Tác động của một số yếu tố vĩ mô đến tổng thể thị trường chứng khoán tại Việt Nam 2023

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều biến động trong những năm gần đây, đặc biệt là… 90 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Văn Bình Tân
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Thu Quang
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Một Số Yếu Tố Vĩ Mô Đến Tổng Thể Thị Trường Chứng Khoán Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quan
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu chi tiết
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu và cơ sở dữ liệu
• 1.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.2. Cơ sở dữ liệu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Khái niệm lãi suất
• 2.2. Tác động của lãi suất với nền kinh tế
• 2.3. Khái niệm lạm phát
• 2.4. Tác động của lạm phát với nền kinh tế
• 2.5. Tỷ giá hối đoái
• 2.6. Khái niệm tỷ giá hối đoái
• 2.7. Tác động của tỷ giá với nền kinh tế
• 2.8. Khái niệm vàng
• 2.9. Tác động của giá vàng đối với nền kinh tế
• 2.10. Khái niệm dầu thô
• 2.11. Tác động của giá dầu thô đối với nền kinh tế
• 2.12. Thị trường chứng khoán
• 2.13. Khái niệm thị trường chứng khoán
• 2.14. Khái niệm chỉ số giá thị trường chứng khoán
• 2.15. Tác động của thị trường chứng khoán đối với nền kinh tế
• 2.16. Các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán
• 2.17. Các nghiên cứu trước đây liên quan đến đề tài
• 2.17.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.17.2. Nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.18. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Cơ sở xây dựng mô hình nghiên cứu OLS
• 3.2. Mô hình nghiên cứu tác động của lãi suất, lạm phát, tỷ giá đến chỉ số giá thị trường chứng khoán Việt Nam
• 3.3. Giới thiệu mô hình
• 3.4. Giả thuyết và kỳ vọng cho nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp dữ liệu chuỗi thời gian
• 3.7. Ước lượng bình phương nhỏ nhất (Pooled OLS)
• 3.8. Kiểm định tính dừng Dickey-Fuller
• 3.9. Kiểm định đa cộng tuyến
• 3.10. Kiểm định tự tương quan
• 3.11. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.12. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. Biến động lãi suất, lạm phát, tỷ giá giữa Việt Nam đồng và đồng đô la Mỹ, giá vàng và giá dầu thô và chỉ số giá thị trường chứng khoán Việt Nam VN-Index
• 4.3. Biến động lãi suất giai đoạn 01/2017 – 10/2022
• 4.4. Biến động lạm phát giai đoạn 01/2017 – 10/2022
• 4.5. Biến động tỷ giá giữa Việt Nam đồng và đồng đô la Mỹ giai đoạn 01/2017–10/2022
• 4.6. Biến động giá vàng thế giới giai đoạn 01/2017 – 10/2022
• 4.7. Biến động giá dầu thô thế giới giai đoạn 01/2017 – 10/2022
• 4.8. Biến động chỉ số giá thị trường chứng khoán Việt Nam VN-Index giai đoạn 01/2017 – 10/2022
• 4.9. Kiểm định tính dừng Dickey-Fuller
• 4.10. Kiểm định tính dừng biến VNI
• 4.11. Kiểm định tính dừng biến INT
• 4.12. Kiểm định tính dừng biến INF
• 4.13. Kiểm định tính dừng biến EXR
• 4.14. Kiểm định tính dừng biến GOL
• 4.15. Kiểm định tính dừng biến OIL
• 4.16. Kiểm tra đa cộng tuyến
• 4.17. Kiểm định tự tương quan Breusch-Godfrey
• 4.18. Phân tích kết quả theo mô hình hồi quy OLS
• 4.19. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Một số đề xuất từ kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế của đề tài nghiên cứu
• 5.3. Gợi ý nghiên cứu mới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ ĐỒ THỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của các yếu tố vĩ mô đến thị trường chứng khoán Việt Nam 2023

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều biến động trong những năm gần đây, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu không ngừng thay đổi. Các yếu tố vĩ mô như lãi suất, lạm phát và tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của thị trường này. Năm 2023, những yếu tố này tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định hình xu hướng và quyết định của nhà đầu tư.

1.1. Khái niệm và vai trò của thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các giao dịch mua bán chứng khoán, đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn cho nền kinh tế. Nó không chỉ phản ánh tình hình kinh tế mà còn là chỉ số đo lường sức khỏe tài chính của các doanh nghiệp.

1.2. Các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán

Các yếu tố vĩ mô như lãi suất, lạm phát và tỷ giá hối đoái có thể tác động mạnh đến tâm lý nhà đầu tư và quyết định đầu tư. Sự biến động của những yếu tố này có thể dẫn đến sự thay đổi lớn trong chỉ số giá chứng khoán.

II. Vấn đề và thách thức của thị trường chứng khoán Việt Nam 2023

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong năm 2023. Sự biến động của lãi suất và lạm phát có thể gây ra những khó khăn cho các nhà đầu tư. Ngoài ra, tình hình chính trị và kinh tế toàn cầu cũng ảnh hưởng đến tâm lý thị trường.

2.1. Tác động của lãi suất đến thị trường chứng khoán

Lãi suất cao có thể làm giảm sức hấp dẫn của các khoản đầu tư vào chứng khoán, khi mà chi phí vay vốn tăng lên. Điều này có thể dẫn đến sự giảm sút trong hoạt động giao dịch và đầu tư.

2.2. Lạm phát và ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư

Lạm phát cao có thể làm giảm giá trị thực của lợi nhuận từ đầu tư chứng khoán, khiến nhà đầu tư lo ngại và có thể rút vốn khỏi thị trường.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của các yếu tố vĩ mô đến thị trường chứng khoán

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy OLS để phân tích tác động của các yếu tố vĩ mô đến chỉ số giá thị trường chứng khoán VN-Index. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

3.1. Mô hình hồi quy OLS trong nghiên cứu

Mô hình hồi quy OLS giúp xác định mối quan hệ giữa các biến độc lập như lãi suất, lạm phát và tỷ giá hối đoái với biến phụ thuộc là chỉ số VN-Index.

3.2. Dữ liệu và nguồn thông tin

Dữ liệu được thu thập từ tháng 1 năm 2017 đến tháng 10 năm 2022, bao gồm các chỉ số về lãi suất, lạm phát và tỷ giá hối đoái, nhằm đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy của nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ rõ ràng giữa các yếu tố vĩ mô và chỉ số VN-Index. Sự biến động của lãi suất và lạm phát có tác động tiêu cực đến thị trường chứng khoán, điều này cần được các nhà đầu tư lưu ý.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy lãi suất và lạm phát có mối quan hệ ngược chiều với chỉ số VN-Index, điều này cho thấy sự nhạy cảm của thị trường với các yếu tố kinh tế vĩ mô.

4.2. Ứng dụng kết quả vào thực tiễn đầu tư

Nhà đầu tư có thể sử dụng các kết quả nghiên cứu để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận trong bối cảnh thị trường biến động.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai, nhưng cũng cần phải đối mặt với nhiều thách thức từ các yếu tố vĩ mô. Việc hiểu rõ tác động của những yếu tố này sẽ giúp nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan hơn.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng lãi suất và lạm phát có ảnh hưởng lớn đến thị trường chứng khoán, điều này cần được xem xét trong các quyết định đầu tư.

5.2. Triển vọng phát triển của thị trường chứng khoán

Với sự phát triển của nền kinh tế và các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể tiếp tục thu hút vốn đầu tư trong tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thị trường chứng khoán giữ vai trò là kênh huy động vốn dài hạn và môi trường đầu tư tài chính quan trọng, đồng thời được xem như "phong vũ biểu" phản ánh sức khỏe của nền kinh tế. Tại Việt Nam, thị trường chứng khoán được hình thành từ khi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ra đời năm 1996 và chính thức vận hành từ năm 1998. Giai đoạn từ tháng 4 năm 2020 đến tháng 1 năm 2022 ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ khi chỉ số VN-Index tăng từ hơn 650 điểm lên trên 1.500 điểm bất chấp diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19. Đến năm 2022, số lượng tài khoản chứng khoán mở mới của nhà đầu tư cá nhân trong nước đạt gần 2,6 triệu tài khoản.

Tuy nhiên, từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 11 năm 2022, chỉ số VN-Index đã sụt giảm mạnh từ trên 1.200 điểm xuống còn hơn 800 điểm và bước vào giai đoạn điều chỉnh quanh ngưỡng 1.000 điểm. Sự biến động phức tạp của các yếu tố kinh tế vĩ mô trong và sau đại dịch Covid-19 như điều chỉnh lãi suất, áp lực lạm phát do đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động tỷ giá hối đoái, cùng với sự dịch chuyển của giá dầu thô và giá vàng thế giới đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đánh giá định lượng tác động của các yếu tố vĩ mô đến thị trường chứng khoán.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quan: Phân tích sự ảnh hưởng của 5 yếu tố kinh tế vĩ mô gồm lãi suất, lạm phát, tỷ giá hối đoái (VND/USD), giá vàng thế giới và giá dầu thô thế giới đến tổng thể thị trường chứng khoán tại Việt Nam; từ đó đề xuất các hàm ý chính sách và khuyến nghị cho nhà đầu tư cùng cơ quan quản lý.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu chi tiết:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về thị trường chứng khoán, chỉ số VN-Index cùng 5 nhân tố vĩ mô (lãi suất, lạm phát, tỷ giá hối đoái VND/USD, giá vàng thế giới, giá dầu thô thế giới) và vai trò của chúng đối với nền kinh tế.
2. Mô tả thực trạng biến động của thị trường chứng khoán và 5 yếu tố vĩ mô trong giai đoạn 01/2017 – 10/2022.
3. Xây dựng mô hình định lượng hồi quy OLS đánh giá tác động của 5 yếu tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lời của chỉ số giá chứng khoán VN-Index.
4. Phân tích kết quả thực nghiệm, kiểm định các khuyết tật mô hình và đề xuất các giải pháp phù hợp cho các chủ thể tham gia thị trường.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Chiều hướng và mức độ tác động của lãi suất, lạm phát, tỷ giá hối đoái VND/USD, giá vàng thế giới và giá dầu thô thế giới đến tỷ suất sinh lời của chỉ số VN-Index.
• Phạm vi không gian: Thị trường chứng khoán Việt Nam (đại diện bởi chỉ số VN-Index) và các chỉ số kinh tế vĩ mô tương ứng.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu chuỗi thời gian theo tháng thu thập trong giai đoạn từ tháng 1 năm 2017 đến tháng 10 năm 2022.
• Nguồn dữ liệu: Thống kê thứ cấp từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình tiếp cận

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế tài chính chuẩn mực:

• Lãi suất: Chi phí sử dụng vốn và chi phí cơ hội của dòng tiền (Gardner, Mills & Cooperman, 2005; Hörner & Samuelson, 2011; Anthony Saunders, 2000). Grossman & Shiller (1980) chỉ ra biến động giá cổ phiếu gắn liền với biến động lãi suất thực.
• Lạm phát: Sự gia tăng liên tục của mức giá chung (Mankiw, 2010), lý thuyết trường phái tiền tệ của Milton Friedman, lý thuyết đánh đổi ngắn hạn của Keynes và lý thuyết tân cổ điển về dịch chuyển dòng tiền sang tài sản sinh lời (Gokal & Hanif, 2004; Menike, 2006).
• Tỷ giá hối đoái: Giá trị quy đổi giữa hai đồng tiền (Cecchetti, Schoenholtz & Fackler, 2006) tác động đến dòng vốn FDI, FII và năng lực cạnh tranh xuất nhập khẩu.
• Giá vàng và giá dầu thô: Vàng là công cụ dự trữ giá trị và kênh "tránh bão" khi thị trường tài chính bất ổn; dầu thô là nguyên nhiên liệu đầu vào cốt lõi chi phối chi phí sản xuất, logistics và biên lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết (Kelikume & Muritala, 2019).
• Chỉ số thị trường chứng khoán: Chỉ số VN-Index phản ánh mức giá trung bình của các cổ phiếu niêm yết so với ngày cơ sở (Duy, 2016; Aldin, Dehnavi & Entezari, 2012). Tỷ suất sinh lời $VNIt$ được tính theo công thức: $$VNIt = \frac{\text{VN-Index}t - \text{VN-Index}{t-1}}{\text{VN-Index}_{t-1}} \times 100$$

Phương pháp nghiên cứu và biến số

Tác giả kết hợp phương pháp định tính (phân tích, tổng hợp, so sánh lý thuyết và thực tiễn) và phương pháp định lượng thực hiện trên phần mềm Stata:

• Phương pháp định lượng: Ước lượng hồi quy bình phương nhỏ nhất (Pooled OLS) trên dữ liệu chuỗi thời gian (time-series data).
• Các kiểm định kinh tế lượng:
  • Kiểm định tính dừng Dickey-Fuller (ADF) để tránh hồi quy giả mạo.
  • Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến thông qua hệ số VIF / tương quan giữa các biến độc lập.
  • Kiểm định tự tương quan Breusch-Godfrey.

Ký hiệu	Tên biến số	Vai trò	Cách đo lường / Nguồn dữ liệu
VNI	Tỷ suất sinh lời VN-Index	Biến phụ thuộc	Biến động phần trăm của chỉ số VN-Index hàng tháng
INT	Lãi suất	Biến độc lập	Chỉ số lãi suất tại Việt Nam (nguồn IMF)
INF	Lạm phát	Biến độc lập	Chỉ số lạm phát tại Việt Nam (nguồn IMF)
EXR	Tỷ giá hối đoái VND/USD	Biến độc lập	Tỷ giá hối đoái giữa VND và USD (nguồn IMF)
GOL	Giá vàng thế giới	Biến độc lập	Chỉ số giá vàng thế giới (nguồn IMF)
OIL	Giá dầu thô thế giới	Biến độc lập	Chỉ số giá dầu thô thế giới (nguồn IMF)

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU

Chương 1 xác lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam biến động mạnh mẽ giai đoạn 2020–2022 trước các tác động của đại dịch Covid-19 và chính sách vĩ mô. Tác giả xác định rõ mục tiêu tổng quan, 4 mục tiêu chi tiết, đối tượng nghiên cứu là chiều hướng tác động của 5 biến vĩ mô đến tỷ suất sinh lời VN-Index trong phạm vi 5 năm (01/2017 – 10/2022) từ dữ liệu IMF, cùng ý nghĩa thực tiễn cung cấp cơ sở ra quyết định cho nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN

Chương 2 trình bày chi tiết khái niệm, cơ chế tác động của lãi suất, lạm phát, tỷ giá, vàng, dầu thô và thị trường chứng khoán đối với nền kinh tế. Đồng thời, chương này tổng thuật toàn diện các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước:

• Nhóm nghiên cứu tác động tiêu cực/nghịch chiều: Kim (2003) tại Mỹ; Menike (2006) và Amarasinghe (2015) tại Sri Lanka; Ali (2014) tại Pakistan; Kelikume & Muritala (2019) tại Châu Phi; Alam & Uddin (2009) tại 15 quốc gia; Phạm Quang Tín & Nguyễn Trần Thuần (2014), Nguyễn Thị Thanh Huyền (2018), Nguyễn Thị Như Quỳnh & Võ Thị Hương Linh (2019), Trần Ngọc Tuấn (2018), Nguyễn Thu Thủy et al. (2020) tại Việt Nam.
• Nhóm nghiên cứu tác động tích cực/cùng chiều hoặc không tương quan: Gupta, Chevalier & Sayekt (2001) tại Indonesia; Sathyanarayana & Gargesa (2018) tại nhóm nền kinh tế chọn lọc; Hutapea & Malau (2022) tại Indonesia; Tripathy & Tripathy (2016) tại Ấn Độ; Hatemi, Al Shayeb & Roca (2017) tại nhóm G7; Thân Thị Thu Thủy & Võ Thị Thùy Dương (2015), Nhat Chi Mai (2022), Quốc Anh Võ (2017) tại Việt Nam.

CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 3 thiết lập mô hình hồi quy OLS trên chuỗi thời gian, định nghĩa các biến số nghiên cứu (VNI, INT, INF, EXR, GOL, OIL) và xác lập các giả thuyết kỳ vọng. Tác giả xây dựng quy trình kiểm định kinh tế lượng nghiêm ngặt gồm: kiểm định nghiệm đơn vị Dickey-Fuller ở bậc gốc và sai phân bậc 1, kiểm tra đa cộng tuyến và kiểm định tự tương quan Breusch-Godfrey nhằm đảm bảo các điều kiện ước lượng không chệch của phương pháp bình phương nhỏ nhất.

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Chương 4 phân tích diễn biến thực tế của 6 chuỗi dữ liệu trong giai đoạn 01/2017 – 10/2022 và trình bày kết quả xử lý dữ liệu:

• Thống kê mô tả và kiểm định tính dừng: Kiểm định Dickey-Fuller chỉ ra biến VNI và INF dừng ở bậc gốc; các chuỗi dữ liệu INT, EXR, GOL và OIL không dừng ở bậc gốc nhưng dừng ở sai phân bậc một ($I(1)$).
• Kiểm định khuyết tật: Thực hiện kiểm tra đa cộng tuyến và kiểm định tự tương quan Breusch-Godfrey để xác định tính phù hợp của dữ liệu hồi quy.
• Kết quả hồi quy OLS: Kết quả mô hình thực nghiệm khẳng định có mối quan hệ giữa biến động giá dầu thô thế giới (OIL) và tỷ suất sinh lời của chỉ số VN-Index, trong đó giá dầu thô có tác động tiêu cực (ngược chiều) đến tỷ suất sinh lời của thị trường chứng khoán Việt Nam.

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý

Chương 5 đúc kết các phát hiện nghiên cứu, đối chiếu giữa kỳ vọng lý thuyết và thực nghiệm, đề xuất các khuyến nghị cụ thể nhằm bình ổn thị trường chứng khoán, hỗ trợ quản trị rủi ro danh mục đầu tư, đồng thời chỉ ra các giới hạn của nghiên cứu và gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Mô hình hồi quy OLS trên chuỗi thời gian từ tháng 01/2017 đến tháng 10/2022 xác định biến động của giá dầu thô thế giới (OIL) có tác động tiêu cực, có ý nghĩa thống kê đến tỷ suất sinh lời của chỉ số chứng khoán VN-Index. Khi giá dầu thô tăng cao, chi phí vận tải, nguyên nhiên liệu đầu vào của các doanh nghiệp niêm yết tăng lên, làm suy giảm biên lợi nhuận, từ đó kéo theo sự sụt giảm tỷ suất sinh lời trên thị trường chứng khoán.
• Các kiểm định tính dừng Dickey-Fuller làm rõ đặc tính chuỗi thời gian của các chỉ số vĩ mô tại Việt Nam, phân định rõ các biến dừng ở bậc gốc (VNI, INF) và các biến dừng ở sai phân bậc 1 (INT, EXR, GOL, OIL).

Đề xuất và giải pháp của tác giả

• Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Theo dõi sát diễn biến giá năng lượng và hàng hóa thế giới để điều hành linh hoạt các công cụ tài khóa, tiền tệ; có biện pháp bình ổn giá xăng dầu trong nước nhằm giảm thiểu cú sốc chi phí đẩy đối với các doanh nghiệp niêm yết.
• Đối với các tổ chức tài chính và nhà đầu tư:
  • Cần đưa biến số giá dầu thô vào hệ thống chỉ báo cảnh báo sớm rủi ro khi xây dựng danh mục đầu tư.
  • Thận trọng tái cơ cấu tỷ trọng cổ phiếu trong các giai đoạn thị trường năng lượng biến động mạnh.
  • Nâng cao năng lực phân tích độ nhạy của từng nhóm ngành (sản xuất, vận tải, tiêu dùng) trước biến động chi phí nhiên liệu để tối ưu hóa tỷ suất sinh lời.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm về cơ chế truyền dẫn của giá dầu thô thế giới đến thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn biến động đặc biệt (2017–2022), bao gồm cả cú sốc đại dịch Covid-19 và chu kỳ điều chỉnh sâu của thị trường năm 2022.
• Hệ thống hóa bức tranh toàn cảnh về các luồng quan điểm nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước về tác động của 5 nhân tố vĩ mô chủ chốt.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:

  • Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian theo tháng trong phạm vi 5 năm (tháng 01/2017 đến tháng 10/2022, khoảng 70 quan sát), cỡ mẫu chuỗi thời gian còn tương đối ngắn để bao quát các chu kỳ kinh tế dài hạn.
  • Nghiên cứu tập trung vào 5 biến số vĩ mô cơ bản (lãi suất, lạm phát, tỷ giá, vàng, dầu thô) từ nguồn IMF mà chưa tích hợp thêm các yếu tố vĩ mô khác như cung tiền M2, tốc độ tăng trưởng GDP, dòng vốn FDI hoặc các biến số tâm lý thị trường.
  • Sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính OLS (Pooled OLS) chưa nắm bắt được các tác động phi tuyến, độ trễ phân phối phức tạp hoặc hiện tượng phương sai thay đổi theo thời gian.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng khung thời gian thu thập dữ liệu theo chuỗi ngày hoặc tuần để gia tăng số lượng quan sát.
  • Đưa thêm các biến kinh tế vĩ mô bổ trợ (cung tiền M2, FDI, GDP, chỉ số chứng khoán quốc tế Dow Jones, S&P 500).
  • Áp dụng các kỹ thuật kinh tế lượng chuỗi thời gian nâng cao như mô hình tự hồi quy phân phối trễ (ARDL), mô hình hiệu chỉnh sai số dạng vectơ (VECM), hoặc mô hình GARCH để phân tích tác động bất đối xứng và biến động phương sai.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế học, Quản trị kinh doanh tham khảo phương pháp tiếp cận và quy trình kiểm định kinh tế lượng chuỗi thời gian.
  • Các nhà đầu tư cá nhân, chuyên viên phân tích tại các công ty chứng khoán và quỹ đầu tư cần tài liệu thực nghiệm đánh giá mức độ tương quan giữa thị trường hàng hóa quốc tế và chỉ số VN-Index.
• Nội dung tham khảo nổi bật:
  • Phần tổng quan nghiên cứu (Chương 2) được hệ thống hóa bài bản, phân loại cụ thể theo chiều hướng tác động (thuận chiều, ngược chiều, không tương quan) của các công trình trong và ngoài nước.
  • Quy trình thực hiện các bước kiểm định chuỗi thời gian (tính dừng Dickey-Fuller, đa cộng tuyến, tự tương quan Breusch-Godfrey) bằng phần mềm Stata.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng nguồn dữ liệu nào và trong giai đoạn thời gian bao lâu?
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp được trích dẫn và tổng hợp từ các thống kê của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), thu thập theo chuỗi thời gian hàng tháng từ tháng 1 năm 2017 đến tháng 10 năm 2022 (giai đoạn 5 năm).

2. Các biến số kinh tế vĩ mô độc lập được đưa vào mô hình nghiên cứu gồm những biến nào?
Mô hình nghiên cứu bao gồm 5 biến số kinh tế vĩ mô độc lập: Lãi suất tại Việt Nam (INT), Lạm phát tại Việt Nam (INF), Tỷ giá hối đoái giữa VND và USD (EXR), Giá vàng thế giới (GOL) và Giá dầu thô thế giới (OIL).

3. Tỷ suất sinh lời của chỉ số chứng khoán VN-Index (VNI) được tính toán theo công thức nào?
Biến phụ thuộc tỷ suất sinh lời $VNIt$ được tính bằng tỷ lệ phần trăm thay đổi của chỉ số VN-Index kỳ hiện tại so với kỳ liền trước: $$VNIt = \frac{\text{VN-Index}t - \text{VN-Index}{t-1}}{\text{VN-Index}_{t-1}} \times 100$$

4. Kết quả kiểm định tính dừng Dickey-Fuller cho thấy các biến số dừng ở bậc mấy?
Kết quả kiểm định Dickey-Fuller cho thấy chỉ số VN-Index (VNI) và lạm phát (INF) dừng ở bậc gốc ($I(0)$); trong khi lãi suất (INT), tỷ giá hối đoái (EXR), giá vàng thế giới (GOL) và giá dầu thô thế giới (OIL) dừng ở sai phân bậc một ($I(1)$).

5. Kết quả hồi quy OLS chỉ ra yếu tố vĩ mô nào có tác động rõ rệt nhất đến thị trường chứng khoán Việt Nam?
Kết quả phân tích hồi quy OLS xác định có mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa biến động của giá dầu thô thế giới (OIL) và tỷ suất sinh lời của chỉ số VN-Index, cụ thể là tác động tiêu cực (ngược chiều).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Bình Tân đã thực hiện đánh giá định lượng tác động của 5 yếu tố vĩ mô chủ chốt đến tỷ suất sinh lời của chỉ số chứng khoán VN-Index giai đoạn 2017–2022 thông qua phương pháp hồi quy OLS trên dữ liệu chuỗi thời gian từ nguồn IMF. Kết quả thực nghiệm khẳng định biến động của giá dầu thô thế giới có ảnh hưởng tiêu cực rõ rệt đến tỷ suất sinh lời của thị trường chứng khoán Việt Nam. Công trình cung cấp cơ sở dữ liệu học thuật hữu ích và gợi mở các giải pháp thiết thực cho công tác quản trị danh mục đầu tư cũng như hoạch định chính sách điều tiết vĩ mô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC TÁC ĐỘNG CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ VĨ MÔ ĐẾN TỔNG THỂ THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN TẠI VIỆT NAM Ngành: Tài Chính – Ngân Hàng Mã số: 7 34 02 01 NGUYỄN VĂN BÌNH TÂN TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC TÁC ĐỘNG CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ VĨ MÔ ĐẾN TỔNG THỂ THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN TẠI VIỆT NAM Ngành: Tài Chính – Ngân Hàng Mã số: 7 34 02 01 Họ và tên sinh viên: NGUYỄN VĂN BÌNH TÂN Mã số sinh viên: 030134180452 Lớp sinh hoạt: HQ06-GE10 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

LƢU THU QUANG TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 TÓM TẮT KHÓA LUẬN Đề tài tác động của một số yếu tố vĩ mô đến tổng thể thị trƣờng chứng khoán tại Việt Nam, dữ liệu thứ cấp đƣợc tiếp cận từ nguồn là Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Trong đó, biến đo lƣờng thị trƣờng chứng khoán là tỷ suất sinh lời chỉ số giá thị trƣờng chứng khoán Việt Nam VN-Index (VNI) và các biến kinh tế vĩ mô là lãi suất (INT), lạm phát (INF), tỷ giá hối đoái giữa Việt Nam đồng và đồng đô la Mỹ (EXR), giá vàng (GOL) và giá dầu thô (OIL). Phân tích hồi quy bằng phƣơng pháp bình quân nhỏ nhất (OLS) nghiên cứu tác động của biến động lãi suất, lạm phát và tỷ giá hối đoái giữa Việt Nam đồng và đồng đô la Mỹ, giá vàng và giá dầu thô đến tỷ suất sinh lời chỉ số giá thị trƣờng chứng khoán Việt Nam với dữ liệu chuỗi thời gian trong giai đoạn từ tháng 1 năm 2017 đến tháng 10 năm 2022.

Kết quả cho thấy có mối liên hệ giữa biến động của giá dầu và biến động của tỷ suất sinh lời chỉ số giá thị trƣờng chứng khoán, cụ thể là ảnh hƣởng tiêu cực. Trên cơ sở đó, tác giả đã đƣa ra một số khuyến nghị, gợi ý các chính sách nhằm điều chỉnh giúp cho thị trƣờng ổn định và nâng cao lợi nhuận đầu tƣ trong thị trƣờng chứng khoán tại Việt Nam. I ABSTRACT The topic of the impact of a number of macro factors on the overall stock market in Vietnam, secondary data is approached from the source is the International Monetary Fund (IMF). In which, the stock market measurement variable is the return rate of Vietnam stock market price index VN-Index (VNI) and the macroeconomic variables are interest rate (INT), inflation (INF), exchange rate between Vietnam dong and US dollar (EXR), gold price (GOL) and crude oil price (OIL).

Regression analysis by means of least average method (OLS) studies the impact of interest rate fluctuations, inflation and exchange rate between Vietnam dong and US dollar, gold price and crude oil price on the index. Vietnam stock market prices with time series data for the period from January 2017 to October 2022. The results show that there is a relationship between volatility of oil price and volatility of rate of return of stock market prices, namely negative influence. On that basis, the author has made some recommendations and suggested policies to adjust to stabilize the market and improve investment returns in the stock market in Vietnam.

II LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Nguyễn Văn Bình Tân, tôi xin cam đoan đề tài “Tác động của một số yếu tố vĩ mô đến tổng thể thị trƣờng chứng khoán tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của bản thân tôi, không hề sao chép của bất kì cá nhân hay của một nhóm nào khác, đƣợc hoàn thành từ quá trình làm việc nghiêm túc dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Mọi thông tin từ công trình khác tôi đều trích dẫn nguồn đầy đủ.