Khóa luận tốt nghiệp kinh tế chính trị nghiên cứu tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống của người dân xã yên trung huyện yên phong tỉnh bắc ninh

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp kinh tế chính trị nghiên cứu tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống của, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Trịnh Thị Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Hồng Điệp
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Tác Động Của Khu Công Nghiệp Đến Chất Lượng Cuộc Sống Tại Xã Yên Trung, Huyện Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA KHU CÔNG NGHIỆP ĐẾN CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA NGƯỜI DÂN
• 1.1. Tổng quan tài liệu
• 1.1.1. Tổng quan tài liệu nước ngoài
• 1.1.2. Tổng quan tài liệu trong nước
• 1.1.3. Khoảng trong nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguồn tài liệu và dữ liệu nghiên cứu
• 2.1.1. Nguồn tài liệu thứ cấp
• 2.1.2. Nguồn tài liệu sơ cấp
• 2.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 2.2.1. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 2.2.2. Phương pháp thống kê so sánh
• 2.2.3. Phương pháp thống kê mô tả
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA KHU CÔNG NGHIỆP ĐẾN CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG NGƯỜI DÂN XÃ YÊN TRUNG HUYỆN YÊN PHONG TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Khái quát về khu công nghiệp và chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung
• 3.1.1. Khái quát về các khu công nghiệp xã Yên Trung
• 3.1.2. Sự phát triển của các khu công nghiệp xã Yên Trung
• 3.1.3. Chất lượng cuộc sống của người dân xã Yên Trung
• 3.2. Phân tích tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung
• 3.2.1. Tác động đến đất
• 3.2.2. Tác động đến việc làm
• 3.3. Tác động đến thu nhập
• 3.4. Tác động đến môi trường
• 3.5. Tác động đến tình hình an ninh
• 3.6. Tác động đến các vấn đề y tế - giáo dục
• 3.7. Tác động đến điều kiện sống của người dân
• 3.8. Đánh giá chung những tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung
• 3.8.1. Tác động tích cực
• 3.8.2. Tác động tiêu cực
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM GIA TĂNG TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA KHU CÔNG NGHIỆP ĐẾN CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG NGƯỜI DÂN XÃ YÊN TRUNG TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Định hướng phát triển khu công nghiệp của huyện Yên Phong và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới
• 4.1.1. Định hướng phát triển các khu công nghiệp trong thời gian tới
• 4.2. Định hướng nâng cao chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới
• 4.3. Một số giải pháp nhằm gia tăng tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh
• 4.3.1. Nhóm giải pháp về đầu tư
• 4.3.2. Nhóm giải pháp về chuyên môn
• 4.3.3. Nhóm giải pháp về đào tạo nhân lực
• 4.3.4. Nhóm giải pháp về hành chính
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Của Khu Công Nghiệp Đến Chất Lượng Cuộc Sống

Khu công nghiệp (KCN) đã trở thành một phần quan trọng trong sự phát triển kinh tế của xã Yên Trung, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Sự hình thành của các KCN không chỉ tạo ra cơ hội việc làm mà còn ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh khác của đời sống người dân. Nghiên cứu này sẽ phân tích những tác động tích cực và tiêu cực của KCN đến chất lượng cuộc sống của người dân địa phương.

1.1. Tác Động Tích Cực Của Khu Công Nghiệp Đến Cuộc Sống

KCN đã tạo ra nhiều việc làm cho người dân, giúp nâng cao thu nhập và cải thiện điều kiện sống. Theo khảo sát, thu nhập bình quân của người dân đã tăng từ 4,9 triệu/tháng lên 6,5 triệu/tháng sau khi có KCN.

1.2. Tác Động Tiêu Cực Của Khu Công Nghiệp Đến Cuộc Sống

Mặc dù KCN mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gây ra ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe và an ninh trật tự. Khoảng 67,5% người dân cho rằng môi trường sống của họ đã giảm sút sau khi có KCN.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Môi Trường Từ Khu Công Nghiệp Tại Yên Trung

Ô nhiễm môi trường là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà người dân xã Yên Trung phải đối mặt. Các hoạt động sản xuất trong KCN đã tạo ra khói bụi, tiếng ồn và ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

2.1. Tác Động Của Ô Nhiễm Không Khí Đến Sức Khỏe

Ô nhiễm không khí từ các KCN đã dẫn đến gia tăng các bệnh về hô hấp và các vấn đề sức khỏe khác. Người dân thường xuyên phải hít thở không khí ô nhiễm, gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

2.2. Ô Nhiễm Nguồn Nước Và Hệ Thống Cấp Nước

Nước sinh hoạt của người dân cũng bị ô nhiễm, với 60,5% người dân cho rằng nước sinh hoạt không đủ và bị ô nhiễm. Điều này gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Của Khu Công Nghiệp

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp định tính và định lượng để đánh giá tác động của KCN đến chất lượng cuộc sống. Các dữ liệu được thu thập từ khảo sát và phỏng vấn người dân địa phương.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Người Dân

Khảo sát được thực hiện trên 200 hộ gia đình tại xã Yên Trung để thu thập ý kiến về tác động của KCN đến cuộc sống của họ. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để đưa ra kết luận chính xác.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Định Tính

Ngoài khảo sát, phỏng vấn sâu cũng được thực hiện với các hộ gia đình để hiểu rõ hơn về những thay đổi trong cuộc sống của họ sau khi có KCN.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Khu Công Nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phát triển của KCN đã có những tác động rõ rệt đến chất lượng cuộc sống của người dân xã Yên Trung. Các chỉ số về thu nhập, việc làm và cơ sở hạ tầng đã có sự cải thiện đáng kể.

4.1. Cải Thiện Về Thu Nhập Và Việc Làm

Sự xuất hiện của KCN đã tạo ra hàng ngàn việc làm mới, giúp người dân có cơ hội kiếm sống tốt hơn. Điều này đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhiều hộ gia đình.

4.2. Cải Thiện Cơ Sở Hạ Tầng

KCN cũng đã thúc đẩy sự phát triển của cơ sở hạ tầng như đường giao thông, điện và nước sạch. 90,5% người dân cho rằng hệ thống đường giao thông đã được cải thiện.

V. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Cuộc Sống Tại Yên Trung

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của KCN, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện quản lý môi trường là rất cần thiết.

5.1. Giải Pháp Quản Lý Môi Trường

Cần có các biện pháp quản lý môi trường chặt chẽ hơn để giảm thiểu ô nhiễm từ KCN. Các nhà máy cần tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường.

5.2. Tăng Cường Giáo Dục Và Đào Tạo

Giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường và sức khỏe là rất quan trọng. Các chương trình đào tạo cần được triển khai để nâng cao nhận thức của người dân.

VI. Kết Luận Về Tác Động Của Khu Công Nghiệp Đến Chất Lượng Cuộc Sống

Tác động của KCN đến chất lượng cuộc sống tại xã Yên Trung là một vấn đề phức tạp. Cần có sự phối hợp giữa các bên liên quan để đảm bảo phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

6.1. Tương Lai Của Khu Công Nghiệp Tại Yên Trung

Trong tương lai, việc phát triển KCN cần phải gắn liền với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn.

6.2. Đề Xuất Chính Sách Phát Triển Bền Vững

Cần có các chính sách phát triển bền vững để đảm bảo rằng lợi ích từ KCN không chỉ thuộc về kinh tế mà còn về xã hội và môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa giữ vai trò trọng tâm trong chiến lược chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Việt Nam. Theo Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm giai đoạn 2021–2030, mục tiêu đặt ra là đưa tỷ trọng sản xuất công nghiệp trong GDP đạt 30%, tập trung nguồn lực phát triển hệ thống khu công nghiệp (KCN) tại các vùng kinh tế trọng điểm như Hà Nội, Hải Phòng và Bắc Ninh. Trong bối cảnh đó, xã Yên Trung, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh với lợi thế vị trí địa lý và nguồn lao động đã được quy hoạch xây dựng hai khu công nghiệp tập trung quy mô lớn gồm KCN Yên Phong 1 và KCN Yên Phong 1 mở rộng, đi kèm các dự án bất động sản thương mại như An Bình Golden Town, Thống Nhất Smart City và kiot thương mại Korea Town.

Sự phát triển của các KCN mang lại những chuyển biến kinh tế - xã hội rõ nét cho cư dân địa phương. Quá trình thu hồi đất nông nghiệp thúc đẩy lao động chuyển dịch sang khu vực công nghiệp và dịch vụ phi nông nghiệp, làm gia tăng thu nhập bình quân từ 4,9 triệu đồng/tháng lên 6,5 triệu đồng/tháng. Hệ thống hạ tầng giao thông và điện lưới được nâng cấp với 90,5% người dân đánh giá đường giao thông tốt hơn và 68% đánh giá lưới điện được cải thiện; chất lượng giáo dục và y tế đạt mức khá trở lên lần lượt là 74,5% và 81%. Ngược lại, quá trình này cũng phát sinh nhiều hệ lụy tiêu cực: 67,5% người dân khảo sát cho rằng môi trường sống bị suy giảm; 60,5% ghi nhận nước sinh hoạt bị ô nhiễm hoặc thiếu hụt; tình trạng ùn tắc giao thông, khói bụi, tiếng ồn và các tệ nạn xã hội (trộm cắp, cờ bạc, xô xát) có xu hướng gia tăng.

Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả Trịnh Thị Nhung (sinh viên lớp QH2019-E Kinh tế CLC 2, Khoa Kinh tế Chính trị, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống của người dân xã Yên Trung, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh" dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Thị Hồng Điệp.

Câu hỏi nghiên cứu chính:

• Cần phải có những giải pháp gì để gia tăng tác động tích cực và giảm thiểu tác động tiêu cực của KCN đến chất lượng cuộc sống của người dân xã Yên Trung, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh?

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

• Mục tiêu nghiên cứu: Đề xuất hệ thống giải pháp nhằm gia tăng tác động tích cực và giảm thiểu tác động tiêu cực của KCN đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tác động của KCN đến chất lượng cuộc sống của người dân.
  2. Phân tích và đánh giá thực trạng tác động của KCN đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
  3. Đề xuất một số giải pháp nhằm gia tăng tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của KCN đến chất lượng cuộc sống người dân địa phương trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Những tác động của KCN đến chất lượng cuộc sống của người dân.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Yên Trung, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu thứ cấp giai đoạn 2021–2023; số liệu sơ cấp được khảo sát từ đầu năm 2023 đến tháng 4 năm 2023.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá tác động của KCN trên 7 khía cạnh đời sống: thu hồi đất, việc làm, thu nhập, môi trường, y tế - giáo dục, an ninh trật tự và điều kiện sống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận khái niệm chất lượng cuộc sống (CLCS) từ định nghĩa của Sharma (sự hài lòng, thỏa mãn với các nhân tố quan trọng của đời sống) và khung 12 tiêu chí của William Bell (nhấn mạnh an toàn thể chất, an toàn môi trường và an sinh xã hội). Trên cơ sở thực tiễn nông thôn Việt Nam, tác giả lựa chọn hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng cuộc sống của Thái Lan làm khung tham chiếu chính, bao gồm các phương diện: nhà ở, ăn uống, môi trường, sức khỏe, giáo dục, thông tin, an toàn và việc làm. Khái niệm KCN được chuẩn hóa dựa trên định nghĩa của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Ngân hàng Thế giới (WB) và Nghị định số 82/2018/NĐ-CP của Chính phủ.

Khung phân tích của khóa luận được cụ thể hóa thành mô hình nghiên cứu gồm 7 nhóm biến tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống cư dân:

Nhóm biến tác động	Nội dung đo lường cụ thể
Thu hồi đất	Diện tích và tỷ lệ đất nông nghiệp bị thu hồi phục vụ KCN và hạ tầng liên quan
Việc làm	Cơ hội việc làm, tính ổn định của công việc, chuyển đổi nghề nghiệp sau mất đất
Thu nhập	Mức thu nhập bình quân, khả năng gia tăng thu nhập, đảm bảo chi tiêu cơ bản
Môi trường	Cảnh quan, chất lượng không khí, nguồn nước sinh hoạt, xử lý rác thải, tiếng ồn
An ninh - trật tự	Tỷ lệ tệ nạn xã hội (trộm cắp, cờ bạc), trật tự công cộng, an toàn giao thông
Y tế - giáo dục	Cơ sở vật chất trường học, trạm y tế, năng lực phục vụ y tế và chất lượng đào tạo
Điều kiện sống	Chất lượng nhà ở, đường giao thông, mạng lưới điện, tiện nghi sinh hoạt gia đình

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa khai thác dữ liệu thứ cấp và điều tra dữ liệu sơ cấp:

• Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của UBND xã Yên Trung, dữ liệu thống kê từ Ban Quản lý các KCN tỉnh Bắc Ninh, các văn bản quy hoạch pháp lý (Công văn 303/TTg-CN, Quyết định 50/QĐ-UBND, Quyết định 775/QĐ-UBND, Công văn 126/CĐ-TTg) cùng các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi cấu trúc đối với người dân đại diện hộ gia đình tại xã Yên Trung.
• Quy mô mẫu: Dựa trên tổng số hộ dân toàn xã là $N = 3.174$ hộ, tác giả áp dụng công thức Yamane Taro (1967) với mức sai số cho phép $e = 0,1$ (10%): $$n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2} = \frac{3174}{1 + 3174 \cdot 0,1^2} \approx 96,95 \approx 97$$ Kích thước mẫu khảo sát thực tế được chọn là $n = 200$ đối tượng ($200 > 97$), tỷ lệ phản hồi hợp lệ đạt 100%. Thang đo sử dụng gồm thang đo định danh (cho biến nhân khẩu học) và thang đo thứ bậc 3 mức độ (Tốt hơn - Như cũ - Giảm sút) để so sánh các tiêu chí trước và sau khi có KCN. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel thông qua phương pháp thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm) và thống kê so sánh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu quốc tế và trong nước về tác động của KCN:

• Nghiên cứu quốc tế: Jaroslava Janků & Josef Kozák (2020) nghiên cứu sự sụt giảm 2.023 ha đất nông nghiệp màu mỡ tại Cộng hòa Séc, chỉ ra KCN gây suy giảm nguồn nước ngầm và làm tỷ lệ tội phạm vùng Rychnov tăng 400%; Winardi và cộng sự (2019) tại tỉnh West Java (Indonesia) chứng minh chính sách tăng đầu tư KCN tạo thêm việc làm công nghiệp chế biến; nhóm tác giả Ly Phượng Anh tại Ninh Hạ (Trung Quốc) xác nhận ô nhiễm KCN làm tăng tỷ lệ tử vong do ung thư phổi và suy giảm miễn dịch; Muhammad Faishal Ibrahim & Sim Wei Chung tại Jurong (Singapore) dùng SPSS khảo sát 300 dân cư, ghi nhận mức hài lòng chung 3,687/5 nhưng môi trường bị đánh giá rất thấp.
• Nghiên cứu trong nước: Nguyễn Minh Thuận và cộng sự (Vĩnh Long) phân tích các yếu tố ảnh hưởng thu nhập sau thu hồi đất (tuổi, học vấn, tỷ lệ đất mất); Nguyễn Văn Hậu và Lê Thị Hồng so sánh 1 ha đất lúa giải quyết 12–13 lao động (tạo 22,5 triệu đồng/năm) trong khi 1 ha KCN thu hút 50–100 lao động (tạo giá trị 500 triệu đồng/năm); Hoàng Bá Thịnh (2007) tại Ái Quốc (Hải Dương) ghi nhận gần 1/3 hộ mất 100% đất canh tác dẫn đến thất nghiệp do thiếu trình độ; Hoàng Thị Thanh Thảo (2011) tại Sơn La cảnh báo khí thải ($CO_2$, $SO_2$), nước thải ngầm và 20% chất thải rắn công nghiệp nguy hại. Từ việc chỉ ra khoảng trống nghiên cứu chưa có công trình nào đánh giá toàn diện tại xã Yên Trung, chương 1 xây dựng khung lý thuyết 7 nhân tố tác động và phân tích cơ sở tác động hai mặt (tích cực và tiêu cực) của KCN.

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày cụ thể quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp; lập luận việc lựa chọn địa bàn xã Yên Trung do nằm liền kề KCN Yên Phong 1 và Yên Phong 1 mở rộng, mật độ dân số đông và tốc độ phát triển công nghiệp dẫn đầu huyện Yên Phong; chi tiết hóa cách thức xây dựng bảng hỏi điều tra 2 phần; tính toán cỡ mẫu đại diện $n=200$ theo công thức Yamane Taro; đồng thời xác lập các kỹ thuật tổng hợp, làm sạch dữ liệu và thống kê so sánh trên Excel.

Chương 3: Thực trạng tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh

Chương 3 tập trung phân tích các dữ liệu thực tế thu thập tại địa phương:

• Tổng quan địa bàn và KCN: Xã Yên Trung có diện tích 996,93 ha, 3.174 hộ dân, dân số tự nhiên khoảng 14.500 người, dân số cơ học trên 20.000 người. KCN Yên Phong 1 thành lập năm 2005 với tổng diện tích 658,71 ha (sau mở rộng), diện tích đất công nghiệp chiếm 436,23 ha, khu đô thị phụ trợ 51,6 ha; thu hút hơn 10 tỷ USD vốn FDI với hơn 100 doanh nghiệp (tiêu biểu như Công ty Samsung Display Việt Nam - SDV, Bánh kẹo Hữu Nghị, Chitwing Precision Tech). Năm 2022, giá trị sản xuất xã Yên Trung đạt 27.158 tỷ đồng (tăng 10,5% so với năm 2021), tổng giá trị gia tăng đạt 11.055,637 tỷ đồng, riêng công nghiệp chiếm 60,8% (6.723,825 tỷ đồng). Năm 2023, địa phương tiếp tục chuẩn bị giải phóng mặt bằng 50 ha xây dựng cụm công nghiệp Yên Trung - Thụy Hòa.
• Đặc điểm nhân khẩu học mẫu khảo sát: Khóa luận tổng hợp cơ cấu đối tượng điều tra qua bảng số liệu thực tế:

Tiêu chí	Phân nhóm	Số lượng (người)	Tỷ lệ (%)
Độ tuổi	Dưới 18 tuổi	1	0,5
	Từ 18 đến 35 tuổi	79	39,5
	Từ 35 đến 55 tuổi	116	58,0
	Trên 55 tuổi	4	2,0
Giới tính	Nam	104	52,0
	Nữ	96	48,0
Trình độ học vấn	Trung học cơ sở (THCS)	89	44,5
	Trung học phổ thông (THPT)	47	23,5
	Cao đẳng / Đại học	49	24,5

• Phân tích các tác động cụ thể:
  • Đất đai: Phân chia mức độ mất đất thành 3 nhóm hộ: Nhóm 1 (thu hồi 100% diện tích đất nông nghiệp), Nhóm 2 (thu hồi 75%), Nhóm 3 (thu hồi dưới 50%).
  • Việc làm và thu nhập: Chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất nông nghiệp sang công nhân, nhân viên bảo vệ, xây dựng phòng trọ cho thuê và kinh doanh dịch vụ ăn uống. Thu nhập bình quân đầu người toàn xã đạt 78,3 triệu đồng/năm (cao nhất huyện Yên Phong); thu nhập người dân khảo sát tăng từ 4,9 triệu đồng/tháng lên 6,5 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, Ban Quản lý KCN Bắc Ninh ghi nhận lao động trong KCN có xu hướng sụt giảm (quý II/2022 giảm do thị trường châu Âu cắt giảm đơn hàng), tạo rủi ro mất việc làm cho lao động chưa qua đào tạo chuyên môn.
  • Hạ tầng và điều kiện sống: 95% nhà ở được xây dựng kiên cố, cao tầng; diện tích ở đạt từ 14 $m^2$/người trở lên; 100% hộ dân sử dụng nước hợp vệ sinh; 100% đường trục giao thông nội đồng được cứng hóa; 90,5% đánh giá đường giao thông nông thôn tốt hơn; 68% đánh giá lưới điện được nâng cấp (hạ tầng KCN sở hữu 4 trạm 110/22KV công suất 11x63 MVA, trạm cấp nước 22.000 $m^3$/ngày đêm).
  • Y tế và giáo dục: 97% người dân tham gia BHYT; Trạm y tế xã được nâng cấp xây mới phòng khám bệnh và khu tiêm chủng riêng biệt (81% đánh giá dịch vụ y tế khá trở lên); trường mầm non tập trung đi vào hoạt động từ 2022, trường THCS được mở rộng và trường tiểu học mới dự kiến hoàn thành cuối năm 2023 (74,5% đánh giá giáo dục khá trở lên).
  • Môi trường và an ninh trật tự: 67,5% người dân đánh giá môi trường suy giảm nghiêm trọng do mùi hôi thối từ các bãi rác tự phát tồn tại lâu năm không được xử lý triệt để tại thôn Trần Xá, thôn Chính Trung; khí thải từ các nhà máy hóa chất gây khó thở; 60,5% phản ánh nước sinh hoạt bị ảnh hưởng; an ninh trật tự phức tạp do gia tăng dân số cơ học và lưu lượng giao thông qua cầu Mai Đình - Đông Xuyên nối Bắc Ninh với Bắc Giang, kéo theo tệ nạn trộm cắp, cờ bạc và tai nạn giao thông.

Chương 4: Một số giải pháp nhằm gia tăng tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung trong thời gian tới

Chương 4 bám sát định hướng quy hoạch của huyện Yên Phong và xã Yên Trung, đề xuất 4 nhóm giải pháp:

• Nhóm giải pháp về đầu tư: Bố trí vốn hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, xây dựng trạm trung chuyển rác thải kiên cố xa khu dân cư, đẩy nhanh tiến độ các dự án trường tiểu học tập trung và nhà ở xã hội cho công nhân.
• Nhóm giải pháp về tài nguyên - môi trường: Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc vận hành hệ thống xử lý nước thải (công suất trạm xử lý KCN 12.000 $m^3$/ngày đêm) và khí thải tại các nhà máy; đóng cửa và xử lý dứt điểm các bãi rác lộ thiên tại thôn Trần Xá và Chính Trung, chấm dứt việc đốt rác tại chỗ gây ô nhiễm; bảo đảm nguồn nước sạch sinh hoạt cho các khu dân cư.
• Nhóm giải pháp về đào tạo nhân lực: Chính quyền phối hợp cùng doanh nghiệp trong KCN mở các lớp đào tạo nghề ngắn hạn, nâng cao kỹ năng cho nhóm lao động nông nhàn bị thu hồi đất (đặc biệt nhóm có trình độ THCS chiếm 44,5%), tư vấn chuyển đổi việc làm sang dịch vụ thương mại.
• Nhóm giải pháp về hành chính: Quản lý chặt chẽ tạm trú, tạm vắng đối với hơn 20.000 lao động nhập cư; tăng cường lực lượng công an tuần tra kiểm soát các cơ sở kinh doanh có điều kiện (nhà trọ, nhà nghỉ, quán karaoke, tiệm cầm đồ); xử lý vi phạm trật tự lòng lề đường và an toàn giao thông trên các trục đường liên xã và đường tỉnh 295.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa cụ thể tác động hai mặt của quá trình phát triển KCN Yên Phong 1 và Yên Phong 1 mở rộng đối với cư dân xã Yên Trung thông qua bộ số liệu khảo sát thực tế:

Khía cạnh	Kết quả ghi nhận từ dữ liệu văn bản
Kinh tế & Thu nhập	- Thu nhập bình quân đầu người toàn xã đạt 78,3 triệu đồng/năm (cao nhất huyện Yên Phong). - Thu nhập của hộ dân khảo sát tăng từ 4,9 triệu lên 6,5 triệu đồng/tháng. - Tỷ trọng khu vực công nghiệp chiếm 60,8% trong tổng giá trị gia tăng năm 2022 của xã.
Hạ tầng & Đời sống vật chất	- 95% nhà ở được xây dựng kiên cố, cao tầng (không còn nhà tạm). - 90,5% hộ dân đánh giá giao thông được cải thiện; 68% đánh giá lưới điện tốt hơn. - 100% đường giao thông nội đồng được cứng hóa; 100% hộ dân tiếp cận nước hợp vệ sinh.
An sinh & Xã hội	- Tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 97%; 81% đánh giá dịch vụ y tế từ mức khá trở lên. - Tỷ lệ tốt nghiệp tiểu học và THCS đạt 100%; 74,5% đánh giá chất lượng giáo dục từ khá trở lên.
Bất cập môi trường & An ninh	- 67,5% người dân phản ánh môi trường sống giảm sút do ô nhiễm không khí và bãi rác tự phát. - 60,5% ghi nhận nguồn nước sinh hoạt bị ảnh hưởng tiêu cực. - Gia tăng tệ nạn trộm cắp, cờ bạc, xô xát và tai nạn giao thông tại các trục đường nối liên tỉnh.

Đóng góp của đề tài:

• Cung cấp bức tranh thực nghiệm chuyên biệt đầu tiên về xã Yên Trung – một điển hình nông thôn chuyển đổi thành trung tâm công nghiệp lớn của tỉnh Bắc Ninh. Khóa luận kết hợp đồng bộ giữa số liệu thống kê hành chính giai đoạn 2021–2023 với dữ liệu điều tra sơ cấp 200 hộ dân.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp (đầu tư, môi trường, đào tạo nhân lực, quản lý hành chính) bám sát các phát hiện định lượng, phục vụ trực tiếp cho công tác điều hành của chính quyền địa phương và định hướng vận hành của các KCN trên địa bàn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi và thiết kế nghiên cứu:

• Hạn chế về phạm vi và thời gian: Không gian khảo sát chỉ giới hạn trong phạm vi hành chính của xã Yên Trung; nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập trong khoảng thời gian ngắn (từ đầu năm 2023 đến tháng 4 năm 2023).
• Hạn chế về phương pháp phân tích: Kích thước mẫu khảo sát $n = 200$ được chọn với sai số quy ước tương đối cao ($e = 10%$). Khóa luận chủ yếu áp dụng thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ phần trăm trên Excel, chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng chuyên sâu (như hồi quy OLS hay Binary Logistic) để lượng hóa trọng số tác động của từng biến nhân khẩu, diện tích đất mất đến mức độ thỏa mãn đời sống.

Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi điều tra sang các xã lân cận cùng chịu ảnh hưởng của KCN Yên Phong 1 mở rộng (như Thụy Hòa, Dũng Liệt, Tam Đa); nâng quy mô mẫu với sai số $e \le 5%$; áp dụng các công cụ phân tích hồi quy đa biến nhằm kiểm định tương quan thống kê giữa ô nhiễm môi trường, biến động việc làm với chỉ số chất lượng cuộc sống cư dân.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển, Xã hội học nông thôn và Quản lý tài nguyên - môi trường khi nghiên cứu về quá trình đô thị hóa và tác động của phát triển công nghiệp tại vùng đồng bằng sông Hồng.
• Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước cấp cơ sở tại các địa phương có KCN: phần đáng tham khảo nhất là khung 7 nhóm tiêu chí đo lường chất lượng cuộc sống (Hình 1.1) và các số liệu phản ánh thực trạng môi trường, an ninh trật tự và chuyển đổi sinh kế tại địa bàn trọng điểm Yên Phong.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng công thức nào để tính kích thước mẫu khảo sát và số lượng mẫu thực tế là bao nhiêu?
Tác giả áp dụng công thức chọn mẫu của Yamane Taro (1967) dựa trên tổng số hộ dân xã Yên Trung là 3.174 hộ với sai số cho phép $e = 0,1$ (10%), cho ra quy mô mẫu lý thuyết tối thiểu là 97 người. Trong thực tế, tác giả thực hiện khảo sát trực tiếp 200 người đại diện hộ gia đình ($200 > 97$), đạt tỷ lệ phiếu hợp lệ 100%.

2. Mức thu nhập của người dân xã Yên Trung biến động như thế nào sau khi KCN hình thành?
Thu nhập bình quân đầu người toàn xã đạt 78,3 triệu đồng/năm, đứng đầu huyện Yên Phong. Đối với các hộ tham gia khảo sát, thu nhập bình quân đã tăng từ mức 4,9 triệu đồng/tháng (trước khi có KCN) lên 6,5 triệu đồng/tháng (sau khi có KCN).

3. Cơ cấu học vấn và độ tuổi của đối tượng tham gia khảo sát trong khóa luận có đặc điểm gì?
Về độ tuổi, 97,5% người được hỏi nằm trong độ tuổi lao động chính từ 18 đến 55 tuổi (nhóm 18–35 tuổi chiếm 39,5%; nhóm 35–55 tuổi chiếm 58%). Về học vấn, trình độ THCS chiếm tỷ lệ lớn nhất với 44,5%, tiếp đến là trình độ Cao đẳng / Đại học chiếm 24,5% và THPT chiếm 23,5%.

4. Những biểu hiện ô nhiễm môi trường nào được người dân phản ánh gay gắt nhất?
Có 67,5% người khảo sát đánh giá môi trường sống bị giảm sút và 60,5% phản ánh nước sinh hoạt bị ảnh hưởng. Bức xúc lớn nhất tập trung vào các bãi rác tự phát tồn tại lâu năm đổ tràn ra đường gây mùi hôi thối tại thôn Trần Xá và thôn Chính Trung (chủ yếu xử lý bằng cách đốt tại chỗ), cùng khói bụi giao thông và mùi khí thải độc hại từ các nhà máy hóa chất trong KCN.

5. Các nhóm giải pháp chính được tác giả đề xuất tại Chương 4 là gì?
Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp: (1) Nhóm giải pháp về đầu tư (hoàn thiện hạ tầng, trạm rác, trường học); (2) Nhóm giải pháp về tài nguyên - môi trường (kiểm soát xả thải KCN, xóa bỏ bãi rác lộ thiên); (3) Nhóm giải pháp về đào tạo nhân lực (đào tạo nghề, hỗ trợ chuyển đổi việc làm cho nông dân mất đất); (4) Nhóm giải pháp về hành chính (quản lý nhân khẩu tạm trú, trật tự giao thông và các dịch vụ kinh doanh có điều kiện).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trịnh Thị Nhung đã phản ánh toàn diện bức tranh tác động hai mặt của quá trình công nghiệp hóa tại xã Yên Trung, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Dựa trên khung lý thuyết 7 nhân tố và số liệu điều tra thực nghiệm 200 hộ dân, nghiên cứu đã minh chứng sự gia tăng về thu nhập, hạ tầng giao thông và dịch vụ xã hội, đồng thời chỉ rõ những áp lực nặng nề về ô nhiễm môi trường và trật tự an ninh do sự phát triển của KCN Yên Phong 1 mang lại. Hệ thống 4 nhóm giải pháp được đề xuất tại Chương 4 mang tính thực tiễn, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho công tác quản lý và định hướng phát triển bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống của người dân Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng tác động của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh Chương 4: Một số giải pháp nhằm gia tăng tác động tích cực và giảm thiểu tác động tiêu cực của khu công nghiệp đến chất lượng cuộc sống người dân xã Yên Trung huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh. NOI DUNG Chuong 1 TONG QUAN TINH HINH NGHIEN CUU, CO SO LY LUAN VE TAC DONG CUA KHU CONG NGHIỆP DEN CHAT LƯỢNG CUOC SÓNG NGƯỜI DAN 1.1 Tổng quan tài liệu 1.1 Tổng quan tài liệu nước ngoài Việc xây dựng và phát trién các khu công nghiệp, cụm công nghiệp ảnh hưởng tới nhiều mặt trong đời sống của người dân. Trước tiên phải ké đến đó là việc thu hồi đất nông nghiệp dé xây dựng các KCN. Trong một bài nghiên cứu về “ Khu công nghiệp và tác động của khu công nghiệp đối với xã hội” của tác gia Jaroslava Jankt và Josef Kozak, tháng 1/2020 đã nghiên cứu và chi ra sự suy giảm đất nông nghiệp nhanh chóng trên khắp châu Au, cụ thé là Cộng hòa Séc — nơi có sự suy giảm nhanh nhất về dat đai ở EU "'*!.

Một lý do cho sự mat mát đáng ké của đất nông nghiệp là nhằm mục đích xây dựng các KCN và diện tích đất mà họ thu hồi thường là đất màu mỡ, thuận lợi phát triển nông nghiệp. Theo đó nghiên cứu chỉ ra rằng để hỗ trợ sự phát triển của các KCN, Bộ Công Thương Cộng hòa Séc đã ban hành "Chương trình hỗ trợ cơ sở hạ tầng và hỗ trợ doanh nghiệp". Trong đó tổng diện tích đất hỗ trợ cho phát triển công nghiệp là 2023 (ha), bao gồm diện tích mới thu hồi là 1129 (ha) và diện tích đất nam trong dự án sẽ thu hồi trong tương lai là 894 (ha). Chương trình đã đưa ra dự kiến đến năm 2030 tổng diện tích đất công nghiệp sẽ chiếm 70 %.

Việc thu hồi đất gây ra những anh hưởng đến cuộc sống người dân quanh khu vực như diện tích đất phát triển nông nghiệp giảm gây ra những ảnh hưởng đến van đề lương thực, nước sử dụng, việc làm cho người nông dân. Theo nghiên cứu của hai tác giả việc xây dựng các KCN khiên cho lượng nước ngâm sử dụng trong sinh hoạt, cũng như nước bề mặt bị ảnh hưởng. Về vấn đề việc làm, người lao động tại Cộng hoà Séc đa phần là người lao động có trình độ, số lượng lao động trình độ thấp chỉ chiếm số lượng nhỏ, mà trong các KCN đa số tuyển dụng lao động có trình độ chuyên môn thấp, mức lương theo đó cũng tương ứng với trình độ do vậy các nhà máy tại đây đa số thu hút những người lao động từ nơi khác đến làm việc. Như vậy, việc xây dựng KCN chỉ giải quyết được việc làm cho số lượng rất nhỏ người lao động tại đây.

Hơn thế việc tập trung một lượng lớn người từ nơi khác đến đã khiến cho tỷ lệ tội phạm tại một sỐ vùng tang lên nhanh chóng ví dụ như vùng Rychnov-một thi tran tại Cộng hoa Séc đã có tỷ lệ tội phạm tăng 400% sau khi có KCN. Ngoài yếu tố về đất đai, việc xây dựng và phát triển các nhà máy công nghiệp cũng sẽ có những ảnh hưởng đến tình hình lao động và việc làm tại địa phương giáp ranh các KCN.