CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CẤP CONTAINER RỖNG TẠI CẢNG BIỂN 1.1 NHỮNG LÝ THUYẾT CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC CONTAINER TẠI CẢNG BIỂN.1Khái niệm cảng biển : - Cảng biển là khu vực bao gồm vùng đất cảng và vùng nước cảng, được xây dựng kết cấu hạ tầng và lắp đặt trang thiết bị cho tàu biển ra, vào hoạt động để bốc dỡ hàng hóa, đón trả hành khách và thực hiện các dịch vụ khác. Cảng biển là một đầu mối giao thông lớn và quan trọng. - Cảng biển có các loại : cảng thương mại, cảng quân sự, cảng cá, cảng dầu, cảng hóa chất, cảng container.2 Vai trò của cảng : • Đối với công nghiệp: Cảng là nơi tác động trong việc xuất nhập khẩu máy móc thiết bị và nguyên nhiên vật liệu. • Đối với nông nghiệp: Tác động của cảng mang tính hai chiều: xuất lúa gạo, nông sản và nhập phân bón, máy móc thiết bị phục vụ cho nông nghiệp.
• Đối với nội thương: Cảng phục vụ xếp dỡ hàng hóa cho các phương tiện vận tải nội địa, vận tải ven biển và vận tải quá cảnh, là nhân tố tăng cường hoạt động của nhiều cơ quan kinh doanh và dịch vụ khác. • Đối với ngoại thương: Cảng là nhân tố tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển đội tàu buôn và cho phép không bị lệ thuộc vào sự kiểm soát của các nước khác. Ngoài ra cảng còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và giữ vững quan hệ ngoại thương mại với các nước khác. • Đối với thành phố cảng : Cảng là tiền đề cho thành phố cảng trở thành các khu trung tâm công nghiệp lớn và tạo công ăn việc làm cho nhân dân thành phố.3Nhiệm vụ của cảng : 16 Khóa luận tốt nghiệp | Trần Thị Bạch Huệ ❖ Xây dựng qui hoạch, kế hoạch phát triển cảng biển trong phạm vi trách nhiệm.
❖ Phối hợp hoạt động của các tổ chức, cơ quan thực hiện chức năng quản lí Nhà nước chuyên ngành tại cảng biển. ❖ Kiểm tra, giám sát việc thực hiện các qui định của pháp luật về đảm bảo an toàn cảng và luồng ra, vào cảng. ❖ Phối hợp với các cơ quan hữu quan thực hiện các hoạt động tìm kiếm, cứu nạn hoặc xử lí sự cố ô nhiễm môi trường. ❖ Cấp giấy phép cho tàu ra, vào cảng và thực hiện các yêu cầu về bắt giữ, tạm giữ hàng hải.4 Chức năng của cảng biển : Cảng biển có hai chức năng: • Phục vụ tàu biển: cảng là nơi ra vào, neo đậu của tàu biển, là nơi cung cấp các dịch vụ đưa đón tàu ra vào, lai dắt, vệ sinh, sữa chữa tàu.
• Phục vụ hàng hóa: cảng phải làm nhiệm vụ xếp dỡ, giao nhận chuyển tải, bảo quản, lưu kho, tái chế, đóng gói, phân phối hàng hóa xuất, nhập khẩu. Cảng còn là nơi tiến hành các thủ tục xuất nhập khẩu, là nơi bắt đầu, tiếp tục hoặc kế thúc quá trình vận tải. Để đánh giá một cảng hoạt động tốt hay không tốt, hiện đại hay không hiện đại phải căn cứ vào các chỉ tiêu sau: ✓ Số lượng tàu hoặc tổng dung tích đăng ký (GRT) hoặc trọng tải toàn phần (DWT) ra vào cảng trong một năm. Chỉ tiêu này phản ánh độ lớn, mức độ nhộn nhịp của một cảng ✓ Số lượng tàu có thể tiến hành xếp dỡ trong cùng một thời gian, khối lượng hàng hoá xếp dỡ trong một năm.
Chỉ tiêu này phản ánh độ lớn, mức độ hiện đại, năng suất xếp dỡ của một cảng ✓ Mức xếp dỡ hàng hoá của cảng, tức là khả năng xếp dỡ hàng hoá của cảng, thể hiện bằng khối lượng từng loại hàng hoá mà cảng có thể xếp dỡ trong một ngày của tàu. Chỉ tiêu này nói lên mức độ cơ giới hoá, năng lực xếp dỡ của một cảng ✓ Khả năng chứa hàng của kho bãi cảng. Chỉ tiêu này thể hiện bằng số diện tích (m2) của kho bãi cảng, bãi Container (CY) trạm giao nhận đóng gói hàng lẻ (CFS). phản ánh mức độ lớn của cảng ✓ Chi phí xếp dỡ hàng hoá, cảng phí, phí lai dắt, hoa tiêu, cầu bến, xếp dỡ Container (THC).
17 Khóa luận tốt nghiệp | Trần Thị Bạch Huệ phản ánh năng suất lao động, trình độ quản lý của cảng Theo quan điểm truyền thống : cảng biển là đầu mối giao thông, nơi thực hiện các thao tác xếp dỡ hàng hóa từ phương thức vận tải biển sang phương thức vận tải khác và ngược lại.Vai trò cơ bản của cảng biển là xếp dỡ hàng hóa, hỗ trợ cho công tác xuất nhập khẩu với tư cách là bộ phận cơ sơ hạ tầng của quốc gia. Theo quan điểm hiện đại : cảng biển muốn hoạt động tốt phát huy hết khả năng của mình cần phải có mặt bằng, cơ sở vật chất lớn để phục vụ cho tất cả các hoạt động của doanh nghiệp. Như vậy, ngoài vai trò xếp dỡ, trung chuyển đơn giản và logistic tạo giá trị gia tăng cảng biển còn có vai trò chuỗi kinh doanh nên hoạt động của nó gắn liền với hoạt động của khu kinh tế mở, khu thương mại tự do, khu chế xuất. Cảng biển đã lưu chuyển toàn bộ khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu, phục vụ các vùng kinh tế trọng điểm, khu công nghiệp góp phần tăng trưởng GDP.
Việc áp dụng những thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến vào quản lý và khai thác các cảng biển đã phát huy tác dụng đạt hiệu quả cao. Năng lực các nhà xây dựng các nhà thầu trong nước không ngừng dược đổi mới nâng cấp.Đội ngũ cán bộ sử dụng vàvận hành cảng biển ngày một hoàn thiện.1Khái niệm cảng container : Cảng Container là một khu vực nằm trong hải cảng lớn hơn, bao gồm các cảng phục vụ các loại tàu khác ( hàng rời, tàu dầu, tàu khách …), được thiết kế giành riêng cho tàu Container neo đậu, bốc hạ Container và thực hiện tiếp các công việc vận chuyển hàng Container vào trong nội địa.Phân loại cảng container : Dựa trên các đặc trưng mà có thể chia cảng Container làm 3 loại chính, với mỗi loại có những đặc thù riêng : - Cảng chuyển tải : là cảng Container chuyên phục vụ các tàu Container chở hàng quốc tế trên các tuyến chính với nhiệm vụ là chuyển tải hàng hóa sang tàu Container khác. Nghĩa 18 Khóa luận tốt nghiệp | Trần Thị Bạch Huệ là Container được dỡ từ tàu này lên bờ, sau đó lại xếp lên tàu Container khác để vận chuyển tới điểm đích. Chính vì vậy để xây dựng và khai thác tối ưu một cảng chuyển tải như thế cần rất nhiều yếu tố : vị trí địa lý, điều kiện kinh tế, khả năng kết nối đường biển… Do đặc điểm của cảng chuyển tải là cảng trung gian, nên 1 TEU thông qua bãi tương đương với 2 TEU phải xếp dỡ qua mặt cắt tàu, và thời gian lưu kho thường rất ngắn, nên vấn đề về trang thiết bị, cầu tàu, thềm bến cần phải được đầu tư lớn.
- Cảng đầu mối : là cảng Container nước sâu, phục vụ các tàu chở hàng có trọng tải trung bình, chủ yếu là phục vụ cho nội địa. Hàng được đưa trực tiếp từ các tàu Container tới cảng. Container nằm tại cảng này lâu hơn ở cảng chuyển tải và diện tích, trang thiết bị ở cảng này phải lớn hơn, để dự phòng trường hợp tăng đột biến về lưu lượng Container. - Cảng phục vụ các tàu trên tuyến nhánh, còn gọi là Local Ports : thường thì cảng Container này nằm trong trong nội địa, chủ yếu là phục vụ cho các tàu tuyến nhánh, tàu Container nhỏ, có sức chở dưới 100 TEU.
Ở đây chủ yếu tập trung các hoạt động như : nâng hạ, giao nhận Container, làm các thủ tục thông quan hàng hóa.Tiêu chuẩn của một cảng container : Các tiêu chuẩn cơ bản cần xem xét khi lập kế hoạch và thiết kế một cảng Container, liên quan đến việc bố trí mặt bằng cảng và hệ thống thiết bị xếp dỡ. Tiêu chuẩn an toàn : + Phải bố trí các tuyến giao thông trong cảng theo nguyên tắc đường 1 chiều (nếu có thể) và hạn chế đến mức thấp nhất các điểm giao cắt giữa các tuyến giao thông. + Đường lưu thông và khu vực tác nghiệp cho thiết bị xếp dỡ trên bãi phải được tách riêng với các tuyến giao thông của phương tiện vận chuyển đường bộ. + Phải biệt lập các khu vực dành cho người đi bộ, xe chở Container.
Tiêu chuẩn đơn giản : + Các điểm dừng của Container để kiểm tra, tiến hành thử tục trong phạm vi cảng ít nhất. Muốn vậy, phải giảm thiểu các đầu mối thủ tục. 19 Khóa luận tốt nghiệp | Trần Thị Bạch Huệ + Hệ thống các mẫu biểu chứng từ giao nhận container phải hết sức rõ ràng, tránh nhầm lẫn. Tiêu chuẩn linh hoạt, mềm dẻo : + Những thay đổi bất thường trong hoạt động sản xuất cảng phải được giải quyết hay điều chỉnh một cách nhanh nhất.
+ Các hành động và thủ tục thích hợp cần đưa ra kịp thời trong những trường hợp khẩn cấp. + Có các biện pháp cần thiết để đối phó với những tai nạn hoặc sự cố liên quan đến hoạt động máy móc thiết bị xếp dỡ. Tiêu chuẩn hiệu quả kinh tế : + Công nhân và thiết bị xếp dỡ phải được bố trí hợp lý theo các kế hoạch sản xuất. + Khắc phục và hạn chế đến mức thấp nhất trong thời gian chờ đợi của công nhân và thiết bị do việc lập kế hoạch sản xuất không chính xác.
Cấu trúc cảng container Bến tàu Container (Wharf) Là nơi đậu tàu Container có cấu trúc cầu tàu. Chiều dài và độ sâu của bến tàu tùy thuộc vào số lượng kích cỡ của các tàu ra vào. Thềm bến (Apron) Là khu vực bề mặt cầu tàu sát liền với bến tàu, có chiều rộng 20-30m, phù hợp với chiều ngang thân để giàn cầu khung hay loại công cụ khác. Thềm bến được xây dựng chắc chắn trên mặt thềm có trải nhựa hay láng xi măng.
Bãi chứa Container (Container Yard - CY) Là nơi tiếp nhận và lưu trữ Container. Bãi chứa Container có thể phân thành một số khu vực: khu vực bố trí Container chuẩn bị bốc xuống tàu, khu vực dành tiếp nhận Container, khu vực chức Container rỗng. 20 Khóa luận tốt nghiệp | Trần Thị Bạch Huệ Khu vực tiếp nhận, chất xếp Container (Marshalling Yard) Là khu vực bố trí kế bên thềm bến, để tiếp nhận Container đi hay đến. Tại đây người ta có thể sử dụng cần cẩu bờ để di chuyển hay sắp xếp chồng Container lên nhau làm thành một số tầng nhất định.
Trạm Container làm hàng lẻ (Container Freight Station - CFS) Là nơi tiến hành nghiệp vụ chuyên chở hàng lẻ.