Luận văn thạc sĩ ussh tái cấu trúc các viện chuyên ngành nhằm hoàn thiện chức năng đào tạo của viện hàn lâm khoa học xã hội việt nam

Luận văn thạc sĩ ussh phân tích tái cấu trúc các viện chuyên ngành, nâng cao chức năng đào tạo của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Tất Thắng
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Tái cấu trúc các viện chuyên ngành nhằm hoàn thiện chức năng đào tạo của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu vấn đề
• 0.3. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
• 0.4. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
• 0.5. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.5.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.6.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.6.2. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.8. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.8.1. Giả thuyết chính
• 0.8.2. Giả thuyết phụ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁI CẤU TRÚC CÁC VIỆN NGHIÊN CỨU ĐỂ HOÀN THIỆN CHỨC NĂNG ĐÀO TẠO
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về tái cấu trúc
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.3. Vai trò của tái cấu trúc các viện chuyên ngành để hoàn thiện chức năng đào tạo
• 1.4. Nguyên tắc tái cấu trúc các viện chuyên ngành để hoàn thiện chức năng đào tạo
• 1.5. Cơ sở pháp lý về tái cấu trúc các viện chuyên ngành nhằm hoàn thiện chức năng đào tạo của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• 1.6. Chủ trương và chính sách phát triển khoa học xã hội và nhân văn
• 1.7. Chiến lược phát triển của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁI CẤU TRÚC CÁC VIỆN ĐỂ HOÀN THIỆN CHỨC NĂNG ĐÀO TẠO TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• 2.2. Khái quát về lịch sử hình thành và phát triển
• 2.3. Khái quát về các viện nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• 2.4. Một số vấn đề đặt ra đối với trong quá trình tái cấu trúc các viện nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• 2.5. Kết quả tái cấu trúc để hoàn thiện chức năng đào tạo tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• 2.6. Hoạt động tái cấu trúc bộ máy thực hiện chức năng đào tạo
• 2.7. Tái cấu trúc chức năng, nhiệm vụ của các viện chuyên ngành trong việc thực hiện chức năng đào tạo
• 2.8. Tái cấu trúc hoạt động đào tạo của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• 2.9. Một số hạn chế và nguyên nhân
• 2.9.1. Một số hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC TÁI CẤU TRÚC CÁC VIỆN CHUYÊN NGÀNH ĐỂ HOÀN THIỆN CHỨC NĂNG ĐÀO TẠO TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
• 3.1. Quan điểm và nhiệm vụ tiếp tục tái cấu trúc các viện nghiên cứu chuyên ngành để hoàn thiện chức năng đào tạo tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• 3.2. Nhiệm vụ tái cấu trúc các viện nghiên cứu chuyên ngành để hoàn thiện chức năng đào tạo
• 3.3. Một số giải pháp và kiến nghị về tiếp tục tái cấu trúc các viện chuyên ngành để hoàn thiện chức năng đào tạo tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội
• 3.3.1. Một số giải pháp
• 3.3.2. Một số kiến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tái cấu trúc viện chuyên ngành tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Việc tái cấu trúc các viện chuyên ngành tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Sự thay đổi trong nhu cầu đào tạo và nghiên cứu đòi hỏi các viện này phải điều chỉnh cấu trúc và chức năng của mình để nâng cao chất lượng đào tạo. Tái cấu trúc không chỉ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa nghiên cứu và đào tạo, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội.

1.1. Lý do cần tái cấu trúc các viện chuyên ngành

Việc tái cấu trúc các viện chuyên ngành nhằm hoàn thiện chức năng đào tạo là cần thiết do nhiều lý do. Đầu tiên, hiện trạng công tác đào tạo tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam còn nhiều bất cập, cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu nhân lực cho xã hội. Thứ hai, sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ yêu cầu các viện phải có sự thay đổi để phù hợp với xu hướng mới.

1.2. Mục tiêu của việc tái cấu trúc

Mục tiêu chính của việc tái cấu trúc là nâng cao chất lượng đào tạo, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội. Đồng thời, việc này cũng nhằm tăng cường sự liên kết giữa nghiên cứu và đào tạo, giúp các viện chuyên ngành phát huy tối đa tiềm năng của mình.

II. Những thách thức trong việc tái cấu trúc viện chuyên ngành

Việc tái cấu trúc các viện chuyên ngành tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ mà còn từ môi trường bên ngoài. Sự thay đổi trong chính sách, nhu cầu của thị trường lao động và sự cạnh tranh giữa các viện nghiên cứu là những yếu tố cần được xem xét.

2.1. Thách thức từ chính sách và quy định

Các chính sách hiện hành có thể chưa đủ linh hoạt để hỗ trợ quá trình tái cấu trúc. Điều này có thể dẫn đến những khó khăn trong việc thực hiện các kế hoạch tái cấu trúc một cách hiệu quả.

2.2. Thách thức từ nguồn lực

Nguồn lực hạn chế, bao gồm nhân lực và tài chính, là một trong những thách thức lớn nhất. Việc huy động và phân bổ nguồn lực một cách hợp lý là điều cần thiết để đảm bảo quá trình tái cấu trúc diễn ra suôn sẻ.

III. Phương pháp tái cấu trúc viện chuyên ngành hiệu quả

Để thực hiện việc tái cấu trúc hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện cấu trúc tổ chức mà còn nâng cao chất lượng đào tạo tại các viện chuyên ngành.

3.1. Đánh giá hiện trạng và nhu cầu

Đánh giá hiện trạng hoạt động của các viện chuyên ngành là bước đầu tiên trong quá trình tái cấu trúc. Việc này giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

3.2. Xây dựng kế hoạch tái cấu trúc chi tiết

Kế hoạch tái cấu trúc cần được xây dựng một cách chi tiết, bao gồm các mục tiêu cụ thể, thời gian thực hiện và các nguồn lực cần thiết. Điều này sẽ giúp đảm bảo quá trình tái cấu trúc diễn ra theo đúng lộ trình đã đề ra.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu từ tái cấu trúc

Việc tái cấu trúc các viện chuyên ngành không chỉ mang lại lợi ích cho các viện mà còn cho toàn bộ hệ thống giáo dục và nghiên cứu tại Việt Nam. Những kết quả đạt được từ quá trình này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội.

4.1. Kết quả đạt được từ tái cấu trúc

Sau khi thực hiện tái cấu trúc, nhiều viện chuyên ngành đã cải thiện đáng kể chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Sự liên kết giữa các viện cũng được củng cố, tạo ra một mạng lưới hỗ trợ lẫn nhau.

4.2. Những bài học kinh nghiệm

Quá trình tái cấu trúc đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc lắng nghe ý kiến từ các bên liên quan và điều chỉnh kịp thời là rất quan trọng để đảm bảo thành công.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho tái cấu trúc viện chuyên ngành

Tái cấu trúc các viện chuyên ngành tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam là một quá trình cần thiết và cấp bách. Kết quả của quá trình này không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống giáo dục và nghiên cứu tại Việt Nam.

5.1. Tương lai của tái cấu trúc

Trong tương lai, việc tái cấu trúc cần tiếp tục được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống. Các viện chuyên ngành cần chủ động hơn trong việc điều chỉnh cấu trúc và chức năng của mình để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội.

5.2. Khuyến nghị cho các viện chuyên ngành

Các viện chuyên ngành nên xây dựng các kế hoạch dài hạn cho quá trình tái cấu trúc, đồng thời cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo quá trình này diễn ra hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam sở hữu bề dày lịch sử hơn 60 năm xây dựng và phát triển, quy tụ lực lượng tinh hoa với hơn 2.000 cán bộ công chức, viên chức, trong đó có trên 700 nhà khoa học mang học hàm Giáo sư, Phó Giáo sư và học vị Tiến sĩ khoa học, Tiến sĩ, Thạc sĩ. Hàng năm, mạng lưới 32 viện nghiên cứu chuyên ngành trực thuộc đã công bố hàng vạn bài báo khoa học và xuất bản hơn 7.000 đầu sách học thuật giá trị. Dù được Nhà nước đầu tư nguồn kinh phí đáng kể với tổng chi ngân sách năm 2015 đạt 504,5 tỉ đồng (tương đương 22,6 triệu USD), hoạt động đào tạo sau đại học tại các đơn vị thành viên trong một thời gian dài vẫn bộc lộ sự phân tán, manh mún và thiếu tính liên thông. Mối liên kết giữa nghiên cứu khoa học cơ bản và đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ chưa thực sự chặt chẽ, làm suy giảm năng lực tự chủ và hiệu quả lan tỏa tri thức.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ tập trung giải quyết bài toán điều phối, tối ưu hóa các nguồn lực then chốt bao gồm nhân lực trình độ cao, hạ tầng cơ sở vật chất và kho học liệu chuyên sâu từ 32 viện chuyên ngành nhằm phục vụ trực tiếp cho công tác đào tạo sau đại học của Học viện Khoa học xã hội. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 12/2017 đến tháng 09/2018, gắn liền với tiến trình thực hiện Nghị định số 109/2012/NĐ-CP và Nghị định số 217/2013/NĐ-CP của Chính phủ. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện rõ nét qua việc cung cấp cơ sở khoa học để tái cấu trúc bộ máy quản trị học thuật, thúc đẩy chỉ số công bố quốc tế vốn chỉ đạt 22 bài báo ISI trong 5 năm (2011-2015) và nâng cao chất lượng đầu ra cho hàng ngàn học viên sau đại học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên lý thuyết tái cấu trúc và tái lập tổ chức của Peter Drucker cùng các học giả quản trị hiện đại, tiếp cận theo chu trình ba giai đoạn: Tư duy lại (Rethinking), Thiết kế lại (Redesigning) và Xây dựng lại (Rebuilding). Đồng thời, tác giả vận dụng mô hình tích hợp Nghiên cứu - Đào tạo (Research - Teaching Nexus) và lý thuyết chuỗi giá trị tri thức khoa học để phân tích sự tương tác giữa các bộ phận chức năng.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

• Tái cấu trúc tổ chức khoa học và công nghệ: Quá trình sắp xếp, điều chỉnh căn bản cơ cấu tổ chức, nhân sự và cơ chế vận hành nhằm nâng cao năng lực thích ứng và hiệu quả hoạt động.
• Tổ chức nghiên cứu và triển khai công lập: Đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và tư vấn chính sách.
• Cơ chế tự chủ tổ chức khoa học và công nghệ: Quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm về tài chính, bộ máy và hoạt động chuyên môn theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP.
• Mô hình viện nghiên cứu đa chức năng: Cấu trúc tích hợp nhiệm vụ nghiên cứu học thuật với chức năng đào tạo nhân lực trình độ cao nhằm tối ưu hóa nguồn lực công.

Cơ sở lý luận chỉ ra rằng mức đầu tư cho khoa học và công nghệ tại Việt Nam chỉ đạt khoảng 0,5% GDP, thấp hơn nhiều so với mức 2% đến 3% GDP tại các quốc gia phát triển, đòi hỏi 5 ban chức năng và 32 viện nghiên cứu chuyên ngành phải tinh gọn bộ máy để sử dụng ngân sách tối ưu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài kết hợp hài hòa giữa dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp bao gồm báo cáo tài chính của Bộ Tài chính, hồ sơ quản lý đào tạo của 17 cơ sở đào tạo trước năm 2010 và số liệu xuất bản quốc tế từ cơ sở dữ liệu Web of Science. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa bằng bảng hỏi cấu trúc từ tháng 12/2017 đến tháng 09/2018.

Nghiên cứu thực hiện khảo sát trên cỡ mẫu n = 150 cán bộ nghiên cứu, nghiên cứu viên chính và cán bộ quản lý đang công tác tại các đơn vị thành viên. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng không tỷ lệ được áp dụng để đảm bảo tính đại diện đồng đều trên 3 khối viện: Khối Khoa học xã hội (11 viện), Khối Khoa học nhân văn (10 viện) và Khối Vùng và quốc tế (11 viện). Dữ liệu sau thu thập được mã hóa và xử lý định lượng bằng phần mềm SPSS thông qua các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tần số và kiểm định mức độ ưu tiên. Phương pháp phân tích định lượng kết hợp quy nạp, diễn giải được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác mức độ đồng thuận của đội ngũ cán bộ, loại bỏ định kiến chủ quan khi đánh giá thực trạng tái cơ cấu tổ chức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng từ bộ dữ liệu khảo sát 150 mẫu đã phản ánh 3 phát hiện cốt lõi về thực trạng quản trị tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam:

• Nhu cầu tái cấu trúc nhận được sự đồng thuận vượt trội: Có 53% cán bộ được hỏi khẳng định việc tái cấu trúc các viện chuyên ngành là thực sự cần thiết, và hơn 80% đối tượng khảo sát bày tỏ mong muốn tái cơ cấu tổ chức để hoàn thiện chức năng đào tạo sau đại học.
• Sự phân hóa giữa phương thức thực thi và kỳ vọng chiến lược: Trong khi việc thành lập Học viện Khoa học xã hội trước đây chủ yếu dựa trên quyết định hành chính cơ học, khảo sát cho thấy có tới 73% ý kiến xếp nội dung "Tái cấu trúc chiến lược" ở mức ưu tiên cao (trong đó 26% yêu cầu phải thực hiện ngay). Đồng thời, hơn 60% cán bộ đánh giá nội dung "Tái cấu trúc cơ cấu tổ chức" là cấp bách (với 12% chọn mức độ rất cần thiết).
• Năng suất học thuật chưa tương xứng với quy mô tiềm lực: Dù giai đoạn trước năm 2010 toàn viện đã đào tạo được 1.850 tiến sĩ và thạc sĩ (bao gồm 967 tiến sĩ và 883 thạc sĩ) và sở hữu trên 700 cán bộ trình độ cao, năm 2015 toàn hệ thống chỉ công bố được 5 bài báo ISI trong danh mục Web of Science (chiếm tỷ trọng khiêm tốn 0,18% trên tổng số 2.775 bài ISI của cả nước), với chỉ số trích dẫn trung bình đạt 1,60 lượt/bài.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến năng suất công bố khoa học quốc tế thấp và sự lỏng lẻo trong đào tạo bắt nguồn từ mô hình tổ chức phân mảnh. Dù Học viện Khoa học xã hội đã ra đời theo Quyết định số 35/QĐ-TTg ngày 10/01/2010 để thống nhất đầu mối, mối quan hệ giữa 32 viện chuyên ngành và các khoa đào tạo vẫn mang tính hình thức, thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm và phân chia lợi ích tài chính minh bạch. Các nhà khoa học chưa có động lực tham gia giảng dạy thường xuyên do thiếu quy chế kiêm nhiệm rõ ràng.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu của tác giả Phạm Huy Tiến (2016) và Phan Thị Bích Ngọc (2010) về mô hình nhất thể hóa theo Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 30/3/1991, kết quả luận văn khẳng định rằng việc tái cơ cấu bằng mệnh lệnh hành chính thuần túy sẽ không phát huy hiệu quả nếu không đi kèm tái cấu trúc dòng tài chính và quản trị nhân lực. Dữ liệu khảo sát có thể được trực quan hóa sinh động qua Biểu đồ cột thể hiện mức độ cấp thiết của tái cấu trúc chiến lược (73% ủng hộ) và Bảng ma trận đối chiếu 32 viện nghiên cứu tương ứng với các khoa chuyên ngành, giúp các nhà quản lý xác định chính xác các điểm nghẽn phân bổ nguồn lực.

Đề xuất và khuyến nghị

Để hoàn thiện chức năng đào tạo và phát huy tiềm năng học thuật, luận văn đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

• Thiết lập quy chế ký hợp đồng giảng dạy bán thời gian: Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam chỉ đạo Học viện Khoa học xã hội ký hợp đồng kiêm nhiệm với cán bộ của 32 viện nghiên cứu. Giải pháp cho phép nhà khoa học hưởng song song hai nguồn thu nhập hợp pháp từ nghiên cứu và đào tạo, hướng tới mục tiêu tối thiểu 65% cán bộ có học vị tiến sĩ tham gia giảng dạy thường xuyên trong lộ trình 2019-2021.
• Số hóa và tích hợp toàn diện hệ thống học liệu dùng chung: Viện Thông tin Khoa học xã hội chủ trì phối hợp với 8 đơn vị sự nghiệp tiến hành số hóa hơn 7.000 đầu sách học thuật và dữ liệu từ 32 tạp chí khoa học chuyên ngành. Mục tiêu hoàn thành kết nối thư viện số, cấp tài khoản truy cập tự động cho 100% học viên cao học và nghiên cứu sinh trước quý IV/2020.
• Tái thiết kế cơ cấu tổ chức mô hình Viện - Khoa tương ứng: Ban Tổ chức - Cán bộ chủ trì sắp xếp 11 khoa đào tạo gắn kết hữu cơ với 3 khối viện chuyên ngành (Khoa học xã hội, Khoa học nhân văn, Vùng và quốc tế). Giải pháp cắt giảm tối thiểu 30% thủ tục phê duyệt hành chính trung gian, áp dụng quy chuẩn kiểm định chất lượng đào tạo trong thời hạn 18 tháng.
• Đổi mới cơ chế phân bổ tài chính gắn với chuẩn công bố quốc tế: Ban Kế hoạch - Tài chính trích tối thiểu 15% kinh phí từ các chương trình nghiên cứu cơ bản để tài trợ trực tiếp cho các đề tài luận án có cam kết xuất bản quốc tế, hướng tới mục tiêu tăng số lượng bài báo ISI/Scopus của toàn viện lên gấp 3 lần trong giai đoạn 5 năm tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và nhà quản lý tại các Viện Hàn lâm, Viện nghiên cứu quốc gia: Cung cấp khung tham chiếu thực tiễn để tái cơ cấu bộ máy 32 viện trực thuộc, quản trị hiệu quả nguồn ngân sách trên 500 tỉ đồng mỗi năm và khai thác tối đa năng lực của hơn 700 chuyên gia trình độ cao.
• Ban Giám hiệu các trường đại học và cơ sở đào tạo sau đại học: Cung cấp mô hình điều phối giảng viên kiêm nhiệm và cơ chế chia sẻ học liệu số, hỗ trợ chuẩn hóa quy trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ cho hơn 1.000 học viên mỗi khóa.
• Chuyên gia hoạch định chính sách khoa học, công nghệ và giáo dục: Đóng góp luận cứ thực chứng phục vụ sửa đổi, hoàn thiện Luật Khoa học và Công nghệ 2013 cũng như Nghị định số 16/2015/NĐ-CP về cơ chế tự chủ và tối ưu hóa mức chi ngân sách 0,5% GDP.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý KH&CN, Quản trị công: Cung cấp phương pháp luận nghiên cứu chuẩn mực, kết hợp lý thuyết quản trị của Peter Drucker với kỹ thuật xử lý dữ liệu khảo sát n = 150 bằng phần mềm SPSS phục vụ các đề tài tương đồng.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao việc tái cấu trúc các viện chuyên ngành tại Viện Hàn lâm lại mang tính cấp bách?
Mô hình đơn chức năng truyền thống khiến nguồn nhân lực trên 700 cán bộ có trình độ tiến sĩ và ngân sách 504,5 tỉ đồng năm 2015 chưa được khai thác hiệu quả. Tái cấu trúc giúp chấm dứt tình trạng đào tạo phân tán ở 17 cơ sở trước năm 2010, tập trung nguồn lực về một đầu mối duy nhất nhằm chuẩn hóa chất lượng đào tạo sau đại học.

Mô hình Viện - Khoa tương ứng mang lại lợi ích cụ thể gì cho hoạt động đào tạo?
Mô hình này thiết lập liên kết trực tiếp giữa 32 viện chuyên ngành với các khoa của Học viện Khoa học xã hội. Hơn 7.000 đầu sách học thuật và các đề tài nghiên cứu thực địa được chuyển hóa trực tiếp thành giáo trình, giúp học viên tiếp cận tri thức lý luận và thực tiễn mới nhất ngay trong quá trình học.

Cơ chế hợp đồng bán thời gian giải quyết vướng mắc gì trong quản lý nhân sự?
Kết quả khảo sát 150 cán bộ chỉ ra rào cản lớn nhất là chế độ đãi ngộ và quyền hạn chưa tương xứng. Hợp đồng bán thời gian xác lập tư cách giảng viên kiêm nhiệm chính thức, cho phép chi trả thù lao thỏa đáng, tạo động lực đạt tỷ lệ trên 65% tiến sĩ tham gia giảng dạy và hướng dẫn luận án.

Năng suất công bố quốc tế phản ánh hạn chế gì trong mô hình quản trị cũ?
Giai đoạn 2011-2015, toàn viện chỉ công bố 22 bài báo ISI, riêng năm 2015 chỉ có 5 bài trên tổng số 2.775 bài của cả nước. Con số này cho thấy hoạt động nghiên cứu và đào tạo chưa hình thành được các nhóm nghiên cứu mạnh (research teams), đòi hỏi phải tái cấu trúc nguồn lực để nâng cao chất lượng học thuật.

Kết quả khảo sát 150 cán bộ chỉ ra ưu tiên trọng tâm nào cho công tác đổi mới?
Dữ liệu phân tích SPSS khẳng định có tới 73% ý kiến yêu cầu ưu tiên tái cấu trúc chiến lược và hơn 60% yêu cầu tái cấu trúc cơ cấu tổ chức. Điều này minh chứng việc đổi mới không thể chỉ dừng ở các văn bản hành chính mà phải thay đổi toàn diện phương thức quản trị và phân bổ tài chính.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tái cấu trúc tổ chức khoa học và công nghệ dựa trên lý thuyết của Peter Drucker và mô hình tích hợp Nghiên cứu - Đào tạo.
• Đánh giá sâu sắc thực trạng chuyển dịch từ 17 cơ sở đào tạo phân tán với 1.850 tiến sĩ, thạc sĩ sang mô hình tập trung tại Học viện Khoa học xã hội.
• Nhận diện chính xác điểm nghẽn về năng suất xuất bản quốc tế (chỉ 5 bài ISI năm 2015) và sự bất cập của phương pháp tái cơ cấu bằng mệnh lệnh hành chính thuần túy.
• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc từ khảo sát SPSS trên 150 chuyên gia với 73% ủng hộ tái cấu trúc chiến lược và hơn 80% mong muốn đổi mới chức năng đào tạo.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đột phá về hợp đồng kiêm nhiệm, thư viện số dùng chung, mô hình Viện - Khoa tinh gọn và cơ chế phân bổ 15% kinh phí cho nghiên cứu gắn với đào tạo.

Luận văn đóng góp khung giải pháp quản trị khoa học thực tiễn, hỗ trợ 32 viện chuyên ngành nâng cao năng lực tự chủ trong giai đoạn mới. Lộ trình triển khai 2019-2023 tập trung vào việc hoàn thiện thể chế kiêm nhiệm và liên thông 100% cơ sở dữ liệu số. Quý độc giả, các nhà quản lý giáo dục và nhà nghiên cứu quan tâm hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để ứng dụng các mô hình quản trị tổ chức khoa học và công nghệ tiên tiến vào thực tiễn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về tái cấu trúc các viện nghiên cứu để hoàn thiện chức năng đào tạo; Chương 2: Thực trạng tái cấu trúc các viện để hoàn thiện chức năng đào tạo tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 3: Quan điểm và giải pháp tiếp tục tái cấu trúc các viện chuyên ngành để hoàn thiện chức năng đào tạo tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁI CẤU TRÚC CÁC VIỆN NGHIÊN CỨU ĐỂ HOÀN THIỆN CHỨC NĂNG ĐÀO TẠO 1. Một số vấn đề lý luận về tái cấu trúc 1. Một số khái niệm cơ bản * Tái cấu trúc Tái cấu trúc (Restructuring) thường được hiểu là quá trình tổ chức (re- organize), sắp xếp lại bộ máy nhằm tạo ra “trạng thái” tốt hơn cho để đạt được các mục tiêu xác định.

Về bản chất, “tái cấu trúc” là quá trình thực hiện những thay đổi căn bản trong tổ chức nhằm giúp tổ chức hoạt động hiệu quả hơn. Một chƣơng trình tái cấu trúc toàn diện sẽ bao trùm hầu hết các lĩnh vực nhƣ cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực, cơ chế quản lý, điều hành; các hoạt động và các quá trình; các nguồn lực khác của tổ chức. Tái cấu trúc cũng có thể đƣợc triển khai “cục bộ” tại một hay nhiều mảng của tổ chức nhằm đạt mục tiêu là nâng cao “thể trạng” của bộ phận đó. Giữa “tái cấu trúc” và “tái lập” (Re-engineering/Recreating) vừa có sự giống và khác biệt nhất định.

Một quá trình tái lập đúng nghĩa và trọn vẹn phải bao gồm ít nhất các nội dung chính sau: - Tƣ duy lại (Rethinking) - Thiết kế lại (Redesigning) - Xây dựng lại (Rebuilding) Quá trình “tƣ duy lại” đòi hỏi các nhà quản lý cần thu thập và phân tích rất kỹ môi trƣờng bên trong và bên ngoài tổ chức để có thể đƣa ra đƣợc những quyết định chiến lƣợc nhằm thay đổi tổ chức theo các kịch bản nhƣ: + Tiếp tục các bƣớc tiếp theo, tức thiết kế lại, xây dựng lại; + Chuyển đổi ngành nghề, loại hình hoạt động + “Án binh bất động” - tạm thời chƣa làm gì; 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Tái cấu trúc (restructuring); + Rút lui từng phần hay toàn bộ (exit strategy) Nhƣ vậy, có thể nói “tái cấu trúc” là một phần của quá trình tái lập, là một quá trình thay đổi hoàn toàn mà chỉ nhấn mạnh hơn đến việc thay đổi theo hƣớng sắp xếp lại các nguồn lực để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ dựa trên các nền tảng sẵn có hiệu quả hơn và thông qua tái cấu trúc để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ hiệu quả hơn trƣớc. * Tổ chức khoa học và công nghệ Về mặt thuật ngữ, tổ chức có thể hiểu là một tập hợp ngƣời, cùng phối hợp với nhau để đạt đƣợc mục tiêu chung [35; tr243]. Tổ chức là một công cụ để nâng cao hiệu quả công việc thông qua phân công lao động hợp lý và tạo ra môi trƣờng làm việc có tính khích lệ. Tổ chức có mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể, có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, có sự phân công rõ ràng về vị trí, nhiệm vụ của từng thành viên, có bộ máy lãnh đạo quản lý và có các nguồn lực để duy trì và vận hành.

Theo Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013 và Điều 3 của Nghị định số 08/2014/NĐ-CP ngày 27/01/2014 Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khoa học và Công nghệ thì tổ chức khoa học và công đƣợc hiểu nhƣ sau: 1. Tổ chức khoa học và công nghệ công lập là tổ chức khoa học và công nghệ do cơ quan có thẩm quyền quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e và g Khoản 1 Điều 12 Luật khoa học và công nghệ và do tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập và đầu tƣ. Tổ chức khoa học và công nghệ ngoài công lập là tổ chức khoa học và công nghệ do doanh nghiệp, cá nhân và các tổ chức Việt Nam không thuộc quy định tại Khoản 1 Điều này thành lập. Tổ chức khoa học và công nghệ có vốn nƣớc ngoài là tổ chức khoa học và công nghệ do tổ chức, cá nhân nƣớc ngoài thành lập hoặc góp vốn hợp tác với tổ chức, cá nhân Việt Nam thành lập tại Việt Nam.

18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Về chức năng, nhiệm vụ của tổ chức khoa học và công nghệ đƣợc xác định cụ thể tại Điều 13 và Điều 14 của Luật Khoa học và Công nghệ nhƣ sau: Về quyền của tổ chức khoa học và công nghệ, Điều 13 xác định: 1. Tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong hoạt động khoa học và công nghệ trong lĩnh vực đã đƣợc cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động. Tổ chức khoa học và công nghệ công lập đƣợc Nhà nƣớc giao biên chế. Đăng ký tham gia tuyển chọn hoặc đƣợc giao trực tiếp thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ; ký kết hợp đồng khoa học và công nghệ; đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài về khoa học và công nghệ.

Thành lập tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp hoặc doanh nghiệp khoa học và công nghệ trực thuộc, văn phòng đại diện, chi nhánh trong nƣớc và ở nƣớc ngoài để hoạt động khoa học và công nghệ theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan. Hợp tác, liên doanh, nhận tài trợ của tổ chức, cá nhân; góp vốn bằng tiền, tài sản, giá trị quyền sở hữu trí tuệ để hoạt động khoa học và công nghệ và hoạt động sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật. Đƣợc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; chuyển giao, chuyển nhƣợng kết quả hoạt động khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. Công bố kết quả hoạt động khoa học và công nghệ theo quy định của Luật báo chí, Luật xuất bản và quy định khác của pháp luật.

Tƣ vấn, đề xuất ý kiến xây dựng chính sách, pháp luật, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch phát triển khoa học và công nghệ của Nhà nƣớc với cơ quan có thẩm quyền. Tham gia hoạt động hội nhập quốc tế về khoa học và công nghệ. Đƣợc chuyển đổi một phần hoặc toàn bộ thành doanh nghiệp khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật. Về nghĩa vụ của tổ chức khoa học và công nghệ, Điều 14 quy định các tổ chức khoa học và công nghệ phải: 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ; thực hiện hoạt động khoa học và công nghệ theo đúng lĩnh vực đã đƣợc quy định trong giấy chứng nhận đăng ký hoạt động. Thực hiện hợp đồng khoa học và công nghệ đã ký kết, nhiệm vụ khoa học và công nghệ do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giao. Thực hiện dân chủ, bình đẳng, công khai trong việc sử dụng kinh phí và thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Bảo đảm kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học cơ bản thƣờng xuyên theo chức năng của mình; sử dụng kinh phí đầu tƣ cho khoa học và công nghệ đúng pháp luật.

Đăng ký, lƣu giữ và chuyển giao kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nƣớc. Thực hiện chế độ báo cáo, thống kê về khoa học và công nghệ. Bảo vệ lợi ích của Nhà nƣớc và xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ trong tổ chức mình; giữ bí mật nhà nƣớc về khoa học và công nghệ. Nhƣ vậy, tổ chức khoa học và công nghệ ở Việt Nam có chức năng nghiên cứu khoa học, nghiên cứu triển khai và phát triển công nghệ, hoạt động dịch vụ khoa học và công nghệ là chủ yếu.

Cơ sở hạ tầng của các tổ chức khoa học và công nghệ bao gồm: nhân lực, vật lực, tài lực và tin lực. Nguồn nhân lực của các tổ chức khoa học và công nghệ là tất cả những ngƣời tham gia vào công tác nghiên cứu khoa học, công nghệm, dịch vụ khoa học và công nghệ, đƣợc đào tạo và bồi dƣỡng ở các trình độ, mức độ khác nhau, có thể đƣợc tuyển dụng, biên chế vào các vị trí khác nhau trong hệ thống tổ chức khoa học và công nghệ. Nguồn tài chính của các tổ chức khoa học và công nghệ rất đa dạng. Đối với các nƣớc có nền kinh tế đang chuyển đổi nhƣ nƣớc ta thƣờng có các nguồn sau: ngân sách nhà nƣớc, thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, các hợp đồng khoa học, tài trợ của các tổ chức kinh tế - xã hội trong và ngoài nƣớc.

Tỉ lệ các nguồn thu của các 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tổ chức khoa học và công nghệ là khác nhau đối với các loại hình tổ chức khác nhau, cũng thể hiện chính sách của quốc gia đó về khoa học và công nghệ. Ngoài khái niệm tổ chức khoa học và công nghệ thì còn có khái niệm “tổ chức nghiên cứu và triển khai”. Đây là một loại hình tổ chức khoa học và công nghệ đƣợc tổ chức dƣới hình thức viện hàn lâm, viện, trung tâm, phòng thí nghiệm, trạm nghiên cứu, trạm quan trắc, trạm thử nghiệm và hình thức khác do Bộ trƣởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định. Nhiệm vụ của các tổ chức nghiên cứu và triển khai theo quy mô tổ chức và phạm vi hoạt động.