trịnh Thanh Hà, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3. Hoàng Xuân Tuyền, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Lê Thị Thu Phượng, Khoa Quảng lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. PHẦN KỸ NĂNG Chuyên đề 1: Kỹ năng tham mƣu của lãnh đạo, quản lý cấp phòng 1.
Đặng Khắc Ánh, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Trương Thị Ngọc Lan, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3. Trịnh Đức Hưng, Khoa Quản lý nhà nước về Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Phạm Thị Thúy, Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia tại TP.
Hồ Chí Minh - Thành viên. Chuyên đề 2: Kỹ năng lập và tổ chức thực hiện kế hoạch của cấp phòng 1. Đỗ Thị Kim Tiên, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Dìu Đức Hà, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3.
Nguyễn Thị Tình, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Nguyễn Thị Thu Hà, Khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế và Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Chuyên đề 3: Kỹ năng phân công, kiểm tra, giám sát công việc 1. Nguyễn Thị Hồng Hải, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2.
Ngô Thành Can, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3. Lê Trâm Oanh, Khoa khoa học hành chínhvà Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Nguyễn Thị Thu Cúc, Ban Hợp tác quốc tế, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Chuyên đề 4: Kỹ năng áp dụng pháp luật 1.
Nguyễn Thị Thu Hà, Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Đàm Thị Bích Hiên, Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Nguyễn Thị Lê Thu, Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Hà Thành Đê, Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên.
Chuyên đề 5: Kỹ năng tổ chức, điều hành họp 1. Nguyễn Thị Hà, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Phạm Thị Hồng Thắm, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3. Lê Ngọc Hồng, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4.
Hoàng Xuân Tuyền, Khoa Văn bản và Công nghệ hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. Chuyên đề 6: Kỹ năng đánh giá thực thi công vụ 1. Nguyễn Thị Thanh Thủy, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng nhóm; 2. Vũ Thanh Xuân, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 3.
Phạm Đức Chính, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên; 4. Lê Cẩm Hà, Khoa khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia - Thành viên. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CNXH Chủ nghĩa xã hội UBND Ủy ban nhân dân MỤC LỤC PHẦN THỨ NHẤT KIẾN THỨC CHUNG. 1 Chuyên đề 1 TỔNG QUAN VỀ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÕNG.
1 Chuyên đề 2 VĂN HÓA LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ. 32 PHẦN THỨ HAI KỸ NĂNG. 70 Chuyên đề 1 KỸ NĂNG THAM MƯU CỦA LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÕNG. 70 Chuyên đề 2 KỸ NĂNG LẬP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN KẾ HOẠCH CỦA CẤP PHÕNG.
93 Chuyên đề 3 KỸ NĂNG PHÂN CÔNG, KIỂM TRA, GIÁM SÁT CÔNG VIỆC. 118 Chuyên đề 4 KỸ NĂNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT. 150 Chuyên đề 5 KỸ NĂNG TỔ CHỨC, ĐIỀU HÀNH HỌP. 177 Chuyên đề 6 KỸ NĂNG ĐÁNH GIÁ THỰC THI CÔNG VỤ.
211 PHẦN THỨ NHẤT KIẾN THỨC CHUNG Chuyên đề 1 TỔNG QUAN VỀ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÕNG I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ 1. Quan niệm về lãnh đạo, quản lý Quản lý là một trong những hoạt động xuất hiện rất sớm trong lịch sử loài người, ngay từ buổi đầu văn minh nhân loại. Trong xã hội có nhiều công việc mà một cá nhân không thể làm được hoặc làm được nhưng kém hiệu quả, do đó, xuất hiện nhu cầu liên kết, phối hợp hoạt động của các cá nhân lại để cùng thực hiện một công việc chung mang lại hiệu quả cao nhất và quản lý xuất hiện.
Trong các tổ chức, quản lý xuất hiện cùng với nhu cầu phân công và phối hợp trong công việc để phát huy nỗ lực chung của mọi người và sử dụng tốt các nguồn lực để đạt mục tiêu chung. Xét về bản chất, quản lý được hiểu là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằng những phương thức nhất định nhằm đạt mục tiêu nhất định. Như vậy, quản lý xuất hiện ở mọi tổ chức từ nhỏ đến lớn, từ đơn giản đến phức tạp, ở bất cá đâu và bất cứ lúc nào cần có sự phân công và phối hợp trong công việc. Xã hội càng phát triển thì yêu cầu quản lý càng cao và vai trò của nó càng tăng lên.
Trong khoa học quản lý, quản lý và lãnh đạo là hai khái niệm được các nhà nghiên cứu quan tâm. Xét về bản chất, lãnh đạo và quản lý vừa giống nhau, vừa khác nhau, đôi khi có thể dùng thay thế cho nhau.1 Lãnh đạo và quản lý đều là các nỗ lực mang tính hệ thống nhằm phát huy sự tham gia của các bên liên quan để hiện thực hóa tầm nhìn và mục tiêu của tổ chức. Cả lãnh đạo và quản lý 1 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2021): Giáo trình Khoa học lãnh đạo (dùng cho hệ đào tạo Cao cấp lý luận chính trị). Lý luận chính trị, H.
1 đều có chung mục tiêu là làm cho tổ chức hoạt động hiệu quả, hiện thực hóa được sứ mệnh và tầm nhìn của mình. Tuy nhiên, giữa lãnh đạo và quản lý cũng có sự khác biệt nhất định, thể hiện trước hết ở quá trình và phương thức thực hiện: trong khi quản lý nói tới sự tác động có tổ chức, có hệ thống của chủ thể quản lý lên đối tượng bằng cách hướng đến sự ổn định, duy trì các trật tự để đảm bảo thực hiện kế hoạch của tổ chức thì lãnh đạo lại hướng tới việc truyền cảm hứng và kích thích sáng tạo, đổi mới. Nói cách khác, “lãnh đạo là hoạt động gây ảnh hưởng lên người khác nhằm khơi dậy cảm xúc và cam kết cùng hành động vì mục tiêu chung”.2 Trong thực tế, khó có sự tách biệt rõ ràng giữa hoạt động lãnh đạo và hoạt động quản lý, nhất là ở các cấp độ thấp trong thang quản lý. Hoạt động của những người điều hành tổ chức thường chứa đựng cả hai khía cạnh lãnh đạo và quản lý.
Lãnh đạo, quản lý trong tổ chức có thể hiểu là hoạt động huy động các nguồn lực trong tổ chức, trước hết là nguồn nhân lực, là khai thác tiềm năng của cấp dưới để đạt mục tiêu. Lãnh đạo, quản lý gắn liền với việc sử dụng quyền lực của nhà lãnh đạo, quản lý đối với người bị lãnh đạo, quản lý, do đó có thể phân chia thành lãnh đạo, quản lý chính thức (với thẩm quyền được tổ chức trao cho) và không chính thức (được xác lập qua uy tín). Lãnh đạo, quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật. Tính khoa học của lãnh đạo, quản lý thể hiện ở chỗ hoạt động lãnh đạo, quản lý tuân thủ theo các quy luật khách quan, những nguyên tắc nhất định.
Muốn cho hoạt động lãnh đạo, quản lý đạt được hiệu lực và hiệu quả thì các nhà lãnh đạo, quản lý phải tôn trọng các quy luật vận động khách quan của đối tượng và môi trường lãnh đạo, quản lý, nắm được các quy luật này để vận dụng một cách thích hợp vào quá trình lãnh đạo, quản lý, gắn liền lý luận với thực tiễn. Chỉ khi nắm vững khoa học thì nhà lãnh đạo, quản lý mới vững vàng trong việc xác định mục tiêu, bước đi, nguyên tắc và phương pháp hành động trong tình hình hết sức phức tạp, đầy 2 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2021): Giáo trình Khoa học lãnh đạo (dùng cho hệ đào tạo Cao cấp lý luận chính trị). Lý luận chính trị, H. 2 biến động trong thực tiễn.