Ảnh Hưởng Của Thông Tin Kế Toán Trên Báo Cáo Tài Chính Đến Giá Cổ Phiếu

Nghiên cứu ảnh hưởng của thông tin kế toán trên báo cáo tài chính đến giá cổ phiếu các công ty công nghiệp và bất động sản tại TP HCM.

• Tác giả: Trần Ngọc Tòng
• Trường học: Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Thông Tin Kế Toán Đến Giá Cổ Phiếu Tại Các Công Ty Niêm Yết
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Của Thông Tin Kế Toán Đến Giá Cổ Phiếu

Thị trường chứng khoán chịu sự ảnh hưởng lớn từ thông tin về hoạt động của doanh nghiệp. Thông tin kế toán, đặc biệt từ báo cáo tài chính (BCTC), đóng vai trò quan trọng trong việc giúp nhà đầu tư đánh giá tình hình tài chính, dự đoán dòng tiền và lợi nhuận của công ty niêm yết. Từ đó, nhà đầu tư đưa ra quyết định giao dịch cổ phiếu, tác động đến cung cầu và cuối cùng là giá cổ phiếu trên thị trường. Mối liên hệ giữa thông tin BCTC và giá cổ phiếu là chủ đề được nghiên cứu rộng rãi. Các nhà nghiên cứu như Collins và cộng sự (1997), King & Langli (1998), và nhiều tác giả Việt Nam như Nguyễn Việt Dũng (2009) đều chỉ ra mối quan hệ này. Tuy nhiên, mối quan hệ này cần được làm mới khi thời gian, không gian và địa điểm thay đổi.

1.1. Tầm quan trọng của thông tin kế toán trong đầu tư cổ phiếu

Thông tin kế toán trên BCTC cung cấp cái nhìn sâu sắc về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Các chỉ số như lợi nhuận, doanh thu, dòng tiền và tài sản giúp nhà đầu tư đánh giá khả năng sinh lời và tiềm năng tăng trưởng của công ty. Việc phân tích kỹ lưỡng BCTC giúp giảm thiểu rủi ro và đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt. Cần chú ý đến độ tin cậy của thông tin và minh bạch thông tin.

1.2. Ảnh hưởng của đặc điểm ngành nghề đến thông tin kế toán

Đặc thù hoạt động kinh doanh của từng ngành nghề ảnh hưởng đến cách thức tổ chức công tác kế toán và thông tin kế toán. Các ngành khác nhau có những đặc trưng riêng về tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu và các chỉ số tài chính. Nghiên cứu cần xem xét yếu tố này để đánh giá chính xác tác động của thông tin kế toán đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết.

II. Vấn Đề Thiếu Nghiên Cứu Chuyên Sâu Về Ngành và Giai Đoạn

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng của thông tin kế toán đến giá cổ phiếu, còn thiếu các nghiên cứu xem xét theo từng lĩnh vực, ngành nghề cụ thể tại Việt Nam. Việc bỏ qua đặc trưng thông tin kế toán của từng ngành có thể dẫn đến kết quả không chính xác. Ngoài ra, trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc áp dụng chuẩn phân ngành quốc tế tại Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE) đòi hỏi nghiên cứu cập nhật để phản ánh những thay đổi trong cấu trúc thị trường. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các ngành có khối lượng giao dịch lớn như công nghiệp và bất động sản.

2.1. Hạn chế của các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam

Các nghiên cứu trước đây thường tập trung vào mối quan hệ chung giữa thông tin kế toán và giá cổ phiếu mà chưa đi sâu vào phân tích theo từng ngành nghề. Điều này làm hạn chế khả năng áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế đầu tư. Cần có những nghiên cứu chuyên biệt để đánh giá tác động của thông tin kế toán đối với từng ngành cụ thể.

2.2. Sự cần thiết của nghiên cứu cập nhật theo chuẩn quốc tế

Việc HOSE áp dụng chuẩn phân ngành quốc tế đòi hỏi nghiên cứu phải cập nhật để phản ánh những thay đổi trong cấu trúc thị trường. Nghiên cứu cần xem xét các yếu tố như hiệu quả hoạt động, quản trị doanh nghiệp và minh bạch thông tin để đánh giá tác động của thông tin kế toán đến giá cổ phiếu trong bối cảnh mới.

III. Phương Pháp Mô Hình Ohlson và Phân Tích Hồi Quy Tuyến Tính

Nghiên cứu sử dụng mô hình Ohlson (1995) làm nền tảng lý thuyết, kết hợp với lý thuyết của Aboody, Hughes & Liu (2002) để xây dựng mô hình nghiên cứu phù hợp với thị trường Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ các công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2011-2016. Phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính với dữ liệu bảng được sử dụng để đo lường mức độ ảnh hưởng của thông tin kế toán (EPS và BVPS) đến giá cổ phiếu. Nghiên cứu tiến hành phân tích trên cả mẫu tổng hợp và theo từng lĩnh vực công nghiệp và bất động sản.

3.1. Áp dụng mô hình Ohlson để định giá cổ phiếu

Mô hình Ohlson cho rằng giá cổ phiếu có mối quan hệ với hai thông tin kế toán chính là lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) và giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu (BVPS). Mô hình này được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu về định giá cổ phiếu và đánh giá tác động của thông tin kế toán đến giá cổ phiếu.

3.2. Sử dụng phân tích hồi quy tuyến tính để đo lường ảnh hưởng

Phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính được sử dụng để đo lường mức độ ảnh hưởng của EPS và BVPS đến giá cổ phiếu. Phương pháp này cho phép kiểm soát các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu và đánh giá tác động độc lập của thông tin kế toán.

IV. Kết Quả Thực Trạng Ảnh Hưởng Của Thông Tin Kế Toán

Kết quả nghiên cứu cho thấy thông tin kế toán trên BCTC có tác động đến giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên HOSE. Mức độ ảnh hưởng này khác nhau giữa các lĩnh vực, với kết quả cho thấy một số chỉ số tài chính có ý nghĩa thống kê cao hơn trong việc giải thích sự biến động giá cổ phiếu ở các ngành cụ thể. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tính kịp thời của thông tin kế toán có vai trò quan trọng trong việc phản ứng của thị trường đối với giá cổ phiếu.

4.1. Mức độ ảnh hưởng khác nhau giữa các ngành

Nghiên cứu cho thấy mức độ ảnh hưởng của thông tin kế toán đến giá cổ phiếu khác nhau giữa các ngành. Điều này có thể là do đặc thù hoạt động kinh doanh và cấu trúc tài chính khác nhau của từng ngành. Cần xem xét yếu tố này khi đánh giá tác động của thông tin kế toán đến giá cổ phiếu.

4.2. Vai trò của tính kịp thời của thông tin

Tính kịp thời của thông tin kế toán có vai trò quan trọng trong việc phản ứng của thị trường đối với giá cổ phiếu. Thông tin được công bố càng nhanh chóng thì càng có tác động lớn đến giá cổ phiếu. Các công ty nên chú trọng đến việc cung cấp thông tin kịp thời và đầy đủ cho nhà đầu tư.

V. Ứng Dụng Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Giá Trị Thông Tin Kế Toán

Để nâng cao giá trị của thông tin kế toán và tăng cường ảnh hưởng tích cực đến giá cổ phiếu, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp. Các công ty niêm yết cần chú trọng đến minh bạch thông tin và độ tin cậy của thông tin. Cơ quan quản lý cần hoàn thiện chuẩn mực kế toán và tăng cường giám sát. Kiểm toán độc lập cần đảm bảo tính chính xác và trung thực của BCTC. Cuối cùng, đề xuất hướng nghiên cứu trong tương lai tập trung vào các sự kiện kinh tế và thông tin vĩ mô.

5.1. Nâng cao minh bạch và độ tin cậy của thông tin

Minh bạch thông tin và độ tin cậy của thông tin là yếu tố then chốt để tăng cường ảnh hưởng tích cực của thông tin kế toán đến giá cổ phiếu. Các công ty cần công bố thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời. Cần tăng cường kiểm toán và kiểm soát nội bộ để đảm bảo độ tin cậy của thông tin.

5.2. Nghiên cứu tác động của sự kiện kinh tế và thông tin vĩ mô

Các sự kiện kinh tế và thông tin vĩ mô như chính sách tiền tệ, lãi suất, lạm phát và GDP có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu và tác động của thông tin kế toán. Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá tác động của các yếu tố này đến mối quan hệ giữa thông tin kế toán và giá cổ phiếu.

VI. Kết Luận Thông Tin Kế Toán Quan Trọng Với Nhà Đầu Tư

Nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của thông tin kế toán đối với nhà đầu tư và thị trường chứng khoán. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa thông tin kế toán và giá cổ phiếu giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn. Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện lý thuyết và cung cấp thông tin chính xác, hỗ trợ sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán.

6.1. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế đầu tư

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các mô hình định giá cổ phiếu và đánh giá giá trị doanh nghiệp. Nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin này để đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt và giảm thiểu rủi ro.

6.2. Hướng phát triển nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc mở rộng phạm vi nghiên cứu, xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu và sử dụng các phương pháp phân tích hiện đại hơn. Cần tiếp tục đóng góp vào sự phát triển của lý thuyết và thực tiễn về mối quan hệ giữa thông tin kế toán và giá cổ phiếu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Chương này, luận văn trình bày tổng quan các nghiên cứu tiêu biểu trong và ngoài nước liên quan đến mối quan hệ giữa thông tin trên BCTC và giá cổ phiếu. Qua việc nghiên cứu sơ bộ các nghiên cứu liên quan, tác giả đã xác định khe hổng nghiên cứu và kế thừa các công trình nghiên cứu trước để làm cơ sở thực hiện luận văn. 14 2 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Tổng quan lý thuyết về cổ phiếu và giá cổ phiếu: 2.1 Khái niệm cổ phiếu: Theo Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13 ngày 26/11/2014 quy định: “Cổ phiếu là chứng chỉ do công ty cổ phần phát hành, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử xác nhận quyền sở hữu một hoặc một số cổ phần của công ty đó…” Theo Luật chứng khoán số 70/2006/QH11 ngày 29/06/2006 quy định: “Cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành”.2 Các loại cổ phiếu: Căn cứ vào quyền lợi của người nắm giữ, cổ phiếu được phân loại bao gồm cổ phiếu phổ thông (cổ phiếu thường) và cổ phiếu ưu đãi: 2.1 Cổ phiếu phổ thông (cổ phiếu thường): Cổ phiếu thường là bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sổ hữu đối với một phần vốn cổ phần thường của công ty cổ phần. Nhà đầu tư mua cổ phần thường được gọi là cổ đông thường.

Đặc điểm của cổ phiếu thường: - Đây là loại chứng khoán vốn, tức là công ty huy động vốn chủ sở hữu. - Cổ phiếu thường không có thời gian đáo hạn và hoàn trả vốn gốc. - Cổ tức chi trả cho cổ đông phụ thuộc vào kết quả kinh doanh và chính sách cổ tức của công ty. - Cổ đông thường có các quyền đối với công ty như sau: + Quyền trong quản lý: Cổ đông thường được tham gia bỏ phiếu và ứng cửu vào Hội đồng quản trị công ty, cũng như quyền được tham gia quyết định các vấn đề quan trọng đối với hoạt động của công ty.

+ Quyền đối với tài sản của công ty: Quyền được nhận cổ tức và phần giá trị còn lại của công ty khi thanh lý sau chủ nợ và cổ đông ưu đãi. 15 + Quyền chuyển nhượng cổ phần: cổ đông thường có thể chuyển nhượng quyền sở hữu cổ phần của mình cho người khác để thu hồi hoặc chuyển dịch vốn đầu tư. + Ngoài ra, cổ động thường có thể được hưởng các quyền lợi khác: quyền được ưu tiên mua trước các cổ phần mới do công ty phát hành…tùy theo quy định cụ thể trong điều lệ của công ty. + Trách nhiệm của cổ đông thường: Bên cạnh việc được hưởng các quyền lợi, cổ động thường cũng phải gánh chịu những rủi ro mà công ty gặp phải tương ứng với phần vốn góp và chịu trách nhiệm đối với các khoản nợ trong giới hạn phần vốn góp của mình vào công ty.2 Cổ phiếu ưu đãi: Cổ phiếu ưu đãi là bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần ưu đãi của công ty cổ phần và đồng thời nó cho phép người nắm giữ loại cổ phiếu này được hưởng một số quyền lợi ưu đãi hơn so với cổ đông thường.

Người nắm giữ cổ phiếu ưu đãi là cổ đông ưu đãi. Đặc điểm của cổ phiếu ưu đãi: - Cổ phiếu ưu đãi là chứng khoán vốn, xác nhận quyền sở hữu một phần công ty cổ phần của nhà đầu tư. - Cổ phiếu ưu đãi cổ tức: Được quyền ưu tiến về cổ tức và thanh toán khi thanh lý công ty. Chủ sở hữu cổ phiếu ưu đãi được hưởng một khoản cổ tức cố định, được xác định trước không phụ thuộc vào kết quả hoạt động của công ty.

- Cổ phiếu ưu đãi biểu quyết: Có số phiếu biểu quyết nhiều hơn so với cổ phiếu phổ thông. Số phiếu biểu quyết của một cổ phần ưu đãi biểu quyết do điều lệ công ty quy định. Chỉ có tổ chức được Chính phủ uỷ quyền và cổ đông sáng lập được quyền nắm giữ cổ phiếu ưu đãi biểu quyết. Ưu đãi biểu quyết của cổ đông sáng lập chỉ có hiệu lực trong ba năm, kể từ ngày công ty được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Sau thời hạn đó, cổ phiếu ưu đãi biểu quyết của cổ đông sáng lập được chuyển đổi thành cổ 16 phần phổ thông và họ sẽ có những quyền và nghĩa vụ của cổ đông phổ thông. - Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại: là cổ phiếu được công ty hoàn lại vốn góp bất cứ khi nào theo yêu cầu của người sở hữu hoặc theo các điều kiện được ghi tại cổ phiếu ưu đãi hoàn lại. - Cổ đông ưu đãi cổ tức và ưu đãi hoàn lại có quyền như cổ đông phổ thông, trừ quyền biểu quyết, dự họp đại hội cổ đông, đề cử người vào HĐQT và Ban kiểm soát. Cổ đông ưu đãi biểu quyết có các quyền như cổ đông phổ thông, trừ việc chuyển nhượng cổ phiếu đó cho người khác.

Trong phạm vi nghiên cứu, luận văn tập trung nghiên cứu cổ phiếu phổ thông (cổ phiếu thường).3 Giá cổ phiếu: 2.1 Mệnh giá: Mệnh giá của cổ phiếu thường là giá trị danh nghĩa và công ty cổ phần ấn định cho một cổ phiếu và được ghi trên cổ phiếu. Theo quy định của Luật chứng khoán Việt Nam thì mệnh giá cổ phiếu được quy định là 10. Mệnh giá cổ phiếu thường được sử dụng để ghi sổ sách kế toán của công ty. Mệnh giá cổ phiếu không có giá trị thực tế đối với nhà đầu tư khi đã đầu tư, nên nó không liên quan đến giá thị trường của cổ phiếu đó.

Mệnh giá cổ phiếu chỉ có ý nghĩa quan trọng vào thời điểm công ty phát hành cổ phiếu thường lần đầu huy động vốn thành lập công ty. Mệnh giá thể hiện số tiền tối thiểu Công ty phải nhận được trên mỗi cổ phiếu mà công ty phát hành ra.2 Giá trị sổ sách: Giá trị sổ sách của cổ phiếu thường là giá trị của cổ phiếu được xác định dựa trên cơ sở số liệu sổ sách kế toán của công ty. Trường hợp công ty chỉ phát hành cổ phiếu thường thì giá trị sổ sách của một cổ phiếu thường được xác định bằng cách lấy vốn chủ sở hữu của công ty chia cho tổng số cổ phiếu thường đang lưu hành. 17 Trường hợp công ty phát hành cả cổ phiếu ưu đãi, thì phải lấy vốn chủ sở hữu trừ đi phần giá trị thuộc cổ phiếu ưu đãi rồi mới chia cho số cổ phiếu thường đang lưu hành.

Phần giá trị của cổ phiếu ưu đãi được tính theo mệnh giá hoặc giá mua lại tùy thuộc loại cổ phiếu ưu đãi công ty phát hành và cộng với phần cổ tức công ty còn khất lại chưa trả cho cổ đông ưu đãi trong các kỳ trước đó (nếu có). Việc xem xét giá trị sổ sách, cho phép cổ đông thấy được số giá trị tăng thêm của cổ phiếu thường sau một thời gian công ty hoạt động so với số vốn góp ban đầu.3 Giá trị thị trường: Giá trị thị trường là giá trị thị trường hiện tại của cổ phiếu thường, được thể hiện trong giao dịch cuối cùng đã được ghi nhận. Giá trị thị trường hay còn được gọi là giá thị trường. Thực tế, giá thị trường của cổ phiếu không phải do công ty ấn định và cũng không do người nào khác quyết định, mà giá thị trường của cổ phiếu được xác định bởi giá thấp nhất mà người bán sẵn sàng bán nó và giá cao nhất mà người mua sẵn sàng trả để mua nó.

Tóm lại, giá thị trường của cổ phiếu được xác định bởi quan hệ cung - cầu trên thị trường. Giá trị thị trường cổ phiếu của một công ty phụ thuộc rất nhiều yếu tố, do vậy nó thường xuyên biến động.2 Tổng quan về thông tin kế toán trên BCTC: 2.1 Khái quát về thông tin kế toán trên BCTC: Thông tin kế toán là những thông tin có được do hệ thống kế toán xử lý và cung cấp. Thông tin kế toán có những tính chất sau: là thông tin hiện thực, đã xảy ra, là thông tin có độ tin cậy vì mọi số liệu kế toán đều phải có chứng từ hợp lý, hợp lệ, là thông tin có giá trị pháp lý (Nguyễn Thị Khánh Phương, 2015). Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 21 – trình bày BCTC: “Báo cáo tài chính phản ánh theo một cấu trúc chặt chẽ tình hình tài chính, kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp.

Mục đích của báo cáo tài chính là cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu hữu ích cho số đông những người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh 18 tế. Để đạt mục đích này báo cáo tài chính phải cung cấp những thông tin của một doanh nghiệp về: a/ Tài sản; b/ Nợ phải trả; c/ Vốn chủ sở hữu; d/ Doanh thu, thu nhập khác, chi phí, lãi và lỗ; đ/ Các luồng tiền.” Theo quy định thông tư 200/2012/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính, hệ thống BCTC doanh nghiệp Việt Nam bao gồm các báo cáo: - Bảng cân đối kế toán: là báo cáo phản ánh một cách tổng quát toàn bộ tài sản của doanh nghiệp theo hệ thống các chỉ tiêu được quy định thống nhất. Phản ánh tình hình tài sản theo 2 cách phân loại: kết cấu tài sản và nguồn hình thành tài sản. Phản ánh dưới hình thức giá trị và tại một thời điểm.

- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: là báo cáo phản ánh tình hình và kết quả kinh doanh trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp, chi tiết theo hoạt động kinh doanh và hoạt động khác. - Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: là báo cáo phản ánh các nguồn hình thành và sử dụng lượng tiền phát sinh trong kỳ báo cáo của doanh nghiệp. - Thuyết minh BCTC: bộ phận hợp thành của hệ thống báo cáo tài chinh của doanh nghiệp. Thuyết minh BCTC đưa ra thông tin chi tiết cho các thông tin tóm tắt trong BCTC, giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về tình hình hoạt động thực tế của doanh nghiệp.2 Vai trò của thông tin kế toán trên BCTC: Thông tin kế toán trên BCTC là nguồn thông tin quan trọng không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn phục vụ chủ yếu cho các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp như các cơ quan quản lý nhà nước, các nhà đầu tư hiện tại và nhà đầu tư tiềm năng, các chủ nợ, nhà quản lý, kiểm toán độc lập và các đối tượng khác có liên quan.