NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH PHẠM MỸ THIÊN THANH TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ VĨ MÔ ĐẾN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ NGÀNH: 7340201 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. LƢU THU QUANG TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 i NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.
HỒ CHÍ MINH PHẠM MỸ THIÊN THANH TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ VĨ MÔ ĐẾN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ NGÀNH: 7340201 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. LƢU THU QUANG TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 ii i TÓM TẮT KHÓA LUẬN Trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triểm, thị trƣờng chứng khoán Việt Nam đã có những đóng góp nhất định vào sự phát triển của nền kinh tế và ngày càng khẳng định đƣợc các vai trò của mình. Tuy nhiên, thị trƣờng vẫn tiềm ẩn khá nhiều những biến động bất thƣờng và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Sự thăng trầm của thị trƣờng trong thời gian qua chịu ảnh hƣởng từ nhiều nhân tố khác nhau trong đó không thể loại trừ tác động của các nhân tố kinh tế vĩ mô. Do đó, việc đánh giá các nhân tố vĩ mô ảnh hƣởng đến thị trƣờng chứng khoán Việt Nam có vai trò quan trọng đối với Chính phủ cũng nhƣ là các nhà đầu tƣ. Bài luận văn này nhằm kiểm tra ảnh hƣởng của sự biến động nền kinh tế vĩ mô lên giá chứng khoán thông qua các nhân tố vĩ mô đƣợc chọn gồm tổng sản phẩm quốc nội, chỉ số giá tiêu dùng, tỷ giá hối đoái, lãi suất cơ bản, cung tiền theo quan điểm rộng, đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, giá vàng và giá dầu thô. Kết quả cho thấy tác động dƣơng của tổng sản phẩm quốc nội, đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, cung tiền đến giá cổ phiếu trong khi chỉ số giá tiêu dùng, tỷ giá, giá vàng thế giới, lãi suất cơ bản và giá dầu thô thế giới có mối quan hệ âm.
Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất các khuyến nghị cho việc điều hành kinh tế vĩ mô và hƣớng tới phát triển TTCK chuyên nghiệp. ii ABSTRACT Over the past 20 years of establishment and development, Vietnam's stock market has made certain contributions to the development of the economy and has increasingly affirmed its roles. However, the market still has a lot of potential for abnormal fluctuations and potential risks. The trend of the market in recent years have been influenced by many different factors, of which the impact of macroeconomic factors cannot be ruled out.
Therefore, the assessment of macro factors affecting Vietnam's stock market plays an important role for the Government as well as investors. This study aims to examine the effect of macroeconomic fluctuations on stock prices through selected macro factors including gross domestic product, consumer price index, exchange rate, interest rates, money supply, foreign direct investment, gold and crude oil prices. The results show a positive impact of gross domestic product, foreign direct investment, money supply on stock prices while consumer price index, exchange rate, gold price, interest rate and oil price has negative relationship. On the basis of research results, the author proposes recommendations for macroeconomic management and towards professional stock market development.
iii LỜI CAM ĐOAN Tác giả cam đoan danh dự về công trình khoa học của mình, cụ thể: Tác giả tên là : Phạm Mỹ Thiên Thanh Sinh viên Đại học Chất lƣợng cao HQ6-GE05 khoa Tài chính - Ngân hàng, trƣờng đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Mã số sinh viên: 050606180357 Cam đoan luận án: Tác động của các yếu tố vĩ mô đến thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Khóa luận này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận. Tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của mình! TPHCM, ngày tháng năm 2022 Tác giả Phạm Mỹ Thiên Thanh iii LỜI CÁM ƠN Lời đầu tiên, tác giả xin chân thành cảm ơn đến quý Thầy Cô trong Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo, Ban lãnh đạo Khoa Tài Chính – Trƣờng Đại học Ngân hàng TP.
Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện để tác giả có thể thực hiện và hoàn thành khóa luận này một cách thuận lợi, đúng theo tiến độ chƣơng trình đào tạo. Tác giả cũng xin gửi đến TS. Lƣu Thu Quang lời tri ân và cám ơn chân thành, ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn tác giả trong suốt khoảng thời gian thực hiện khóa luận tốt nghiệp. Thầy đã dành nhiều thời gian, công sức hƣớng dẫn, giúp đỡ và đƣa ra những nhận xét, góp ý kịp thời để tác giả kịp thời khắc phục những hạn chế của bản thân, có thể hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp.
Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình, những ngƣời thân và bạn bè. Chính tình yêu thƣơng và những góp ý, khích lệ mà mọi ngƣời dành cho tác giả đã giúp tác giả hoàn thành khóa luận này. TPHCM, ngày tháng năm 2022 Tác giả Phạm Mỹ Thiên Thanh iv MỤC LỤC TÓM TẮT KHÓA LUẬN. i LỜI CAM ĐOAN.
iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC HÌNH. x CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Câu hỏi nghiên cứu. Phạm vi và đối tƣợng nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.
Ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn của đề tài. 13 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ CÁC YẾU TỐ VĨ MÔ TÁC ĐỘNG ĐẾN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN. Cơ sở lý luận về thị trƣờng chứng khoán. Khái quát về thị trƣờng chứng khoán.
Sự hình thành và phát triển của thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về sự ảnh hƣởng của các nhân tố vĩ mô đến thị trƣờng chứng khoán. Tổng quan các nghiên cứu trƣớc đây. Kết luận rút ra từ các nghiên cứu thực nghiệm về sự ảnh hƣởng của các nhân tố vĩ mô đến thị trƣờng chứng khoán.
22 Kết luận chƣơng 2. 24 CHƢƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ VĨ MÔ ĐẾN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Mô hình nghiên cứu sự tác động của các yếu tố vĩ mô đến thị trƣờng chứng khoán Việt Nam và các giả thuyết nghiên cứu. Khung phân tích.
Mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Lý do lựa chọn mô hình nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu.
Phƣơng pháp nghiên cứu. 32 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 34 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ VĨ MÔ ĐẾN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Thống kê mô tả các biến.
Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu thời gian. Lựa chọn độ trễ tối ƣu. Kiểm định đồng liên kết. Mô hình vector hiệu chỉnh sai số VECM.
Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger. Kiểm định chuẩn đoán mô hình VECM. Tính ổn định của mô hình. Kiểm định tự tƣơng quan phần dƣ: Kiểm định Portmanteau.
45 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. 46 CHƢƠNG 5: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. Giải pháp vĩ mô. Giải pháp vi mô.
48 KẾT LUẬN CHƢƠNG 5. 53 KẾT LUẬN CHUNG. 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 58 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng Việt ACF Hàm tự tƣơng quan ADF AEG AIC Tiêu chuẩn thông tin Akaike CCQ Chứng chỉ quỹ DNNN Doanh nghiệp nhà nƣớc ECM Mô hình hiệu chỉnh sai số ETF Chứng chỉ quỹ đầu tƣ chỉ số GDP Tổng sản phẩm quốc nội HNX Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội HOSE Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh HQ Tiêu chuẩn thông tin Hannan-Quinn IPO Phát hành lần đầu ra công chúng NHNN Ngân hàng nhà nƣớc NHTM Ngân hàng thƣơng mại viii OLS Phƣơng pháp ƣớc lƣợng bình phƣơng nhỏ nhất SC Tiêu chuẩn thông tin Schwarz SGDCK Sở Giao dịch Chứng khoán SVAR Mô hình vector tự hồi quy dạng cấu trúc TPCP Trái phiếu chính phủ TPDN Trái phiếu doanh nghiệp TTCK Thị trƣờng chứng khoán TTGDCK Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TTLKCK Trung tâm Lƣu ký Chứng khoán UBCKNN Uỷ ban Chứng khoán Nhà nƣớc UPCOM Thị trƣờng đăng ký giao dịch chứng khoán công ty đại chúng chƣa niêm yết VAR Mô hình vector tự hồi quy VECM Mô hình vector hiệu chỉnh sai số WTO Tổ chức thƣơng mại thế giới ix DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1 Tổng hợp chiều hƣớng tác động kỳ vọng của các nhân tố vĩ mô .2 Thống kê đặc điểm và đơn vị của các biến .3 Thống kê mô tả mẫu .4 Kết quả kiểm định tính dừng .5 Kết quả lựa chọn độ trễ tối ƣu tại độ trễ tối đa là 4 .6 Kết quả lựa chọn độ trễ tối ƣu tại đỗ trễ tối đa là 8 .7 Kết quả lựa chọn độ trễ tối ƣu tại độ trễ tối đa là 12 .8 Kết quả kiểm định số vector đồng liên kết .9 Kết quả kiểm định Portmanteau.
45 x DANH MỤC HÌNH Hình 4.1 Chuỗi dữ liệu GDP có tính dừng.2 Kết quả kiểm định tính ổn địn của mô hình. 44 11 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1. Tính cấp thiết của đề tài Thị trƣờng chứng khoán (TTCK) là một bộ phận quan trọng của thị trƣờng tài chính, với chức năng huy động vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế, thị trƣờng chứng khoán trở thành một công cụ không thể thiếu trong đời sống kinh tế của những nƣớc theo cơ chế thị trƣờng, nhất là những nƣớc đang phát triển cần phải thu hút nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế quốc dân nhƣ Việt Nam. Ngày 11 07 1998 khi Chính phủ ban hành nghị định số 48 1998 NĐ-CP về chứng khoán và thị trƣờng chứng khoán, TTCK Việt Nam chính thức ra đời.
Đến năm 2000 thì chính thức đi vào hoạt động và thực hiện phiên giao dịch đầu tiên tại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. Trải qua hơn hai mƣơi năm hình thành và phát triển, mặc dù so với lịch sử phát triển thế giới đó là một thị trƣờng còn non trẻ, tuy nhiên thị trƣờng đã có những bƣớc phát triển vƣợt bậc về quy mô vốn hóa, số lƣợng công ty niêm yết và đã trở thành kênh huy động vốn cho nền kinh tế với giá trị hàng trăm tỷ đồng.