So Sánh Các Quy Định Về Hình Phạt Của Pháp Luật Hình Sự Việt Nam Và Pháp Luật Hình Sự Cộng Hòa Pháp

Luận án tiến sĩ nghiên cứu so sánh các quy định về hình phạt của pháp luật hình sự việt nam và pháp luật hình sự cộng hoà pháp, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: GS. TS Võ Khánh Vinh
• Trường học: Học viện khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: So Sánh Quy Định Về Hình Phạt Giữa Pháp Luật Hình Sự Việt Nam và Cộng Hòa Pháp
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu
• 1.4. Các giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SO SÁNH QUY ĐỊNH VỀ HÌNH PHẠT TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ CỘNG HÒA PHÁP
• 2.1. Lý luận về so sánh quy định của pháp luật hình sự về hình phạt
• 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng và đặc điểm của so sánh quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hòa Pháp
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT TRONG CÁC QUY ĐỊNH VỀ HÌNH PHẠT CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ CỘNG HOÀ PHÁP
• 3.1. Nguồn luật quy định hình phạt
• 3.2. Quy định khái niệm và mục đích của hình phạt
• 3.3. Quy định về hệ thống hình phạt
• 3.4. Quy định về các loại hình phạt
• 3.5. Quy định về hình phạt đối với các chủ thể đặc biệt
• 3.6. Các quy định về quyết định hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam và pháp luật hình sự Cộng hòa Pháp
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ SO SÁNH VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI CHÍNH SÁCH HÌNH PHẠT TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 4.1. Nhận xét kết quả so sánh quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hoà Pháp
• 4.2. Những vấn đề đặt ra đối với chính sách hình phạt của Việt Nam
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy định hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hòa Pháp

Quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự là một trong những vấn đề quan trọng, thể hiện thái độ của Nhà nước đối với hành vi phạm tội. Tại Việt Nam, Bộ luật hình sự năm 2015 đã có những cải cách đáng kể về hình phạt, trong khi đó, Cộng hòa Pháp cũng có hệ thống hình phạt riêng biệt. Việc so sánh hai hệ thống này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về quy định pháp luật mà còn tạo cơ sở cho việc cải cách pháp luật tại Việt Nam.

1.1. Đặc điểm của quy định hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam

Quy định hình phạt tại Việt Nam được xây dựng dựa trên nguyên tắc nhân đạo, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Hệ thống hình phạt bao gồm nhiều loại hình phạt khác nhau, từ hình phạt chính đến hình phạt bổ sung.

1.2. Đặc điểm của quy định hình phạt trong pháp luật hình sự Cộng hòa Pháp

Cộng hòa Pháp có hệ thống hình phạt đa dạng, bao gồm cả hình phạt chính và hình phạt bổ sung. Hệ thống này được xây dựng dựa trên nguyên tắc công bằng và hiệu quả, nhằm đảm bảo sự công bằng trong xử lý tội phạm.

II. So sánh quy định hình phạt giữa pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hòa Pháp

Việc so sánh quy định hình phạt giữa hai quốc gia giúp làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong cách tiếp cận và áp dụng hình phạt. Điều này không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn thực tiễn trong việc cải cách pháp luật hình sự tại Việt Nam.

2.1. Tương đồng trong quy định hình phạt

Cả hai hệ thống đều công nhận vai trò của hình phạt trong việc răn đe và giáo dục người phạm tội. Hình phạt được áp dụng nhằm bảo vệ xã hội và ngăn chặn tội phạm.

2.2. Khác biệt trong quy định hình phạt

Khác biệt lớn nhất giữa hai hệ thống là cách thức áp dụng hình phạt. Trong khi Việt Nam có xu hướng áp dụng hình phạt nghiêm khắc hơn, Cộng hòa Pháp lại chú trọng đến việc cải tạo và phục hồi người phạm tội.

III. Vấn đề và thách thức trong quy định hình phạt tại Việt Nam

Mặc dù đã có những cải cách trong quy định hình phạt, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc áp dụng và thực thi pháp luật. Các vấn đề như tình trạng tội phạm gia tăng, sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật cần được giải quyết.

3.1. Tình trạng tội phạm và áp lực lên hệ thống hình phạt

Sự gia tăng tội phạm, đặc biệt là tội phạm công nghệ cao, đã đặt ra áp lực lớn lên hệ thống hình phạt hiện hành. Cần có những biện pháp hiệu quả để đối phó với tình trạng này.

3.2. Thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật

Sự thiếu đồng bộ giữa các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng hình phạt đã dẫn đến nhiều bất cập trong việc xử lý tội phạm. Cần có sự cải cách để đảm bảo tính nhất quán và hiệu quả.

IV. Phương pháp cải cách quy định hình phạt tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả của hệ thống hình phạt, cần có những phương pháp cải cách phù hợp. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của Cộng hòa Pháp có thể giúp Việt Nam hoàn thiện quy định hình phạt.

4.1. Học hỏi từ kinh nghiệm của Cộng hòa Pháp

Cộng hòa Pháp có nhiều kinh nghiệm trong việc áp dụng hình phạt nhằm cải tạo người phạm tội. Việt Nam có thể tham khảo và áp dụng những biện pháp này để cải cách hệ thống hình phạt.

4.2. Đề xuất cải cách quy định hình phạt

Cần đề xuất các biện pháp cải cách quy định hình phạt, bao gồm việc giảm nhẹ hình phạt cho những trường hợp đặc biệt, nhằm tạo điều kiện cho người phạm tội tái hòa nhập cộng đồng.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hình phạt

Nghiên cứu về quy định hình phạt không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn có giá trị thực tiễn trong việc cải cách pháp luật. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để nâng cao hiệu quả của hệ thống hình phạt tại Việt Nam.

5.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải cải cách quy định hình phạt để phù hợp với thực tiễn xã hội. Việc áp dụng các biện pháp cải cách sẽ giúp nâng cao hiệu quả của hệ thống hình phạt.

5.2. Đánh giá hiệu quả của quy định hình phạt

Cần có những đánh giá cụ thể về hiệu quả của quy định hình phạt hiện hành, từ đó đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn nữa hệ thống hình phạt tại Việt Nam.

VI. Kết luận và tương lai của quy định hình phạt tại Việt Nam

Việc so sánh quy định hình phạt giữa pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hòa Pháp không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hệ thống pháp luật mà còn mở ra hướng đi mới cho việc cải cách pháp luật hình sự tại Việt Nam. Tương lai của quy định hình phạt cần được xây dựng trên cơ sở học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế.

6.1. Tương lai của quy định hình phạt tại Việt Nam

Tương lai của quy định hình phạt tại Việt Nam cần hướng tới sự công bằng và hiệu quả, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân.

6.2. Hướng đi mới cho cải cách pháp luật hình sự

Cần có những hướng đi mới trong cải cách pháp luật hình sự, đặc biệt là trong quy định hình phạt, nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ luật học "So sánh các quy định về hình phạt của pháp luật hình sự Việt Nam và pháp luật hình sự Cộng hòa Pháp" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Hồng Hạnh, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. TS Võ Khánh Vinh tại Học viện Khoa học Xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (bảo vệ năm 2018, chuyên ngành Luật hình sự và Tố tụng hình sự, mã số 938.04).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Hình phạt là chế định trung tâm của pháp luật hình sự, phản ánh thái độ của Nhà nước đối với hành vi phạm tội và là hậu quả pháp lý mà người phạm tội phải gánh chịu. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, tình hình tội phạm xuyên quốc gia và tội phạm có yếu tố nước ngoài diễn biến phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia trong công tác dẫn độ và tương trợ tư pháp hình sự. Việc Việt Nam và Cộng hòa Pháp ký kết các hiệp định hợp tác tư pháp đặt ra yêu cầu phải có các công trình nghiên cứu so sánh chuyên sâu về pháp luật hình sự để tạo tiếng nói chung trong đàm phán và áp dụng pháp luật.

Về phương diện lịch sử và truyền thống pháp lý, Việt Nam chịu ảnh hưởng từ các học thuyết pháp lý thuộc truyền thống Châu Âu lục địa (Civil Law) bắt nguồn từ Pháp, do đó việc tiếp thu kinh nghiệm lập pháp từ Pháp có tính tương thích cao hơn. Tác giả xác định khoảng trống nghiên cứu: mặc dù đã có một số bài viết so sánh từng khía cạnh riêng lẻ, tính đến thời điểm nghiên cứu chưa có công trình khoa học cấp độ tiến sĩ luật học nào nghiên cứu toàn diện, có hệ thống dưới góc độ luật so sánh về chế định hình phạt giữa pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hòa Pháp.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là rút ra các bài học kinh nghiệm trong lập pháp và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về hình phạt của Cộng hòa Pháp, từ đó đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về hình phạt của Việt Nam.

Để đạt được mục đích trên, luận án thực hiện ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Giải quyết những vấn đề lý luận về so sánh các quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự của Việt Nam và Cộng hòa Pháp.
2. Làm sáng tỏ những điểm tương đồng, khác biệt và luận giải nguyên nhân của sự tương đồng, khác biệt giữa các quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự của hai quốc gia.
3. Chỉ ra những bài học kinh nghiệm trong hoạt động lập pháp và áp dụng pháp luật về hình phạt của Cộng hòa Pháp, từ đó đưa ra kiến nghị hoàn thiện các quy định về hình phạt tại Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

Luận án xác lập 4 câu hỏi nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu tương ứng:

• Câu hỏi nghiên cứu thứ nhất: Những vấn đề lý luận của việc so sánh các quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự của Việt Nam và Cộng hòa Pháp là gì?
  • Giả thuyết nghiên cứu: Những vấn đề lý luận về so sánh các quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự của Việt Nam và Cộng hòa Pháp được phát triển trên cơ sở lý thuyết chung về luật so sánh và luật hình sự so sánh.
• Câu hỏi nghiên cứu thứ hai: Có những yếu tố nào ảnh hưởng đến chính sách hình phạt của Việt Nam và Cộng hòa Pháp?
  • Giả thuyết nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách hình phạt của một quốc gia bao gồm văn hóa, kinh tế, xã hội, quan điểm chung của cộng đồng và các yếu tố khác.
• Câu hỏi nghiên cứu thứ ba: Các quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hòa Pháp có những điểm tương đồng và khác biệt nào?
  • Giả thuyết nghiên cứu: Các quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hòa Pháp như mục đích hình phạt, hệ thống hình phạt, quyết định hình phạt có những điểm tương đồng và khác biệt.
• Câu hỏi nghiên cứu thứ tư: Pháp luật thực định về hình phạt của Cộng hòa Pháp có những ưu điểm mà Việt Nam cần học tập?
  • Giả thuyết nghiên cứu: Pháp luật thực định của Cộng hòa Pháp về hình phạt có những ưu điểm mà Việt Nam cần học tập, từ đó luận án đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật của Việt Nam về hình phạt.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các quy định pháp luật thực định về hình phạt trong pháp luật hình sự của Việt Nam và Cộng hòa Pháp.
• Phạm vi nội dung: Luận án tập trung vào các quy định chung về hình phạt từ góc độ khoa học luật hình sự, gồm: nguồn luật, khái niệm và mục đích của hình phạt, hệ thống hình phạt, một số hình phạt cơ bản (hình phạt tù, hình phạt tiền...) và chế định quyết định hình phạt. Luận án không đi sâu vào các hình phạt áp dụng cho từng cấu thành tội phạm cụ thể ở phần các tội phạm.
• Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu so sánh hệ thống pháp luật thực định của Việt Nam và Cộng hòa Pháp trong giai đoạn từ năm 2000 đến thời điểm năm 2018 (cập nhật các điểm mới của Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu ở ngoài nước

Tác giả phân loại và tổng hợp các công trình quốc tế thành ba nhóm chính:

1. Lý luận chung về Luật so sánh và Luật hình sự so sánh: Các công trình tiêu biểu gồm Jean Pradel (2008, Droit pénal comparé); Peter de Cruz (1999, Comparative law in a changing world); Pierre Legrand & Roderick Munday (2003, Comparative Legal Studies: Traditions and Transitions); Sir Basil Markesinis & Jörg Fedtke (2009, Engaging with Foreign Law); Mark Van Hoecke, François Ost & Luc Wintgens (2004, Epistemology and Methodology of Comparative Law); Kevin Jon Heller & Markus D. Dubber (2011, The handbook of comparative criminal law); Blanc-Jouvan (2006, Où va le droit comparé ?); Michael Bogdan (1994, Comparative Law). Các công trình này xác lập luật so sánh là một khoa học có phương pháp luận độc lập, phân tích vai trò của luật hình sự so sánh trong việc hoàn thiện luật quốc gia và xây dựng quy chế quốc tế (như Quy chế Rome).
2. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách hình phạt: Richard S. Frase (1990) nghiên cứu các nguyên tắc so sánh hình phạt; Warren Young & Mark Brown (1993, Cross-national Comparisons of Imprisonment, Crime and Justice) phân tích tác động của sức chứa nhà tù, tỷ lệ thất nghiệp, chính sách và văn hóa xã hội đến việc áp dụng hình phạt tù; Austin Sarat & Christian Boulanger (2005, The cultural lives of capital punishment: comparative perspectives) luận giải các yếu tố văn hóa, chính trị chi phối việc duy trì hoặc bãi bỏ hình phạt tử hình; Michael Tonry & Richard S. Frase (2001, Sentencing and Sanctions in Western Countries) phân tích các nhân tố làm gia tăng mức độ nghiêm khắc của hình phạt.
3. Mô tả hệ thống hình phạt các nước: Bộ sách của Marcelo F. Aebi, Véronique Jaquier, Graeme R. Newman (2011, Crime and Punishment around the World, Tập 3 và 4) tóm lược hệ thống pháp luật hình sự thế giới, nêu khái quát các hình phạt của Pháp (lao động công ích, phạt tiền theo ngày, đình chỉ chấp hành hình phạt, cơ chế hoãn) và Việt Nam (theo Bộ luật Hình sự 1999).

Các hướng nghiên cứu trong nước

Tác giả điểm lại các công trình nghiên cứu tại Việt Nam:

1. Về lý luận luật hình sự so sánh: Viện Nghiên cứu Khoa học Pháp lý – Bộ Tư pháp (1999, Tư pháp hình sự so sánh); PGS.TS Hồ Sỹ Sơn với bài báo Một số nhận thức ban đầu về Luật hình sự so sánh (2011) và sách chuyên khảo Luật hình sự so sánh (2018) đã xây dựng khái niệm, đối tượng, phương pháp (tư duy trừu tượng, lịch sử pháp lý) và ba cấp độ so sánh (vi mô, chế định/ngành luật, vĩ mô).
2. Về lịch sử và mối liên hệ pháp luật hình sự Việt Nam – Pháp: GS.TS Võ Khánh Vinh (2014, Giáo trình Luật hình sự Việt Nam – Phần chung); Tòa án nhân dân tối cao (1996, đề tài về lịch sử hệ thống hình phạt từ 1945 đến 1985); GS. Nguyễn Huy Chiểu (1973–1974, Hình Luật); TS. Trịnh Quốc Toản (2015, Nghiên cứu hình phạt trong luật hình sự Việt Nam dưới góc độ bảo vệ quyền con người).
3. Về so sánh các quy định cụ thể về hình phạt giữa Việt Nam và Pháp: Phan Thị Liên Châu (2001, luận văn thạc sĩ so sánh hình phạt và hệ thống hình phạt giữa Việt Nam và Pháp); GS.TSKH Lê Cảm (2005, bài viết về so sánh luật hình sự một số nước Châu Âu); PGS.TS Hồ Sỹ Sơn (2009, bài viết về chế định hình phạt trong Bộ luật Hình sự Cộng hòa Pháp); TS. Trịnh Quốc Toản (2005, nghiên cứu về trách nhiệm hình sự và hình phạt áp dụng cho pháp nhân); Trần Văn Dũng & Hoàng Ngọc Thành (2012, so sánh hình phạt tù có thời hạn và việc quyết định hình phạt dưới mức quy định).

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tác giả chỉ ra rằng các công trình trước đây tồn tại một số giới hạn:

• Các nghiên cứu lý luận về luật hình sự so sánh chưa đi sâu vào khung lý luận chuyên biệt cho việc so sánh chế định hình phạt.
• Chưa có công trình phân tích đầy đủ các yếu tố tác động (kinh tế, văn hóa, thể chế, dòng họ pháp luật) để giải thích nguồn gốc của sự tương đồng và khác biệt giữa hai hệ thống.
• Các nghiên cứu thực định trong nước trước đó chủ yếu dựa trên Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 1999, chưa kịp thời cập nhật và đánh giá toàn diện những điểm mới của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), đặc biệt là chế định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, việc thu hẹp hình phạt tử hình và các biện pháp thay thế hình phạt tù.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án được triển khai trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách tư pháp. Khung lý thuyết của đề tài bao gồm:

• Lý luận Luật so sánh (LSS) và Luật hình sự so sánh (LHSSS): Tiếp thu các quan điểm lý thuyết của Michael Bogdan, Peter de Cruz, Jean Pradel, GS.TS Võ Khánh Vinh, PGS.TS Hồ Sỹ Sơn về khái niệm, đối tượng, phương pháp và các cấp độ so sánh pháp luật.
• Lý thuyết hiện đại về hình phạt: Phân tích các trường phái triết học và pháp lý chi phối hình phạt tại Pháp và Việt Nam, bao gồm thuyết trừng phạt, thuyết răn đe, thuyết phòng ngừa, trường phái cổ điển mới và trường phái bảo vệ xã hội mới.
• Lý thuyết Kinh tế học pháp luật và Xã hội học pháp luật: Sử dụng để soi chiếu hình phạt trong mối tương quan với chi phí – hiệu quả kinh tế, ngân sách nhà nước, tỷ lệ thất nghiệp, áp lực quá tải trại giam và các giá trị văn hóa – xã hội của mỗi quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp đồng bộ các phương pháp nghiên cứu pháp lý:

• Phương pháp so sánh luật học: Là phương pháp chủ đạo, được triển khai ở cả hai trạng thái:
  • Trạng thái tĩnh: Đối chiếu câu chữ, cấu trúc quy phạm pháp luật thực định giữa các đạo luật của hai nước.
  • Trạng thái động: Khảo sát quy phạm trong mối liên hệ với thực tiễn áp dụng của cơ quan xét xử (tòa án) và bối cảnh vận động của xã hội.
• Phương pháp lịch sử: Xem xét sự phát triển của chế định hình phạt gắn liền với các giai đoạn lịch sử chính trị – xã hội của Việt Nam và Pháp.
• Phương pháp xã hội học pháp luật và kinh tế luật: Phân tích các yếu tố phi pháp lý (kinh tế, cấu trúc xã hội, thái độ của công chúng) tác động đến chính sách hình phạt.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp và thống kê pháp lý: Phân tích nội dung các điều luật, tổng hợp các quan điểm học thuật và số liệu thực tiễn để rút ra các luận điểm khoa học.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Nguồn pháp luật thực định: Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 1985, 1999, 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) và các văn bản hướng dẫn thi hành; Bộ luật Hình sự Cộng hòa Pháp (Code pénal) hiện hành và các đạo luật chuyên ngành có liên quan.
• Nguồn án lệ và thực tiễn xét xử: Các bản án, quyết định của Tòa án Việt Nam và Tòa án Cộng hòa Pháp; án lệ của Tòa án Nhân quyền Châu Âu liên quan đến quyền con người trong thực thi hình phạt.
• Nguồn tài liệu khoa học: Giáo trình, sách chuyên khảo, bài báo khoa học trên các tạp chí chuyên ngành pháp lý của Việt Nam, Pháp, Hoa Kỳ và Anh.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến Đề tài

Chương này hệ thống hóa các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước theo từng nhóm vấn đề: lý luận về luật hình sự so sánh, các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách hình phạt, các tương đồng và khác biệt về hình phạt giữa Việt Nam và Pháp, cùng các công trình nghiên cứu về kết quả so sánh và hoàn thiện chính sách hình phạt. Trên cơ sở đó, tác giả chỉ ra các kết quả đã đạt được của các học giả đi trước, xác định những vấn đề còn bỏ ngỏ và thiết lập hệ thống câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu làm kim chỉ nam cho toàn bộ luận án.

Chương 2: Những vấn đề lý luận về so sánh quy định về hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam và pháp luật hình sự Cộng hòa Pháp

Chương 2 xây dựng nền tảng lý luận cho việc so sánh hình phạt giữa hai quốc gia:

• Bản chất và đặc thù của hình phạt: Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước, mang nội dung trừng trị (tước đoạt hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người bị kết án), do cơ quan lập pháp quy định trong luật hình sự (lex scripta) và chỉ do Tòa án nhân danh Nhà nước áp dụng.
• Khái niệm so sánh hình phạt: Tác giả định nghĩa việc so sánh quy định về hình phạt giữa Việt Nam và Pháp là việc vận dụng phương pháp luận của luật so sánh nhằm tìm ra sự tương đồng, khác biệt, lý giải nguyên nhân và đúc rút bài học hoàn thiện pháp luật.
• Các yếu tố chi phối việc so sánh: Luận giải 5 nhóm yếu tố tác động trực tiếp đến chính sách hình phạt và việc so sánh, bao gồm:
  1. Yếu tố kinh tế (mức độ phát triển, chi phí thi hành án, tội phạm kinh tế).
  2. Yếu tố chính trị và hệ tư tưởng (bản chất nhà nước, định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam và chế độ tư bản chủ nghĩa tại Pháp).
  3. Yếu tố văn hóa – xã hội (truyền thống, tôn giáo, thái độ của công chúng đối với sự nghiêm khắc của trừng phạt).
  4. Dòng họ pháp luật (cùng chịu ảnh hưởng của truyền thống Civil Law nhưng có sự phát triển đặc thù).
  5. Các học thuyết pháp lý chi phối (trường phái cổ điển, trường phái bảo vệ xã hội mới).

Chương 3: Những tương đồng và khác biệt trong các quy định về hình phạt của pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hoà Pháp

Chương 3 là phần nghiên cứu thực định trọng tâm, phân tích chi tiết các phương diện:

• Nguồn luật quy định hình phạt: Ở Việt Nam, nguồn luật duy nhất quy định tội phạm và hình phạt là Bộ luật Hình sự. Ở Pháp, ngoài Bộ luật Hình sự, các quy định về hình phạt còn nằm rải rác trong nhiều bộ luật chuyên ngành và luật đơn lẻ khác.
• Khái niệm và mục đích của hình phạt: Bộ luật Hình sự Việt Nam định nghĩa rõ khái niệm và mục đích hình phạt trong văn bản luật (trừng trị, giáo dục cải tạo, phòng ngừa chung và riêng). Trong khi đó, pháp luật thực định Pháp không đưa ra một điều luật định nghĩa trực tiếp khái niệm hình phạt mà để khoa học pháp lý luận giải, đồng thời mục đích hình phạt được quy định đan xen trong cả Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự.
• Hệ thống hình phạt và phân loại: Pháp luật Việt Nam phân chia hình phạt thành hình phạt chính và hình phạt bổ sung (áp dụng cho thể nhân và pháp nhân thương mại). Pháp luật Pháp phân chia hệ thống hình phạt theo loại tội phạm (trọng tội, khinh tội, vi cảnh) và theo chủ thể (thể nhân và pháp nhân). Pháp không duy trì hình phạt tử hình, đồng thời sở hữu hệ thống hình phạt thay thế đa dạng (lao động công ích, phạt tiền theo ngày, tước/hạn chế các quyền cụ thể, thực tập tư cách công dân).
• Quy định về hình phạt đối với chủ thể đặc biệt: So sánh quy định xử lý đối với người chưa thành niên và pháp nhân. Pháp luật Pháp có hệ thống chế tài đối với pháp nhân phong phú hơn (giải thể, cấm hoạt động nghề nghiệp, đóng cửa cơ sở, cấm phát hành séc/sử dụng thẻ thanh toán, giám sát tư pháp).
• Quyết định hình phạt: Pháp trao quyền tự quyết rất rộng cho thẩm phán trong việc cá thể hóa hình phạt ("mềm hóa" hình phạt), áp dụng các chế định hoãn tuyên án, hoãn thi hành có giám sát (án treo), chế độ tự do bán phần, thay thế hình phạt tù. Ngược lại, luật hình sự Việt Nam quy định chặt chẽ hơn về khung hình phạt và điều kiện chuyển khung nhẹ hơn.

Tiêu chí so sánh	Pháp luật hình sự Việt Nam	Pháp luật hình sự Cộng hòa Pháp
Nguồn luật	Quy định duy nhất trong Bộ luật Hình sự	Quy định trong Bộ luật Hình sự và các luật chuyên ngành
Định nghĩa hình phạt trong luật	Có điều luật định nghĩa cụ thể	Không định nghĩa trực tiếp, do khoa học pháp lý kiến giải
Cơ cấu hệ thống hình phạt	Phân chia thành hình phạt chính và hình phạt bổ sung	Phân chia theo phân loại tội (trọng tội, khinh tội, vi cảnh) và theo chủ thể
Hình phạt tử hình	Duy trì đối với một số tội danh đặc biệt nghiêm trọng	Đã bãi bỏ
Hình phạt thay thế tù giam	Cải tạo không giam giữ, phạt tiền, trục xuất	Lao động công ích, phạt tiền theo ngày, tước quyền công dân
Hình phạt đối với pháp nhân	Áp dụng cho pháp nhân thương mại (BLHS 2015)	Áp dụng cho đa số pháp nhân (trừ Nhà nước) với chế tài đa dạng
Thẩm quyền của Thẩm phán	Quyết định trong khung luật định; giảm dưới khung có điều kiện ngặt nghèo	Quyền tự do cá thể hóa hình phạt rất rộng, nhiều chế định hoãn/thay thế

Chương 4: Kết quả so sánh và những vấn đề đặt ra đối với chính sách hình phạt trong luật hình sự Việt Nam

Chương này đánh giá tổng hợp kết quả so sánh, chỉ ra những ưu điểm trong kỹ thuật lập pháp và thực tiễn xét xử của Pháp. Trên cơ sở đó, tác giả chỉ ra các vấn đề đặt ra đối với chính sách hình phạt của Việt Nam:

• Xu hướng nhân đạo hóa, phi hình sự hóa và giảm thiểu áp dụng hình phạt tù giam, loại bỏ dần hình phạt tử hình.
• Nâng cao vai trò của hình phạt tiền và đa dạng hóa phương thức thi hành (tham khảo mô hình phạt tiền theo ngày - jour-amende).
• Hoàn thiện các quy định về hình phạt áp dụng đối với pháp nhân thương mại.
• Mở rộng quyền cá thể hóa hình phạt cho Tòa án thông qua việc hoàn thiện các chế định thay thế hình phạt tù và miễn, hoãn chấp hành hình phạt.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về khoa học và lý luận

1. Hoàn thiện lý luận so sánh hình phạt: Luận án là công trình nghiên cứu toàn diện đầu tiên ở cấp độ tiến sĩ tại Việt Nam xây dựng khung lý thuyết chuyên biệt về so sánh hình phạt giữa pháp luật hình sự Việt Nam và Pháp; làm sáng tỏ đối tượng, mục đích, nguyên tắc, phương pháp so sánh (tĩnh và động) và mối liên hệ lịch sử pháp lý giữa hai nước.
2. Lý giải nguyên nhân tương đồng và khác biệt: Luận án không dừng lại ở sự đối chiếu câu chữ mà phân tích sâu sắc các yếu tố chi phối (kinh tế, chính trị, văn hóa, truyền thống Civil Law và các học thuyết pháp lý), giải thích nguồn gốc các điểm tương đồng và khác biệt trong quan niệm về mục đích hình phạt, cơ cấu hệ thống hình phạt và cơ chế quyết định hình phạt.
3. Cung cấp luận cứ khoa học: Đóng góp cơ sở lý luận và thực tiễn phục vụ việc hoàn thiện chính sách hình sự của Việt Nam trong giai đoạn cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

Luận án đề xuất các định hướng hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam:

• Hoàn thiện hệ thống hình phạt: Nghiên cứu từng bước thu hẹp hơn nữa phạm vi áp dụng hình phạt tử hình; bổ sung và phát triển các hình phạt phi tự do nhằm thay thế hình phạt tù ngắn hạn, như nghiên cứu khả năng áp dụng hình phạt lao động công ích và hình phạt tiền theo ngày.
• Nâng cao hiệu quả áp dụng hình phạt tiền: Xem xét mở rộng phạm vi áp dụng phạt tiền là hình phạt chính đối với các tội phạm kinh tế, tội phạm ít nghiêm trọng; đổi mới phương thức xác định mức phạt tiền dựa trên thu nhập thực tế của người phạm tội.
• Hoàn thiện chế định hình phạt đối với pháp nhân: Tiếp tục cụ thể hóa và đa dạng hóa các chế tài áp dụng đối với pháp nhân thương mại phạm tội theo hướng tiếp thu có chọn lọc các chế tài hiệu quả của Pháp (như giám sát tư pháp, cấm hoạt động nghề nghiệp cụ thể).
• Mở rộng thẩm quyền cá thể hóa hình phạt của Tòa án: Sửa đổi các quy định về quyết định hình phạt nhằm tạo điều kiện linh hoạt hơn cho thẩm phán trong việc áp dụng các biện pháp miễn, hoãn, chuyển đổi hình phạt đối với những trường hợp người phạm tội đã chủ động khắc phục hậu quả.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Phạm vi nghiên cứu: Luận án chỉ tập trung vào các quy định chung về chế định hình phạt trong Phần chung của luật hình sự (khái niệm, mục đích, hệ thống hình phạt, hình phạt cơ bản, quyết định hình phạt), không đi sâu vào việc định khung hình phạt cho từng tội danh cụ thể tại Phần các tội phạm.
• Giới hạn dữ liệu thực tiễn: Nghiên cứu chủ yếu khai thác các quy định thực định và các phân tích học thuật, thực tiễn xét xử được tiếp cận qua các báo cáo tổng kết và án lệ điển hình, chưa thể khảo sát toàn diện hồ sơ xét xử thực tế của toàn bộ hệ thống tòa án hai nước.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng nghiên cứu so sánh chế định hình phạt đối với từng nhóm tội phạm cụ thể (ví dụ: nhóm tội phạm về kinh tế, môi trường hoặc tội phạm công nghệ cao).
• Nghiên cứu so sánh chuyên sâu về cơ chế thi hành các hình phạt phi tự do giữa Việt Nam và các quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cơ quan lập pháp và cơ quan cải cách tư pháp: Cung cấp nguồn tư liệu so sánh và luận cứ khoa học để phục vụ việc rà soát, sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản pháp luật liên quan; hỗ trợ quá trình đàm phán, ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp hình sự và dẫn độ tội phạm.
• Cơ quan tiến hành tố tụng (Tòa án, Viện kiểm sát): Giúp thẩm phán và kiểm sát viên hiểu sâu hơn về tư duy pháp lý của hệ thống Civil Law, tham khảo kinh nghiệm cá thể hóa hình phạt và kỹ năng áp dụng các biện pháp tư pháp nhân đạo.
• Cơ sở đào tạo và nghiên cứu luật học: Là tài liệu tham khảo cho giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật hình sự, Tố tụng hình sự và Luật so sánh; đóng góp tài liệu phục vụ việc giảng dạy môn Luật hình sự so sánh tại các trường đại học.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Sự khác biệt căn bản về nguồn luật quy định hình phạt giữa Việt Nam và Cộng hòa Pháp là gì?

Ở Việt Nam, theo nguyên tắc pháp chế hình sự, tội phạm và hình phạt chỉ được quy định duy nhất trong Bộ luật Hình sự; các luật chuyên ngành không quy định chế tài hình phạt. Tại Pháp, ngoài Bộ luật Hình sự, các quy định về tội phạm và hình phạt còn được ghi nhận trong nhiều bộ luật chuyên ngành (như Bộ luật Lao động, Bộ luật Thương mại) và các đạo luật đơn lẻ khác.

2. Pháp luật Cộng hòa Pháp phân chia hệ thống hình phạt theo tiêu chí nào?

Hệ thống hình phạt của Pháp được phân chia chủ yếu theo hai tiêu chí: (1) Theo mức độ nghiêm trọng của tội phạm gồm hình phạt cho trọng tội (crimes), khinh tội (délits) và vi cảnh (contraventions); (2) Theo chủ thể thực hiện tội phạm gồm hình phạt áp dụng cho thể nhân và hình phạt áp dụng cho pháp nhân.

3. Hình phạt tử hình được quy định như thế nào trong pháp luật của hai nước?

Cộng hòa Pháp đã chính thức bãi bỏ hình phạt tử hình (từ năm 1981 và được hiến định hóa năm 2007), hệ thống hình phạt cao nhất hiện nay là tù chung thân. Trong khi đó, Việt Nam vẫn duy trì hình phạt tử hình nhưng xu hướng lập pháp (thể hiện rõ qua Bộ luật Hình sự năm 2015) là từng bước thu hẹp diện các tội danh bị áp dụng hình phạt này.

4. Pháp luật hình sự Pháp có những hình phạt nào thay thế tù giam mà Việt Nam có thể tham khảo?

Pháp áp dụng nhiều biện pháp thay thế tù ngắn hạn hiệu quả như: hình phạt tiền theo ngày (jour-amende - tính số tiền phạt dựa trên mức thu nhập từng ngày của người phạm tội), lao động công ích (travail d'intérêt général), thực tập tư cách công dân, tước hoặc hạn chế một số quyền cụ thể, cùng các cơ chế hoãn tuyên án và hoãn chấp hành hình phạt có giám sát.

5. Thẩm quyền quyết định hình phạt của Thẩm phán tại Pháp có điểm gì khác so với Thẩm phán tại Việt Nam?

Thẩm phán tại Pháp được luật trao quyền tự quyết rất rộng trong việc cá thể hóa hình phạt, có thể quyết định mức án dưới khung luật định mà không cần thỏa mãn các điều kiện chuyển khung khắt khe như ở Việt Nam, đồng thời có toàn quyền áp dụng linh hoạt các chế định thay thế hình phạt tù hoặc đình chỉ chấp hành hình phạt.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Hồng Hạnh là công trình nghiên cứu chuyên sâu, đối chiếu toàn diện chế định hình phạt giữa pháp luật hình sự Việt Nam và Cộng hòa Pháp. Tác giả đã làm sáng tỏ nền tảng lý luận của luật hình sự so sánh, chỉ ra những tương đồng, khác biệt và luận giải nguyên nhân dựa trên các yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa và truyền thống pháp lý. Các bài học kinh nghiệm và kiến nghị rút ra từ hệ thống pháp luật Pháp cung cấp cơ sở khoa học thiết thực cho quá trình hoàn thiện các quy định về hình phạt và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề : như vậy, liệu LHSSS có phải là một ngành khoa học pháp lý độc lập hay chỉ đơn thuần là một phương pháp nghiên cứu? Jean Pradel đã phân tích quan điểm thứ nhất được ủng hộ bởi R. Gutteridge cho rằng LSS (trong đó có LHSSS) chỉ là một phương pháp; tác giả cũng phân tích quan điểm thứ hai cho rằng LSS (trong đó có LHSSS) là một ngành khoa học pháp lý độc lập, đứng ngang hàng với các ngành khoa học pháp lý khác theo cách tiếp cận được hình thành từ thế kỉ 19 và thế kỷ 20 bởi hai nhà luật học người là Pháp Edouard Lambert và Raymond Saleilles. Từ những phân tích đó, tác giả Jean Pradel (2008) đưa ra kết luận rằng LSS (bao gồm LHSSS) không chỉ là một phương pháp mà còn là một môn khoa học pháp lý thực thụ với tư cách là một phương pháp trình bày, xem xét nghiên cứu và 10 tiếp cận pháp luật. Tuy nhiên, ngành khoa học này không được hình thành từ những quy định pháp luật thực định bởi vì LSS chỉ là sự đối chiếu những quy định pháp luật rút ra từ những ngành luật đã tồn tại trước đó.

Vậy nên, LHSSS không phải là một ngành luật mới hoặc một ngành luật độc lập như luật thương mại, luật dân sự hay gần gũi nhất là luật hình sự. LHSSS là một khoa học dưới góc nhìn là phương pháp nghiên cứu, một phương pháp khoa học quan trọng nhưng không dễ sử dụng trên thực tế [119, tr. Vì vậy, tác giả cho rằng việc so sánh PLHS trước tiên cần được bắt đầu bằng việc chuẩn bị các nguồn tài liệu và sau đó phải đảm bảo rằng những tài liệu này có thể được sử dụng vào mục đích so sánh. Các nguồn tài liệu theo tác giả bao gồm pháp luật thực định do cơ quan lập pháp và cơ quan xét xử ban hành như các luật, bộ luật, các tuyển tập án lệ (trong đó có các nguồn án lệ từ các điều ước quốc tế mà quốc gia là thành viên như án lệ của Toà án nhân quyền Châu Âu), các học thuyết bao gồm các chuyên khảo, các số liệu điều tra (có bảng hỏi và xử lý số liệu), các tạp chí chuyên ngành (có thể kể tên như Tạp chí về luật hình sự và tội phạm học của Mỹ (The journal of criminal law and criminology) , Tạp chí về thi hành HP tù và luật hình sự (la Revue pénitentiaire et de droit penal), tạp chí khoa học luật hình sự và LHSSS của CH Pháp (la Revue de science criminelle et de droit pénal compare ).

Khi khai thác các nguồn tài liệu trên cần lưu ý những điều sau: (1) bối cảnh kinh tế xã hội của mỗi quốc gia khác nhau: bao gồm tình trạng tội phạm, việc áp dụng pháp luật trên thực tế, hệ tư tưởng (ví dụ triết lý PLHS nằm sau các HP là gì: sự răn đe, nhằm loại bỏ hay để cải tạo, giáo dục), yếu tố tâm lý, tôn giáo, môi trường chính trị (bất ổn thường xuyên bị khủng bố hay không) thậm chí nhân sinh quan của xã hội đối với một hiện tượng xảy ra trong xã hội đó; (2) các khía cạnh thực tế của các quy định pháp luật (ví dụ ở Pháp, sẽ là thiếu sót nếu bỏ qua một thực tiễn là thẩm phán của CH Pháp dựa trên các tình tiết khách quan có thể tiểu hình hoá các tội mà theo quy định pháp luật là trọng tội) ; (3) nghĩa của các thuật ngữ sử dụng (rất nhiều thuật ngữ tương tự về hình thức (như cùng gốc la tinh) nhưng mang nội dung khác và ngược lại). Về cách thức và các bước sử dụng để so sánh, cần lưu ý : (1) các 11 công cụ sử dụng để so sánh, bao gồm: (i) các yếu tố quyết định của một hệ thống PLHS (các yếu tố này là một số các quy tắc tạo thành hệ thống pháp luật và chi phối các chế định còn lại như các nguyên tắc pháp chế, tính không hồi tố của đạo luật hình sự, phân loại tội phạm, TNHS của pháp nhân…) ; (ii) sự tương đương của các thiết chế sử dụng (đối với một hành vi vi phạm các quốc gia có thể xếp vào các loại tội với khách thể khác nhau hoặc có quốc gia xử lý bằng con đường hình sự, có quốc gia lại áp dụng xử phạt hành chính) ; (2) lĩnh vực thực hiện so sánh, theo đó các nhà so sánh có thể sử dụng hai phương pháp so sánh tuỳ theo tiếp cận từ góc độ tĩnh hay động. Phương pháp tĩnh phân tích hệ thống PLHS tại một thời điểm nhất định, thời gian dừng lại tại thời điểm nhà so sánh tiến hành việc so sánh. Ngược lại, phương pháp động quan tâm đến cả xu hướng phát triển và tiến trình lịch sử của vấn đề so sánh, thời gian không ngừng lại và nhà so sánh phải nhìn nhận cả nguyên do và hệ quả của các quy định pháp luật.

Rõ ràng là phương pháp động có yêu cầu cao hơn, cân nhắc đến cả các xu hướng của cơ quan lập pháp và cơ quan xét xử, do đó phong phú, chính xác và thiết thực hơn [119, tr. Blanc-Jouvan (2006) trong bài viết Où va le droit comparé ? Mélanges J. Pradel, Le droit pénal à l’aube du troisième millénaire, Nxb. Cujas (Tương lai nào của Luật so sánh?, trong chuyên khảo dành tặng Jean Pradel với nhan đề Luật hình sự đầu thiên niên kỷ thứ ba, năm 2006, Nxb Cuja năm 2006) đã lo ngại rằng, vì là một khoa học tương đối mới mẻ, LSS cần phải đề phòng mối đe doạ bị trộn lẫn với các ngành khoa học không mang tính pháp lý khác và nguy cơ bị nhầm lẫn với việc thống nhất hoá hoặc hài hoà hoá pháp luật [132, tr.

Do vậy, phương pháp của LHSSS cần phải được xác định rõ. Một số công trình khoa học đã công bố ở nước ngoài cũng đã làm sáng tỏ ít nhiều về vai trò của LHSSS. Tác giả Michael Bogdan (1994) trong cuốn Luật so sánh (do PGS.TS Lê Hồng Hạnh, Ths. Dương Thị Hiền dịch) đã chỉ ra vai trò của LSS trong lĩnh vực luật hình sự quốc tế.

Theo tác giả: “Việc so sánh pháp luật nước ngoài với luật nội địa cũng cần thiết đối với ngành luật hình sự quốc tế. Ở nhiều nước, thông thường 12 một người không thể bị trừng phạt vì hành vi thực hiện ở nước ngoài nếu như hành vi đó không thể bị trừng phạt theo pháp luật của quốc gia nơi hành vi đó được thực hiện và thông thường thì HP áp dụng không thể nghiêm khắc hơn HP nghiêm khắc nhất mà quốc gia đó áp dụng. Hơn thế nữa, việc dẫn độ ra nước ngoài chỉ diễn ra khi hành vi dẫn độ tới yêu cầu tương đương với một loại tội nghiêm trọng nhất định theo pháp luật của nước đòi dẫn độ. Trong từng vụ việc cụ thể, không thể xác định thế nào là “HP nghiêm trọng nhất” hay “loại tội phạm tương đương” nếu không có sự so sánh giữa luật nội địa và luật nước ngoài” [4, tr.

Tuy nhiên, quan điểm này chưa phải là lý luận đầy đủ về vai trò của LHSSS. Các tác giả Kevin Jon Heller và Markus D. Dubber (2001) trong tác phẩm, The handbook of comparative criminal law, Stanford University Press (Cẩm nang về Luật hình sự so sánh, Nxb. Đại học Stanford, năm 2001) cũng đã làm rõ vai trò tích cực của phân tích so sánh PLHS đối với hoạt động lập pháp, tư pháp, nghiên cứu và giảng dạy.

Các tác giả cũng chỉ ra rằng sự phát triển của luật hình sự quốc tế cũng gắn liền với LHSSS. Với những quy định có nội dung rộng của Quy chế Rome về tòa án hình sự quốc tế đòi hỏi phải có những khảo sát so sánh về TNHS và các vấn đề khác. Các tác giả khẳng định rằng phân tích so sánh làm giàu thêm nữa các học thuyết về luật hình sự [72, tr. Tác giả Jean Pradel (2008) trong công trình nghiên cứu về Luật hình sự so sánh đề cập ở trên cũng đã đề cập đến lợi ích của LHSSS khi phân tích những nhân tố có lợi cho sự phát triển của LHSSS.

Theo đó LHSSS có các lợi ích: (1) cung cấp một kiến thức tốt hơn về luật hình sự nói chung; (2) giúp các nhà nghiên cứu hiểu biết sâu hơn về chính hệ thống PLHS của quốc gia mình; (3) mang giá trị áp dụng thực tiễn (lợi ích quan trọng nhất) trong những trường hợp đòi hỏi sự hiểu biết pháp luật nước ngoài khi mà thẩm phán không những phải nắm rõ văn bản pháp luật mà còn phải nắm rõ cả quá trình áp dụng pháp luật; thông qua kiểm tra đánh giá pháp luật nước ngoài, các quốc gia có thể hoàn thiện luật pháp của quốc gia mình từ đó cho phép sự xích lại gần nhau giữa các hệ thống PLHS quốc gia. Ngoài ra, LHSSS còn rất cần thiết cho cả việc xây dựng các quy phạm hình sự quốc tế (ví dụ của Liên minh châu Âu và Liên Hợp Quốc) [119, tr 10]. 13 Cho đến nay, không có nhiều công trình khoa học công bố ở nước ngoài nghiên cứu sâu lý luận về so sánh các quy định về HP trong PLHS của các nước. Frase (1990) trong tác phẩm Comparative Criminal Justice as a Guide to American Law Reform: How do the French do it, How can we Find out, and Why Should we Care, 78 Cal.

539 (1990) (Tư pháp hình sự so sánh, cẩm nang hướng dẫn công cuộc cải cách pháp luật tại Mỹ: người Pháp làm điều đó như thế nào, chúng ta có thể phát hiện ra như thế nào, và tại sao chúng ta nên quan tâm năm 1990) đề cập đôi nét về so sánh HP. Khi đề cập đề phương pháp so sánh về HP, tác giả đưa ra các nguyên tắc sau: Thứ nhất, nhà nghiên cứu cần nghiên cứu mỗi hệ thống một cách riêng lẻ và toàn diện. Thứ hai, hệ thống nước ngoài phải được nghiên cứu bởi nhiều nguồn bao gồm các nguồn chính thống chứa đựng quy phạm pháp luật, các tài liệu mô tả thực tiễn áp dụng pháp luật; và các số liệu. Thứ ba, nhà nghiên cứu phải nghiên cứu bản thân hệ thống pháp luật của nước mình cả về lý thuyết và thực tiễn, để xác định những điểm khác biệt với hệ thống của nước ngoài.

Cuối cùng, việc nghiên cứu và cải cách cần phải chú trọng đến những khác biệt nhỏ giữa hệ thống pháp luật của quốc gia của nhà nghiên cứu với hệ thống pháp luật nước ngoài, bởi vì những khác biệt nhỏ đó có thể có giá trị thực tế để có thể vay mượn, cấy ghép [85, tr.