Chương 1 : Tổng quan về các phông lưu trữ Tổng Bí thư Trong chƣơng này chúng tôi đƣa ra một số vấn đề lý luận về phông lƣu trữ cá nhân, giá trị tài liệu phông lƣu trữ cá nhân các nhà lãnh đạo tiêu biểu của Đảng trong thành phần phông lƣu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam. Chương 2 : Thực trạng sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng Đây là một trong hai chƣơng chính của luận văn. Chƣơng này chúng tôi nghiên cứu những văn bản liên quan đến việc qui định chức năng nhiệm vụ của Kho Lƣu trữ Trung ƣơng Đảng; tình hình sƣu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu xuất xứ cá nhân các phông Tổng Bí thƣ của Kho Lƣu trữ Trung ƣơng Đảng; nhận xét những ƣu điểm và tồn tại qua thực trạng đã nêu. Chương 3 : Một số giải pháp về sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng Từ kết quả nghiên cứu của chƣơng 1 và chƣơng 2 chúng tôi đƣa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm thực hiện tốt công tác sƣu tầm, thu thập, tổ chức khoa học tài liệu phông lƣu trữ tại Kho Lƣu trữ Trung ƣơng Đảng.
Kết luận VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG Nghiên cứu về công tác sƣu tầm, thu thập và tổ chức khoa học là công việc còn mới và khó đối với nhiều nhà nghiên cứu nói chung và bản thân tác giả nói riêng. Vì vậy, đây là những khó khăn cho tác giả khi nghiên cứu về vấn đề này nên khó tránh khỏi thiếu sót. Chúng tôi mong đƣợc sự góp ý trao đổi của các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp để luận văn đƣợc hoàn thiện hơn. VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ 1.
Một số vấn đề lý luận chung về phông lƣu trữ cá nhân 1. Khái niệm Để hiểu về phông lƣu trữ cá nhân, trƣớc hết chúng ta cần tìm hiểu khái niệm về phông lƣu trữ : “Phông lƣu trữ là toàn bộ tài liệu hình thành trong quá trình hoạt động của một cơ quan hoặc cá nhân có ý nghĩa chính trị, khoa học, lịch sử và các ý nghĩa khác đƣợc đƣa vào bảo quản trong một kho lƣu trữ nhất định [5, tr53]. Theo từ điển Lƣu trữ Việt Nam, năm 1992 thì “tài liệu xuất xứ cá nhân là “tài liệu đƣợc hình thành trong quá trình sống và hoạt động của một hoặc một nhóm ngƣời. Thí dụ : tài liệu phông lƣu trữ cá nhân, phông lƣu trữ gia đình, phông lƣu trữ dòng họ”[6, tr76].
Về phông lƣu trữ cá nhân: Từ điển Lƣu trữ Việt Nam năm 1992 định nghĩa : “Phông lƣu trữ cá nhân là toàn bộ tài liệu lƣu trữ đƣợc hình thành trong cuộc sống và hoạt động của một nhân vật tiêu biểu”[6, tr62-63]. Giáo trình Lý luận và thực tiễn công tác lƣu trữ ở Liên Xô xuất bản năm 1980 giải thích nhƣ sau : “Phông xuất xứ cá nhân là phông lƣu trữ bao gồm những tài liệu hình thành trong quá trình sống và hoạt động của mỗi cá nhân, gia đình hay dòng họ [14, tr37]. Còn giáo trình Lý luận và thực tiễn trong công tác lƣu trữ của các tác giả Đào Xuân Chúc, Nguyễn Văn Hàm, Vƣơng Đình Quyền, Nguyễn Văn Thâm đã đƣa ra định nghĩa : “Phông lƣu trữ cá nhân là toàn bộ tài liệu hình thành trong quá trình sống và hoạt động của một nhân vật riêng biệt đƣợc đƣa vào bảo quản trong một kho lƣu trữ nhất định. Phông lƣu trữ cá nhân thƣờng đƣợc thành lập đối với những nhà hoạt động xuất sắc trên các lĩnh vực chính VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật mà tài liệu hình thành trong quá trình sống và hoạt động của họ có ý nghĩa chính trị, khoa học lịch sử và các ý nghĩa khác.
Trong thành phần phông lƣu trữ cá nhân, còn gồm cả những tài liệu nói về ngƣời hình thành phông sau khi ngƣời đó đã qua đời nhƣ các hồi ký, bài báo, bản nhạc v. Từ những định nghĩa về phông cá nhân đã nêu trên, chúng ta thấy rằng định nghĩa của lƣu trữ học Xô Viết nêu khái quát và có tính mở hơn, họ chỉ đƣa ra những loại tài liệu cấu thành phông lƣu trữ cá nhân không đề cập đến nơi bảo quản tài liệu. Đối với định nghĩa mà lý luận và thực tiễn công tác lƣu trữ Việt Nam đƣa ra đã nêu cụ thể và rõ ràng hơn nhƣ đối tƣợng thành lập phông lƣu trữ, nơi bảo quản tài liệu nhƣng nó cũng có những hạn chế bởi tài liệu phải đƣợc lƣu trong kho lƣu trữ nhất định mà không nói đến tài liệu lƣu ở nhà riêng của cá nhân hình thành nên tài liệu. Tiêu chuẩn cá nhân được thành lập phông lưu trữ Việc lựa chọn những cá nhân để thành lập phông lƣu trữ là vấn đề cần thiết nhƣng đây là vấn đề phức tạp, liên quan đến việc đánh giá của xã hội về một con ngƣời, mang ý nghĩa chính trị - xã hội nhất định.
Khoa học lƣu trữ cho thấy việc xác định tiêu chuẩn thành lập phông cá nhân phải dựa trên 3 quan điểm cơ bản của khoa học đó là quan điểm chính trị, quan điểm lịch sử, quan điểm tổng hợp và toàn diện. Xét trên quan điểm chính trị, tiêu chuẩn lập phông cá nhân phải đƣợc xác định trên cơ sở đảm bảo tính đảng, cũng chính là đảm bảo lợi ích của giai cấp công nhân và toàn thể nhân dân lao động. Tài liệu của nhân vật đƣợc lập phông cá nhân và đƣợc bảo quản trong lƣu trữ Đảng, lƣu trữ Nhà nƣớc là để phục vụ lợi ích chung của dân tộc Việt Nam, của Đảng Cộng sản Việt Nam và nhân dân lao động. Cá nhân có tài liệu đƣợc lựa chọn để đƣa vào bảo quản trong các lƣu trữ của Đảng và Nhà nƣớc phải là những nhân vật có vai trò nổi bật trong lịch VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG sử Đảng, lịch sử dân tộc Việt Nam hoặc tiêu biểu cho một nhóm ngƣời tích cực trong từng thời kỳ lịch sử, trong một lĩnh vực hoạt động nhất định mang ý nghĩa toàn quốc.
Hoạt động của cá nhân góp phần tích cực vào sự phát triển xã hội. Tài liệu của họ có ý nghĩa về nhiều mặt, là nguồn sử liệu quý giá, bổ sung cho các sự kiện lịch sử của Đảng và của đất nƣớc. Cuộc đời và những hoạt động của họ đƣợc thể hiện thông qua tài liệu cá nhân, là tấm gƣơng sáng cho thế hệ mai sau. Những tài liệu đó có thể làm sống lại chân dung của những ngƣời nổi tiếng, để lại cho đời sau những giá trị tinh thần cao quý.
Xét trên quan điểm lịch sử : Mỗi cá nhân sinh ra, sống và hoạt động trong một hoàn cảnh, một giai đoạn lịch sử nhất định. Trong các thời kỳ, giai đoạn lịch sử của một dân tộc, thƣờng xuất hiện những ngƣời tài giỏi, có những đóng góp cụ thể cho đất nƣớc, dân tộc… trên những lĩnh vực hoạt động khác nhau nhƣ chính trị, kinh tế, văn hoá… Vì vậy, đánh giá cá nhân phải đặt họ trong điều kiện cụ thể. Đánh giá tài năng của cá nhân phải xét trên quan điểm lịch sử, đặt họ trong bối cảnh lịch sử mà họ sống và hoạt động để xem xét họ có phải là ngƣời tiêu biểu cho một dân tộc, một chính đảng trong thời kỳ lịch sử đó hay không. Không thể lấy các cá nhân sống trong những giai đoạn lịch sử, hoặc trong những lĩnh vực hoạt động khác nhau để so sánh, đánh giá họ.
Xét trên quan điểm toàn diện tổng hợp : Khi lựa chọn nhân vật cụ thể để lập phông cá nhân, phải xem xét một cách tổng hợp và toàn diện, đặt họ trong mối quan hệ tổng hoà với các cá nhân khác trong cùng những đặc trƣng lựa chọn, trong cùng một giai đoạn lịch sử, một thời đại, trong cùng một lĩnh vực hoạt động, hoặc trong cùng một không gian nhất định. Xem xét cá nhân một cách có hệ thống, nhằm đảm bảo tính liên tục, có đầu có cuối, thống nhất và hoàn chỉnh. Nghiên cứu, phân tích họ trong quá khứ, hiện tại và tƣơng lai, xuất phát từ yêu cầu nghiên cứu quá khứ của thế hệ mai sau. Tránh sự xem xét một cách phiến diện, một chiều.
VŨ THỊ NGỌC THÚY, HỌC VIÊN CAO HỌC KHOÁ 2005 - 2008 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com SƢU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƢU TRỮ TỔNG BÍ THƢ TẠI KHO LƢU TRỮ TRUNG ƢƠNG ĐẢNG Hiện nay chƣa có văn bản nào quy định về tiêu chuẩn thành lập phông lƣu trữ cá nhân. Nhƣng trong “Nghiên cứu xác định phông lưu trữ cá nhân thuộc diện quản lý của Kho Lưu trữ Trung ương Đảng” của Văn phòng Trung ƣơng Đảng có đƣa ra hai tiêu chuẩn thành lập phông lƣu trữ cá nhân: vai trò của cá nhân đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và thành phần, khối lƣợng tài liệu mà cá nhân để lại. Về vai trò của cá nhân đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng : Trƣờng hợp cá nhân nổi tiếng, nhƣng có quá ít tài liệu lƣu trữ thì có thể lập sƣu tập. Sƣu tập lƣu trữ có thể bao gồm tài liệu xuất xứ của một cá nhân, tài liệu do một hoặc nhóm cá nhân sƣu tầm theo những đặc trƣng nào đó, cũng có thể là tài liệu xuất xứ cá nhân của một số cá nhân có chung những đặc trƣng giống nhau.
Tuỳ thuộc vào khối lƣợng tài liệu lƣu trữ và mối liên hệ giữa các tài liệu của các cá nhân… để lập phông lƣu trữ cá nhân, sƣu tập lƣu trữ hoặc phông lƣu trữ liên hợp.