mở đầu cuộc tiến công Việt Bắc ngày 7/10/1947. Một ngày sau, Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi toàn dân kháng chiến và cố gắng đánh giặc. Ngày 15/10/1947, chỉ thị của Ban thường vụ Trung ương Đảng đưa ra đó là “Phải phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp". Khi địch vừa đổ bộ lên bến Bình Ca ở mặt trận sông Lô – Chiêm Hóa thì bị quân đội ta chặn đánh bắn chìm một pháo thuyền địch, và diệt hơn một tiểu đội giặc.
Những trận đánh, phục kích, bắn tỉa vào địa lôi của quân đội ta làm cho quân đội Pháp hoang mang buộc chúng phải điều không quân nhảy dù xuống Chiêm Hóa. Đường tiếp viện của quân Pháp từ Hà Nội lên bị cắt đứt. Ở mặt trận đường số 4, dân quân du kích ở Lạng Sơn và Cao Bằng đã phục kích và tiêu diệt quân Pháp trên đường hành quân tại Thất Khê, Đông Khê. Đường tiếp viện của quân Pháp từ Cao Bằng xuống Bắc Kạn cũng bị cắt đứt khi quân ta chủ động tấn công và tập kích.
20 Ngày 22/12/1947, chiến dịch Việt Bắc toàn thắng và được gọi với cái tên “Mồ chôn giặc Pháp”. Chiến dịch này cũng đánh dấu bước trưởng thành của quân đội ta và buộc Pháp phải chuyển từ đánh nhanh thắng nhanh sang đánh lâu dài. Chiến dịch Biên giới 1950. Tầm ảnh hưởng của Liên bang Xô Viết cùng với các nước Xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu ngày càng được củng cố trên trường quốc tế.
Tháng 10 – 1949 sau khi giành thắng lợi trong nội chiến Quốc – Cộng thì Mao Trạch Đông đã tuyến bố thành lập nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và đi theo chủ nghĩa xã hội. Chính vì những lý do đó Đảng quyết định mở chiến dịch Biên giới để có đường giao thương và quan hệ với các nước Xã hội chủ nghĩa và đặc biệt là Trung Quốc. Khi chia tay với Đại tướng Võ Nguyên Giáp lên đường đi chiến dịch, chủ tịch Hồ Chí Minh dặn: "Chiến dịch này hết sức quan trọng, chỉ được thắng không được thua!"11 “Bộ chỉ huy chiến dịch, do Võ Nguyên Giáp làm Chỉ huy trưởng kiêm Chính ủy và Bí thư đảng ủy mặt trận, đã quyết định tập trung một lực lượng mạnh để tiến công giải phóng từ Cao Bằng đến Thất Khê”.12 Ngày 16 tháng 9 năm 1950, chiến dịch Biên giới bắt đầu bằng sự kiện Trung đoàn 209 và Trung đoàn 174 đánh chiếm căn cứ điểm Đông Khê với mục đích cô lập Cao Bằng và uy hiếp Thất Khê. Đến ngày 18, căn cứ điểm Đông Khê đã bị thất thủ hoàn toàn khi tuyến phòng thủ của Pháp trên đường số 4 bị tan vỡ.
“Những quân lính còn lại của Le Page cùng với chỉ huy của mình mất liên lạc với Charton đã tìm cách rút theo đường rừng để về Thất Khê nhưng sang 11 Võ Nguyên Giáp (2006). Hữu Mai biên tập. Tổng tập hồi kí. Nhà xuất bản quân đội nhân dân.
12 Lê Mậu Hãn, Trần Bá Đệ, Nguyễn Văn Thư. Đại cương lịch sử Việt Nam tập III, Nxb GDVN, tr. 21 ngày 8 tháng 10, Le Page cũng đã bị các binh sĩ của trung đoàn 88 đại đoàn 308 bắt làm tù binh cùng với các sĩ quan tham mưu của mình”.13 Trước nguy cơ Thất Khê cũng sẽ bị tiêu diệt như Đông Khê, quân Pháp quyết định rút khỏi Thất Khê trong rối loạn và phải chịu những tổn thất nặng nề khi bị 4 tiểu đoàn của Đại đoàn 308 cùng toàn bộ Trung đoàn 174 (Cao Bắc Lạng) truy kích. Đến ngày 17 tháng 10, quân và dân ta chủ động kết thúc chiến dịch.
Dưới sự uy hiếp của bộ đội ta và sự sợ hãi của bộ chỉ huy Pháp, đến ngày 22 tháng 10 năm 1950, quân Pháp phải rút bỏ tất cả các căn cứ điểm còn lại trên đường số 4. Chiến dịch Biên giới thắng lợi đã mở toang cánh cửa hướng ra các nước Xã hội chủ nghĩa và chuyển cuộc kháng chiến của quân và dân ta sang một giai đoạn mới. Chiến dịch Điện Biên Phủ. Navarre đánh giá rằng Điện Biên Phủ nằm ở một địa thế rất quan trọng trong chiến tranh Đông Dương, từ đây quân Pháp có thể đánh chiếm lại các vùng đã mất và tiêu diệt quân chủ lực của ta.
Vì thế, quân Pháp đã huy động số quân lên tới 16.200 quân và biến Điện Biên Phủ thành pháo đài bất khả xâm phạm. Theo đó, Điện Biên Phủ đã trở thành quyết chiến điểm của Kế hoạch Nava. Và thực dân Pháp tin chắc lòng chảo này sẽ “nghiền nát” quân đội Việt Nam. “Lực lượng quân đội ta tham gia chiến dịch gồm có 4 đại đoàn bộ binh (308, 316, 312, 304), 1 đại đoàn công pháo 351, các tiểu đoàn công binh, các đơn vị thông tin, vận tải, quân y … Tổng số quân khoảng 55.14 13 Lê Trọng Tấn (1994).
Hồi kỳ Lê Trọng Tấn. 14 Lê Mậu Hãn, Trần Bá Đệ, Nguyễn Văn Thư. Đại cương lịch sử Việt Nam tập III, Nxb GDVN, tr. 22 17 giờ ngày 13/3/1954, tiếng súng bắt đầu chiến dịch Điện Biên Phủ vang lên quân ta tấn công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.
Những giờ phút đầu tiên, quân ta tập trung tấn công và tiêu diệt cứ điểm Him Lam. Tại cứ điểm thứ 3 phía Tây Bắc Him Lam, trận đánh diễn ra rất ác liệt, một người lính đã lấy thân mình lấp lỗ châu mai ở trận này đó chính là anh hùng Phan Đình Giót. Từ 14 đến 17/3 quân ta tiêu diệt 2 căn cứ của địch tại Bản Kéo khiến quân Pháp phải giương cờ trắng đầu hàng, cánh cửa phía Bắc vào Trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị phá toang. Với khí thế quyết thắng, quân ta tấn công đợt 2 vào 5 cao điểm phòng ngự của địch ở phía Đông và khiến quân Pháp phải huy động tất cả máy bay ở Đông Dương để chi viện cho Điện Biên Phủ.
Từ ngày 30/3 đến 30/4/1954, quân ta tiến công và làm tê liệt sân bay Mường Thanh. Sau đợt tấn công này, các cứ điểm của Pháp ngày càng bị thu hẹp, và vừa vào tầm pháo kích của ta khiến quân Pháp hoang mang tột độ. Quân ta bắt đầu mở cuộc tiến công thứ 3 vào ngày 1/5/1954, bộ đội ta tiến đánh các căn cứ ở phía Đông và gần như đã tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đúng 17 giờ 30 ngày 7/5/1954.
Lá cờ “quyết chiến, quyết thắng” của quân đội ta tung bay trên nóc hầm chỉ huy của địch bắt sống tướng Christian de Castries và toàn bộ cộng sự. Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng! Chính tướng De Castries, sau khi thất bại trở về Pháp, đã trả lời trước Uỷ ban Điều tra của Bộ trưởng Quốc phòng Pháp rằng: “Người ta có thể đánh bại một quân đội, chứ không thể đánh bại được cả một dân tộc”. Kết quả của cuộc kháng chiến chống Pháp và Hiệp định Geneve. 15 “Điện Biên Phủ: Nhớ lại để suy ngẫm”.
Báo Điện tử Chính phủ nước CHXNCN Việt Nam. Truy cập 14 tháng 2 năm 2021. Hiệp định Geneve. Tháng 4 năm 1954, Hội nghị Geneve bắt đầu được khai mạc.
Tham dự hội nghị có đại diện của: Việt Nam, Liên Xô, Trung Quốc, Anh, Pháp, Mỹ, chính quyền Bảo Đại, Campuchia và Lào. Vấn đề đầu tiên được đưa ra là về vấn đề trên bán đảo Triều Tiên chứ không phải là vấn đề của Đông Dương. “Ngày 8 tháng 5 năm 1954, tin về kết quả Chiến dịch Điện Biên Phủ được truyền đến Geneva. Sáng sớm 8 tháng 5 năm 1954, vấn đề Đông Dương chính thức được đưa lên bàn đàm phán.”16 Ông Phạm Văn Đồng Phó Thủ tướng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đại diện Chính phủ Việt Nam với tư thế của một dân tộc chiến thắng đến dự hội nghị.
Lập trường cơ bản của Việt Nam là hòa bình, độc lập, thống nhất, dân chủ và toàn vẹn lãnh thổ. Nước Pháp phải công nhận chủ quyền độc lập của Việt Nam và của Lào, Campuchia. Vấn đề thống nhất nước Việt Nam phải do nhân dân Việt Nam tự giải quyết, không có sự can thiệp của nước ngoài. Những đề nghị hợp tình, hợp lý của Đoàn đại biểu Việt Nam đã được dư luận tiến bộ ở chính nước Pháp và trên thế giới đồng tình ủng hộ.
Ngày 21-7-1954, Hiệp định Geneve về đình chỉ chiến tranh ở Đông Dương được ký kết. Kết quả của cuộc kháng chiến chống Pháp. “Trong cuộc xâm lược của thực dân Pháp này, thương vong của Pháp là 140.867 chết và mất tích, 65.125 bị thương. Quân đồng minh bản xứ của Pháp ở Đông Dương (Quốc gia Việt Nam) có 419.000 chết, bị thương, tan rã hoặc bị bắt.Về vũ khí, Pháp mất 435 máy bay, 603 tàu chiến và ca nô, 9.283 xe quân sự, 255 pháo, 504 xe tăng - thiết giáp và 130 nghìn súng 16 Hiệp Định Giơ-ne-vơ về Đông Dương, Báo điện tử Đảng cộng Sản Việt Nam, 01/10/2015.
Truy cập ngày 14- 11-2020. Số thương vong của Việt Minh là 191.605 người chết.000 dân thường thiệt mạng.”17 Được chiến thắng của người Việt Nam cổ vũ, các khu vực thuộc địa ở châu Phi đã đồng loạt nổi dậy. Nhiều người đã ăn mừng tại các vùng thuộc địa Pháp, từ Algiers (Algeria), qua Dakar (Senegal) đến Tananarive (Madagascar). Tại Ma- rốc, ở Casablanca xuất hiện những tấm bưu thiếp có ghi: “Casablanca, Điện Biên Phủ của người Pháp”.
Còn tại Tuynidi, khi ăn mừng tại các khu phố bình dân, nơi người ta phục vụ một món ăn đặc biệt mang tên “Tagine Điện Biên Phủ”. Chỉ 3 tháng sau trận Điện Biên Phủ, lực lượng Mặt trận Giải phóng Dân tộc tại Algérie (thuộc địa có diện tích lớn nhất của Pháp) được thành lập, phát động đấu tranh vũ trang để giành độc lập cho đất nước mình. Pháp tiếp tục đưa quân đến nhằm dập tắt phong trào độc lập của người Algérie, nhưng quân Pháp sa lầy tại đây. “Một năm sau đó, các phong trào tương tự nổ ra ở Cameroon, Tunisia, Maroc, hàng chục nước thuộc địa khác cũng nổi dậy trong vài năm sau đó.
Sự nổi dậy đồng loạt tại các thuộc địa khiến việc duy trì Liên hiệp Pháp trở nên rất khó khăn bởi Pháp không thể có đủ tài chính và lực lượng quân sự để dập tắt các phong trào đòi độc lập tại nhiều nơi cùng lúc.” 18 Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp đã chấm dứt gần một thế kỉ đất nước ta sống dưới ách xâm lược và đô hộ của thực dân Pháp. Chiến thắng này đã mở ra một kỉ nguyên mới cho dân tộc, đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Miền Bắc tiếp tục phát triển và tiến lên chủ nghĩa xã hội, là hậu phương vững chắc cho miền Nam trong sự nghiệp giải phóng dân tộc. Chiến tranh Đông Dương.
Truy cập ngày 14-10-2020. Chiến tranh Đông Dương.