Tác động của xuất khẩu lên năng suất của các doanh nghiệp tại Việt Nam

Khám phá tác động của xuất khẩu đến năng suất doanh nghiệp tại Việt Nam, phân tích các yếu tố và xu hướng hiện tại trong nền kinh tế.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Tác Động Của Xuất Khẩu Đến Năng Suất Doanh Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA XUẤT KHẨU ĐẾN NĂNG SUẤT CÁC DOANH NGHIỆP
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ XUẤT KHẨU VÀ NĂNG SUẤT CỦA CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA XUẤT KHẨU LÊN NĂNG SUẤT CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tác động của xuất khẩu đến năng suất doanh nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu về tác động của xuất khẩu đến năng suất của các doanh nghiệp Việt Nam đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế. Xuất khẩu không chỉ là một nguồn thu nhập quan trọng mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, giá trị xuất khẩu của Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ từ năm 2000 đến 2017 với tốc độ bình quân 18,1% mỗi năm. Điều này cho thấy xuất khẩu có thể tạo ra những tác động tích cực đến năng suất của doanh nghiệp, đặc biệt là trong việc tiếp thu công nghệ và cải thiện quy trình sản xuất. Tuy nhiên, không phải tất cả các doanh nghiệp đều hưởng lợi từ xuất khẩu. Một số doanh nghiệp trong nước vẫn gặp khó khăn trong việc nâng cao năng suất và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

1.1. Tác động của xuất khẩu đến năng suất

Nghiên cứu cho thấy rằng xuất khẩu có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực đến năng suất của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp tham gia vào thương mại quốc tế thường có xu hướng cải thiện chất lượng sản phẩm và quy trình sản xuất. Điều này không chỉ giúp tăng doanh thu mà còn nâng cao vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Tuy nhiên, sự khác biệt trong năng suất giữa các doanh nghiệp xuất khẩu và không xuất khẩu vẫn tồn tại. Các doanh nghiệp FDI thường có năng suất cao hơn do được tiếp cận công nghệ tiên tiến và quy trình quản lý hiệu quả hơn. Do đó, việc phân tích tác động của xuất khẩu đến năng suất cần xem xét các yếu tố như quy mô doanh nghiệp, ngành nghề và khu vực kinh tế.

II. Thực trạng xuất khẩu và năng suất doanh nghiệp Việt Nam

Thực trạng xuất khẩu và năng suất của các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2000-2017 cho thấy sự chuyển biến tích cực. Các nhóm hàng xuất khẩu đã có sự chuyển dịch theo hướng tích cực, với sự gia tăng tỉ trọng của ngành công nghiệp và nông sản chất lượng cao. Tuy nhiên, khu vực kinh tế trong nước vẫn gặp khó khăn trong việc nâng cao năng suất. Theo báo cáo của Viện Năng suất năm 2017, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo có tốc độ tăng năng suất cao, trong khi ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản mặc dù có sự cải thiện nhưng vẫn ở mức thấp. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách hỗ trợ để nâng cao năng suất cho các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các doanh nghiệp FDI.

2.1. Cơ cấu xuất khẩu và năng suất

Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam đã có sự thay đổi đáng kể trong những năm qua. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu hiện nay là sản phẩm công nghiệp và nông sản chất lượng cao. Tuy nhiên, tỷ trọng nguyên liệu nhập khẩu vẫn còn cao, cho thấy sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu từ nước ngoài. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và năng suất của các doanh nghiệp trong nước. Các doanh nghiệp cần phải cải thiện quy trình sản xuất và giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh doanh.

III. Phân tích tác động lan tỏa của xuất khẩu đến năng suất

Tác động lan tỏa của xuất khẩu đến năng suất của các doanh nghiệp trong nước là một vấn đề phức tạp. Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp FDI có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực đến các doanh nghiệp trong nước thông qua việc chia sẻ công nghệ và quy trình sản xuất. Tuy nhiên, hiệu ứng này chưa rõ nét và cần được nghiên cứu sâu hơn. Các doanh nghiệp trong nước cần phải chủ động học hỏi và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao năng suất. Việc xây dựng các chuỗi cung ứng và hợp tác giữa các doanh nghiệp cũng là một yếu tố quan trọng để tăng cường hiệu quả sản xuất và năng suất.

3.1. Hiệu ứng lan tỏa từ khu vực FDI

Khu vực FDI đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất cho các doanh nghiệp trong nước. Các doanh nghiệp FDI thường có quy trình sản xuất hiện đại và công nghệ tiên tiến, từ đó tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước học hỏi và cải tiến. Tuy nhiên, sự lan tỏa này không phải lúc nào cũng diễn ra một cách tự nhiên. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để khuyến khích sự hợp tác giữa các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, từ đó tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao năng suất cho toàn bộ nền kinh tế.

IV. Đề xuất chính sách nhằm nâng cao năng suất thông qua xuất khẩu

Để nâng cao năng suất cho các doanh nghiệp Việt Nam, cần có các chính sách xuất khẩu hợp lý. Chính phủ cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tham gia vào thương mại quốc tế, đồng thời hỗ trợ họ trong việc tiếp cận công nghệ và cải tiến quy trình sản xuất. Các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cũng cần được chú trọng để nâng cao chất lượng lao động. Bên cạnh đó, việc xây dựng các chuỗi cung ứng và hợp tác giữa các doanh nghiệp cũng là một yếu tố quan trọng để tăng cường hiệu quả sản xuất và năng suất.

4.1. Các giải pháp chính sách xuất khẩu

Các giải pháp chính sách xuất khẩu cần tập trung vào việc hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận thị trường quốc tế, cải thiện chất lượng sản phẩm và nâng cao năng suất. Chính phủ có thể xem xét việc giảm thuế xuất khẩu cho các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đồng thời tăng cường các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo cho doanh nghiệp. Việc khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào các hiệp định thương mại tự do cũng sẽ giúp họ mở rộng thị trường và nâng cao năng suất.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Trong tiến trình hội nhập kinh tế toàn cầu, hoạt động xuất khẩu được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu ngành và nâng cao năng lực cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, thực tiễn thương mại giai đoạn 2000–2017 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bình quân đạt 18,1%/năm, đưa quy mô xuất khẩu từ 14.483 triệu USD năm 2000 lên mức kỷ lục 214,02 tỷ USD vào năm 2017. Đồng thời, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu có sự chuyển biến tích cực khi tỷ trọng nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng vọt từ 35,67% (giai đoạn 2000–2006) lên 81,34% (năm 2017), tương ứng 174,08 tỷ USD.

Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng này bộc lộ những nghịch lý và thách thức nội tại gay gắt. Theo thống kê chính thức, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm tới hơn 70% tổng kim ngạch xuất khẩu và liên tục xuất siêu đạt 24,71 tỷ USD năm 2017, trong khi khu vực doanh nghiệp 100% vốn trong nước tăng trưởng chậm chạp và nhập siêu tới 22,6 tỷ USD. Đáng chú ý, mặc dù năng suất lao động xã hội có cải thiện nhưng tốc độ tăng bình quân giai đoạn 2011–2017 chỉ đạt 4,72%/năm, thấp hơn tốc độ tăng trưởng GDP (6,21%/năm) và tốc độ tăng lương thực tế (12,59%/năm). Khoảng cách năng suất lao động của Việt Nam so với các quốc gia trong khu vực vẫn rất lớn: năm 2016, năng suất lao động của Singapore gấp 12,1 lần, Đài Loan gấp 9,0 lần, Nhật Bản gấp 6,7 lần và Hàn Quốc gấp 6,6 lần Việt Nam. Đúng như Báo cáo Năng lực cạnh tranh Việt Nam đã chỉ rõ: "không thấy nhiều bằng chứng về tác động tràn của FDI đối với phần còn lại của nền kinh tế trong việc nâng cao năng suất và trình độ công nghệ".

Khoảng trống nghiên cứu then chốt (research gap) nằm ở chỗ: các công trình thực nghiệm trước đây tại Việt Nam và quốc tế thường tiếp cận đơn lẻ một thước đo năng suất (chủ yếu là năng suất lao động), chưa giải quyết triệt để vấn đề nội sinh (endogeneity) trong ước lượng năng suất nhân tố tổng hợp (TFP), và đặc biệt là chưa phân tách rõ ràng các kênh truyền dẫn lan tỏa (spillover transmission channels) từ doanh nghiệp xuất khẩu nói chung và doanh nghiệp FDI xuất khẩu nói riêng tới các doanh nghiệp nội địa phi xuất khẩu theo chuỗi cung ứng.

Để giải quyết triệt để khoảng trống này, luận án tập trung trả lời 5 câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. Mức độ và xu hướng biến động của TFP và năng suất lao động giữa các nhóm doanh nghiệp (theo loại hình sở hữu, quy mô, ngành nghề, vùng kinh tế) tại Việt Nam diễn ra như thế nào?
2. Có sự khác biệt mang tính thống kê về TFP giữa nhóm doanh nghiệp tham gia xuất khẩu và nhóm doanh nghiệp không xuất khẩu hay không?
3. Xuất khẩu tác động trực tiếp đến TFP và năng suất lao động của doanh nghiệp Việt Nam theo cơ chế tự lựa chọn hay cơ chế học hỏi qua xuất khẩu?
4. Tác động lan tỏa của các doanh nghiệp xuất khẩu đến năng suất của các doanh nghiệp trong nước diễn ra như thế nào qua kênh liên kết ngang và liên kết dọc?
5. Khu vực FDI xuất khẩu tạo ra hiệu ứng lan tỏa thực sự hay gây ra áp lực chèn ép (market stealing) đối với năng suất của các doanh nghiệp nội địa?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được xác lập tương ứng:

• Giả thuyết H1: Doanh nghiệp tham gia xuất khẩu có mức TFP và năng suất lao động cao hơn có ý nghĩa thống kê so với doanh nghiệp phi xuất khẩu (Cơ chế tự lựa chọn).
• Giả thuyết H2: Hoạt động xuất khẩu tạo ra tác động tích cực thúc đẩy tăng trưởng TFP và năng suất lao động của doanh nghiệp theo thời gian (Cơ chế học hỏi thông qua xuất khẩu).
• Giả thuyết H3: Tồn tại hiệu ứng lan tỏa tích cực theo chiều ngang từ các doanh nghiệp xuất khẩu sang các doanh nghiệp cùng ngành trong nước thông qua kênh quan sát, mô phỏng và dịch chuyển lao động.
• Giả thuyết H4: Hiệu ứng lan tỏa theo chiều dọc (liên kết ngược và liên kết xuôi) từ doanh nghiệp xuất khẩu có tác động thuận chiều đến TFP của doanh nghiệp nội địa.
• Giả thuyết H5: Tác động lan tỏa từ các doanh nghiệp FDI xuất khẩu phụ thuộc có điều kiện vào năng lực hấp thụ công nghệ và quy mô của doanh nghiệp trong nước.

Khung lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng trên sự tích hợp đa tầng giữa Hàm sản xuất tân cổ điển (Solow, 1957; Cobb & Douglas, 1928), Lý thuyết thương mại mới với các doanh nghiệp không đồng nhất (Melitz, 2003; Bernard & Jensen, 1999), Lý thuyết tăng trưởng nội sinh (Romer, 1990; Grossman & Helpman, 1991) và Lý thuyết năng lực hấp thụ (Cohen & Levinthal, 1990). Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu kinh tế vĩ mô giai đoạn 2000–2017 và dữ liệu bảng vi mô cấp doanh nghiệp giai đoạn 2010–2016 từ Điều tra Doanh nghiệp hàng năm của Tổng cục Thống kê (GSO) trên phạm vi toàn quốc.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy một bức tranh tranh luận học thuật sâu sắc về mối quan hệ nhân quả giữa xuất khẩu và năng suất doanh nghiệp, tập trung vào hai trường phái lý thuyết đối lập:

Trường phái thứ nhất ủng hộ Giả thuyết tự lựa chọn (Self-selection hypothesis), với các đại diện tiêu biểu như Roberts & Tybout (1997), Clerides, Lach & Tybout (1998), Bernard & Wagner (1997, 2001), Melitz (2003) và Yeaple (2005). Lập luận cốt lõi chỉ ra rằng việc gia nhập thị trường quốc tế đòi hỏi doanh nghiệp phải chi trả các chi phí chìm cố định rất lớn (chi phí nghiên cứu thị hiếu nước ngoài, thiết lập mạng lưới phân phối, điều chỉnh tiêu chuẩn chất lượng). Do đó, chỉ những doanh nghiệp vốn đã có năng suất vượt trội trước khi xuất khẩu mới có đủ năng lực vượt qua rào cản gia nhập thị trường. Năng suất cao là nguyên nhân dẫn đến xuất khẩu, chứ không phải là hệ quả của xuất khẩu.

Trường phái thứ hai bảo vệ Giả thuyết học hỏi thông qua xuất khẩu (Learning-by-exporting hypothesis), được phát triển từ nền tảng lý thuyết tăng trưởng nội sinh của Grossman & Helpman (1991), Rivera-Batiz & Romer (1991), và các nghiên cứu thực nghiệm của Van Biesebroeck (2005), De Loecker (2007), Wagner (2007). Quan điểm này khẳng định áp lực cạnh tranh quốc tế gay gắt cùng sự chuyển giao công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật từ các đối tác và khách hàng nước ngoài (Pack & Saggi, 2001) giúp doanh nghiệp xuất khẩu tích lũy tri thức, tối ưu hóa quy trình sản xuất và gia tăng năng suất liên tục sau khi tham gia thị trường toàn cầu.

Các bằng chứng thực nghiệm quốc tế ghi nhận sự phân hóa rõ nét:

• Tại các quốc gia phát triển, bằng chứng học hỏi được tìm thấy tại Anh (Crespi et al., 2008), Mỹ (Girma et al., 2004), Pháp (Bellone et al., 2008), Ý (Castellani, 2007) và Canada (Baldwin & Gu, 2003).
• Tại các quốc gia đang phát triển, nghiên cứu của Blalock & Gertler (2004) tại Indonesia trên dữ liệu doanh nghiệp sản xuất 1990–1996 chỉ ra rằng năng suất doanh nghiệp cải thiện 3%–6% ngay khi bắt đầu xuất khẩu mà không cần chọn lọc khắt khe ban đầu. Nghiên cứu của Bigsten & Gebreeyesus (2009) tại Ethiopia chứng minh doanh nghiệp xuất khẩu tăng năng suất 2%–5%, năng suất trung bình tăng gấp 3 lần và trả lương cao hơn 1,6 lần so với nhóm phi xuất khẩu. Van Biesebroeck (2005) khảo sát doanh nghiệp tại 9 quốc gia Châu Phi (Burundi, Cameroon, Côte d'Ivoire, Ethiopia, Ghana, Kenya, Tanzania, Zambia, Zimbabwe) ghi nhận doanh nghiệp xuất khẩu đạt mức năng suất vượt trội 25%–28%.
• Ngược lại, một số nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ tích cực hoặc ghi nhận tác động mờ nhạt, điển hình như nghiên cứu tại Paraguay của Richards (2001), nghiên cứu của Konya Laszlo (2004), Panayiotis & Christopoulos (2005), hay Shujaat (2012).

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Pham (2015) ghi nhận tác động học hỏi nhưng chưa mô hình hóa các kênh truyền dẫn; Vũ và cộng sự (2016) lại chỉ tìm thấy bằng chứng tự lựa chọn; Phạm và Nguyễn (2018) khảo sát doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) giai đoạn 2002–2012 nhưng chỉ dừng lại ở chỉ tiêu năng suất lao động đơn lẻ; Nguyễn (2008) xem xét lan tỏa FDI đến hành vi xuất khẩu nhưng chưa lượng hóa tác động trực tiếp đến TFP; Đào (2016) phân tích lan tỏa xuất khẩu vĩ mô theo mô hình Feder (1982) giai đoạn 1990–2014 cho thấy 1% tăng xuất khẩu giúp tăng 0,11% sản lượng khu vực phi xuất khẩu nhưng thiếu dữ liệu vi mô.

Luận án định vị chính xác vị trí học thuật bằng việc khắc phục triệt để các hạn chế trên: kết hợp đồng thời cả hai thước đo TFP và năng suất lao động trên bộ dữ liệu bảng lớn toàn quốc, đồng thời phân lập chi tiết tác động lan tỏa ngang và lan tỏa dọc của cả hai khối doanh nghiệp xuất khẩu nội địa và FDI xuất khẩu.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án tạo ra bước tiến quan trọng trong việc làm giàu và mở rộng các lý thuyết kinh tế thương mại quốc tế trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi:

Thứ nhất, luận án mở rộng Lý thuyết các doanh nghiệp không đồng nhất của Melitz (2003) và Bernard et al. (2003) bằng cách chứng minh tính tương thích đồng thời của cả hai cơ chế "Tự lựa chọn" và "Học hỏi qua xuất khẩu" tại một nền kinh tế mới nổi. Kết quả nghiên cứu bác bỏ quan điểm đơn tuyến, khẳng định doanh nghiệp Việt Nam vừa phải tự nâng cao năng suất để vượt qua chi phí chìm gia nhập, vừa tiếp tục hấp thu ngoại ứng công nghệ để nâng cao TFP sau khi thâm nhập thị trường thế giới.

Thứ hai, nghiên cứu phát triển Lý thuyết tăng trưởng nội sinh (Romer, 1990; Grossman & Helpman, 1991) thông qua việc hệ thống hóa và lượng hóa cụ thể các kênh truyền tải ngoại ứng tri thức (knowledge spillovers). Luận án chứng minh rằng ngoại ứng xuất khẩu không phân bổ đồng đều mà bị điều tiết mạnh mẽ bởi Năng lực hấp thụ (Absorptive Capacity) của doanh nghiệp bản địa theo khung lý thuyết của Cohen & Levinthal (1989, 1990).

Thứ ba, công trình đóng góp vào lý thuyết chuỗi giá trị và liên kết công nghiệp (Javorcik, 2004; Görg & Greenaway, 2004) bằng việc tách bạch tác động lan tỏa của khối FDI xuất khẩu với khối FDI phục vụ thị trường nội địa, chỉ ra cơ chế chuyển giao công nghệ qua liên kết ngược (backward linkages) và nguy cơ chèn ép thị trường qua liên kết ngang (horizontal spillovers).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp chặt chẽ của 3 trụ cột lý thuyết:

1. Lý thuyết hàm sản xuất vi mô: Đo lường TFP dựa trên hàm Cobb-Douglas mở rộng có kiểm soát các yếu tố đầu vào vốn ($K$), lao động ($L$) và chi phí trung gian ($M$).
2. Lý thuyết thương mại quốc tế vi mô: Đánh giá hành vi tham gia xuất khẩu và cường độ xuất khẩu của doanh nghiệp.
3. Mô hình kinh tế lượng về tác động lan tỏa liên ngành: Xây dựng ma trận liên kết đầu vào - đầu ra (Input-Output Matrix) để đo lường chỉ số lan tỏa ngang ($Horizontal$), liên kết ngược ($Backward$) và liên kết xuôi ($Forward$).

Điều kiện biên (Boundary conditions) của mô hình được xác lập rõ ràng: hiệu ứng lan tỏa chỉ phát huy tối đa khi khoảng cách công nghệ (technology gap) giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa nằm trong ngưỡng dung nạp hợp lý, và doanh nghiệp nội địa đạt quy mô tối thiểu về vốn và chất lượng nhân lực để giải mã tri thức chuyển giao.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được xây dựng trên triết lý thực chứng (Positivism) với lập trường nhận thức luận khách quan (Objective Epistemology), sử dụng phương pháp định lượng thực nghiệm chuẩn mực cao trong kinh tế lượng hiện đại. Thiết kế nghiên cứu là dạng phân tích dữ liệu bảng đa tầng (Multi-level Panel Data Design) kết hợp giữa cấp độ vĩ mô nền kinh tế và cấp độ vi mô doanh nghiệp.

Dữ liệu vi mô được khai thác từ cuộc Điều tra Doanh nghiệp hàng năm do Tổng cục Thống kê (GSO) thực hiện từ năm 2010 đến năm 2016 trên phạm vi 63 tỉnh/thành phố, bao gồm hàng trăm nghìn quan sát doanh nghiệp thuộc các ngành kinh tế cấp 2 và cấp 4.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình xử lý dữ liệu và ước lượng được tiến hành qua các bước nghiêm ngặt:

1. Làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu: Loại bỏ các quan sát trùng lặp, thiếu hụt giá trị vốn, lao động, doanh thu hoặc có giá trị âm bất thường; xử lý các giá trị ngoại lai (outliers) bằng phương pháp winsorization ở mức 1% và 99%.
2. Khử yếu tố lạm phát: Toàn bộ các biến số danh nghĩa (doanh thu, tài sản cố định, chi phí trung gian, lương) được giảm phát về giá so sánh năm 2010 sử dụng chỉ số giá sản xuất (PPI) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tương ứng từng phân ngành.
3. Kiểm soát tính hợp lệ và độ tin cậy: Sử dụng hệ số tin cậy thống kê, kiểm tra đa cộng tuyến qua hệ số VIF, kiểm định phân phối phần dư và tương quan chuỗi.

Data và phân tích

Hàm sản xuất vi mô ban đầu có dạng Cobb-Douglas: $$Y_{it} = A_{it} K_{it}^{\beta_k} L_{it}^{\beta_l} M_{it}^{\beta_m}$$

Lấy logarit tự nhiên hai vế: $$y_{it} = \beta_0 + \beta_k k_{it} + \beta_l l_{it} + \beta_m m_{it} + \omega_{it} + \varepsilon_{it}$$

Trong đó $y_{it}, k_{it}, l_{it}, m_{it}$ lần lượt là logarit của giá trị đầu ra, vốn, lao động và chi phí trung gian. $\omega_{it}$ là năng suất cấp doanh nghiệp quan sát được bởi doanh nghiệp nhưng không quan sát được bởi nhà nghiên cứu, dẫn đến hiện tượng thiên lệch đồng thời (simultaneity bias) nếu ước lượng bằng OLS truyền thống.

Để khắc phục triệt để vấn đề nội sinh, luận án đã triển khai và so sánh hệ thống 4 kỹ thuật ước lượng tiên tiến trên phần mềm Stata:

1. Phương pháp OLS gộp (Pooled OLS) và Mô hình tác động cố định (Fixed Effects - FE): Dùng làm đường cơ sở so sánh (baseline).
2. Phương pháp bán tham số Olley-Pakes (OP, 1996): Sử dụng biến đầu tư ($I_{it} > 0$) làm biến đại diện (proxy) để kiểm soát cú sốc năng suất không quan sát.
3. Phương pháp Levinsohn-Petrin (LP, 2003): Sử dụng đầu vào trung gian ($M_{it}$) làm biến đại diện, giải quyết nhược điểm triệt tiêu quan sát đầu tư bằng 0 của OP. Luận án ưu tiên sử dụng kết quả TFP từ phương pháp LP để phân tích sâu.
4. Phương pháp hồi quy GMM hệ thống (System GMM) được phát triển bởi Hansen (1982), Blundell & Bond (1998, 2000): Sử dụng các biến trễ làm biến công cụ (instrumental variables) để kiểm soát hoàn toàn tính nội sinh động và sai số đo lường.

Các kiểm định chẩn đoán mô hình bắt buộc đều được báo cáo đầy đủ: Kiểm định tự tương quan Arellano-Bond AR(1) ($p < 0,01$) và AR(2) ($p > 0,10$), cùng kiểm định giá trị biến công cụ Hansen J-test ($p > 0,10$), khẳng định tính vững chắc và chuẩn xác của các ước lượng.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Thứ nhất, Khoảng cách năng suất vượt trội của doanh nghiệp xuất khẩu: Kết quả ước lượng TFP khẳng định các doanh nghiệp tham gia xuất khẩu luôn có mức năng suất cao hơn có ý nghĩa thống kê ($p < 0,01$) so với doanh nghiệp phi xuất khẩu ở hầu hết các ngành kinh tế. Điều này khẳng định sự tồn tại vững chắc của cơ chế tự lựa chọn trong giai đoạn đầu và hiệu ứng học hỏi tiếp diễn trong suốt chu kỳ xuất khẩu.

Thứ hai, Hiệu ứng lan tỏa bất đối xứng theo chiều ngang: Tác động lan tỏa ngang ($Horizontal$) từ các doanh nghiệp xuất khẩu nói chung và FDI xuất khẩu nói riêng tới các doanh nghiệp nội địa cùng ngành mang hệ số âm hoặc không đáng kể trong ngắn hạn. Điều này phản ánh hiệu ứng xâm chiếm thị trường (market stealing effect) và cạnh tranh hút nguồn lao động chất lượng cao, buộc các doanh nghiệp nội địa yếu kém phải tái cơ cấu hoặc rời bỏ thị trường.

Thứ ba, Bằng chứng đột phá về liên kết dọc (Vertical linkages): Luận án tìm thấy tác động tích cực, mạnh mẽ và có ý nghĩa thống kê của liên kết ngược ($Backward\ linkages$) từ khu vực FDI xuất khẩu tới TFP của các doanh nghiệp cung ứng nội địa ($p < 0,01$). Khi các tập đoàn FDI gia tăng tiêu chuẩn hàng hóa xuất khẩu, họ đã chủ động chuyển giao công nghệ và hỗ trợ quy trình cho nhà cung ứng Việt Nam. Ngược lại, hiệu ứng liên kết xuôi ($Forward\ linkages$) mang lại kết quả khiêm tốn hơn do tỷ lệ cung ứng nguyên liệu chế biến sâu từ FDI cho thị trường nội địa còn hạn chế.

Thứ tư, Vai trò điều tiết quyết định của năng lực hấp thụ: Hiệu ứng lan tỏa tích cực từ xuất khẩu chỉ bộc lộ rõ nét ở nhóm doanh nghiệp tư nhân có quy mô vốn từ trung bình trở lên, tỷ lệ lao động qua đào tạo cao và có đầu tư cho cải tiến kỹ thuật. Đối với các doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ hoặc công nghệ quá lạc hậu, xuất khẩu của FDI hầu như không tạo ra tác động lan tỏa tri thức mà chỉ tạo áp lực đào thải.

Implications đa chiều

• Học thuật & Phương pháp luận: Đặt ra chuẩn mực mới cho nghiên cứu kinh tế lượng thực nghiệm tại Việt Nam trong việc đo lường TFP bằng phương pháp LP kết hợp System GMM, đồng thời cung cấp khung đo lường liên kết công nghiệp đa chiều có thể nhân rộng cho các nền kinh tế đang phát triển khác.
• Thực tiễn quản trị doanh nghiệp: Doanh nghiệp nội địa cần chuyển đổi tư duy từ cạnh tranh giá rẻ sang nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ; chủ động tái cấu trúc quy trình quản trị, đạt các chứng chỉ quốc tế (ISO, tiêu chuẩn xuất khẩu) để đủ điều kiện tham gia mạng lưới cung ứng của các tập đoàn xuất khẩu FDI.
• Chính sách phát triển kinh tế vĩ mô:
  1. Chuyển dịch chiến lược FDI: Chấm dứt chính sách thu hút FDI bằng ưu đãi đất đai, thuế đại trà; chuyển sang thu hút FDI thế hệ mới có ràng buộc về tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ và cam kết phát triển nhà cung ứng địa phương.
  2. Phát triển công nghiệp hỗ trợ: Xây dựng các cụm liên kết ngành (industrial clusters), hỗ trợ tín dụng và công nghệ có mục tiêu cho các doanh nghiệp cung ứng linh kiện, giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu (vốn đang gây nhập siêu lớn ở khu vực trong nước).

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những kết quả đột phá, luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn thời gian chuỗi dữ liệu: Dữ liệu điều tra doanh nghiệp chi tiết phục vụ chạy mô hình kinh tế lượng vi mô mới chỉ dừng lại ở giai đoạn 2010–2016 do hạn chế về nguồn số liệu công bố tại thời điểm thực hiện.
2. Thiếu vắng chỉ tiêu R&D vi mô trực tiếp: Do đặc thù bảng hỏi thống kê chưa thu thập đồng bộ chi phí R&D của toàn bộ các doanh nghiệp nhỏ, biến đại diện cho năng lực công nghệ chủ yếu dựa trên chất lượng lao động, vốn và chi phí trung gian.
3. Chưa phân tách chi tiết theo thị trường xuất khẩu đích: Nghiên cứu chưa bóc tách cụ thể xuất khẩu sang từng thị trường đối tác lớn (như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc) ở cấp độ vi mô từng doanh nghiệp để so sánh cường độ học hỏi.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Mở rộng chuỗi dữ liệu bảng vi mô sang giai đoạn 2017–2025 để đánh giá tác động của các Hiệp định Thương mại Tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA).
• Áp dụng các phương pháp phân tích mạng lưới chuỗi giá trị (Global Value Chain Network Analysis) kết hợp kỹ thuật hồi quy vi sai phân vị (Quantile Regression) và ghép cặp điểm xu hướng (PSM-DID).
• Nghiên cứu sâu về tác động của xuất khẩu tới các chỉ tiêu năng suất xanh (Green TFP) và chuyển đổi số trong bối cảnh cam kết giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).

Tác động và ảnh hưởng

Nghiên cứu mang lại giá trị tác động toàn diện trên nhiều bình diện:

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận một khung phân tích hoàn chỉnh, kết hợp phương pháp luận kinh tế lượng tiên tiến (LP, OP, System GMM) để giải quyết bài toán nội sinh trong hàm sản xuất.
• Các nhà hoạch định chính sách (Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Ban Kinh tế Trung ương): Sở hữu các bằng chứng định lượng chính xác để thiết kế chính sách liên kết FDI – Doanh nghiệp nội địa và lộ trình phát triển chuỗi cung ứng quốc gia.
• Lãnh đạo doanh nghiệp & Các Hiệp hội ngành nghề (VCCI, VAMI, VITAS): Nhận thức rõ ràng các rào cản năng lực hấp thụ, từ đó xây dựng lộ trình đầu tư công nghệ, nâng chuẩn quản trị nhằm kết nối thành công vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã mở rộng thành công Lý thuyết các doanh nghiệp không đồng nhất (Melitz, 2003) và Lý thuyết tăng trưởng nội sinh (Grossman & Helpman, 1991) bằng việc xây dựng mô hình tích hợp đồng thời cơ chế tự lựa chọn, cơ chế học hỏi qua xuất khẩu và cơ chế lan tỏa liên ngành theo chiều dọc (liên kết ngược), được điều tiết bởi biến năng lực hấp thụ (Cohen & Levinthal, 1990) trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển phụ thuộc FDI.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây là gì?

So với các nghiên cứu của Pham (2015), Vũ và cộng sự (2016) hay Phạm và Nguyễn (2018), luận án tạo bước đột phá phương pháp luận khi: (1) Không chỉ dùng NSLĐ đơn biến mà lượng hóa đồng thời TFP đa biến; (2) So sánh có hệ thống và áp dụng phương pháp bán tham số Levinsohn & Petrin (2003) cùng hồi quy GMM hệ thống (Blundell & Bond, 1998; Hansen, 1982) để kiểm soát triệt để hiện tượng thiên lệch nội sinh và tính bất biến theo thời gian.

3. Phát hiện nào gây bất ngờ nhất và được chứng minh bằng số liệu như thế nào?

Phát hiện bất ngờ nhất là: Mặc dù khu vực FDI bùng nổ xuất khẩu (chiếm hơn 70% tổng kim ngạch và xuất siêu 24,71 tỷ USD năm 2017), nhưng tác động lan tỏa ngang sang các doanh nghiệp nội địa cùng ngành gần như triệt tiêu hoặc mang giá trị âm. Bằng chứng thực nghiệm khẳng định khu vực FDI tạo ra áp lực chèn ép thị trường và cạnh tranh gay gắt nguồn lực đầu vào, trong khi hiệu ứng tích cực chỉ xuất hiện duy nhất qua kênh liên kết ngược đối với các doanh nghiệp cung ứng đã đạt chuẩn chất lượng.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication protocol) không?

Có. Toàn bộ quy trình từ làm sạch dữ liệu vi mô, công thức hàm sản xuất log-linearized, định nghĩa các biến lan tỏa ngang ($Horizontal$), liên kết ngược ($Backward$), liên kết xuôi ($Forward$), câu lệnh chỉ định mô hình trên Stata (các thủ tục levpet, xtabond2), cùng các bảng kiểm định Sargan/Hansen và Arellano-Bond đều được công khai chi tiết và chuẩn hóa.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình ra sao?

Chương trình nghiên cứu mở rộng trong 10 năm tới tập trung vào: (1) Đánh giá tác động tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu hậu đại dịch và xung đột địa chính trị; (2) Đo lường TFP xanh dưới tác động của các hàng rào kỹ thuật mới như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM); (3) Ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) hải quan thời gian thực để phân tích hành vi doanh nghiệp ở cấp độ sản phẩm - thị trường cực vi mô.

Kết luận

Luận án "Tác động của xuất khẩu lên năng suất của các doanh nghiệp ở Việt Nam" đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đặt ra, mang lại 5 đóng góp học thuật và thực tiễn cốt lõi:

1. Thiết lập một bức tranh toàn cảnh, chân thực và có căn cứ định lượng vững chắc về thực trạng xuất khẩu (tăng trưởng 18,1%/năm, đạt 214,02 tỷ USD năm 2017) và năng suất lao động Việt Nam (vẫn thấp hơn Singapore 12,1 lần, Đài Loan 9,0 lần năm 2016).
2. Đo lường chính xác và so sánh đa chiều chỉ số TFP cấp doanh nghiệp tại Việt Nam bằng việc giải quyết thỏa đáng vấn đề nội sinh thông qua phương pháp Levinsohn-Petrin (2003) và System GMM (Hansen, 1982).
3. Chứng minh thực nghiệm sự tồn tại đồng thời của cơ chế tự lựa chọn và cơ chế học hỏi qua xuất khẩu, khẳng định doanh nghiệp xuất khẩu luôn có năng suất vượt trội.
4. Lượng hóa cụ thể tác động lan tỏa đa chiều, chỉ rõ liên kết ngược từ FDI xuất khẩu là động lực chuyển giao công nghệ quan trọng nhất, đồng thời cảnh báo hiệu ứng chèn ép thị trường theo chiều ngang.
5. Đề xuất hệ thống giải pháp chính sách mang tính khả thi cao nhằm tái cơ cấu xuất khẩu theo chiều sâu, nâng cao năng lực hấp thụ của doanh nghiệp nội địa và phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Công trình không chỉ góp phần nâng cao vị thế học thuật của nghiên cứu kinh tế tại Việt Nam mà còn là tài liệu tham khảo đặc biệt giá trị cho việc hoạch định chiến lược kinh tế quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA XUẤT KHẨU ĐẾN NĂNG SUẤT CÁC DOANH NGHIỆP 1. Cơ sở lý thuyết về năng suất Để thực hiện được các mục tiêu của luận án, nghiên cứu sử dụng cả năng suất nhân tố tổng hợp và và năng suất lao động. Vì vậy, phần này tác giả trình bày cơ sở lý thuyết về năng suất nhân tố tổng hợp, năng suất lao động, các lý thuyết nền này được lý giải dưới tiếp cận vi mô và vĩ mô. Năng suất nhân tố tổng hợp 1.

Khái niệm năng suất nhân tố tổng hợp-TFP Theo Coelli và cộng sự (2005) thì năng suất được định nghĩa là “sản lượng sản xuất đạt được bao nhiêu từ các đầu vào cho trước”. Nếu ta đo lường sản lượng trên “ một đơn vị đầu vào (vốn hoặc lao động) thì ta có chỉ tiêu năng suất lao động hoặc là năng suất vốn. Khi kết hợp tất cả các đầu vào để tính toán sản lượng sản xuất thì ta có chỉ tiêu năng suất nhân tố tổng hợp (Total Factor Productivity viết tắt là TFP). Khái niệm năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) được Tinbergen (1942) phát triển đầu tiên.

Tuy nhiên, định nghĩa về TFP được biết đến nhiều nhất là của Solow (1957). Theo Solow (1957) thì TFP là trình độ công nghệ hay là kiến thức công nghệ. Mô hình tăng trưởng cổ điển của Solow (1957) được thể hiện như sau: ””
=  ×  ,  (1.1) Với Y là sản lượng của doanh nghiệp; K là vốn đầu vào; L là lao động đầu vào “ và A(t) là trình độ công nghệ hay TFP và A(t) là hàm theo thời gian. TFP là tỷ số của số lượng tất cả các đầu ra với số lượng tất cả đầu vào.

TFP đo lường quan hệ giữa đầu ra với mức kết hợp hai hay nhiều các đầu vào (thường là lao động và vốn). TFP còn thể hiện một phần của đầu ra còn lại không giải thích được sự đóng góp trong các yếu tố đầu vào. Cụ thể, TFP đo lường đóng góp cho đầu ra của nền kinh tế vượt ra ngoài đóng góp bởi số lượng lao động, máy móc và vốn sử dụng. Như vậy, TFP phản ánh tiến bộ khoa học, công nghệ và kỹ thuật, giáo dục và đào tạo, qua đó tăng thêm đầu ra phụ thuộc vào gia tăng về số lượng và chất lượng của các yếu tố đầu vào là vốn và lao động.

Tăng TFP gắn liền với ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật, cải tiến phương thức quản lý, đổi mới công nghệ vào nâng cao kỹ thuật trình độ tay nghề của người lao động. Nếu cải tiến chất lượng của vốn, lao động và sử dụng các nguồn lực hiệu quả hơn thì lượng đầu ra có thể lớn hơn với cùng một lượng đầu vào như nhau. Các nhân tố tác động tới năng suất các nhân tố tổng hợp Theo kết quả nghiên cứu của Tổ chức Năng suất châu Á (2004) TFP có thể tăng “ vì nhiều lý do: chất lượng lao động tăng lên; thay đổi về thành phần hay chất lượng của vốn; tiến bộ công nghệ xuất phát từ công tác nghiên cứu và phát triển (R&D) trong nước, vay mượn từ tri thức toàn cầu, tái phân bổ nguồn lực, hay chỉ đơn giản là rút kinh nghiệm ”” từ thực tế làm việc. Thứ nhất, về chất lượng nguồn lao động Đầu tư vào nguồn nhân lực làm tăng năng lực cho lực lượng lao động, nâng cao trình độ học vấn làm tăng khả năng tiếp thu, ứng dụng những tiến bộ khoa học công nghệ; nâng cao kỹ năng, tay nghề của người lao động.

Đầu vào lao động chất lượng cao là yếu tố rất quan trọng làm tăng TFP (Romer, 1990). Thứ hai, về thay đổi cơ cấu vốn đầu tư Đầu tư phát triển công nghệ sản xuất mới là yêu cầu đòi hỏi tất yếu nhằm cải thiện “ chất lượng sản phẩm dịch vụ. Công nghệ mới sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh và cắt giảm chi phí sản xuất. Lựa chọn các lĩnh vực để đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng cường đầu tư công nghệ tiên tiến như tự động hóa; công nghệ thông tin và truyền thông; đầu tư vào những ngành nghề, lĩnh vực có năng suất cao , có giá trị tăng lớn từ đó ”” sẽ tăng TFP.

Thứ ba, về thay đổi cơ cấu kinh tế Cơ cấu lại nền kinh tế là việc chuyển các nguồn lực từ các ngành và thành phần kinh “ tế có năng suất thấp sang ngành và thành phần kinh tế có năng suất cao, tận dụng tốt lợi thế so sánh. Việc phân bổ lại các nguồn lực phát triển kinh tế như vốn, lao động, tài nguyên thiên nhiên, khoa học công nghệ giữa các ngành, các thành phần kinh tế để có được các ngành và thành phần kinh tế có năng suất cao hơn sẽ làm tăng hiệu quả các nguồn lực và làm tăng TFP. ”” Thứ tư, áp dụng tiến bộ kỹ thuật công nghệ Thúc đẩy các hoạt động đổi mới, sáng tạo; nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, cải tiến quy trình sản xuất; công nghệ quản lý tiên tiến (hệ thống, công cụ quản lý tiên tiến…), thái độ làm việc tích cực, tác động làm nâng cao năng suất. Phương pháp tính năng suất các nhân tố tổng hợp • Theo cách tiếp cận vĩ mô Theo cơ sở lý thuyết, một nền kinh tế đạt được tăng trưởng chủ yếu dựa vào 3 nhân tố chính: vốn (K), lao động (L) và năng suất nhân tố tổng hợp (TFP).

Do đó, mô 10 hình hạch toán các nguồn lực tăng trưởng kinh tế bắt đầu bằng hàm sản xuất dạng Cobb- Douglass: GDP = TFP × F ( L , K ) (1.2) Theo mô hình này, tăng trưởng kinh tế được phân thành 2 loại: tăng trưởng kinh “ tế theo chiều rộng và tăng trưởng kinh tế theo chiều sâu. Tăng trưởng kinh tế theo chiều rộng phản ánh sự gia tăng thu nhập phụ thuộc vào tăng số lượng lao động, quy mô nguồn vốn và lượng tài nguyên được khai thác; và tăng trưởng kinh tế theo chiều sâu, là sự gia tăng thu nhập do tác động của yếu tố TFP. TFP phản ánh sự gia tăng chất lượng máy móc, chất lượng lao động, vai trò của tổ chức và quản lí sản xuất. TFP phụ thuộc hai yếu tố: tiến bộ công nghệ và hiệu quả sử dụng lao động, vốn.

”” Giả thiết rằng hàm sản xuất dạng Cobb-Douglass là hàm số liên tục theo thời gian (t) và được biểu diễn dưới dạng đạo hàm riêng theo t như sau:         = F(L,K) + TFP = FK, L + TFP + TFP (1.3)          $  $ Do: = "# và = "# ! ! % % nên phương trình 1.3 bây giờ có dạng như sau: & &($  &!  &% =  ,  + + (1.4) &' &' ! &' % &' Chia hai vế của phương trình (1.4) cho GDP và sau phép biến đổi ta có: +,-.5) &'  &' ($ &' ! &' % / 1  /  / 3% Gọi α = và 1 – α = = !/! %/%  Dưới dạng rút gọn của (1.5), với giả thiết hiệu suất không đổi theo quy mô, ta có: G(GDP) = G(TFP) + αG(L) + (1 - α)G(K) (1.6) Trong đó: G(GDP): tốc độ tăng của sản lượng. G(TFP): tốc độ tăng của năng suất nhân tố tổng hợp. G(L): tốc độ tăng của lao động. G(K): tốc độ tăng của vốn.

Theo phương trình (1.6), tốc độ tăng của năng suất nhân tố tổng hợp sẽ được tính 11 như sau: G(TFP) = G(GDP) – {αG(L) + (1 – α)G(K)} (1.7) • Theo cách tiếp cận vi mô Trong nghiên cứu thực nghiệm về ước tính TFP ở doanh nghiệp thì hàm sản xuất Cobb-Douglas thường được lựa chọn (Boisvert, 1982; Murthy, 2002). Cụ thể, hàm sản xuất dạng như sau: 5 5 5
4' = 4' 4'6 4'7 84'9 (1.8) Ở đây, Yit biểu thị đầu ra hiện vật của công ty i trong thời kỳ t, Kit, Lit và Mit tương ứng là các đầu vào về vốn, lao động và đầu vào trung gian, và Ait là mức hiệu quả trung tính Hick của công ty i trong thời kỳ t. Mặc dù Yit, Kit, Lit và Mit tất cả đều được quan sát bởi nhà kinh tế lượng (mặc dù “ thường dưới dạng giá trị chứ không phải lượng), Ait là không quan sát được đối với nhà nghiên cứu. Lấy log tự nhiên của (1.8) dẫn đến một hàm sản xuất tuyến tính: yit = β0 + βkkit + βllit + βmmit + εit (1.9) Ở đây các chữ thường chỉ logarit tự nhiên và ln(Ait) = β0 + εit Ở đây β0 đo mức hiệu quả trung bình giữa các công ty và qua thời gian; εit là độ “ lệch riêng theo thời gian và nhà sản xuất so với trung bình đó, mà sau đó có thể được phân rã thêm thành thành phần có thể quan sát được (ít nhất là có thể dự đoán) và thành phần không thể quan sát được.

Ta có phương trình sau: ; yit = β0 + βkkit + βllit + βmmit + vit + :4' (1.10) ; Với ωit = β0 + vit biểu thị năng suất cấp độ doanh nghiệp và :4' là một thành phần ngẫu nhiên. Năng suất ước lượng khi đó có thể được tính toán như sau: =4' = >?4' + @AB = C4' − @AE F4' − @AG H4' − @AI J4' < (1.11) =4' , nghĩa là (TFP) Và mức năng suất có thể thu được như là hàm mũ của < K 4' = exp < Ω =4' . Để tính toán năng suất nhân tố tổng hợp thì có rất nhiều phương pháp, mỗi “ phương pháp sẽ có ưu và nhược điểm riêng. Kỹ thuật ước tính năng suất theo phương pháp hồi quy OLS về mặt kỹ thuật thì đơn giản và dễ ước lượng các hệ số hồi qui.

Phương pháp hồi quy OLS giả định rằng các yếu tố đầu vào là ngoại sinh tuy nhiên trong thực tế thì các yếu tố này là bị nội sinh (Olley và Pakes, 1996; Levinsohn và Petrin, 2003). Vì vậy nếu ước lượng TFP theo OLS thì kết quả sẽ bị chệch. Luận án, do vậy, sẽ 12 sử dụng các kỹ thuật: OP và LP, GMM nhằm khắc phục những hạn chế của vấn đề nội sinh (Nội dung phương pháp chi tiết tác giả diễn giải ở phụ lục 4) ”” Phương pháp ước lượng bán tham số do Olley-Pakes (OP) (1996) đã chỉ ra để đo “ lường năng suất thì vấn đề nội sinh sẽ xuất hiện khi lựa chọn đầu vào của doanh nghiệp.