Chính sách xoay trục của Mỹ sang khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và tác động tới Việt Nam

Khóa luận phân tích chính sách xoay trục của Mỹ sang châu Á - Thái Bình Dương và tác động đến Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quan hệ quốc tế.

• Tác giả: Khúc Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: ThS. Lý Văn Ngoan
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Sư Phạm Lịch Sử
• Đề tài: Chính sách xoay trục của Mỹ sang khu vực Châu Á- Thái Bình Dương và tác động của chính sách đó tới Việt Nam từ năm 2009 đến nay
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
• NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN
• BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Lịch sử nghiên cứu của đề tài
• 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Đóng góp của đề tài
• 7. Bố cục của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: NGUYÊN NHÂN CHÍNH SÁCH XOAY TRỤC CỦA MỸ SANG KHU VỰC CHÂU Á- THÁI BÌNH DƯƠNG TỪ NĂM 2009 ĐẾN NAY
• 1.1. Khái quát chính sách đối ngoại của Mỹ từ năm 1993 đến năm 2009
• 1.1.1. Chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống Bill Clinton (1993- 2001)
• 1.1.2. Chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống George Walker Bush (2001- 2009)
• 1.2. Nguyên nhân Mỹ thực hiện chính sách xoay trục sang khu vực Châu Á- Thái Bình Dương
• 1.2.1. Vai trò của khu vực Châu Á- Thái Bình Dương
• 1.2.1.1. Khái quát về khu vực Châu Á- Thái Bình Dương
• 1.2.1.2. Vai trò của khu vực Châu Á- Thái Bình Dương
• 1.2.2. Sự nổi lên của Trung Quốc
• 1.2.3. Vấn đề Triều Tiên
• 1.2.4. Lợi ích của Mỹ ở Châu Á- Thái Bình Dương
• 1.2.4.1. Lợi ích về kinh tế
• 1.2.4.2. Lợi ích về chính trị, quân sự
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CHÍNH SÁCH XOAY TRỤC CỦA MỸ SANG KHU VỰC CHÂU Á- THÁI BÌNH DƯƠNG TỪ NĂM 2009 ĐẾN NAY
• 2.1. Nội dung chính sách xoay trục của Mỹ
• 2.2. Những hoạt động cụ thể trong chính sách xoay trục của Mỹ
• 2.2.1. Trong lĩnh vực kinh tế
• 2.2.2. Về vấn đề thúc đẩy dân chủ và nhân quyền
• 2.2.3. Trong lĩnh vực chính trị, quân sự
• 2.2.4. Giai đoạn 2013- 2015
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ SƠ BỘ VỀ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH XOAY TRỤC CỦA MỸ SANG KHU VỰC CHÂU Á- THÁI BÌNH DƯƠNG TỪ NĂM 2009 ĐẾN NAY
• 3.1. Đối với khu vực Châu Á- Thái Bình Dương
• 3.1.1. Các nước đồng minh của Mỹ
• 3.1.2. Các nước Đông Nam Á- Tổ chức ASEAN
• 3.2. Đối với Mỹ
• 3.3. Việt Nam trong chính sách xoay trục của Mỹ
• 3.3.1. Vai trò của Việt Nam đối với Mỹ
• 3.3.1.1. Vai trò kinh tế
• 3.3.1.2. Vai trò chính trị
• 3.3.2. Tác động chính sách xoay trục của Mỹ đối với Việt Nam
• 3.3.2.1. Những mặt thuận lợi
• 3.3.2.2. Những khó khăn, thách thức
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách xoay trục của Mỹ tới Việt Nam

Chính sách xoay trục của Mỹ sang khu vực Châu Á- Thái Bình Dương đã tạo ra những thay đổi lớn trong quan hệ quốc tế, đặc biệt là đối với Việt Nam. Từ năm 2009, chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến an ninh khu vực mà còn tác động mạnh mẽ đến kinh tế và chính trị của Việt Nam. Sự chuyển hướng này đã mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới giữa hai nước, đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ cho Việt Nam trong việc điều chỉnh chính sách đối ngoại.

1.1. Chính sách ngoại giao của Mỹ và Việt Nam trong bối cảnh mới

Chính sách ngoại giao của Mỹ đã có sự thay đổi rõ rệt từ khi Tổng thống Obama nhậm chức. Việt Nam trở thành một đối tác quan trọng trong chiến lược này, với nhiều hiệp định hợp tác được ký kết.

1.2. Tác động kinh tế từ chính sách xoay trục của Mỹ

Chính sách xoay trục đã thúc đẩy đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, cũng có những lo ngại về sự phụ thuộc vào nền kinh tế Mỹ.

II. Những thách thức từ chính sách xoay trục của Mỹ đối với Việt Nam

Mặc dù chính sách xoay trục của Mỹ mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho Việt Nam. Các vấn đề như an ninh khu vực, cạnh tranh với Trung Quốc và áp lực từ Mỹ trong các vấn đề nhân quyền là những thách thức lớn mà Việt Nam phải đối mặt.

2.1. Cạnh tranh địa chính trị với Trung Quốc

Sự nổi lên của Trung Quốc trong khu vực đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. Việt Nam cần phải cân nhắc kỹ lưỡng trong việc duy trì quan hệ với cả Mỹ và Trung Quốc.

2.2. Áp lực về nhân quyền từ Mỹ

Chính sách của Mỹ thường đi kèm với yêu cầu về cải cách nhân quyền. Điều này có thể gây khó khăn cho Việt Nam trong việc duy trì ổn định chính trị nội bộ.

III. Phương pháp giải quyết thách thức từ chính sách xoay trục của Mỹ

Để đối phó với những thách thức từ chính sách xoay trục của Mỹ, Việt Nam cần có những phương pháp linh hoạt và sáng tạo. Việc tăng cường hợp tác đa phương và xây dựng các mối quan hệ đối tác chiến lược sẽ là chìa khóa để Việt Nam vượt qua khó khăn.

3.1. Tăng cường hợp tác đa phương

Việt Nam cần tham gia tích cực vào các tổ chức khu vực như ASEAN để củng cố vị thế và bảo vệ lợi ích quốc gia.

3.2. Xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược

Việc thiết lập các mối quan hệ đối tác chiến lược với các quốc gia khác sẽ giúp Việt Nam có thêm sức mạnh trong việc đối phó với các áp lực từ bên ngoài.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ chính sách xoay trục của Mỹ tới Việt Nam

Chính sách xoay trục của Mỹ đã mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn cho Việt Nam, từ việc thu hút đầu tư đến cải cách kinh tế. Những kết quả này không chỉ giúp Việt Nam phát triển mà còn nâng cao vị thế trong khu vực.

4.1. Tăng trưởng kinh tế nhờ đầu tư nước ngoài

Việt Nam đã thu hút được nhiều nguồn vốn đầu tư từ Mỹ, góp phần vào tăng trưởng kinh tế và cải thiện cơ sở hạ tầng.

4.2. Cải cách chính sách kinh tế

Chính sách xoay trục đã thúc đẩy Việt Nam thực hiện các cải cách cần thiết để hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu.

V. Kết luận về tương lai của chính sách xoay trục của Mỹ và Việt Nam

Tương lai của chính sách xoay trục của Mỹ sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến Việt Nam trong nhiều lĩnh vực. Việc duy trì mối quan hệ tốt đẹp và hợp tác chặt chẽ sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của cả hai quốc gia.

5.1. Dự báo về quan hệ Việt Mỹ trong tương lai

Dự báo rằng quan hệ giữa Việt Nam và Mỹ sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, với nhiều cơ hội hợp tác mới trong các lĩnh vực kinh tế, an ninh và văn hóa.

5.2. Vai trò của Việt Nam trong chính sách đối ngoại của Mỹ

Việt Nam sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chính sách đối ngoại của Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh với Trung Quốc.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Sự chuyển dịch trọng tâm quyền lực toàn cầu trong thế kỷ XXI đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi khu vực Châu Á - Thái Bình Dương vươn lên thành đầu tàu kinh tế và an ninh của thế giới. Khu vực này bao gồm 21 nền kinh tế thành viên Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC), chiếm khoảng 20 triệu $km^2$ (gần $1/3$ diện tích bề mặt Trái Đất), quy tụ gần 3 tỷ dân ($50%$ dân số toàn cầu), đóng góp gần $60%$ GDP toàn cầu và nắm giữ $44%$ - $50%$ giá trị thương mại quốc tế, cùng $2/3$ tổng dự trữ ngoại hối thế giới. Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và sự sa lầy kéo dài tại chiến trường Trung Đông (Iraq, Afghanistan), vị thế số một của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ đứng trước nguy cơ suy giảm tương đối trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc (tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt $10,39%$/năm giai đoạn 2001–2010, GDP đạt $5.879$ tỷ USD năm 2010 để vượt qua Nhật Bản).

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  BỐI CẢNH ĐỊA CHÍNH TRỊ TOÀN CẦU (2009-2015)            |
+-------------------------------------------------------------------------+
|  KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH 2008   |--->|  SUY GIẢM VỊ THẾ TƯƠNG ĐỐI CỦA MỸ  |
|  SA LẦY TẠI TRUNG ĐÔNG        |--->|  CẦN ĐIỀU CHỈNH CHIẾN LƯỢC TOÀN CẦU|
+-------------------------------+----+------------------------------------+
                                |
                                v
+-------------------------------------------------------------------------+
|                    CHIẾN LƯỢC TÁI CÂN BẰNG (PIVOT/REBALANCE)            |
|       Chuyển trọng tâm từ Châu Âu - Trung Đông sang Châu Á - TBD        |
+-------------------------------------------------------------------------+
        |                                                 |
        v                                                 v
+-------------------------------+       +---------------------------------+
|   TRỌNG TÂM KINH TẾ & QUỐC PHÒNG      |  TÁC ĐỘNG CHIẾN LƯỢC TỚI VN     |
| - Đàm phán TPP, ký kết TAC            | - Vị trí địa chính trị Biển Đông|
| - Chuyển dịch 60% Hải quân Mỹ         | - Tận dụng dòng vốn đầu tư & FDI|
| - Củng cố liên minh song phương/đa phương - Đối mặt cạnh tranh nước lớn |
+---------------------------------------+---------------------------------+

Vấn đề đặt ra là việc hoạch định chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Barack Obama thông qua chiến lược "Xoay trục" (Pivot) hay "Tái cân bằng" (Strategic Rebalancing) đòi hỏi sự lượng hóa, phân tích hệ thống về bản chất, động lực và tác động đa chiều đến cấu trúc an ninh khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là đối với Việt Nam – một quốc gia có vị trí địa - chính trị xung yếu trên Biển Đông với $3.260$ km bờ biển và diện tích vùng biển đặc quyền kinh tế hơn $1$ triệu $km^2$.

Đề tài nghiên cứu khoa học: "Chính sách xoay trục của Mỹ sang khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và tác động của chính sách đó tới Việt Nam từ năm 2009 đến nay" của tác giả Khúc Thị Thùy Linh (Trường Đại học Thủ Dầu Một) tập trung giải quyết các mục tiêu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận, nguyên nhân lịch sử - kinh tế - địa chính trị dẫn đến sự ra đời của chiến lược xoay trục của chính quyền Barack Obama từ năm 2009.
2. Phân tích nội dung cốt lõi và các cơ chế triển khai của chiến lược trên các trụ cột: Ngoại giao đa phương, hợp tác kinh tế thương mại tự do, tái bố trí lực lượng quân sự và thúc đẩy dân chủ - nhân quyền.
3. Đánh giá tác động thực chứng của chính sách đối với khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và định vị vai trò chiến lược của Việt Nam; từ đó chỉ ra những cơ hội đón nhận dòng dịch chuyển kinh tế cùng các thách thức an ninh hàng hải.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn cầm quyền của Tổng thống Barack Obama (2009 – 2015), phân tích các quan hệ song phương và đa phương then chốt (Hoa Kỳ - ASEAN, Hoa Kỳ - Trung Quốc, Hoa Kỳ - Nhật Bản, Hoa Kỳ - Việt Nam). Giới hạn dữ liệu dừng ở mốc thời gian hoàn thành khóa luận (tháng 5/2015).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Sự điều chỉnh chiến lược ngoại giao của Hoa Kỳ qua các thời kỳ thể hiện sự thích ứng của siêu cường trước các biến chuyển của trật tự thế giới đa cực:

Tiêu chí phân tích	Giai đoạn Bill Clinton (1993–2001)	Giai đoạn George W. Bush (2001–2009)	Giai đoạn Barack Obama (2009–2015)
Chiến lược tổng quát	Cam kết và Mở rộng (Engagement & Enlargement)	Chủ nghĩa đơn phương & Đòn phủ đầu (Preemptive Strike)	Tái cân bằng & Quyền lực thông minh (Smart Power)
Trọng tâm địa bàn	Châu Âu và Đại Tây Dương (Mở rộng NATO về phía Đông)	Trung Đông và Nam Á (Chiến dịch chống khủng bố toàn cầu)	Châu Á - Thái Bình Dương (Đông Nam Á là trung tâm)
Công cụ chủ đạo	Phục hưng kinh tế, ngoại giao kinh tế	Sức mạnh quân sự cứng (Hard Power), liên minh lâm thời	Kết hợp quyền lực cứng và mềm, thể chế đa phương (APEC, ARF, EAS)
Ngân sách/Quy mô can dự	Cắt giảm thâm hụt ngân sách từ $290$ tỷ USD xuống $121$ tỷ USD	Chi tiêu quốc phòng tăng vọt ($311,7$ tỷ USD năm 2000 lên $>404$ tỷ USD năm 2003)	Tái phân bổ ngân sách quốc phòng: đưa $60%$ Hải quân về Thái Bình Dương đến năm 2020
Quan hệ với Đông Nam Á	Bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ (1995), mức can dự hạn chế	Tập trung chống khủng bố tại Philippines, Indonesia; xao nhãng liên kết kinh tế	Tham gia Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC 2009), khởi động đàm phán TPP

Áp dụng phương pháp phân tích yêu cầu MoSCoW trong đánh giá nhu cầu chiến lược của Hoa Kỳ giai đoạn 2009–2015:

• Must have (Bắt buộc phải có): Duy trì quyền tự do hàng hải (Freedom of Navigation - FON) tại Biển Đông và eo biển Malacca; bảo vệ các tuyến cáp quang biển huyết mạch; kìm chế tham vọng độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc.
• Should have (Nên có): Hoàn tất đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) chiếm $30%$ GDP toàn cầu; nâng cấp quan hệ đồng minh hiệp ước (Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Philippines, Thái Lan).
• Could have (Có thể có): Mở rộng hiện diện luân phiên của Thủy quân Lục chiến tại Darwin (Australia) lên $2.500$ quân; hỗ trợ nâng cao năng lực radar và tuần duyên cho các nước đối tác Đông Nam Á (Việt Nam, Malaysia, Indonesia).
• Won't have (Tạm thời loại trừ): Thiết lập căn cứ quân sự đồn trú cố định mới dạng Chiến tranh Lạnh; can thiệp quân sự đơn phương trực diện vào các tranh chấp chủ quyền lãnh thổ.

Thiết kế hệ thống nghiên cứu địa chính trị

Khung phân tích đa tầng (Multi-level Geopolitical Analytical Framework) được thiết lập để bóc tách chính sách xoay trục:

Hệ thống cơ sở pháp lý và công cụ quy phạm áp dụng trong nghiên cứu:

• Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).
• Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông năm 2002 (DOC) hướng tới Bộ Quy tắc ứng xử (COC).
• Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) được Mỹ ký kết tháng 7/2009.
• Khung đàm phán 12 quốc gia thành viên Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp chặt chẽ giữa:

1. Phương pháp lịch sử: Tái hiện tiến trình chính sách ngoại giao Hoa Kỳ qua 3 đời Tổng thống (Bill Clinton, George W. Bush, Barack Obama), bảo đảm tính khách quan và chuỗi thời gian liên tục từ 1993 đến 2015.
2. Phương pháp logic: Trích xuất bản chất từ các hiện tượng ngoại giao, văn kiện chính sách (Báo cáo Khái niệm các hoạt động hàng hải 2010, bài viết America's Pacific Century của Hillary Clinton năm 2011).
3. Phương pháp định lượng & Thống kê kinh tế: Thu thập, đối chiếu dữ liệu kinh tế vĩ mô từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) và Tổng cục Thống kê Việt Nam.

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai nghiên cứu

Quá trình nghiên cứu được chia thành 4 giai đoạn logic:

• Giai đoạn 1: Thu thập và chuẩn hóa cơ sở dữ liệu: Khảo sát các hiệp định thương mại, báo cáo quốc phòng thường niên của Lầu Năm Góc, số liệu FDI và kim ngạch xuất nhập khẩu Hoa Kỳ - ASEAN.
• Giai đoạn 2: Xây dựng thuật toán phân tích xu hướng quan hệ song phương/đa phương: Xử lý ma trận tương tác giữa cán cân thương mại và mức độ can dự quân sự.
• Giai đoạn 3: Phân tích thực chứng tác động đối với Việt Nam: Đo lường chuyển dịch cơ cấu thương mại, tốc độ tăng trưởng GDP, cán cân xuất siêu sang thị trường Mỹ.
• Giai đoạn 4: Tổng hợp và phản biện: Đánh giá độ tin cậy của các nguồn tư liệu ngoại giao.

Dưới đây là mô hình thuật toán mô phỏng quá trình định lượng hóa mức độ tác động địa chính trị của chính sách xoay trục:

import numpy as np

class GeopoliticalImpactAnalyzer:
    """
    Mo phong he so tac dong chien luoc cua Chinh sach Xoay truc (2009-2015)
    dua tren cac chi so an ninh, quan he thuong mai va hop tac da phuong.
    """
    def __init__(self, country_name: str, base_gdp_growth: float, trade_us_share: float):
        self.country = country_name
        self.base_growth = base_gdp_growth
        self.trade_share = trade_us_share
        self.strategic_weight = 0.0

    def calculate_rebalance_exposure(self, naval_presence_idx: float, tpp_participation: bool, fdi_inflow_b_usd: float) -> dict:
        tpp_factor = 1.35 if tpp_participation else 1.0
        # He so tiep nhan dau tu va an ninh hang hai
        security_dividend = naval_presence_idx * 0.4
        economic_leverage = (self.trade_share * 100 * 0.35) + (fdi_inflow_b_usd * 0.25)
        
        composite_score = (security_dividend + economic_leverage) * tpp_factor
        
        return {
            "country": self.country,
            "security_index": round(security_dividend, 2),
            "economic_index": round(economic_leverage, 2),
            "composite_impact_score": round(composite_score, 2),
            "projected_export_growth_rate": round(self.base_growth * (1 + (composite_score / 100)), 2)
        }

# Khoi tao du lieu danh gia cho Viet Nam giai doan 2009-2015
vietnam_evaluator = GeopoliticalImpactAnalyzer(
    country_name="Vietnam",
    base_gdp_growth=7.0,      # Toc do tang truong binh quan theo so lieu thuc te
    trade_us_share=0.22       # Ty trong thuong mai voi Hoa Ky
)

results = vietnam_evaluator.calculate_rebalance_exposure(
    naval_presence_idx=60.0,  # Ty le 60% Hai quan My tai Thai Binh Duong
    tpp_participation=True,   # Thanh vien tich cuc tham gia dam phan TPP
    fdi_inflow_b_usd=153.0    # Tong quy mo FDI Hoa Ky vao ASEAN
)
# Output: Chi so tong hop phan anh bien do huong loi kinh te - an ninh

Kiểm chứng và xác thực dữ liệu

Các chỉ số phân tích được đối chiếu chéo thông qua các tài liệu thực tế:

• Tần suất ngoại giao cấp cao:
  • Tổng thống Barack Obama công du Đông Á liên tục: Tháng 11/2009 (Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc); Tháng 11/2010 (Indonesia, Hàn Quốc, Nhật Bản); Tháng 11/2011 (Australia, Indonesia); Tháng 11/2012 (Thái Lan, Myanmar, Campuchia); Năm 2014 thực hiện 2 chuyến công du lớn.
  • Ngoại trưởng Hillary Clinton tham dự đủ 4 kỳ Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), thực hiện 3 chuyến thăm năm 2009, 5 chuyến năm 2010, 4 chuyến năm 2011, 5 chuyến năm 2012; là Ngoại trưởng Mỹ đầu tiên thăm chính thức Lào và Myanmar.
• Tái bố trí khí tài quân sự:
  • Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta công bố tại Đối thoại Shangri-La (6/2012): Tỷ lệ bố trí lực lượng hải quân giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương chuyển dịch từ $50:50$ sang $60:40$ vào năm 2020 (gồm 6 cụm tác chiến tàu sân bay, phần lớn tàu tuần dương, tàu khu trục, tàu ngầm hạt nhân).
  • Triển khai luân phiên $2.500$ lính Thủy quân lục chiến tại Darwin (Australia), điều 2 tàu khu trục phòng thủ tên lửa đạn đạo (Aegis BMD) đến Nhật Bản, triển khai 4 tàu tác chiến ven bờ (LCS) tại căn cứ Changi (Singapore).

Kết quả đạt được

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  CÁC CHỈ SỐ KINH TẾ VÀ ĐỐI NGOẠI CHỦ CHỐT               |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [1] VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP TỪ MỸ (FDI VÀO ASEAN)                          |
|     - ASEAN: 153 tỷ USD (Cao gấp 3 lần TQ: 45 tỷ USD, 10 lần Ấn Độ)    |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [2] TĂNG TRƯỞNG THƯƠNG MẠI SONG PHƯƠNG MỸ - ASEAN                       |
|     - Tổng kim ngạch: 180 tỷ USD (2008)  ===>  194 tỷ USD (2011)        |
|     - Xuất khẩu Mỹ:   66,0 tỷ USD (2008) ===>  76,45 tỷ USD (2011)      |
|     - Nhập khẩu Mỹ:   101,1 tỷ USD (2008)===>  117,7 tỷ USD (2011)      |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [3] TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH TÁI CÂN BẰNG             |
|     - Tăng trưởng GDP bình quân liên tục: 7,0% - 8,0%/năm               |
|     - Tăng trưởng xuất nhập khẩu toàn cầu: 15% - 20%/năm                |
|     - Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ giảm từ 10% (10/2009) xuống 5,8% (2014)  |
+-------------------------------------------------------------------------+

---

Đổi mới và đóng góp

1. Khung lý thuyết tích hợp Quyền lực thông minh (Smart Power): Nghiên cứu chứng minh sự kết hợp giữa việc mở rộng không gian phòng thủ biển (quyền lực cứng) và các thiết chế thương mại đa phương TPP/TAC (quyền lực mềm) giúp tối ưu hóa hiệu quả can dự của Mỹ so với chủ nghĩa đơn phương thời George W. Bush.
2. Làm rõ tính hai mặt của việc quốc tế hóa vấn đề Biển Đông: Đề tài phân tích rõ bước chuyển biến từ lập trường "trung lập tương đối" của Mỹ trước năm 2009 sang "can dự chủ động" từ Diễn đàn ARF-17 (Hà Nội, 7/2010). Sự hiện diện của Hạm đội 7 (180 tàu chiến, $1.000$ máy bay và hàng chục nghìn binh sĩ) tạo thế răn đe đối với các hành vi xác lập thực địa trái phép như sự kiện giàn khoan Hải Dương 981 (HD-981) ngày 01/05/2014.
3. Mô hình hóa tác động đến đối sách ngoại giao Việt Nam: Luận giải thực chứng về chính sách "đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế" và phương châm "Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước", chứng minh Việt Nam không rơi vào thế chọn bên giữa trục cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng điển hình

• Ứng dụng cho hoạch định chiến lược an ninh hàng hải: Cung cấp cơ sở dữ liệu để lực lượng Cảnh sát biển và Hải quân Nhân dân Việt Nam xây dựng phương án phối hợp tìm kiếm cứu nạn, kiểm soát an ninh tuyến hàng hải quốc tế, đồng thời tận dụng các gói hỗ trợ kỹ thuật quân sự không sát thương từ Mỹ.
• Tối ưu hóa chiến lược mở rộng thị trường xuất khẩu: Doanh nghiệp dệt may, da giày, thủy sản tận dụng cơ chế giảm thuế quan từ các vòng đàm phán hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Mỹ giữ vai trò khởi xướng.

+-------------------------------------------------------------------------+
|          LỘ TRÌNH ĐỐI NGOẠI & KINH TẾ CỦA VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN 2015-2020)|
+-------------------------------------------------------------------------+
| [2015] Kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ                 |
|        --> Hoàn tất đàm phán kỹ thuật TPP-12                           |
| [2016-2017] Nâng cấp Đối thoại An ninh - Quốc phòng cấp cao              |
|        --> Chuyển dịch chuỗi cung ứng FDI từ Trung Quốc sang Việt Nam   |
| [2018-2020] Thúc đẩy thực thi UNCLOS 1982 & Xây dựng Bộ quy tắc COC     |
|        --> Hiện đại hóa trang thiết bị chấp pháp biển (Radar, Tuần duyên)|
+-------------------------------------------------------------------------+

Đánh giá Chi phí - Lợi ích (Cost-Benefit Analysis)

• Lợi ích chiến lược:
  • Cân bằng cán cân quyền lực tại Biển Đông, ngăn chặn nguy cơ phong tỏa tuyến đường hàng hải quốc tế vận chuyển $45%$ lượng dầu thô và hàng hóa thế giới.
  • Tăng trưởng xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt tốc độ $>15%$/năm, giúp cải thiện cán cân thanh toán và thu hút nguồn kiều hối, ngoại tệ dự trữ.
• Thách thức và chi phí xử lý:
  • Sức ép cạnh tranh từ hàng rào tiêu chuẩn kỹ thuật lao động, môi trường khắt khe của các hiệp định tự do thương mại thế hệ mới.
  • Nguy cơ gia tăng ma sát ngoại giao với Trung Quốc (quốc gia thúc đẩy quỹ Con đường Tơ lụa $40$ tỷ USD và sáng kiến Nhất đới Nhất lộ - OBOR năm 2014).

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế học thuật

• Giới hạn khung thời gian: Dữ liệu nghiên cứu kết thúc ở thời điểm tháng 5/2015, chưa thể bao quát các biến động sau khi Tổng thống Donald Trump rút Mỹ khỏi Hiệp định TPP (tháng 01/2017) và chuyển dịch sang Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở (FOIP).
• Hạn chế trong tiếp cận tài liệu giải mật: Một số văn bản hợp tác an ninh quân sự song phương Việt - Mỹ giai đoạn này chỉ dừng ở mức các tuyên bố chung và biên bản ghi nhớ ngoại giao công khai.

Hướng phát triển đề tài

1. Mở rộng nghiên cứu sang giai đoạn 2016–2025: Đối chiếu Chiến lược Tái cân bằng của Obama với Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (IPS) dưới thời Donald Trump và Joe Biden.
2. Ứng dụng mô hình kinh tế lượng phân tích tác động chuyển đổi từ TPP sang CPTPP đối với cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam.
3. Nghiên cứu sâu về cấu trúc an ninh "Bộ Tứ" (QUAD: Mỹ, Nhật Bản, Australia, Ấn Độ) và quan hệ đối tác AUKUS tác động đến vai trò trung tâm của ASEAN.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       MA TRẬN ĐỐI TƯỢNG THỤ HƯỞNG NGHIÊN CỨU                  |
+--------------------+----------------------------------------------------------+
| Sinh viên &        | - Nguồn tài liệu hệ thống hóa lịch sử quan hệ quốc tế    |
| Giảng viên Sư phạm | - Khung tham chiếu giảng dạy chuyên đề Lịch sử Thế giới  |
+--------------------+----------------------------------------------------------+
| Chuyên viên        | - Cung cấp luận cứ thực tiễn xây dựng kịch bản đối ngoại |
| Hoạch định Chính sách| - Đánh giá rủi ro địa chính trị trong tranh chấp biển đảo|
+--------------------+----------------------------------------------------------+
| Doanh nghiệp       | - Nhận diện xu hướng dịch chuyển dòng vốn FDI toàn cầu   |
| Xuất nhập khẩu     | - Nắm bắt quy chuẩn xuất xứ hàng hóa phục vụ hội nhập TPP|
+--------------------+----------------------------------------------------------+
| Nhà nghiên cứu     | - Cơ sở dữ liệu định lượng về chuyển dịch quốc phòng     |
| Quan hệ Quốc tế    | - Mô hình phân tích cạnh tranh nước lớn tại Đông Nam Á   |
+--------------------+----------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao chính quyền Barack Obama lại chuyển trọng tâm chiến lược từ Trung Đông sang Châu Á - Thái Bình Dương?

Do Châu Á - Thái Bình Dương là khu vực có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất thế giới (chiếm $60%$ GDP toàn cầu, $50%$ thương mại quốc tế), nắm giữ các tuyến hàng hải sống còn (eo biển Malacca, Biển Đông). Đồng thời, sự trỗi dậy của Trung Quốc về kinh tế và quân sự đe dọa trực tiếp đến vị thế lãnh đạo toàn cầu của Mỹ.

2. Sự khác biệt cốt lõi giữa "Quyền lực thông minh" của Obama và "Chủ nghĩa đơn phương" của Bush là gì?

Chính sách thời George W. Bush dựa trên sức mạnh quân sự cứng và hành động can thiệp đơn phương bất chấp sự phản đối của quốc tế. Ngược lại, chính sách của Barack Obama phối hợp sức mạnh răn đe quân sự với các liên minh đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế (UNCLOS 1982), đàm phán thương mại (TPP) và tham gia tích cực vào các diễn đàn khu vực (ARF, EAS).

3. Tỷ lệ phân bổ lực lượng Hải quân Mỹ $60:40$ có ý nghĩa gì đối với cán cân an ninh khu vực?

Kế hoạch đến năm 2020 của Lầu Năm Góc điều động $60%$ hạm đội tàu chiến (bao gồm 6 tàu sân bay, đa số tàu ngầm tấn công và tàu khu trục Aegis) sang Thái Bình Dương nhằm bảo đảm khả năng phản ứng nhanh, bảo vệ quyền tự do hàng hải và củng cố cam kết bảo vệ an ninh đối với các đồng minh (Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines, Australia).

4. Việt Nam đóng vai trò địa - chính trị như thế nào trong toan tính xoay trục của Mỹ?

Việt Nam nằm ở vị trí trung tâm Đông Nam Á, kiểm soát $3.260$ km bờ biển án ngữ các tuyến hàng hải huyết mạch trên Biển Đông, là cầu nối đường bộ và đường sắt xuyên Á giữa Đông Nam Á với Trung Quốc và Ấn Độ. Việt Nam là đối tác ổn định, có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao ($7-8%$/năm), có vai trò then chốt trong cấu trúc an ninh khu vực của ASEAN.

5. Những thách thức lớn nhất mà Việt Nam phải đối mặt khi Mỹ đẩy mạnh xoay trục là gì?

Thách thức lớn nhất là nguy cơ bị kẹt giữa vòng xoáy cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung, sức ép an ninh gia tăng khi các nước lớn gia tăng hoạt động quân sự tại Biển Đông, cùng với yêu cầu cải cách thể chế kinh tế, tiêu chuẩn lao động và bảo vệ môi trường để đáp ứng các cam kết thương mại tự do tiêu chuẩn cao.

---

Kết luận

Chiến lược xoay trục sang khu vực Châu Á - Thái Bình Dương dưới thời Tổng thống Barack Obama (2009–2015) là bước điều chỉnh địa chính trị mang tính bước ngoặt, chuyển hướng dồn toàn lực từ các mặt trận tiêu hao tại Trung Đông sang khu vực kinh tế - an ninh năng động nhất hành tinh. Bằng việc kết hợp sức mạnh thông minh, đẩy mạnh đàm phán TPP, ký kết TAC và tái cơ cấu $60%$ lực lượng hải quân sang Thái Bình Dương, Mỹ đã tái xác lập vị thế lãnh đạo và định hình cấu trúc an ninh khu vực.

Đối với Việt Nam, chính sách này mở ra không gian thuận lợi để mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp và củng cố môi trường hòa bình phục vụ công cuộc đổi mới và phát triển đất nước. Đồng thời, sự hiện diện của các cơ chế đa phương tạo điểm tựa pháp lý vững chắc trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo. Đứng trước sự cạnh tranh gay gắt của các siêu cường, việc kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa chính là bài học kinh nghiệm sâu sắc giúp Việt Nam vừa bảo vệ vững chắc lợi ích an ninh quốc gia, vừa hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung đề tài có kết cấu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Nguyên nhân chính sách xoay trục của Mỹ sang khu vực Châu Á- Thái Bình Dƣơng từ năm 2009 đến nay 13 Ở chƣơng này, trƣớc hết tác giả đi vào khái quát chính sách ngoại giao trƣớc khi Tổng thống Obama lên cầm quyền để thấy đƣợc sự khác biệt trong chính sách ngoại giao của các đời Tổng thống trƣớc khi đƣa ra chiến lƣợc xoay trục sang khu vực Châu Á- Thái Bình Dƣơng. Sau đó, nêu rõ những nguyên nhân chính khiến Mỹ thực hiện chính sách xoay trục sang khu vực Châu Á- Thái Bình Dƣơng. Nội dung chính sách xoay trục của Mỹ sang khu vực Châu Á- Thái Bình Dƣơng từ năm 2009 đến nay Chƣơng này tác giả tập trung đi vào nghiên cứu nội dung và những hoạt động trong chính sách xoay trục của Mỹ trong giai đoạn cầm quyền của Tổng thống Obama (2009- 2015).

Đánh giá sơ bộ về tác động chính sách xoay trục của Mỹ sang khu vực Châu Á- Thái Bình Dƣơng từ năm 2009 đến nay Bƣớc đầu đƣa ra đánh giá về tác động chính sách đối ngoại của chính quyền Tổng thống Obama đối với Mỹ nói riêng và khu vực Châu Á- Thái Bình Dƣơng nói chung. Đặc biệt là trƣờng hợp Việt Nam, vai trò của Việt Nam trong chính sách xoay trục của Mỹ và tác động chính sách xoay trục tới Việt Nam. 14 NỘI DUNG Chƣơng 1. NGUYÊN NHÂN CHÍNH SÁCH XOAY TRỤC CỦA MỸ SANG KHU VỰC CHÂU Á- THÁI BÌNH DƢƠNG TỪ NĂM 2009 ĐẾN NAY 1.

Khái quát chính sách đối ngoại của Mỹ từ năm 1993 đến năm 2009 1. Chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống Bill Clinton (1993- 2001) Năm 1993, Tổng thống Bill Clinton (B.Clinton) lên cầm quyền trong bối cảnh chiến tranh lạnh kết thúc, nƣớc Mỹ với vai trò là ngƣời thắng trận, nhƣng do trải qua hơn 40 năm với gánh nặng chạy đua vũ trang và “bao” về chi tiêu quân sự hầu khắp thế giới (Mỹ phải gánh chịu từ 50 đến 55% chi tiêu quân sự của toàn thế giới) nên nƣớc Mỹ đã bị “suy giảm thế mạnh” về nhiều mặt so với các nƣớc khác. Trong thời gian Mỹ và Liên Xô ráo riết chạy đua vũ trang để khẳng định sức mạnh của mình, đã tạo điều kiện cho các nƣớc khác phát triển kinh tế, nổi lên các trung tâm kinh tế và tài chính lớn: Tây Âu và Nhật Bản trở thành trong hai trong ba trung tâm kinh tế- tài chính lớn nhất thế giới (sau Mỹ). Cả Tây Âu và Nhật Bản trong thời gian này đều trở thành những đối thủ cạnh tranh vai trò số một thế giới với Mỹ.

Nhận thức rõ tình hình, sau khi nên nắm quyền Tổng thống B.Clinton đã ngay lập tức ƣu tiên thực hiện chính sách về kinh tế, xem đó là nhân tố hàng đầu của an ninh quốc gia. Ông đề ra chiến lƣợc “phục hƣng nền kinh tế Mỹ”. Các chính sách phát triển khoa học và công nghệ đƣợc chính phủ Mỹ hết sức chú trọng, nhằm tạo nên ƣu thế tuyệt đối cho sự cạnh tranh kinh tế của Mỹ. Với chính sách đó B.Clinton đã đƣa nƣớc Mỹ thoát khỏi tình trạng khủng hoảng về kinh tế sau chiến tranh lạnh và đƣa nƣớc Mỹ phát triển trở lại: Tăng trƣởng kinh tế đạt mức trung bình 2,5%/năm và đang có chiều hƣớng tăng lên (cao hơn mức trung bình của 25 năm qua); Thâm hụt ngân sách giảm từ 290 tỷ USD xuống còn 121 tỷ USD/năm; Tạo ra đƣợc 10,5 triệu việc làm so với 1,7 triệu trong nhiệm kỳ Tổng thống Georgy Herbert Walker Bush (G.Bush); Thu nhập bình quân đầu ngƣời sau khi tính thuế tăng 6% (G.

15 Song song với những chính sách phát triển kinh tế, chiến lƣợc đối ngoại của Tổng thống B.Clinton đƣợc hình thành trên cơ sở duy trì vị trí số một của Mỹ. Tháng 2 năm 1995, chính quyền B.Clinton đề ra chiến lƣợc toàn cầu mới “Chiến lƣợc an ninh quốc gia cam kết và mở rộng” theo hƣớng Mỹ cam kết tiếp tục can dự vào các công việc của thế giới với tƣ cách “ngƣời lãnh đạo thế giới”, nhƣng chú trọng hơn vào vai trò “trọng tài” mà giảm dần vai trò “sen đầm”. Mở rộng cộng đồng các quốc gia dân chủ, đề cao vai trò của các thể chế đa phƣơng, trong đó Mỹ là hạt nhân. Chiến lƣợc mới đó đƣợc thể hiện qua ba mục tiêu cơ bản: Một là, phục hƣng nền kinh tế Mỹ; Hai là, duy trì và phát triển ƣu thế quân sự của Mỹ trên thế giới; Ba là, thúc đẩy dân chủ và thị trƣờng tự do ở bên ngoài.

Thứ tự ƣu tiên trong chính sách ngoại giao của Mỹ trong thời kỳ này cũng không thay đổi: Châu Âu vẫn là khu vực quan trọng và đƣợc đƣa lên hàng đầu. Trong bài phát biểu điều trần nhậm chức ngày 13/1/1993, Bộ trƣởng ngoại giao Mỹ Warren Christopher đã sắp xếp thứ tự ƣu tiên trong chính sách đối ngoại của Mỹ lần lƣợt là: Châu Âu, Châu Á, Trung Đông, Châu Mỹ la tinh, Châu Phi [19; 27]. Đối với Châu Âu: Mục tiêu xuyên suốt trong chiến lƣợc an ninh mới của Mỹ là đặt trọng tâm vào Châu Âu. Châu Âu là “hạt nhân” lợi ích chiến lƣợc của Mỹ.

Tại Hội nghị cấp cao NATO, Tổng thống B.Clinton đã nhận định “an ninh của thế hệ chúng ta đƣợc quyết định bằng công cuộc cải cách ở các miền Đông Châu Âu thành công hay thất bại”. Mối quan tâm của Mỹ tới khu vực này đƣợc thể hiện rất rõ thông qua các chuyến thăm cấp cao tới các nƣớc ở Châu Âu nhƣ; Cộng hòa Czech, Nga, Hungary, Ukraine… Chính quyền B.Clinton luôn khẳng định khu vực Châu Âu là “hạt nhân” và là “trung tâm” lợi ích an ninh của Mỹ. Mỹ tiếp tục củng cố và tăng cƣờng quan hệ với các nƣớc đồng minh, đồng thời mở rộng NATO về hƣớng đông, kết nạp thêm các nƣớc Đông Âu cũ vào NATO nhƣ Ba Lan, Hungary, Cộng hòa Czech năm 1999. Chính sách Châu Âu của chính quyền B.Clinton theo đuổi hai mục tiêu cơ bản: Xây dựng một Châu Âu thực sự liên kết, dân chủ, thịnh vƣợng và hòa bình; Liên kết các đồng minh và đối tác ở bên kia Đại Tây Dƣơng để giải quyết những thách thức toàn cầu.

Mỹ đƣa ra sáng kiến “đối tác kinh tế xuyên Đại Tây Dƣơng” nhằm làm sâu sắc hơn mối quan hệ kinh tế và củng cố quan hệ của Mỹ với các nƣớc Châu Âu. 16 Đối với Châu Á: Bảo đảm vai trò và vị trí của Mỹ ở khu vực Châu Á- Thái Bình Dƣơng. Mỹ cam kết ngày càng gắn bó chặt chẽ với các đồng minh của mình ở khu vực này nhƣ: Hàn Quốc, Nhật Bản, Philippin, Thái Lan, Australia. Nhƣng vị trí Châu Á- Thái Bình Dƣơng trong thời gian này đối với Mỹ không thể so sánh với khu vực Châu Âu.

Châu Âu vẫn giữ vị trí hàng đầu, là trung tâm trong các ƣu tiên chính sách ngoại giao của Mỹ. Đối với Trung Đông: Mỹ tích cực tham gia giải quyết các xung đột ở khu vực này nhƣ vấn đề hòa bình giữa nhà nƣớc Palestine và Isarel. Trong giai đoạn này, Trung Đông chƣa thật sự nổi lên những vấn đề nổi bật để trở thành sự quan tâm đối với Mỹ. Đối với Châu Mỹ La tinh: Đã từ lâu Mỹ luôn coi khu vực Mỹ La tinh là “sân sau”, thuộc quyền kiểm soát của riêng mình, với khẩu hiệu “Châu Mỹ là của ngƣời Mỹ”.

Vì thế, Mỹ đã thi hành các chính sách đối với khu vực này về kinh tế nhƣ mở rộng đầu tƣ buôn bán với các nƣớc Mỹ La tinh và thực hiện liên kết giữa Mỹ với các nƣớc trong khu vực. Đối với Châu Phi: Chính quyền B.Clinton có những động thái tích cực trong việc tham gia thúc đẩy giải quyết các vấn đề ở khu vực Châu Phi nhƣ cuộc xung đột ở khu vực Hồ lớn Châu Phi, thông qua tổ chức Liên Hợp Quốc; Tham gia giải quyết xung đột ở Angola; Đồng thời Mỹ đẩy mạnh cuộc chiến chống khủng bố ở Sudan… Nhìn chung, trong thời kỳ này, những chính sách ngoại giao của Mỹ không thật sự nổi bật vì chính quyền Tổng thống B.Clinton chỉ thực sự quan tâm phát triển kinh tế và khôi phục tình hình nƣớc Mỹ sau chiến tranh lạnh. Với chiến lƣợc “cam kết và mở rộng” trọng tâm trong chính sách đối ngoại của Mỹ vẫn là Châu Âu. Vì vậy, vai trò và vị trí của khu vực Châu Á- Thái Bình Dƣơng hầu nhƣ không đƣợc nƣớc Mỹ quan tâm.

Chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống George Walker Bush (2001- 2009) Trong những năm đầu thế kỷ XXI, tình hình thế giới có nhiều biến đổi phức tạp. Thế giới vẫn đang trong thời kỳ quá độ sang một trật tự mới theo xu hƣớng đa cực. Quan hệ quốc tế phát triển theo xu hƣớng đan xen phức tạp, tác động đa chiều đến mối quan hệ song phƣơng cũng nhƣ đa phƣơng của các quốc gia dân tộc. Các 17 mâu thuẫn của thời đại vẫn tiếp tục dƣới nhiều hình thức và nội dung mới nhƣ: xung đột vũ trang, chiến tranh cục bộ, mâu thuẫn tôn giáo, dân tộc, hoạt động khủng bố phát triển mạnh mẽ… Ngày 20 tháng 1 năm 2001, G.Bush chính thức nhậm chức Tổng thống Mỹ đời thứ 43.

Ông đƣợc thừa hƣởng những thành quả về kinh tế đáng nể mà Chính quyền B.Clinton để lại, trong đó có khoảng thặng dƣ liên bang 128 tỉ USD [31; 68]. Sau khi lên nắm chính quyền, Tổng thống G.Bush vẫn giữ khẩu hiệu duy trì vị trí số một của Mỹ, nhƣng nếu chính quyền B.Clinton coi trọng sự phát triển kinh tế, đầu tƣ cho phát triển kinh tế thì chính quyền của Tổng thống G.Bush lại coi trọng vấn đề chính trị, quân sự hơn kinh tế. Nhất là sau sự kiện ngày 11/9/2001, “Chiến lƣợc an ninh quốc gia trong thế kỷ mới” của Mỹ đƣợc đề ra. Chiến lƣợc đó nhấn mạnh quyền tự do hành động của Mỹ, “ngăn chặn sự thống trị của kẻ thù đối với những khu vực quan trọng nhƣ: Châu Âu, Trung Đông, Đông Nam Á.

Chính sách ngoại giao của chính quyền G.Bush nổi lên một số nội dung sau: Thứ nhất, chống khủng bố trở thành ƣu tiên an ninh quốc gia hàng đầu. Ƣu tiên chiến lƣợc này xuất phát từ sự xác định lại các mối đe dọa đối với Mỹ. Với việc nhận thức lại về vấn đề này, chính quyền G.Bush đã xác định chủ nghĩa khủng bố quốc tế trở thành kẻ thù số một của nƣớc Mỹ; Nƣớc Mỹ sẽ chiến đấu trong một thời gian dài, không hạn định trên phạm vi toàn cầu để tiêu diệt các tổ chức khủng bố [12; 110].