Khóa luận tốt nghiệp the influence of audit opinions on stock market prices empirical research in companies listed on the ho chi minh stock exchange

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp the influence of audit opinions on stock market prices empirical research in companies, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Ta Thi Thu Uyen
• Người hướng dẫn: Dr. Huynh Thi Ngoc Anh
• Trường học: Ho Chi Minh University of Banking
• Chuyên ngành: Accounting and Auditing
• Đề tài: The Influence Of Audit Opinions On Stock Market Prices - Empirical Research In Companies Listed On The Ho Chi Minh Stock Exchange
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• DECLARATION OF AUTHENTICITY
• ACKNOWLEDGEMENT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF FIGURES
• LIST OF TABLES
• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. THE NECESSITY OF THE REPORT
• 1.2. THE AIM OF THE THESIS
• 1.2.1. Overall objectives
• 1.2.2. Detail objectives
• 1.3. THE RESEARCH QUESTIONS
• 1.4. OBJECT AND SCOPE OF THE RESEARCH
• 1.5. METHODOLOGY
• 1.6. CONTRIBUTION OF THE THESIS
• 1.7. THE PROPOSED LAYOUT OF THE THESIS
• 1.7.1. Chapter 1: Introduction
• 1.7.2. Chapter 2: Overview of the research fields
• 1.7.3. Chapter 3: Conceptual framework
• 1.7.4. Chapter 4: Methodology
• 1.7.5. Chapter 5: Research results
• 1.7.6. Chapter 6: Conclusion, recommendations, limitations, and directions for further research
• 2. CHƯƠNG 2: OVERVIEW OF THE RESEARCH FIELDS
• 2.1. Foreign research
• 3. CHƯƠNG 3: CONCEPTUAL FRAMEWORK
• 3.1. THE THEORETICAL BASIS FOR AUDITING FINANCIAL STATEMENTS AND AUDIT OPINIONS
• 3.1.1. The concept and purpose of auditing financial statements
• 3.1.2. The types of audit opinions of financial statements
• 3.2. OVERVIEW OF THE SECURITIES MARKET
• 3.2.1. The conception of the Securities market
• 3.2.2. Asymmetric Information Theory
• 3.3. THEORY OF EVENT STUDY METHODOLOGY
• 4. CHƯƠNG 4: METHODOLOGY
• 4.1. THE METHODOLOGY AND RESEARCH IMPLEMENTATION PROCESS
• 4.2. Research implementation process
• 4.3. DATA ANALYSIS METHODS
• 4.3.1. Research hypothesis, sample selection, and research data collection
• 5. CHƯƠNG 5: RESEARCH RESULTS
• 5.1. DATA ANALYSIS AND RESEARCH FINDINGS
• 5.2. RELATIONSHIP BETWEEN TYPES OF AUDIT OPINION AND STOCK PRICE
• 5.2.1. Effect of the qualified audit opinion on stock prices
• 5.2.2. The effect of the unqualified audit opinion with the emphasis paragraph on the share price
• 6. CHƯƠNG 6: CONCLUSION AND RECOMMENDATIONS
• 6.1. Recommendations for listed companies
• 6.2. Recommendations to policy-making agencies
• 6.3. LIMITATIONS OF THE STUDY
• 6.4. FUTURE RESEARCH DIRECTIONS
• APPENDIX 1: NUMBER OF NEW INDIVIDUAL INVESTOR ACCOUNTS BY YEAR FROM 2016 TO 2021
• APPENDIX 2: THE LIST OF RESEARCH SAMPLES

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của ý kiến kiểm toán đến giá cổ phiếu

Tác động của ý kiến kiểm toán đến giá cổ phiếu trên sàn chứng khoán TP.HCM là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính. Các ý kiến kiểm toán không chỉ phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và các loại ý kiến kiểm toán khác nhau, từ đó đưa ra những hiểu biết sâu sắc về cách mà các nhà đầu tư phản ứng với thông tin này.

1.1. Ý nghĩa của ý kiến kiểm toán trong thị trường chứng khoán

Ý kiến kiểm toán đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư. Nó giúp họ đánh giá độ tin cậy của báo cáo tài chính và đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn. Theo Yu (2013), các nhà đầu tư thường dựa vào ý kiến kiểm toán để xác định rủi ro và tiềm năng lợi nhuận của cổ phiếu.

1.2. Tình hình thị trường chứng khoán TP.HCM hiện nay

Thị trường chứng khoán TP.HCM đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những thách thức về tính minh bạch và độ tin cậy của thông tin tài chính. Điều này làm nổi bật vai trò của kiểm toán trong việc đảm bảo thông tin chính xác cho các nhà đầu tư.

II. Vấn đề và thách thức trong việc đánh giá ý kiến kiểm toán

Mặc dù ý kiến kiểm toán có thể cung cấp thông tin quý giá, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong việc đánh giá tác động của nó đến giá cổ phiếu. Các nhà đầu tư thường gặp khó khăn trong việc phân tích và hiểu rõ các loại ý kiến kiểm toán khác nhau, đặc biệt là các ý kiến có điều kiện hoặc nhấn mạnh. Nghiên cứu này sẽ làm rõ những thách thức này.

2.1. Khó khăn trong việc phân tích ý kiến kiểm toán

Nhiều nhà đầu tư không có đủ kiến thức để phân tích các ý kiến kiểm toán một cách chính xác. Điều này dẫn đến việc họ có thể bỏ lỡ thông tin quan trọng hoặc hiểu sai về tình hình tài chính của doanh nghiệp.

2.2. Tác động của thông tin không đầy đủ đến quyết định đầu tư

Thông tin không đầy đủ hoặc không chính xác từ các báo cáo tài chính có thể dẫn đến quyết định đầu tư sai lầm. Các nhà đầu tư cần phải nhận thức rõ về rủi ro này để bảo vệ lợi ích của mình.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của ý kiến kiểm toán

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá tác động của các loại ý kiến kiểm toán đến giá cổ phiếu. Dữ liệu sẽ được thu thập từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán TP.HCM trong giai đoạn từ 2018 đến 2021. Phương pháp này sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa ý kiến kiểm toán và biến động giá cổ phiếu.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính và ý kiến kiểm toán của các công ty niêm yết. Thời gian nghiên cứu sẽ bao gồm 107 ngày trước và sau khi công bố báo cáo kiểm toán.

3.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu sẽ được phân tích bằng phần mềm SPSS để xác định mối quan hệ giữa các biến. Kiểm định T-test sẽ được sử dụng để kiểm tra sự khác biệt giữa các loại ý kiến kiểm toán và biến động giá cổ phiếu.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của ý kiến kiểm toán

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các loại ý kiến kiểm toán có ảnh hưởng nhất định đến giá cổ phiếu trong ngắn hạn. Tuy nhiên, tác động này không phải lúc nào cũng rõ ràng và có thể thay đổi tùy thuộc vào bối cảnh thị trường. Nghiên cứu sẽ trình bày chi tiết về các phát hiện này.

4.1. Tác động của ý kiến kiểm toán có điều kiện

Các ý kiến kiểm toán có điều kiện thường dẫn đến sự giảm giá cổ phiếu trong ngắn hạn. Điều này cho thấy rằng nhà đầu tư có xu hướng phản ứng tiêu cực với thông tin không chắc chắn từ các báo cáo tài chính.

4.2. Tác động của ý kiến kiểm toán không có điều kiện

Ngược lại, các ý kiến kiểm toán không có điều kiện thường không có tác động đáng kể đến giá cổ phiếu. Điều này cho thấy rằng nhà đầu tư có thể cảm thấy an tâm hơn khi nhận được thông tin tích cực từ các báo cáo tài chính.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng ý kiến kiểm toán có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu nhưng không phải lúc nào cũng rõ ràng. Tương lai của nghiên cứu có thể tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố khác ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Các nhà nghiên cứu cũng có thể xem xét các thị trường khác để so sánh và rút ra những bài học kinh nghiệm.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính cho thấy rằng ý kiến kiểm toán có điều kiện có tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu, trong khi các ý kiến không có điều kiện không có tác động rõ ràng.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai nên xem xét các yếu tố khác như tâm lý nhà đầu tư và bối cảnh kinh tế để hiểu rõ hơn về tác động của ý kiến kiểm toán đến giá cổ phiếu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Báo cáo tài chính (BCTC) là sản phẩm cốt lõi phản ánh thực trạng tài chính, tình hình hoạt động và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Đây là kênh thông tin phục vụ 5 nhóm đối tượng sử dụng theo Yu (2013), bao gồm: nhà đầu tư, chính phủ, người lao động, khách hàng và công chúng. Tuy nhiên, trong thực tế luôn tồn tại khoảng cách kỳ vọng (expectation gap) và sự bất cân xứng thông tin giữa ban điều hành doanh nghiệp với các đối tượng sử dụng BCTC. Kiểm toán độc lập ra đời nhằm xác nhận tính trung thực, hợp lý của các thông tin tài chính, bảo vệ sự ổn định và minh bạch của nền kinh tế. Ý kiến kiểm toán đưa ra trên báo cáo kiểm toán là thông điệp mang tính độc lập, khách quan của kiểm toán viên về mức độ tuân thủ khuôn khổ kế toán áp dụng và chất lượng quản trị tài chính của đơn vị.

Tại thị trường chứng khoán Việt Nam, việc kiểm toán BCTC đối với các doanh nghiệp niêm yết là yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật. Giai đoạn 2018–2021 ghi nhận sự biến động mạnh mẽ của thị trường chứng khoán, đặc biệt là sự gia tăng đột biến của số lượng nhà đầu tư cá nhân (theo Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam - VSD, số lượng tài khoản mở mới tăng từ 141.561 tài khoản năm 2016, 205.968 tài khoản năm 2017 lên đến 1.534.363 tài khoản vào năm 2021). Bối cảnh đại dịch Covid-19 thúc đẩy nhiều đối tượng nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường, dẫn đến sự cần thiết phải đánh giá lại mức độ tác động của thông tin kiểm toán đến quyết định giao dịch và giá cổ phiếu.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Mục tiêu tổng quát: Xác định tác động của các loại ý kiến kiểm toán đối với sự biến động giá cổ phiếu của các công ty niêm yết.
2. Mục tiêu cụ thể: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về phản ứng của giá cổ phiếu và hành vi ra quyết định của nhà đầu tư tại Việt Nam trước các ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần có đoạn nhấn mạnh/vấn đề khác và ý kiến kiểm toán ngoại trừ.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Giá cổ phiếu biến động như thế nào khi doanh nghiệp nhận ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần có đoạn nhấn mạnh hoặc vấn đề khác?
2. Giá cổ phiếu biến động như thế nào khi doanh nghiệp nhận ý kiến kiểm toán ngoại trừ?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Ý kiến kiểm toán trên báo cáo kiểm toán BCTC và biến động giá cổ phiếu tương ứng.
• Phạm vi không gian: Các công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 4 năm từ 2018 đến 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế học tài chính và hệ thống chuẩn mực kiểm toán hiện hành:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Khởi xướng bởi Jensen và Meckling, giải thích xung đột lợi ích giữa chủ sở hữu (cổ đông) và người đại diện (ban quản lý). Việc thuê bên thứ ba độc lập kiểm toán BCTC là cơ chế giám sát nhằm giảm thiểu chi phí đại diện và ngăn ngừa hành vi bóp méo thông tin tài chính.
• Lý thuyết bất cân xứng thông tin (Asymmetric Information Theory): Được phát triển bởi Akerlof, Spence và Stiglitz (Nobel Kinh tế năm 2001). Báo cáo kiểm toán đóng vai trò là công cụ xác thực thông tin, giúp giảm thiểu rủi ro lựa chọn nghịch và định giá sai lệch trên thị trường chứng khoán.
• Khung pháp lý và chuẩn mực nghề nghiệp: Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14; Thông tư 155/2015/TT-BTC về công bố thông tin (Điều 5, Điều 8); Hệ thống 37 Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VSA) ban hành kèm theo Thông tư của Bộ Tài chính ngày 06/12/2012 (hiệu lực từ 01/01/2014), trọng tâm gồm VSA 200, VSA 700 (ý kiến chấp nhận toàn phần), VSA 705 (ý kiến kiểm toán không phải là ý kiến chấp nhận toàn phần: ngoại trừ, trái ngược, từ chối) và VSA 706 (đoạn nhấn mạnh và vấn đề khác).

Phương pháp nghiên cứu: Khóa luận áp dụng phương pháp nghiên cứu sự kiện (Event Study Methodology) kết hợp mô hình thị trường (Market Model) theo MacKinlay (1997) và Brown & Warner (1985):

• Tỷ suất sinh lợi thực tế của cổ phiếu ($R_{i,t}$): $$R_{i,t} = \frac{P_{i,t} - P_{i,t-1}}{P_{i,t-1}}$$
• Tỷ suất sinh lợi của danh mục thị trường ($R_{m,t}$): $$R_{m,t} = \frac{\text{VN-Index}t - \text{VN-Index}{t-1}}{\text{VN-Index}_{t-1}}$$
• Mô hình ước lượng tỷ suất sinh lợi kỳ vọng ($E(R_{i,t})$): $$E(R_{i,t}) = \hat{\alpha}_i + \hat{\beta}i R{m,t}$$ (Trong đó, hệ số $\alpha_i$ và $\beta_i$ được tính bằng hồi quy OLS trên chuỗi dữ liệu cửa sổ ước lượng).
• Tỷ suất sinh lợi bất thường ($AR_{i,t}$): $$AR_{i,t} = R_{i,t} - E(R_{i,t})$$
• Tỷ suất sinh lợi bất thường trung bình ($AAR_t$) và tỷ suất sinh lợi bất thường tích lũy trung bình ($CAAR$): $$AAR_t = \frac{1}{n} \sum_{i=1}^n AR_{i,t}$$ $$CAAR(t_1, t_2) = \sum_{t=t_1}^{t_2} AAR_t$$

Quy trình thời gian nghiên cứu sự kiện:

• Cửa sổ ước lượng (Estimation Window): 100 ngày giao dịch ($T = -107$ đến $T = -8$).
• Cửa sổ sự kiện (Event Window): 15 ngày giao dịch ($T = -7$ đến $T = +7$, bao gồm ngày sự kiện $T = 0$).
• Ngày sự kiện ($T = 0$): Ngày BCTC kiểm toán được công bố chính thức trên cổng thông tin của HOSE / Vietstock.

Thu thập và xử lý dữ liệu: Dữ liệu ý kiến kiểm toán, ngày công bố BCTC, giá đóng cửa cổ phiếu và chỉ số VN-Index được thu thập từ nguồn dữ liệu Vietstock và HOSE. Dữ liệu được tính toán ban đầu bằng bảng tính Microsoft Excel, sau đó xử lý kiểm định thống kê T-test tham số mẫu đơn (độ tin cậy 95%) qua phần mềm SPSS và Stata.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu (Introduction)

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của ý kiến kiểm toán trong việc giảm thiểu bất cân xứng thông tin trên thị trường chứng khoán. Chương này xác định rõ mục tiêu nghiên cứu tổng quát, mục tiêu cụ thể, 2 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (ý kiến kiểm toán và giá cổ phiếu), phạm vi nghiên cứu (các công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE giai đoạn 2018–2021), cùng đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn của khóa luận.

Chương 2: Tổng quan các lĩnh vực nghiên cứu (Overview of the research fields)

Chương 2 tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước:

• Nghiên cứu quốc tế: Gul (1990, Úc) kiểm định ANOVA cho thấy ý kiến ngoại trừ tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu; Bessel và cộng sự (2003, Úc) nhận thấy đoạn nhấn mạnh không làm tăng nhận thức rủi ro của người dùng; nghiên cứu tại Bắc Macedonia (2021) chỉ ra tác động không có ý nghĩa thống kê; Al-Thuneibat và cộng sự (2008, Jordan) và Moradi và cộng sự (2011, Iran) đều kết luận ý kiến ngoại trừ không có nội dung thông tin; Galloppo (2015, Ý) phát hiện ý kiến ngoại trừ tác động tiêu cực còn chấp nhận toàn phần tác động tích cực; Pieris & Kawshalya (2021, Sri Lanka) ghi nhận tác động tức thì của ý kiến ngoại trừ nhưng đoạn nhấn mạnh không có ý nghĩa; Arifuddin (2017) và Yuyanti và cộng sự (2020) nghiên cứu tại Indonesia về độ trễ công bố báo cáo kiểm toán (Audit Report Lag).
• Nghiên cứu tại Việt Nam: Bùi Thị Năm (2017) khảo sát 118 báo cáo kiểm toán của 58 công ty trên HOSE (2012–2016) với cửa sổ 11 ngày $[-5; +5]$ và kết luận tác động không đáng kể; Lê Thị Mai Anh (2018) khảo sát 276 mẫu năm 2015 cho thấy ý kiến kiểm toán và loại công ty kiểm toán (Big 4 vs. Non-Big 4) không làm thay đổi giá cổ phiếu; Nguyễn Thị Thương (2015) nghiên cứu chính sách cổ tức tác động đến giá cổ phiếu trên HOSE (2007–2013).
• Khoảng trống nghiên cứu: Phần lớn nghiên cứu trước đây tại Việt Nam sử dụng dữ liệu trước năm 2018, chưa phản ánh giai đoạn bùng nổ nhà đầu tư cá nhân mở mới từ năm 2018 đến 2021.

Chương 3: Khung khái niệm và cơ sở lý thuyết (Conceptual framework)

Chương này hệ thống hóa các định nghĩa theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA 200, 700, 705, 706), phân định các loại ý kiến kiểm toán: ý kiến chấp nhận toàn phần (Unmodified opinion), ý kiến ngoại trừ (Qualified opinion), ý kiến trái ngược (Adverse opinion), từ chối đưa ra ý kiến (Disclaimer of opinion), cùng việc bổ sung đoạn "Vấn đề cần nhấn mạnh" (Emphasis of Matter) và "Vấn đề khác" (Other Matter). Chương 3 cũng làm rõ khái niệm thị trường chứng khoán, cổ phiếu phổ thông theo Luật Chứng khoán 2019, phân tích chi tiết Lý thuyết đại diện, Lý thuyết bất cân xứng thông tin và cơ sở toán học của Phương pháp nghiên cứu sự kiện.

Chương 4: Phương pháp nghiên cứu và quy trình thực hiện (Methodology)

Chương 4 xây dựng 2 giả thuyết nghiên cứu chính:

• H1: Ý kiến kiểm toán ngoại trừ có tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết tại Việt Nam.
• H2: Ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần có đoạn nhấn mạnh có tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết tại Việt Nam.

Quy trình chọn mẫu từ tổng thể 400 công ty niêm yết trên HOSE (tính đến 01/08/2022):

1. Loại bỏ 37 công ty thuộc khối tài chính, ngân hàng, bảo hiểm do có quy định và tỷ số tài chính đặc thù.
2. Loại bỏ 294 công ty chỉ nhận ý kiến chấp nhận toàn phần chuẩn (không chứa đoạn ngoại trừ hoặc đoạn nhấn mạnh về tính hoạt động liên tục, bất ổn tài chính).
3. Thu thập dữ liệu từ 69 công ty với 104 BCTC.
4. Loại bỏ các quan sát không có niên độ tài chính kết thúc ngày 31/12 (1 trường hợp), thiếu dữ liệu giá cổ phiếu (6 trường hợp), không có BCTC năm (1 trường hợp).
5. Mẫu chính thức gồm 66 công ty với 96 báo cáo kiểm toán (49 báo cáo ngoại trừ và 47 báo cáo chấp nhận toàn phần có đoạn nhấn mạnh).

Chương 5: Kết quả nghiên cứu và thảo luận (Research results)

Chương 5 trình bày kết quả phân tích định lượng:

• Bảng mô tả mẫu theo năm (2018: 17 mẫu; 2019: 24 mẫu; 2020: 18 mẫu; 2021: 37 mẫu).
• Danh mục chi tiết 96 sự kiện kèm mã chứng khoán (Ticker) và ngày công bố cụ thể (từ năm 2018 đến 2021).
• Bảng tổng hợp các hệ số chặn ($\alpha$) và hệ số góc ($\beta$) của mô hình thị trường OLS cho từng cổ phiếu quan sát trong mẫu.
• Kết quả tính toán tỷ suất sinh lợi bất thường trung bình ($AAR$) và tỷ suất sinh lợi bất thường tích lũy trung bình ($CAAR$) trong cửa sổ sự kiện $[-7; +7]$.
• Kết quả kiểm định T-test cho thấy cả ý kiến kiểm toán ngoại trừ và ý kiến chấp nhận toàn phần có đoạn nhấn mạnh đều có xu hướng tác động âm nhẹ đến giá cổ phiếu trong một số ngày ngắn hạn, tuy nhiên giá trị kiểm định không đạt mức ý nghĩa thống kê ($p > 0,05$). Không thể bác bỏ giả thuyết $H_0$.

Năm	Tổng số quan sát	Ý kiến ngoại trừ (QUA)	Ý kiến chấp nhận toàn phần có nhấn mạnh (UQU)
2018	17	13	4
2019	24	14	10
2020	18	14	4
2021	37	8	29
Tổng cộng	96	49 (51,04%)	47 (48,96%)

Chương 6: Kết luận và kiến nghị (Conclusion and recommendations)

Chương 6 tổng kết toàn bộ các phát hiện nghiên cứu, đưa ra các hàm ý quản trị cho doanh nghiệp niêm yết, đề xuất kiến nghị cho các cơ quan hoạch định chính sách nhằm nâng cao hiệu quả minh bạch thông tin, đồng thời trình bày các giới hạn của đề tài và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính:

• Thống kê mô tả cho thấy trong giai đoạn 2018–2021 trên sàn HOSE, các BCTC nhận ý kiến kiểm toán không phải chấp nhận toàn phần hoặc có đoạn nhấn mạnh chiếm tỷ lệ rất nhỏ (khoảng 1% đến 8,54% đối với ý kiến có đoạn nhấn mạnh; và khoảng 2,20% đến 4,40% đối với ý kiến ngoại trừ trong tổng số báo cáo phát hành hàng năm).
• Kiểm định T-test đối với $AAR$ từng ngày và $CAAR$ trong toàn bộ cửa sổ sự kiện $[-7; +7]$ chỉ ra rằng: cả hai loại ý kiến kiểm toán (ngoại trừ và chấp nhận toàn phần có đoạn nhấn mạnh) tuy có tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu trong ngắn hạn nhưng tác động này không có ý nghĩa thống kê.
• Điều này đồng nghĩa với việc các ý kiến kiểm toán bị điều chỉnh hoặc có đoạn nhấn mạnh chưa hàm chứa giá trị nội dung thông tin (information content) đủ lớn để làm thay đổi đáng kể hành vi định giá của thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2018–2021.

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt học thuật/lý thuyết: Khóa luận kiểm chứng tính ứng dụng của Lý thuyết bất cân xứng thông tin và Giả thuyết thị trường hiệu quả thông qua phương pháp nghiên cứu sự kiện trong bối cảnh thị trường chứng khoán mới nổi tại Việt Nam.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh thực nghiệm cập nhật trong giai đoạn 2018–2021, giai đoạn thị trường có sự tham gia ồ ạt của nhà đầu tư cá nhân mới (F0). Kết quả phản ánh thực trạng nhận thức của nhà đầu tư đại chúng đối với báo cáo kiểm toán còn hạn chế, chưa khai thác sâu các cảnh báo kỹ thuật từ kiểm toán viên.

Khuyến nghị và giải pháp đề xuất:

• Đối với các công ty niêm yết: Cần chủ động cải thiện tính minh bạch, tuân thủ chuẩn mực kế toán để giảm thiểu các điểm ngoại trừ hoặc các lưu ý về tính hoạt động liên tục; công bố thông tin giải trình kịp thời nhằm ổn định tâm lý nhà đầu tư.
• Đối với các cơ quan quản lý chính sách (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán): Tăng cường các biện pháp giám sát việc công bố thông tin BCTC kiểm toán; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức tài chính - kế toán nhằm nâng cao năng lực phân tích báo cáo kiểm toán cho nhà đầu tư cá nhân trên thị trường.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Mẫu nghiên cứu dừng lại ở 96 báo cáo kiểm toán của 66 công ty do đã loại trừ các định chế tài chính và các công ty chỉ nhận ý kiến chấp nhận toàn phần chuẩn.
• Nghiên cứu chỉ tập trung vào sàn HOSE, chưa bao quát sàn HNX và UPCoM.
• Khóa luận chưa phân tích riêng rẽ các trường hợp ý kiến kiểm toán trái ngược (Adverse) hoặc từ chối đưa ra ý kiến (Disclaimer) do các dạng ý kiến này rất hiếm khi phát sinh trong thực tế niêm yết.
• Cửa sổ sự kiện giới hạn trong phạm vi ngắn 15 ngày ($[-7; +7]$).

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi không gian sang Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và sàn UPCoM nhằm tăng số lượng quan sát.
• Kéo dài chuỗi thời gian nghiên cứu và phân tách chi tiết từng lý do dẫn đến ý kiến kiểm toán ngoại trừ (do sai sót trọng yếu hay do giới hạn phạm vi kiểm toán) hoặc các nội dung cụ thể trong đoạn nhấn mạnh.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng đang thực hiện các đề tài nghiên cứu định lượng về chất lượng thông tin tài chính và phản ứng của thị trường vốn.
• Người làm nghiên cứu cần tham khảo quy trình triển khai phương pháp nghiên cứu sự kiện (Event Study) chuẩn tắc: từ bước xác định ngày sự kiện ($T=0$), thiết lập cửa sổ ước lượng 100 ngày, chạy mô hình thị trường OLS đến kiểm định thống kê tham số T-test trên dữ liệu giao dịch thực tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu tác động của những loại ý kiến kiểm toán cụ thể nào?
Khóa luận tập trung kiểm định 2 loại ý kiến kiểm toán chính: (1) Ý kiến kiểm toán ngoại trừ (Qualified audit opinion) và (2) Ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần có bổ sung đoạn nhấn mạnh (Unqualified audit opinion with emphasis on matter paragraph) liên quan đến tính hoạt động liên tục hoặc tình trạng bất ổn tài chính.

2. Quy mô mẫu nghiên cứu cuối cùng được chọn lọc như thế nào?
Từ tổng thể 400 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE, sau khi loại trừ 37 công ty thuộc ngành tài chính, ngân hàng, bảo hiểm; loại 294 công ty không có ý kiến ngoại trừ hoặc nhấn mạnh; và loại bỏ 8 trường hợp bị lỗi niên độ/thiếu dữ liệu, mẫu nghiên cứu cuối cùng bao gồm 96 báo cáo kiểm toán của 66 công ty trong giai đoạn 2018–2021 (gồm 49 báo cáo có ý kiến ngoại trừ và 47 báo cáo có ý kiến chấp nhận toàn phần kèm đoạn nhấn mạnh).

3. Phương pháp nghiên cứu sự kiện trong khóa luận được thiết lập với khung thời gian nào?
Khóa luận sử dụng cửa sổ ước lượng (Estimation window) gồm 100 ngày giao dịch (từ $T = -107$ đến $T = -8$) để tính các hệ số hồi quy $\alpha$ và $\beta$ theo mô hình thị trường, và cửa sổ sự kiện (Event window) gồm 15 ngày giao dịch (từ $T = -7$ đến $T = +7$, với $T = 0$ là ngày công bố BCTC kiểm toán trên website HOSE/Vietstock).

4. Kết luận thực nghiệm chính của đề tài là gì?
Kết quả phân tích cho thấy cả ý kiến kiểm toán ngoại trừ và ý kiến chấp nhận toàn phần có đoạn nhấn mạnh đều có xu hướng tác động âm đến giá cổ phiếu trong ngắn hạn, nhưng tác động này không có ý nghĩa thống kê ($p > 0,05$). Như vậy, các loại ý kiến kiểm toán này chưa mang giá trị thông tin đáng kể đối với các nhà đầu tư trên sàn HOSE giai đoạn 2018–2021.

5. Tại sao khóa luận không đưa ý kiến kiểm toán trái ngược và từ chối đưa ra ý kiến vào mô hình kiểm định?
Theo tác giả giải thích trong cơ sở lý thuyết và phương pháp, các trường hợp nhận ý kiến trái ngược (Adverse) hoặc từ chối đưa ra ý kiến (Disclaimer) là những tình huống vô cùng hiếm gặp trên thị trường niêm yết, đồng thời BCTC nhận các ý kiến này thường bị coi là không đáng tin cậy hoàn toàn nên không đủ quy mô mẫu để đưa vào phân tích thống kê.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Tạ Thị Thu Uyên đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm toán BCTC, lý thuyết đại diện, lý thuyết bất cân xứng thông tin và phương pháp nghiên cứu sự kiện. Thông qua việc phân tích thực nghiệm 96 báo cáo kiểm toán của 66 công ty niêm yết trên HOSE giai đoạn 2018–2021, nghiên cứu chứng minh rằng ý kiến ngoại trừ và ý kiến có đoạn nhấn mạnh chưa tạo ra biến động tỷ suất sinh lợi bất thường có ý nghĩa thống kê trên thị trường. Công trình cung cấp bức tranh thực tế về mức độ phản ứng của thị trường chứng khoán Việt Nam trước thông tin kiểm toán, đồng thời đưa ra các khuyến nghị thiết thực cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THE STATE BANK OF VIETNAM MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH UNIVERSITY OF BANKING TA THI THU UYEN THE INFLUENCE OF AUDIT OPINIONS ON STOCK MARKET PRICES - EMPIRICAL RESEARCH IN COMPANIES LISTED ON THE HO CHI MINH STOCK EXCHANGE GRADUATION THESIS MAJOR: ACCOUNTING AND AUDITING CODE: 7340301 SUPERVISOR: DR. HUYNH THI NGOC ANH HO CHI MINH CITY – 2022 THE STATE BANK OF VIETNAM MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH UNIVERSITY OF BANKING TA THI THU UYEN STUDENT CODE: 050606180440 HQ6-GE01 THE INFLUENCE OF AUDIT OPINIONS ON STOCK MARKET PRICES - EMPIRICAL RESEARCH IN COMPANIES LISTED ON THE HO CHI MINH STOCK EXCHANGE GRADUATION THESIS MAJOR: ACCOUNTING AND AUDITING CODE: 7340301 SUPERVISOR: DR. HUYNH THI NGOC ANH HO CHI MINH CITY – 2022 ABSTRACT Financial Statements are an essential information channel for investors to help them analyze, evaluate, and make investment decisions. However, there is a gap between the expectations of business managers and users of financial statements about the truthfulness and reliability of financial statements.

Therefore, information asymmetry determines investors to call for auditors' services. Through the audit reports, the auditors offer a professional, objective, and independent opinion regarding the presentation in financial statements of the true and fair view of the most significant aspects of the financial position and performance, in accordance with the accounting framework. This study investigates the effect of the audit reports containing qualifications or an emphasis on matter paragraph related to going concern uncertainty or financial distress on stock market prices in the Ho Chi Minh Stock market. In particular, abnormal returns are analyzed around the publication date of this audit report.

The event study methodology, focusing on a short event window, was used to determine whether there was an immediate market reaction to the audit report announcement. A market-based study was conducted on the qualified and unqualified opinions, emphasising paraphrasing the shareholding companies listed on the Ho Chi Minh Stock market during 2018 - 2021. The study's conclusions showed that two types of opinions negatively affect stock prices in short periods, but this effect is not significant. In other words, there is no information content in qualified and unqualified with an emphasis on matter paragraph in the HoChiMinh stock exchange.

DECLARATION OF AUTHENTICITY I declare that this is my independent thesis. The data used in the thesis are of clear origin and published following the law. The research results in the thesis are my research and analysis, honestly, objectively, and by following the reality of Vietnam. These results have not been published in any previous papers.

Ho Chi Minh City, November 2022 The Author Ta Thi Thu Uyen ACKNOWLEDGEMENT Firstly, I would like to send my profound gratitude to all the lecturers at Banking university, in the Office of Academic Affairs, and especially to the Accounting and Auditing Department lectures while studying for a bachelor's degree at the Ho Chi Minh University of Banking Secondly, I would like to express my sincerest and most profound thankfulness to Dr. Huynh Thi Ngoc Anh for her guidance and patience in giving me valuable recommendations during my study period. I am happy and fortunate to carry out this study under her supervisor. Lastly, I would like to thank my family for their support during my study and life.

Without encouragement and sacrifice, I would not have finished this thesis, so I express my special love and gratitude to them. In the implementation process, mistakes are inevitable despite consulting, exchanging, and absorbing suggestions from teachers and friends. With the effort to improve more and more, I look forward to receiving valuable advice from teachers and friends. Warmest regards Ta Thi Thu Uyen TABLE OF CONTENTS ABSTRACT.

DECLARATION OF AUTHENTICITY. TABLE OF CONTENTS. LIST OF ABBREVIATIONS. LIST OF FIGURES.

LIST OF TABLES .1 THE NECESSITY OF THE REPORT .2 THE AIM OF THE THESIS .3 THE RESEARCH QUESTIONS .4 OBJECT AND SCOPE OF THE RESEARCH .6 CONTRIBUTION OF THE THESIS.7 THE PROPOSED LAYOUT OF THE THESIS. 4 CHAPTER 2: OVERVIEW OF THE RESEARCH FIELDS. 12 CHAPTER 3: CONCEPTUAL FRAMEWORK .1 THE THEORETICAL BASIS FOR AUDITING FINANCIAL STATEMENTS AND AUDIT OPINIONS .1 The concept and purpose of auditing financial statements .2 The types of audit opinions of financial statements .2 OVERVIEW OF THE SECURITIES MARKET .1 The conception of the Securities market .2 Asymmetric Information Theory .4 THEORY OF EVENT STUDY METHODOLOGY .1 THE METHODOLOGY AND RESEARCH IMPLEMENTATION PROCESS .2 Research implementation process .2 DATA ANALYSIS METHODS .1 Research hypothesis, sample selection, and research data collection. 33 CHAPTER 5: RESEARCH RESULTS.1 DATA ANALYSIS AND RESEARCH FINDINGS .2 RELATIONSHIP BETWEEN TYPES OF AUDIT OPINION AND STOCK PRICE .1 Effect of the qualified audit opinion on stock prices .2 The effect of the unqualified audit opinion with the emphasis paragraph on the share price .50 CHAPTER 6: CONCLUSION AND RECOMMENDATIONS.1 Recommendations for listed companies.2 Recommendations to policy-making agencies.3 LIMITATIONS OF THE STUDY.4 FUTURE RESEARCH DIRECTIONS.

60 APPENDIX 1: NUMBER OF NEW INDIVIDUAL INVESTOR ACCOUNTS BY YEAR FROM 2016 TO 2021. 60 APPENDIX 2: THE LIST OF RESEARCH SAMPLES.60 LIST OF ABBREVIATIONS FS Financial Statement ISA International Auditing Standards HNX Hanoi Stock Exchange HOSE Ho Chi Minh Stock Exchange SEC Securities And Exchange Commission VSA Vietnamese Standard Auditing VSD Vietnam Securities Depository LIST OF FIGURES Figure 4.1: Event timeline of the study. 32 LIST OF TABLES Table 5.2: Summary of events and event dates during the study period.3: Summarize the alpha, and beta coefficients of each stock in the research period.4: The results of calculating average abnormal return.5: The average abnormal return summary table in the event window for the qualified audit opinion.6: T-test results for average abnormal return day by day in the event window for the qualified opinion.7: CAAR in the event window for the qualified opinion.8: T-test results for CAAR of all companies in the total event window for qualified opinion.9: T-test results for CAAR pairs of symmetric dates around event dates for qualified opinions.10: Average abnormal return summary table in event window for unqualified opinion with emphasis paragraph.11: T-test results for average abnormal return day by day in the event window for the unqualified opinion.12: CAAR in the event window for unqualified audit opinions with emphasis paragraph.13: T-test results for CAAR of all companies in the total event window for unqualified audit opinions with emphasis paragraph.14: T-test results for CAAR pairs of symmetrical dates around event dates for unqualified opinion with emphasis paragraph.1 The necessity of the report Financial statements are an essential product of every business, reflecting financial information, financial position, and business performance. Financial Statements are an important information channel to help investors analyze, evaluate, and make investment decisions.

Yu (2013) identified five groups of users of the information from financial statements, including investors, governments, employees, customers, and the public. However, there is a gap between the expectations of business managers and users of financial statements about the truthfulness and reliability of financial statements. To gap was bridged, an independent audit was established to assure external users of the reliability of the information presented in the financial statements. Currently, independent audit activities play an essential role in the market economy.

Independent audit activities, including audits of financial statements, are considered a tool to provide necessary, objective, honest, and valuable information for the decision-making of information users. Financial reporting information, especially the audit opinion in independent audit activities, helps protect the economy's sustainability and stability. Therefore, the audit opinion can be understood as the independent Auditor's statement in the audit report about the client's financial position through the Auditor's results. The groups using information from the audit report will base on the Auditor's audit opinion in making decisions.

Thus, the audit opinion issued by the Auditor in the audit report indicates whether the organization follows accounting standards and is interested in financial management. Still, it is also an essential factor in preventing fraudulent activities. The stock market is an integral part of the capital market, an investment channel that attracts many individuals and organizations to participate. Auditing financial statements with companies listed on the stock exchange are mandatory in most 2 countries worldwide, including Vietnam.

Therefore, financial statements influence investors' decisions in the stock market and affect the stock market price. In the results, the author chose the topic: "The influence of audit opinions on stock market prices - Empirical research in companies listed on the Ho Chi Minh Stock Exchange" as my graduate thesis research topic.2 The aim of the thesis 1.1 Overall objectives The study's overall objective is to identify the influence of the type of audit opinion on stock price changes.2 Detail objectives Provide empirical evidence and the impact of specific audit opinions, including the unqualified opinions with the emphasis and "other matters" paragraphs and the qualified opinions on stock prices and reactions to economic making-decision investors in Vietnam.3 The research questions Firstly, how does the stock price change for the audit opinion that is the unqualified opinion with the emphasis and "other matters" paragraphs? Secondly, how does the share price change for the audit opinion that is the qualified opinion? 1.4 Object and scope of the research The object of the study is the audit opinion on the audit reports of companies listed on the Ho Chi Minh Stock Exchange (HOSE) and the stock price volatility of these companies. 3 The scope of the research is companies listed on the Ho Chi Minh Stock Exchange (HOSE) for four years, from 2018 to 2021, and currently trading.5 Methodology To achieve the research objectives of the topic and respond to the questions posed, the research uses mainly quantitative methods. The study also uses analytical and synthesis techniques.

Analytical and synthesis methods: The Conceptual framework of research issues and related studies is a basis for proposing audit opinions that may influence investors' decision-making. Quantitative method: The data for research is mainly primary, collected by collecting audit opinions and the publication date of audit reports of non-financial companies listed on the Ho Chi Minh Stock Exchange. Stock market prices are VN-Index within the period 107 days before the date of publication, the date of publication and seven days after the publication of the audit report. This data will be processed manually with the assistance of an Excel spreadsheet.

Then, they were analyzed and processed with the statistical software SPSS to eliminate the outliers and normalize variables before data analysis. The research hypothesis will be tested using the T-TEST.6 Contribution of the thesis Theoretically: The study contributes to helping readers have an overview of the influence of the audit opinion on the stock market price or the market's reaction to the audit opinion. On the practical side: Provide empirical evidence on the influence of audit opinions on investors' decisions through analysis of stock price volatility. The research results help users of the financial statements to perceive the value of the audit report as 4 a valuable source of information in their decision-making process, as well as help them obtain reliable information on market reaction based on the information contained in the audit report.7 The proposed layout of the thesis Chapter 1: Introduction This chapter introduces the reason for choosing the topic and the necessity of the research based on practice and empirical evidence to determine the research objectives and thesis topic.

In addition, define the research object and scope, clearly presenting the thesis's scientific and practical contributions. Chapter 2: Overview of the research fields Chapter 2 will introduce previous studies, including those on the world and research in Vietnam related to the impact of audit opinions on stock prices at stock exchanges. From there, comment on previous studies and identify research gaps. Chapter 3: Conceptual framework This chapter will introduce the basics of audited financial statements and types of audit opinions—besides an overview of the stock and stock markets.

At the same time, mention the foundation theory that is relevant to the topic.