Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống của người dân Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh Chương 4: Một số giải pháp nhằm gia tăng tác động tích cực và giảm thiểu tác động tiêu cực của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh. NOI DUNG Chuong 1 TONG QUAN TINH HINH NGHIEN CUU, CO SO LY LUAN VE TAC DONG CUA KHU CONG NGHIỆP DEN CHAT LƯỢNG CUOC SÓNG NGƯỜI DAN 1.1 Tổng quan tài liệu 1.1 Tổng quan tài liệu nước ngoài Việc xây dựng và phát trién các khu công nghiệp, cụm công nghiệp ảnh hưởng tới nhiều mặt trong đời sống của người dân. Trước tiên phải ké đến đó là việc thu hồi đất nông nghiệp dé xây dựng các KCN. Trong một bài nghiên cứu về “ Khu công nghiệp và tác động của khu công nghiệp đối với xã hội” của tác gia Jaroslava Jankt và Josef Kozak, tháng 1/2020 đã nghiên cứu và chi ra sự suy giảm đất nông nghiệp nhanh chóng trên khắp châu Au, cụ thé là Cộng hòa Séc — nơi có sự suy giảm nhanh nhất về dat đai ở EU "'*!.
Một lý do cho sự mat mát đáng ké của đất nông nghiệp là nhằm mục đích xây dựng các KCN và diện tích đất mà họ thu hồi thường là đất màu mỡ, thuận lợi phát triển nông nghiệp. Theo đó nghiên cứu chỉ ra rằng để hỗ trợ sự phát triển của các KCN, Bộ Công Thương Cộng hòa Séc đã ban hành "Chương trình hỗ trợ cơ sở hạ tầng và hỗ trợ doanh nghiệp". Trong đó tổng diện tích đất hỗ trợ cho phát triển công nghiệp là 2023 (ha), bao gồm diện tích mới thu hồi là 1129 (ha) và diện tích đất nam trong dự án sẽ thu hồi trong tương lai là 894 (ha). Chương trình đã đưa ra dự kiến đến năm 2030 tổng diện tích đất công nghiệp sẽ chiếm 70 %.
Việc thu hồi đất gây ra những anh hưởng đến cuộc sống người dân quanh khu vực như diện tích đất phát triển nông nghiệp giảm gây ra những ảnh hưởng đến van đề lương thực, nước sử dụng, việc làm cho người nông dân. Theo nghiên cứu của hai tác giả việc xây dựng các KCN khiên cho lượng nước ngâm sử dụng trong sinh hoạt, cũng như nước bề mặt bị ảnh hưởng. Về vấn đề việc làm, người lao động tại Cộng hoà Séc đa phần là người lao động có trình độ, số lượng lao động trình độ thấp chỉ chiếm số lượng nhỏ, mà trong các KCN đa số tuyển dụng lao động có trình độ chuyên môn thấp, mức lương theo đó cũng tương ứng với trình độ do vậy các nhà máy tại đây đa số thu hút những người lao động từ nơi khác đến làm việc. Như vậy, việc xây dựng KCN chỉ giải quyết được việc làm cho số lượng rất nhỏ người lao động tại đây.
Hơn thế việc tập trung một lượng lớn người từ nơi khác đến đã khiến cho tỷ lệ tội phạm tại một sỐ vùng tang lên nhanh chóng ví dụ như vùng Rychnov-một thi tran tại Cộng hoa Séc đã có tỷ lệ tội phạm tăng 400% sau khi có KCN. Ngoài yếu tố về đất đai, việc xây dựng và phát triển các nhà máy công nghiệp cũng sẽ có những ảnh hưởng đến tình hình lao động và việc làm tại địa phương giáp ranh các KCN. Cụ thể, những tác động này được phân tích trong bài nghiên cứu về “Tác động của chính sách phát triển khu công nghiệp đến mức độ thu hút việc làm của tỉnh West Java” của nhóm tác giả Winardi, DS Priyarsono, Hermanto Siregar, Heru Kustanto, năm 2019!'*!, West Java là một tỉnh có nhiều KCN, chiếm khoảng 33% trong số 74 KCN ở Indonesia. Theo đó nghiên cứu chỉ ra rằng, số lao động ngành công nghiệp chủ yếu làm việc ở các ngành năm ngoài KCN với tỷ lệ 73,76% và lao động làm việc trong các ngành công nghiệp nằm trong KCN chỉ chiếm 26,24%.
Việc đưa ra những chính sách phát triển các KCN đã thu hút được số lượng lớn lao động tham gia vào quá trình sản xuất công nghiệp trong các KCN. Cụ thể là nếu tăng đầu tư vào tất cả các loại hình công nghiệp chế biến thì có thé tạo ra số lượng việc làm mới là 0,42%, tương đương 80.269 việc làm trong tat cả các ngành sản xuất. Trên cơ sở phân tích tác động của việc tăng đầu tư công nghiệp vào các KCN đối với khả năng thu hút việc làm, nhóm tác giả kết luận rằng chính sách tăng đầu tư có thê tạo việc làm trong các khu vực công nghiệp và cả các khu vực khác. Do đó, các KCNở tỉnh West Java có vai trò lớn trong việc cung cấp việc làm cho lực lượng lao động, và được coi là ngành tạo động lực thúc đây phát triển kinh z A te.
Trong một bai báo về “Phân tích tác động thúc đây của các khu công ` A nghiệp đối với sự phát triển kinh tế vùng” của Trung Quốc đã chỉ ra rằng sự chuyền đổi cơ cấu kinh tế của KCN thé hiện ở sự điều chỉnh cơ cấu kinh tế dé thích nghỉ với sự phát triển của nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa tại quốc gia này. Sự chuyên dịch cơ cau kinh tế của KCN thé hiện tính liên kết, lan toa của cơ cấu công nghiệp, có tác dụng thúc đây kinh tế khu vực xung quanh phát triển. Khu công nghiệp có lợi thế động lực, lợi thế thị trường và tác động dây truyền kinh tế trong thúc đây chuyên dịch cơ cấu kinh tế vùng, thúc day phát triển kinh tế thông qua quá trình chuyền đôi cơ cầu của các nền kinh tế khu vực. Sự phát triển các KCN có tác dụng minh chứng cho sự phát triển kinh tế vùng.
Ngoài ra nhóm tác giả Ly Phượng Anh, Trung Lệ Thạch, Vương Thanh Giang, Hà Xuân Lan còn chỉ ra rằng việc phát triển các KCN còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ của người dân ''*!. Trong bài báo, sức khỏe của người dân va trẻ em ở khu tự tri dân tộc Hồi Ninh Ha đã được điều tra và nghiên cứu sâu, và kết quả đã xác nhận rằng ô nhiễm môi trường do các nhà máy trong các KCN đã gây ra thiệt hại cho sức khỏe của người dân ở khu vực này. Người dân ở khu vực này được so sánh với người dân ở khu vực đối chứng: 1. Tuổi thọ trung bình thấp hơn; 2.
Tử vong trung bình cao hơn; 3. Tử vong do ung thư cao, đặc biệt là tử vong do ung thư phối; 4. Suy giảm chức năng miễn dịch. Ngoài ra, với mục đích nghiên cứu về chất lượng cuộc sống của người dân ở Jurong, Singapore nơi nằm gần các KCN hai tác giả Muhammad Faishal Ibrahim va Sim Wei Chung đã thực hiện bài nghiên cứu đánh giá về chất lượng cuộc sông người dân sông gân các KCN ở Singapore!!”!.
Trong bài nghiên cứu, dé đo lường múc độ hài lòng chung về cuộc sống tác giả đã thực hiện khảo sát trên 300 người dân sống ở khu vực Jurong West. Những người được hỏi được yêu cầu xếp hạng tầm quan trọng và mức độ hài lòng đối với 18 khía cạnh của cuộc sông như về an toàn công cộng, cuộc sông gia đình, chính trị, môi trường, giáo dục, sức khỏe, thu nhập, chính trị,. Ngoài ra họ cũng được yêu cầu nêu ra khía cạnh không hài lòng nhất cùng với lý do không hài lòng. Dữ liệu thu được sau đó được phân tích bằng phần mềm SPSS 10 và đưa ra kết quả là điểm trung bình về mức độ hài lòng của người dân ở khu vực Jurong là 3,687 với độ lệch chuẩn là 0,603.
Điều nay có thể hiểu là những người được hòi nhìn chung hài lòng với cuộc sống của họ. Qua đó có thé đánh giá CLCS của người dân sống ở Jurong nhìn chung là cao, những người được hỏi nhìn chung hài lòng với cuộc sống của họ. Tuy nhiên người dân rất không hài lòng với các khía cạnh hàng tiêu dùng, chính trị và đặc biệt là môi trường. Từ đó tác giả đã đưa một số giải pháp và kiến nghị chính sách để hạn chế sự không hài lòng của người dân.12 Tổng quan tài liệu trong HHỚC Ở nước ta cũng đã có nhiêu công trình khoa học nghiên cứu vé tác động của KCN đến người dân, cụ thê như: Bài nghiên cứu “Yếu tô ảnh hưởng đến thu nhập của hộ dân sau thu hồi đất xây dựng khu công nghiệp tỉnh Vĩnh Long” của nhóm tác giả Nguyễn Minh Thuận, Dương Ngọc Thành và Nguyễn Thành Nghiệp! '3l_ Qua nghiên cứu, kết quả cho thấy việc làm và thu nhập của hộ gia đình thay đôi đáng ké ở các nhóm hộ có tỷ lệ diện tích đất bị thu hồi khác nhau.
Nghiên cứu đưa ra kết quả xác định các yếu tố có ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình sau khi thu hồi đất nhằm mục dich xây dựng trong khu công nghiệp là : tudi chủ hộ, trình độ học vấn của chủ hộ, lao động làm việc trong KCN, co cau thu nhập từ hoạt động phi nông nghiệp, tỷ lệ đất bị thu hồi và diện tích đất sau thu hồi. Đây đều là những yếu tố tác động trực tiếp đến sự thay đổi về thu nhập và việc làm của hộ gia đình. Đề thấy được tác động của KCN đến việc làm, thu nhập và đời sống người dân nhóm tác giả Th.s Nguyễn Văn Hậu, TS Lê Thị Hồng đã thực hiện bài nghiên cứu “Tac động của các khu công nghiệp ở Việt Nam đến việc làm, thu nhập và đời sông của nông dân vùng thu hồi đất””!. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc phát triển các KCN đã tạo ra việc làm mới, thu hút lao động, tăng thu nhập của những người nông dân vùng bị thu hồi đất.
Theo tính toàn của các nhà khoa học đưa ra thì một hecta đất chỉ sử dụng 12 đến 13 lao động và tạo ra giá trị khoảng trên 22,5 triệu đồng/ năm. Tuy nhiên cùng một diện tích đó khi chuyền sang xây dựng KCN đã thu hút từ 50 đến 100 lao động, giá tri tạo ra khoảng 500 triệu đồng/năm. Qua đó có thể thay việc chuyên dat từ nông nghiệp sang công nghiệp đem lại hiệu quả kinh tế và cung cấp được một lượng lớn việc làm cho lao động. Cùng với đó, việc xây dựng các KCN cũng đồng thời góp phần tăng thu nhập cho người lao động vùng bị thu hồi đất.