BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KỶ YEU HỘI THẢO KHOA HỌC CAP TRƯỜNG (Tat cả các bài đăng đều được phản biện độc lập) TÁC ĐỘNG TÂM LÝ TRONG HOAT ĐỘNG DIEU TRA VỤ ÁN HINH SU LY LUAN VA THUC TIEN HÀ NỘI, THANG 11 NAM 2020 MỤC LUC KY YEU HOI THẢO Phương pháp tác động tâm lý trong hoạt động điều tra vu án hình sự - lý luận và thực tiễn STT CHUYEN DE TRANG 1. | Những van dé chung về tác động tâm ly trong hoạt động điều tra vu án | hình sự TS. Chu Văn Đức Truong Dai học Luật Hà Nội 2. | Tác động tâm lý bị can trong điều tra vụ án hình sự II 1S.
Trần Trung Dũng Bộ Công an 3. | Tác động tâm lý trong hỏi cung bị can phạm tội giết người 18 1S. Nguyễn Hữu Toàn Học viện Cảnh sát nhân dân 4. | Phương pháp đặt và thay đôi van đề tư duy trong hỏi cung bị can - lý 24 luận và thực tiễn PGS.
Đặng Thanh Nga Truong Dai học Luật Ha Nội 5. | Phương pháp thuyét phục trong hỏi cung bi can — lý luận và thực tiễn 36 PGS. Dang Thị Van Truong Dai hoc Luật Ha Nội 6. | Tác động tâm ly bang phương pháp truyên dat thông tin trong hoạt động 48 điều tra vụ án hình sự TS.
Chu Văn Đức Trường Đại học Luật Hà Nội 7. | Phương pháp ám thị gián tiếp trong hoạt động điêu tra vụ án hình sự 56 ThS. Nguyén Thi Ha Truong Dai hoc Luật Hà Nội 8. | Dac diém tam ly của hoạt động điêu tra vụ án hình sự 63 TS.
Nguyễn Đắc Tuân Truong Dai học Luật Ha Nội 9. | Nâng cao hiệu quả phòng, chéng bức cung, dùng nhục hình trong hỏi 70 cung bị can ThS. Hoàng Thai Duy Truong Đại hoc Luật Hà Nội 10. | Hoạt động điều tra vụ án hình sự ở Việt Nam 78 TS.
Trần Thị Thu Hiên Truong Dai học Luật Ha Nội NHUNG VAN DE CHUNG VE TÁC ĐỘNG TÂM LÝ TRONG HOAT DONG DIEU TRA VU AN HINH SU TS. Chu Văn Đức Truong Dai học Luật Hà Nội chuduchlu@gmail.com Tóm tat Bài viết ban về những vấn dé chung của tác động tâm bp trong hoạt động diéu tra vụ an hình sự, như khải niệm tác động tam lý, tác động tâm lý trong hoạt động điều tra vụ án hình sự, đặc điểm và nguyên tắc thực hiện tác động tâm lý trong hoạt động diéu tra vụ án hình sự. Trên cơ sở phân tích quan điểm của một số tác giả trong và ngoài nước, tác giả bài viết đưa ra quan điểm của mình về tác động tâm lý và tác động tâm lý trong hoạt động diéu tra vụ án hình sự kèm theo những ví dụ cụ thể trong thực tiễn hoạt động diéu tra vụ án hình sự ở Việt Nam. Từ khóa: Hoạt động diéu tra vụ án hình sự, Tác động, Tác động tám lý, Tác động tâm lý trong diéu tra vụ án hình sự.
Đặt van đề Rang sáng ngày 17 thang 8 năm 2018, ở thành phố Hưng Yên xảy ra một vụ án nghiêm trọng: một người không rõ danh tính lẻn vào một gia đình trộm cắp, bị phát hiện, người đó đã dùng con dao bau mang theo đâm chết hai vợ chông gia chủ rồi bỏ tron. Cơ quan cảnh sát điều tra xác định Dinh Công Tr., sinh năm 1977, một người từng tốt nghiệp đại học luật, từng lam cán bộ tư pháp phường, nghiện Init, hiện không nghé nghiệp, đêm thường thang thang trộm cap, là nghỉ phạm. Qua giám định con dao bdu thu giữ tại nhà của Tr, phát hiện ADN của nạn nhân và ADN của Tr. Mặc dit ngoan cô nhưng qua đấu tranh, Tr cũng đã phải khai nhận hành vi cua mình.
Khi cán bộ điều tra bảo Tr. kí vào biên bản thì Tr. dé nghị cho y hút diéu thuốc và uống chén nước rồi y sẽ kí. Tuy nhiên sau khi uống nước, hút thuốc, Tr.
nhìn cán bộ điều tra cười và nói: “Em không ki đâu. Các anh muốn thì em nhận cho các anh vui thôi chứ chứng cứ có rõ rang gì đâu. Trên con dao nhà em có ADN của em là diéu bình thường, còn ADN của nạn nhân thì em không biết. Nhưng mấy hôm trước, trong tổ dân pho có cô, nhà em có mang con dao đó di làm cổ, bị thất lạc, mới tim thay lai thì các anh đến thu giữ và mang đi”.
Lúc đó, cán bộ diéu tra nhìn thang vào Tr. và nói: “Chung tôi nói cho anh biết, anh chưa đủ máu mặt dé giết người. Anh chỉ là kẻ ăn cắp vặt. Đêm khuya, anh lẻn vào nhà người ta trộm cắp, bị người ta phát hiện, người ta lao vào bắt giữ anh, anh hoảng hot rút dao đâm làm người ta chết, chứ anh chưa đủ tam dé giết người ”.
Nghe cán bộ diéu tra noi, TY. ngoi im mot choc rồi cam bút ki vào tờ khai. Trường hợp nêu trên là một ví dụ về tác động tâm lý trong hoạt động điều tra vụ án hình sự, nó cho thấy không những vai trò quan trọng mà cả sự phổ biến của tác động tâm lý trong hoạt động điều tra hình sự. Tuy vậy, về cơ sở lý luận của tác động tâm lý nói chung và tác động tâm lý trong hoạt động điều tra vụ án hình sự nói riêng, ví dụ hiểu thé nào là tác đông tâm lý, hình thức, nguyên tắc cần tuân thủ.vẫn còn những ý kiến khác nhau.
Từ đó dẫn đến việc thực hiện tác động tâm lý còn tùy tiện, vi phạm nguyên tắc tác động tâm lý, bức cung, ép cung, mớm cung. Khai niệm tác động tâm lý trong điều tra vụ án hình sự Khải niệm tác động Theo từ điển tiếng Việt thông dung của tác giả Nguyễn Như Y, Nguyễn Văn Khang và Phan Xuân Thành, tác động là “gây ra sự biến đổi nào đó cho sự vật được hành động hướng tới”!, Theo từ điển tâm lí học do A. Iarosevski chủ biên thì “Tác động, trong tâm lí học, là sự chuyên dịch có mục đích vận động hoặc thông tin từ thành viên này đến thành viên khác trong hành động tương hỗ. Tác động có thê trực tiếp hoặc gián tiếp.
Tác động trực tiếp, tiếp xúc, là trường hợp vận động hay thông tin mà nó mang theo được chuyên đến dưới dạng xung lực vận động, ví dụ như đụng chạm hay cú đánh. Tác động gián tiếp là trường hợp thông tin và xung lực được mã hóa trong đó được chuyền dịch bằng một hệ thống tín hiệu mang thông báo và định hướng hệ thống tiếp nhận ý và nghĩa của tín hiệu””. Với con người, phối hợp cùng hành động, giao tiếp là đòi hỏi tat yếu của cuộc sông và hoạt động, cho nên tác động là hiện tượng rất phô biến. Trong tác động, thông tin hay vận động được chuyền dịch từ người này đến người khác và sẽ gây ra thay đổi nào đó ở người tiếp nhận.
Tuy nhiên, theo tác giả bài viết, thuật ngữ tác động nên được hiểu rộng hơn, khái quát hơn, là sự ảnh hưởng không chỉ giữa con người hay giữa con người lên sự vật hiện tượng mà cả giữa các sự vật hiện tượng. Nói cách khác, tac động là sự anh hưởng, sự tương tác giữa các sự vật hiện tượng, trong đó có cả con người, và gây ra những thay đối cho sự vật hiện tượng tương tác với nhau. Trường hợp có con người thì con người có thé là chủ thé, khách thé hay đối tượng của sự tác động. 1 Nguyễn Như Ý, Nguyễn Văn Khang và Phan Xuân Thành (1996), Từ điển tiếng Việt thông dụng, NXB.G,larosevski (chủ biên, 1990), Từ điển tâm lí học, NXB.
Ấn phẩm chính trị, Moskva, tr. 2 Khải niệm tác động tâm ly Có nhiều loại tác động. Tác động tâm lý có nghĩa là đối tượng tác động hay địa chỉ của sự thay đổi ở người tiếp nhận là lĩnh tâm lí, tức tinh thần, tư tưởng, ý thức của khách thé tác động. Đó có thể là nhận thức, cảm xúc, ý chí, tính cách.
và đích cuối cùng thường là hành vi của người mà sự tác động hướng tới. Vi dụ, một lời khen kip thời và chính xác của người lãnh đạo làm nhân viên được khen cảm thay lanh dao quan tam đến mình, lãnh dao nhìn thay va đánh giá đúng nỗ lực của minh, từ đó nhân viên tích cực hon trong công việc. Theo Trương Công Am (2000), “tác động tâm lý là hoạt động tích cực và chủ động của con người, biểu thi phương thức tác động của cá nhân hay một bộ phận người khác trên phương diện tâm lý nhăm làm chuyên biến, hình thành hay xóa bỏ những đặc điểm nào đó trong đời sống tâm lý của họ?”. Dang Thanh Nga! (2019) cũng đồng ý với quan điểm này.
Có thé thấy, ở đây, tác gia Trương Công Am đã từ góc độ đào tạo nghề của mình để xem xét khái niệm tác động tâm lý, hiểu nó như một hoạt động có mục đích rõ ràng. Tuy nhiên, trên thực tế, tác động tâm lý do con người thực hiện có thé là hành động có chủ ý hoặc không. Tác động tâm lý cũng có thé do sự vật gây ra. Chang hạn, màu sơn tường của căn phòng, âm nhạc hay cảnh quan xung quanh cũng có thê gây ra tâm trạng nào đó ở chúng ta.
Tác động tâm ly cũng có thé hướng đến chính bản thân người thực hiện tác động. Những hành vi trong cuộc sống như tự rèn luyện tinh thần, tự động viên, tự tạo niềm tin. đều là những biện pháp mà người tác động tâm lý tự tác động đến tâm lý của chính mình. Trong cuốn sách “Bí mật tư duy triệu phú”, cuốn sách đã được dịch ra hàng chục thứ tiếng và bản được nhiệu triệu bản trên thế gidi, Ở cuối mỗi chương, tac giả T.
Iker déu yêu cầu người đọc tự thực hiện một hành động nào đó dé tự rèn luyện tư duy triệu phú. Như vậy, tác động tâm lí là sự gây ảnh hưởng của sự vật hiện tượng hay con người lên tâm ly của người khác hoặc của bản thân. Kết quả của sự gây ảnh hưởng này là những thay đổi về tâm lý (nhận thức, cảm xúc, ý chí, tính cách.) và thường dẫn đến những thay đổi về hành vi của khách thể tác động. Con đường gây ảnh hưởng đến tâm lý con người Có nhiều con đường dé gây ảnh hưởng đến tâm lý con người.
- Gây ảnh hưởng đến tâm lý thông qua tác động lên thể chất. Thê chất là nền tảng của tinh thần. Do đó tác động lên thé chất có thé dẫn đến những thay đổi về tâm lí và hành vi. 3 Trương Công Am (2000), Tác động tâm lý trong hoạt động điều tra hình sự, NXB.