CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TO CHỦ YEU ANH HUONG DEN QUAN HE TRUNG QUOC VA NHẬT BAN GIAI DOAN 2012 - 2022 1. Nhân tố bên ngoài 1. Những xu thế quốc tế chủ đạo Các xu hướng chính trong sự phát triển của thé giới hiện đại là sự đi chuyền chưa từng có của trung tâm kinh tế và chính trị của thé giới đến khu vực phía đông của "Châu Á mới". Theo báo cáo của Cơ quan An ninh Quốc gia Hoa Kỳ, châu Á sẽ trở thành khu vực dan đầu trên trường quốc tế vào năm 2030.
Day là cách kết thúc kỷ nguyên trỗi day lich sử của phương Tây. Về ảnh hưởng toàn cau, dựa trên mức GDP, dân số, chi tiêu quân sự và đầu tư công nghệ, châu Á sẽ vượt qua Bắc Mỹ và châu Âu, và Trung Quắc sẽ trở thành một cường quốc kinh tế vượt qua Hoa Kỳ. Trật tự khu vực Đông A xuất hiện sau Thế chiến II và được sửa đổi vào đầu những năm 1970, dựa trên hai trụ cột: Hòa giải Trung - Mỹ năm 1972 và hệ thông đồng minh ở Hoa Kỳ đã có từ những năm 1950. Sự thích ứng với môi trường xung quanh đã đảm bao cho sự tăng trưởng liên tục trong 30 năm của Trung Quốc, điều này đã thay đôi hoàn toàn cán cân quyên lực ở Đông Á.
Đồng thời, hệ thống liên minh quân sự do hai quốc gia này tạo ra đảm bao cho Hoa Kỳ tự do hàng hải và kiểm soát ôn định ở Tây Thái Bình Dương. Trước năm 2017, cả Mỹ và Trung Quốc đều coi sự ôn định và phát triển của quan hệ song phương là ưu tiên hang đầu trong chính sách đối ngoại của mình, nhưng kề tử năm 2017, sự cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc ngày càng gay gắt. Một ví dụ điên hình cho sự cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc là cuộc chiến thương mại giữa hai nước bat dau từ năm 2018 và cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc. Chính quyền của Tông thông Donald Trump đã thực hiện các chính sách thương mại cứng rắn đối với Trung Quốc, áp đặt mức thuế cao đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, cho phép Trung Quốc ăn cắp công nghệ của Hoa Kỳ và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Trung Quốc đã tăng thuế đối với mỗi lần tăng thuế của Hoa Kỳ với hàng hóa nhập khẩu từ Hoa Kỳ và áp dụng nhiều biện pháp phi thuế quan khác. Gần hai năm tham gia cuộc chiến thương mại, đôi bên đều bị tôn thương nhưng Mỹ và Trung Quốc § vẫn chưa đạt được thỏa thuận dé cham dứt đối đầu căng thăng. Mau thuẫn lợi ích chiến lược gay gắt có thé khiến cho cả hai quốc gia rơi vào bay Thuecydides.! Mỗi quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc càng trở nên đối đầu thì Tokyo càng chịu nhiều áp lực. Đầu tiên, Nhật Bản sẽ cần tăng cường khả năng quân sự của mình.
Các lựa chọn chiến lược của Nhật Ban dé đạt được sự ồn định, trước hết, 1a ngăn chặn những kẻ thách thức hiện trạng và đạt được sức nặng ngoại giao bằng cách thúc đây liên minh với Hoa Ky và mạng lưới các liên mình khác của nước này. Ngoài khả năng tương tác quan sự của liên minh Mỹ - Nhật, các nỗ lực liên kết liên minh Mỹ - Nhật sâu sắc hơn với mạng lưới liên minh tong thé của Mỹ sẽ tăng cường, như trong quan hệ đối tác an ninh của Nhật Bản với Vương quốc Anh và Úc. Hơn nữa, hợp tác Nhật - Mỹ sẽ được tăng cường về khoa học và công nghệ cũng như an ninh kinh tế. Điều đó gây ra lo ngại về việc sử dụng các công nghệ tiên tiến cho mục đích quân sự và sự không công bằng các thành tựu khoa học và công nghệ từ các phòng thí nghiệm.
Ngoài việc phát triển các cơ chế tương tự như của Hoa Kỳ và các nén kinh tế tiên tiền khác. Trong bồi cảnh thị trường tiêu dùng cá nhân tại Mỹ chưa may khởi sắc, châu Âu thì ngập trong nợ nan, một số nền kinh tế châu A đã đóng vai trò đầu tàu trong quá trình phục hỏi kinh tế và sẵn sàng chìa tay hỗ trợ châu Âu vượt qua cơn bão tai chính. Châu A va Thái Bình Dương van là một khu vực năng động bat chấp bối cảnh am đạm day thách thức déi với nền kinh tế thé giới. Tăng trưởng toàn cầu đang chuẩn bị giảm tốc khi lãi suất tăng và cuộc chiến của Nga ở Ukraine ảnh hưởng đến hoạt động.
Lam phát vẫn ở mức cao và căng thang ngân hàng ở Hoa Kỳ và Châu Au đã gây ra sự bat ôn lớn hơn trong bối cảnh kinh tế vốn đã phức tạp. Nhu cầu trong nước của châu Á cho đến nay vẫn mạnh bắt chấp việc thắt chặt tiền tệ, trong khi nhu cầu bên ngoài đối với các sản phẩm công nghệ và các mặt hàng xuất khâu khác đang yếu đi. Trung Quốc mở cửa trở lại sẽ cung cấp động lực mới. Thông thường tác động mạnh nhất sẽ đến từ nhu cầu hàng hóa đầu tư tại Trung Quốc, nhưng lần này tác động lớn nhất là từ nhu cầu tiêu dùng.
Các nền kinh tế mới nỗi khác trong khu vực đang trên đà tăng trưởng vững chắc, mặc dù trong một số trường hợp với tốc độ thấp hơn một chút. Những liên minh an ninh Mỹ - Nhật, Mỹ - Hàn, Mỹ - Australia là một bước phát triển mới giữa Mỹ và các nước trong khu vực. Mỗi quan hệ này bao gồm những cuộc tập trận chung, huấn luyện, chia sé thông tin tinh báo, bán vũ khí, trao đôi các phái đoàn “Bay Thucydides” là một khai niệm ¡mang hảm nghĩa ring, chiến tranh là xu hướng tự nhiên khi một trung tâm quyền lực mới nỏi lên de doa thay thé trung tắm quyền lực cũ. "Bay Thucydides* được mang tên nhà sử học Hy Lap cô đại Thucydides, người đã cô những quan sát vẻ cuộc chiến tranh giữa quyền lực mới trdi diy là thành bang Athens và quyền lực cũ đang thẳng trị là thành bang Sparta.
Trong năm 2010, chuyên động đến châu A - Thái Bình Dương là một phan trong kế hoạch tái bố trí lại lực lượng Mỹ từ châu Âu sang châu A, Sự trở lại của Mỹ tại châu A còn được thê hiện ở sự quan tâm của chính quyền Obama tới cả những cau trúc khu vực đa tang và cộng đồng an ninh chau A mới nỗi như Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), ASEAN +3, Hội nghị thượng đỉnh Đông A và nhiều những cơ chế đối thoại khác. Bên cạnh những con số an tượng. Châu Á đang phải đối mặt với áp lực lạm phát (trừ Nhat Bản). Chi số giá tiêu dùng (CPI) ở Trung Quốc, quán quần vẻ tăng trưởng của châu A, đã leo lên mức 5,1% trong tháng L1.
mức cao nhất trong vòng 28 tháng qua. Ở Án Độ lạm phát giá lương thực trở lại mức hai con số là 12-13%. Chỉ số lạm phát tông thể của quốc gia Nam A này hiện ở mức 7,48%. Trong khi đó, CPI của Hàn Quốc trong tháng 10 tăng 4,1% - mức cao nhất trong vòng 20 tháng qua.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng có nhiều nhân tô cả chủ quan lẫn khách quan gây nên tình trang lạm phát hiện nay, trong đó có cả các gói kích cầu đã góp phan lam lệch cán cân hồi đoái khiến gia cả leo cao kỷ lục. Ngoài ra ảnh hưởng của thiên tai như hạn hán ở An Độ và Trung Quốc, mua bão, lũ lụt ở Pakixtan, Việt Nam, Thái Lan. Trước tinh trạng trên, kiểm soát lạm phát trở thành mối quan tâm hang đầu ở châu A sau khi các chính phủ rút dan gói kích thích kinh tế khỏi dự chi ngân sách. Thách thức nay có thé sẽ sớm được giải quyết ôn thỏa nếu các nên kinh tế châu A triển khai những chính sách hợp lý.
Có như vậy châu A mới giữ vững phong độ dé kéo thé giới ra khỏi suy thoái hoàn toàn. Bản báo cáo đặc biệt do Ngân hàng Standard Chartered cho hay: châu Á sẽ dẫn đầu sự phát triển của kinh tế toàn cầu trong 20 năm tới. Kinh tế những thập niên tới sẽ đánh dau bước phát triển của châu A. Ngoài ra, Ngân hàng Standard Chartered, còn nhận định thời kỳ siêu tăng trưởng bắt đầu từ năm 2000 và sẽ kéo dài ít nhất trong một vài thập kỷ nữa.
Các nên kinh tế phát triển sẽ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng trong khi các nền kinh tế mới nôi sẽ có những bước phát trién vượt bậc. Theo đó, cán cân quyền lực kinh tế thế giới sẽ địch chuyền từ Tây sang Đông. Trước tình hình có sự biến động theo xu hướng toàn cầu hóa hiện nay. Nhật Ban và Trung Quốc cũng không tránh khỏi có sự anh hưởng.
Toàn cầu hóa buộc Nhật Bản phải mở rộng thị trường trong nước và cạnh tranh nhiều với các nền kinh tế khác. Xu hướng này tao ra áp lực đối với việc thay đôi cách thức quản lí kinh doanh ở Nhật Bản. Từ theo đuôi mở rộng sản xuất và chiếm thị phân sang theo đuối tỉ xuất lợi nhuận cao. Bên cạnh thách thức thì việc mở rộng thị trường sẽ tạo điều kiện cho Nhật Bản tận dụng được các cơ hội kinh doanh ở nước ngoài, góp phan tăng trưởng kinh tế, phát triển đất nước.
Day cũng là thời điểm dé mở rộng quan hệ ngoại giao song phương với các quốc gia khác như Đông Âu, Đông Dương, Châu Phi. 10 Về phía Trung Quốc, sau hon 20 năm tiền hành cải cách và mở cửa, Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tựu to lớn và nỗi bật, đó là điều không thé phú nhận, bước sang thé ki XXI, Trung Quốc lại gặp một số khó khăn, thách thức khi trở thành quốc gia đối đầu với Mỹ. Bị cắm vận vẻ kinh tế khiến cho nhiều doanh nghiệp của Trung Quốc lao đao. Bước vào thé ki mới, cả Nhật Bản và Trung Quốc đều có những khó khan, thách thức, mdi quan hệ giữa hai quốc gia cũng có nhiều thay đôi khi chịu ảnh hưởng của các nhân tô bên ngoài này.
Giá hàng hóa tăng vọt sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga, gây sức ép lên các nước nhập khâu năng lượng của châu A vào đầu năm 2022. Déng thời, chi phí vận chuyên tăng cao đã làm tăng chỉ phí hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt tác động mạnh mẽ đến các quốc đảo Thái Bình Dương. Nhưng gan đây, sự suy giảm đều đặn của cả hai yêu tô nay đã làm giảm áp lực lạm phát. Vào đầu tháng 1/2023, giá năng lượng đã giảm gan 9% (từ tháng này sang tháng khác) vì nhiều lý do.