BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA GIÁ XĂNG DẦU ĐẾN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN TẠI VIỆT NAM Ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 VƢƠNG CHU MINH TRANG TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA GIÁ XĂNG DẦU LÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 Họ và tên sinh viên: VƢƠNG CHU MINH TRANG Mã số sinh viên: 050607190561 Lớp sinh hoạt: HQ7-HE17 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.
VƢƠNG THỊ HƢƠNG GIANG TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 i TÓM TẮT Tên đề tài: Phân tích tác động của giá xăng dầu lên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam Nội dung khóa luận: Xăng dầu đƣợc xem là mặt hàng hóa quan trọng, đƣợc sử dụng nhiều trong cuộc sống thƣờng nhật của ngƣời dân Việt Nam. Chính vì thế, đối với mỗi sự chuyển biến của giá dầu thô thế giới đều sẽ có ảnh hƣởng ít nhiều đến thị trƣờng xăng dầu trong nƣớc, tuy Việt Nam cũng có thị trƣờng xuất khẩu dầu thô riêng nhƣng từ gần một thập kỷ nay sản lƣợng nhập khẩu xăng dầu ngày càng cao. Tại Việt Nam, đề tài nghiên cứu về việc giá dầu tác động đến sự thay đổi của thị trƣờng chứng khoán chƣa nhiều và cũng chƣa có đi sâu về vấn đề này.
Thừa kế từ những nghiên cứu trong và ngoài nƣớc có chung đối tƣợng nghiên cứu, tác giả thực hiện đề tài với mong muốn tìm hiều về những ảnh hƣởng của giá dầu đến thị trƣờng chứng khoán tại Việt Nam. Ngoài ra, đo lƣờng mức độ tác động qua lại giữa các biến kinh tế với nhau. Nghiên cứu ứng dụng mô hình VAR với chuỗi dữ liệu theo tháng từ đầu năm 2010 đến hết năm 2022. Bao gồm các biến số: Tốc độ tăng trƣởng, Chỉ số giá tiêu dùng, Giá dầu thô Brent và chỉ số chứng khoán VN-Index.
Kết quả nghiên cứu cho thấy: (1) Việc thay đổi giá dầu có tác động làm ảnh hƣởng xấu đến thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. (2) Trong ngắn hạn, cú sốc từ giá dầu tác động nhỏ đến thị trƣờng chứng khoán nhƣng mức ảnh hƣởng phát triển nhanh và tăng dần trong dài hạn. (3) Giá dầu thô không tác động đến biến Tốc độ tăng trƣởng. Ngoài ra, cú sốc từ các biến vĩ mô có tác động nhỏ và tăng dần trong dài hạn lên sàn chứng khoán.
ii Từ khóa: Giá dầu thô, thị trường chứng khoán, mô hình VAR. ABSTRACT Petroleum is considered an important commodity and is widely used in the daily lives of Vietnamese people. Therefore, every movement in global crude oil prices will have some impact on the domestic oil market. Although Vietnam also has its own crude oil export market, the country has been increasingly reliant on oil imports for nearly a decade.
In Vietnam, there have been relatively few research studies on the impact of oil prices on the stock market, and the topic has not been extensively explored. Building upon existing research both domestically and internationally, the author undertakes this study with the aim of investigating the effects of oil prices on the stock market in Vietnam. Additionally, the study seeks to measure the level of interdependence among various economic variables. The study applies the VAR model using monthly data from the beginning of 2010 to the end of 2022.
The variables included in the analysis are: the growth rate, the consumer price index, Brent crude oil prices, and the VN-Index stock market index. The research findings indicate: (1) Changes in oil prices have a negative impact on the Vietnamese stock market. (2) In the short term, oil price shocks have a small impact on the stock market, but the influence gradually increases and develops in the long term. (3) Crude oil prices do not have an impact on the growth rate variable.
Furthermore, shocks from macroeconomic variables have a small and increasing impact on the Vietnamese stock market in the long term. Keywords: Crude oil prices, stock market, VAR model. iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Khóa luận tốt nghiệp này là công trình nghiên cứu do tự bản thân tác giả thực hiện, có sự hỗ trợ từ giảng viên hƣớng dẫn. Kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận.
Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này. Tác giả VƢƠNG CHU MINH TRANG iv LỜI CẢM ƠN Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Giảng viên hƣớng dẫn – TS. Vƣơng Thị Hƣơng Giang, là ngƣời đã hƣớng dẫn tận tình, định hƣớng và đƣa ra phƣơng pháp làm việc hiểu quả để có thể hoàn thành Khóa luận tốt nghiệp hoàn chỉnh nhất. Nhờ những điều này, trong suốt quá trình thực hiện bài báo cáo, em luôn tự tin và có những chỉ dẫn thiết thực và hữu ích từ Cô.
Bên cạnh đó, tác giả xin gửi lời cảm ơn đến các Thầy/ Cô đang công tác tại trƣờng Đại học Ngân hàng TP. HCM, những ngƣời thầy đã truyền lửa, truyền kinh nghiệm và kiến thức của mình giúp tác giả có nền tảng về chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng mà bản thân đang theo đuổi. Em xin chân thành cảm ơn! Tác giả VƢƠNG CHU MINH TRANG v MỤC LỤC TÓM TẮT. i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.
ix DANH MỤC BIỂU BẢNG .x DANH MỤC HÌNH ẢNH. xi CHƢƠNG 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU.
ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI. KẾT CẤU KHÓA LUẬN. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Tổng quan về khái niệm, vai trò và đặc điểm của xăng dầu tại Việt Nam.
Thực trạng biến động giá xăng dầu tại Việt Nam. Mối quan hệ giữa giá dầu và thị trƣờng chứng khoán. Tổng quan một số tài liệu nghiên cứu về mối quan hệ giữa giá dầu và thị trƣờng chứng khoán. Tài liệu nƣớc ngoài.
Tài liệu trong nƣớc. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phƣơng pháp và mô hình nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.
Mô hình nghiên cứu. Giới thiệu một số mô hình nghiên cứu phù hợp. Mô hình hồi quy bằng phƣơng pháp bình phƣơng nhỏ nhất (OLS – Ordinary Least Square):. Mô hình Vector hiệu chỉnh sai số hồi quy (VECM – Vector Error Correction Model).
Lựa chọn mô hình VAR là mô hình nghiên cứu. Cơ sở chọn mô hình. Cơ sở dữ liệu nghiên cứu. Thống kê mô tả.
Giá dầu thô Brent thế giới (Price). Tốc độ tăng trƣởng kinh tế (GDP – Gross Domestic Product). Chỉ số giá tiêu dùng (CPI – Consumer Price Index). Chỉ số chứng khoán VN-Index.
Giả thuyết nghiên cứu. Mối quan hệ giữa Giá dầu thô Brent và Thị trƣờng chứng khoán. Mối quan hệ giữa Tốc độ tăng trƣởng kinh tế và Thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Mối quan hệ giữa Chỉ số giá tiêu dùng và Thị trƣờng chứng khoán Việt Nam.
Mối quan hệ giữa Giá dầu thô Brent và các yếu tố vĩ mô. Các thủ tục nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Xử lý tính dừng của mô hình.
Lựa chọn độ trễ tối ƣu. Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger. Đánh giá mô hình VAR. Kiểm định tính ổn định của mô hình.
Kiểm định tính tự tƣơng quan phần dƣ. Phân tích hàm phản ứng đẩy và phân rã phƣơng sai. Hàm phản ứng đẩy. Phân rã phƣơng sai.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. Tóm tắt kết quả nghiên cứu. Gợi ý và hạn chế của mô hình nghiên cứu. Gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo.
Hạn chế của bài nghiên cứu. Các khuyến nghị chính sách.55 viii TÀI LIỆU THAM KHẢO.56 PHỤ LỤC: BẢNG SỐ LIỆU .63 ix DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nguyên nghĩa ADF Augmented Dickey – Fuller CPI Consumer Price Index – Chỉ số giá tiêu dùng EIA Energy Information Administration – Cơ quan Thông tin Năng lƣợng Hoa Kỳ Eviews Economics Views - Phần mền thống kê kinh tế lƣợng FED Federal Reserve System – Ngân hàng Dự trữ liên bang Hoa Kỳ GDP Gross Domestic Product – Tổng sản phẩm quốc nội HNX Hanoi Stock Exchange – Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội HOSE Ho Chi Minh City Stock Exchange – Sở Giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh OPEC Organization of Petroleum Exporting Countries – Tổ chức các nƣớc xuất khẩu dầu lửa OPEC+ Các quốc gia thuộc OPEC và các đồng minh ngoài khối TP. HCM Thành phố Hồ Chí Minh TTCK Thị trƣờng chứng khoán VAR Vector Autoregression – Mô hình Vector tự hồi quy VN-Index Vietnam stock index – Chỉ số chứng khoán Việt Nam USD United States Dollar – Đô la Mỹ x DANH MỤC BIỂU BẢNG Bảng 3. Mô tả các biến.
Thống kê các biến. Kiểm định tính dừng. Kết quả kiểm định độ dài của trễ. Kết quả kiểm định Granger.
Mô hình VAR với độ trễ tối ƣu. Kiểm định hiện tƣợng tự tƣơng quan. Kết quả phân rã phƣơng sai. Tóm tắt kết quả giả thuyết nghiên cứu .50 xi DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1.
Biến động giá xăng dầu năm 2022 tại Việt Nam. Diễn biến giá dầu và tỷ lệ lạm phát. Tình hình khai thác dầu khí 2011-2021 tại Việt Nam. Diễn biến giá dầu thô Brent 2014-2022.
Minh họa mô hình OLS. Biểu diễn các biến. 15 công ty có vốn hóa thị trƣờng lớn nhất trên sàn chứng khoán. Các lĩnh vực sử dụng năng lƣợng ở Việt Nam.
Tăng trƣởng GDP Việt Nam 2011-2022. Các bƣớc xây dựng mô hình nghiên cứu. Tính ổn định của mô hình với độ trễ là 3. Phản ứng của VNI với GDP.
Phản ứng của VNI với giá dầu thô. Hàm phản ứng của VNI với chỉ số CPI. Hàm phản ứng của VNI với chính nó. Biểu đồ chồng của phân rã phƣơng sai.
GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Từ năm 1848 đến nay ngành công nghiệp dầu khí trên toàn cầu phát triển không ngừng và hiện nay, có nhiều quốc gia trên thế giới đang khai thác và thƣơng mại nhờ sỡ hữu mỏ dầu dồi dào, trong đó có Việt Nam. Việt Nam là quốc gia có trữ lƣợng dầu thô lớn và tiềm năng khai thác dầu mỏ lớn tại khu vực Đông Nam Á. Theo (Trung & Chất, 2016), giai đoạn 2009-2013, ngân sách mà nhà nƣớc thu từ dầu thô bình quân lên tới 13,6%.