Luận văn: Hiện trạng và giải pháp phát triển cam chanh tại Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh

Luận văn phân tích thực trạng sản xuất cam chanh tại Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh. Đề xuất giải pháp quy hoạch, kỹ thuật và chính sách phát triển bền vững.

• Tác giả: Phan Xuân Nam
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Minh Hiếu
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Nông nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu hiện trạng và giải pháp phát triển sản xuất cam chanh ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Toàn cảnh sản xuất cam chanh Cẩm Xuyên và tiềm năng

Huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, sở hữu những điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng đặc biệt thuận lợi cho việc phát triển cây ăn quả có múi, đặc biệt là cây cam chanh. Trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, sản xuất cam chanh Cẩm Xuyên đã trở thành một hướng đi kinh tế quan trọng, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và xây dựng nông thôn mới. Với tổng diện tích ước đạt 151 ha, tập trung tại các xã như Cẩm Yên, Cẩm Hưng, Cẩm Thịnh, Cẩm Minh, cây cam đang dần khẳng định vị thế là cây trồng chủ lực. Nghiên cứu thực địa cho thấy giống cam Xã Đoài tỏ ra thích nghi tốt nhất, mang lại hiệu quả kinh tế trồng cam vượt trội so với các cây trồng khác, được xem là giống có tiềm năng thâm canh cao. Sự phát triển này không chỉ là kết quả của nỗ lực từ các hộ nông dân mà còn đến từ các chính sách hỗ trợ của tỉnh và huyện, tạo đà cho việc cải tạo vườn tạp và phát triển kinh tế vườn hộ. Tiềm năng của vùng đất này còn rất lớn, hứa hẹn đưa cam Cẩm Xuyên trở thành một đặc sản Hà Tĩnh có giá trị cao trên thị trường, đóng góp vào sự phát triển chung của nông nghiệp Cẩm Xuyên.

1.1. Vị thế của cây cam trong nền nông nghiệp Cẩm Xuyên

Cây cam chanh không chỉ là cây xóa đói giảm nghèo mà còn là cây làm giàu tại Cẩm Xuyên. Trong đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cam chanh được xác định là một trong những cây trồng chiến lược. Nhiều mô hình ở các vùng bán sơn địa đã cho thu nhập khá, minh chứng cho giá trị kinh tế mà loại cây này mang lại. Việc phát triển vùng trồng cam còn kéo theo sự phát triển của các dịch vụ hỗ trợ, tạo thêm việc làm và thúc đẩy kinh tế địa phương. Sự thành công của các mô hình trồng cam đã và đang khuyến khích nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư, mở rộng diện tích, góp phần định hình một vùng sản xuất hàng hóa tập trung, chuyên nghiệp.

1.2. Điều kiện tự nhiên thuận lợi cho trồng cây có múi ở Hà Tĩnh

Cẩm Xuyên có điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, với nhiệt độ trung bình và lượng mưa phù hợp cho sự sinh trưởng của cây cam. Theo số liệu khí hậu giai đoạn 2013-2017, nhiệt độ trung bình năm dao động quanh mức 23-27°C, là ngưỡng lý tưởng cho cây cam phát triển. Bên cạnh đó, huyện có các nhóm đất chính như đất phù sa và đất đồi núi feralit, có tầng canh tác dày, khả năng giữ ẩm và thoát nước tốt. Đặc biệt, các vùng đất phù sa cổ và đất dốc tụ được đánh giá là rất thích hợp cho việc trồng cây có múi ở Hà Tĩnh. Nguồn nước tưới từ các sông, hồ dồi dào cũng là một lợi thế lớn, đảm bảo cung cấp đủ nước cho cây, nhất là vào các giai đoạn quan trọng như ra hoa và nuôi quả.

II. Thách thức lớn trong sản xuất cam chanh Cẩm Xuyên

Mặc dù sở hữu tiềm năng lớn, việc sản xuất cam chanh Cẩm Xuyên vẫn đối mặt với nhiều tồn tại và thách thức cần được giải quyết. Theo kết quả điều tra 120 hộ nông dân, thực trạng sản xuất vẫn còn manh mún, quy mô nhỏ lẻ, thiếu quy hoạch tổng thể. Điều này dẫn đến trình độ đầu tư thâm canh thấp, việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật không đồng bộ. Một trong những rào cản lớn nhất là chất lượng cây giống chưa được quản lý chặt chẽ, nguồn giống trôi nổi còn nhiều, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, sự liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị nông sản còn yếu, chưa tạo được thị trường tiêu thụ ổn định và bền vững. Nông dân chủ yếu bán sản phẩm qua thương lái, giá cả bấp bênh và thường bị ép giá. Những thách thức này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt để ngành cam Cẩm Xuyên có thể phát triển tương xứng với tiềm năng của nó.

2.1. Quy mô manh mún và kỹ thuật canh tác cam còn hạn chế

Phần lớn các hộ trồng cam tại Cẩm Xuyên có quy mô diện tích nhỏ, dưới 1 ha. Việc sản xuất phân tán gây khó khăn cho việc áp dụng cơ giới hóa, quản lý đồng bộ và kiểm soát chất lượng. Kỹ thuật canh tác cam của nhiều nông dân vẫn dựa trên kinh nghiệm truyền thống, chưa cập nhật các quy trình tiên tiến. Việc bón phân chưa cân đối, lạm dụng phân hóa học, và kỹ thuật cắt tỉa, tạo tán chưa được chú trọng đúng mức làm giảm hiệu quả sản xuất. Tình trạng này không chỉ làm giảm năng suất mà còn ảnh hưởng đến tuổi thọ của vườn cây và chất lượng quả.

2.2. Tác động từ sâu bệnh hại và biến đổi khí hậu

Cây cam chanh thường xuyên bị tấn công bởi nhiều loại sâu bệnh hại nguy hiểm như bệnh Greening (vàng lá gân xanh), bệnh loét, sâu vẽ bùa, và ruồi vàng. Công tác phòng trừ sâu bệnh hại cây có múi còn gặp nhiều khó khăn do thói quen sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chưa hợp lý của người dân. Thêm vào đó, biến đổi khí hậu ảnh hưởng nông nghiệp ngày càng rõ rệt, các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài hay mưa bão lớn gây ảnh hưởng xấu đến quá trình sinh trưởng, ra hoa, đậu quả của cây, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh và giảm sút năng suất.

2.3. Vấn đề thương hiệu và thị trường tiêu thụ cam bấp bênh

Hiện tại, việc xây dựng thương hiệu cam Cẩm Xuyên vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Sản phẩm chưa có nhãn hiệu, bao bì, và hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm rõ ràng. Điều này khiến giá trị thương phẩm không cao và khó tiếp cận các kênh phân phối hiện đại như siêu thị hay xuất khẩu. Thị trường tiêu thụ cam chủ yếu là nội địa và phụ thuộc lớn vào thương lái. Sự thiếu vắng vai trò của các Hợp tác xã nông nghiệp Cẩm Xuyên trong việc kết nối và tìm kiếm đầu ra ổn định là một điểm yếu lớn, khiến nông dân luôn ở thế bị động.

III. Top giải pháp kỹ thuật nâng cao hiệu quả trồng cam

Để vượt qua các thách thức và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế trồng cam, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật tiên tiến là yêu cầu cấp thiết. Trọng tâm của các giải pháp này là chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang sản xuất theo tiêu chuẩn, an toàn và bền vững. Việc áp dụng quy trình VietGAP cho cây cam chanh không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, các kỹ thuật canh tác chuyên sâu như cắt tỉa, bón phân cân đối, và quản lý nước tưới cần được chuẩn hóa và phổ biến rộng rãi đến người nông dân. Luận văn của Phan Xuân Nam (2018) đã chỉ ra rằng, chỉ riêng việc áp dụng đúng kỹ thuật cắt tỉa sau thu hoạch theo khuyến cáo của Bộ Nông nghiệp đã có thể làm tăng đáng kể tỷ lệ đậu quả. Điều này cho thấy tiềm năng to lớn từ việc cải tiến các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất cam chanh Cẩm Xuyên.

3.1. Quy trình VietGAP cho cây cam chanh Hướng đi tất yếu

Áp dụng tiêu chuẩn VietGAP (Thực hành Nông nghiệp Tốt Việt Nam) là giải pháp nền tảng để nâng cao giá trị cho cam Cẩm Xuyên. Quy trình này yêu cầu quản lý chặt chẽ từ khâu chọn giống, sử dụng đất, nước tưới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho đến thu hoạch và xử lý sau thu hoạch. Việc tuân thủ VietGAP giúp tạo ra sản phẩm sạch, an toàn, đáp ứng yêu cầu của thị trường khó tính, đồng thời giúp nông dân ghi chép nhật ký sản xuất, dễ dàng thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

3.2. Bí quyết cắt tỉa cành để tăng tỷ lệ đậu quả cho cây

Nghiên cứu thực nghiệm tại Cẩm Xuyên đã so sánh 3 phương pháp cắt tỉa và cho thấy phương pháp theo quy trình của Bộ Nông nghiệp mang lại hiệu quả vượt trội. Cụ thể, việc cắt tỉa đúng thời điểm (sau thu hoạch và giai đoạn ra hoa) giúp loại bỏ cành sâu bệnh, cành tăm, cành vượt, tạo độ thông thoáng cho tán cây. Điều này không chỉ giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi các cành khỏe mạnh, mà còn hạn chế nơi trú ẩn của sâu bệnh, và quan trọng nhất là "làm tăng tỷ lệ đậu quả cho cây cam chanh" một cách rõ rệt. Kỹ thuật này cần được trình diễn và nhân rộng để tối ưu hóa năng suất.

3.3. Phương pháp bảo quản cam sau thu hoạch tối ưu nhất

Giảm tổn thất sau thu hoạch là một yếu tố quan trọng để tăng lợi nhuận. Các phương pháp bảo quản cam sau thu hoạch cần được áp dụng bao gồm: thu hái đúng độ chín, nhẹ nhàng để tránh dập nát; xử lý quả bằng các dung dịch an toàn để diệt nấm mốc; và bảo quản trong điều kiện nhiệt độ, độ ẩm thích hợp. Việc đầu tư vào các kho lạnh nhỏ hoặc áp dụng các công nghệ bảo quản tiên tiến sẽ giúp kéo dài thời gian tươi ngon của sản phẩm, cho phép nông dân chủ động hơn về thời điểm bán ra thị trường, tránh bị ép giá vào mùa thu hoạch rộ.

IV. Cách xây dựng chuỗi giá trị nông sản cam Cẩm Xuyên

Để phát triển nông nghiệp bền vững, việc xây dựng một chuỗi giá trị nông sản hoàn chỉnh cho cây cam Cẩm Xuyên là mục tiêu chiến lược. Chuỗi giá trị này không chỉ dừng lại ở khâu sản xuất mà phải kết nối chặt chẽ với các khâu chế biến, đóng gói, xây dựng thương hiệu và phân phối. Chìa khóa để thực hiện điều này là tăng cường mô hình liên kết 4 nhà trong nông nghiệp, bao gồm Nhà nước, Nhà nông, Nhà khoa học và Doanh nghiệp. Nhà nước tạo cơ chế, chính sách; nhà khoa học chuyển giao công nghệ; doanh nghiệp đầu tư và bao tiêu sản phẩm; nhà nông tuân thủ quy trình sản xuất. Khi chuỗi giá trị được hình thành, giá trị của quả cam sẽ được nâng lên, lợi ích được phân chia hài hòa hơn, và người nông dân sẽ không còn đơn độc trong cuộc chiến với thị trường. Các hoạt động xúc tiến thương mại nông sản cũng cần được đẩy mạnh để quảng bá sản phẩm ra các thị trường tiềm năng.

4.1. Tăng cường liên kết 4 nhà trong nông nghiệp hiện đại

Mô hình liên kết 4 nhà là giải pháp đột phá để khắc phục tình trạng sản xuất manh mún. Các doanh nghiệp và Hợp tác xã nông nghiệp Cẩm Xuyên cần đóng vai trò trung tâm, ký kết hợp đồng cung cấp vật tư đầu vào chất lượng và bao tiêu sản phẩm đầu ra cho nông dân. Các viện nghiên cứu, trường đại học cung cấp giống tốt, chuyển giao quy trình kỹ thuật mới. Chính quyền địa phương hỗ trợ về đất đai, vốn, và kết nối các bên. Sự liên kết này tạo ra một hệ sinh thái khép kín, đảm bảo tính ổn định và hiệu quả cho toàn ngành hàng.

4.2. Xây dựng thương hiệu và chiến lược xúc tiến thương mại

Thương hiệu là tài sản vô hình nhưng có giá trị rất lớn. Cần bắt đầu từ việc đăng ký nhãn hiệu tập thể "Cam Cẩm Xuyên", thiết kế bao bì, tem nhãn chuyên nghiệp. Việc xây dựng một câu chuyện thương hiệu hấp dẫn, gắn liền với đặc điểm vùng đất và con người Cẩm Xuyên sẽ tạo ra sự khác biệt. Song song đó, các hoạt động xúc tiến thương mại nông sản như tham gia hội chợ, kết nối với hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử, và quảng bá trên các phương tiện truyền thông sẽ giúp đưa thương hiệu cam Cẩm Xuyên đến gần hơn với người tiêu dùng trên cả nước.

V. Hướng phát triển nông nghiệp bền vững cho cam chanh

Định hướng tương lai cho sản xuất cam chanh Cẩm Xuyên là phát triển theo hướng bền vững, kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Điều này đòi hỏi một tầm nhìn dài hạn, trong đó việc quy hoạch vùng sản xuất hàng hóa tập trung là bước đi đầu tiên. Kế đến là việc đẩy mạnh ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao như hệ thống tưới tiết kiệm, nhà lưới, cảm biến theo dõi độ ẩm, dinh dưỡng đất. Việc chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ hoặc sản xuất theo hướng hữu cơ cũng là một xu hướng tất yếu để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường về sản phẩm an toàn. Cuối cùng, mục tiêu đưa cam Cẩm Xuyên trở thành sản phẩm OCOP Cẩm Xuyên cấp tỉnh, thậm chí cấp quốc gia, sẽ là đòn bẩy mạnh mẽ để nâng tầm giá trị và khẳng định vị thế của loại nông sản đặc trưng này trên bản đồ nông sản Việt Nam.

5.1. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và ứng dụng công nghệ cao

Việc quy hoạch lại vùng trồng cam, kết hợp với chính sách chuyển đổi cơ cấu cây trồng một cách khoa học sẽ tối ưu hóa việc sử dụng đất đai. Ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào thời tiết, tiết kiệm chi phí đầu vào và nâng cao năng suất. Công nghệ số cũng có thể được áp dụng trong quản lý vườn trồng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, tăng cường minh bạch và niềm tin cho người tiêu dùng. Đây là con đường để hiện đại hóa nền nông nghiệp Cẩm Xuyên.

5.2. Mục tiêu đưa cam Cẩm Xuyên trở thành sản phẩm OCOP

Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) là một cơ hội vàng để chuẩn hóa và nâng cấp sản phẩm cam Cẩm Xuyên. Việc xây dựng thành công sản phẩm OCOP Cẩm Xuyên không chỉ giúp sản phẩm có được sự công nhận về chất lượng mà còn được hỗ trợ mạnh mẽ về quảng bá, xúc tiến thương mại. Khi đạt chứng nhận OCOP, cam Cẩm Xuyên sẽ có một "giấy thông hành" uy tín để vươn ra các thị trường lớn, trở thành niềm tự hào và là một trong những đặc sản Hà Tĩnh nổi tiếng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. NGUỒN GỐC, PHÂN BỐ CỦA CÂY CAM 1.1 Nguồn gốc Cam quýt có phổ phân bố khá rộng, gần như có mặt hầu hết trên các lục địa.TS Nguyễn Hữu Đống (Cây ăn quả có múi, 2003, [8]) thì có rất nhiều ý kiến khác nhau về nguồn gốc của cây cam quýt, song nhìn chung nhiều tác giả cho rằng cây cam quýt có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Đông Nam Á. Theo Angler và Tanaka cho rằng vùng phát sinh ra cam quýt có nguồn gốc ở Ấn Độ và Myanma.

Còn theo Giucôpxki thì nơi phát sinh ra các loài cam quýt chính là ở Trung Quốc. Năm 2200 trước Công nguyên (thời Chu Hạ) đã có nói đến cam quýt. Từ thời Hán đã khá phát triển, sang thời Tống đã có cuốn “Quýt lục” của Hàn Ngạn Trực, ghi chép tỉ mỷ về phân loại, cách trồng và chế biến. Hiện nay cam quýt được trồng hầu hết khắp thế giới, các nhà khoa học đều thống nhất về đại thể là vùng Đông Nam Á kể cả lục địa và quần đảo.

Qua quá trình trồng trọt lâu đời, chúng đã xuất hiện các biến dị và được chọn lọc duy trì, chăm bón cho đến ngày nay. Do sống ở vùng Đông Nam Á có khí hậu nóng ẩm mà các loài cam quýt kém chịu rét và có bộ lá xanh quanh năm. Phân bố và lịch sử phát triển cây cam Cam quýt gần như có mặt ở hầu hết các lục địa và ở mỗi vùng tùy theo điều kiện tự nhiên mà nó có những giống thích hợp và có những đặc tính riêng. Nó có sự phân bố rộng là do có khả năng dễ thích nghi với nhiều môi trường sống khác nhau.

Ở Châu Âu, cam quýt được nhận biết xuất hiện từ rất sớm qua các câu chuyện thần thoại, văn học, như trên đồng tiền cổ Hy Lạp đã có khắc cả hình quả chanh yên, sau xuất hiện cam đắng và chanh ở Địa Trung Hải do người A Rập mang sang, được lưu lại trong các bài thuốc của Avixen, còn cam ngọt có thể du nhập muộn hơn,… Hiện nay ở Châu Âu có nhiều vùng trồng cam nổi tiếng với diện tích đến hàng vạn hecta như Malaga, Gơnat, Valăngxơ (Tây Ban Nha), vùng Cote d’ Azu và đảo Goxơ (Pháp) trồng nhiều cam để lấy hoa, cất tinh dầu; cacs vùng Napoli, Xơrenlơ, Xixin (Italia) trồng cam và chanh núm trên diện tích hơn 5 vạn hecta… Ở Châu Phi, cam quýt được trồng nhiều ở Ai Cập, Angieri, Tuynidi (có những giống cam nổi tiếng như Bơlida, cam Metxki…); Ở Châu Mỹ, cam quýt được nhập sang chậm hơn Châu Âu, vào khoảng thế kỷ XVI, do các giáo sỹ từ Châu Âu mang sang, hiện nay cam quýt được trồng nhiều ở PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 vùng Caribe (nhất là ở Cuba), vùng Nam Mỹ, Trung Mỹ, song nhiều nhất vẫn là ở Hoa Kỳ, có nhiều giống cam ngon, ngọt nổi tiếng như cam Naven. Ở Châu Đại Dương có giống cam ngon nổi tiếng thế giới là giống cam Tahiti; Châu Á, cam quýt được trồng nhiều ở Xiry, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Malayxia, Việt Nam. Phân loại chi cam quýt (Citrus) Chi cam quýt (Citrus) thuộc họ cam quýt (Rutaceae), là một chi lớn, gồm nhiều nhóm, nhiều giống, được loài người thuần dưỡng lâu đời. Qua quá trình chọn lọc đã tạo ra được nhiều loại quả ngon giàu chất dinh dưỡng, nhất là vitamin, chất khoáng.

Gồm: Chanh yên và phật thủ (Citrus medica); Chanh (Citrus limon); Quýt (Citrus recticula); Cam đắng (Citrus aurantium); Cam ngọt (Citrus siensis); Bưởi (Citrus gradis), Bưởi chùm (Citrus paradisi); 1. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÂY CAM 1. Nhiệt độ Cam quýt có nguồn gốc cận nhiệt đới nên không chịu được nhiệt độ quá cao hay quá thấp, có khả năng chịu nóng tốt hơn chịu lạnh. Theo Trần Thế Tục, (1980), [22], [23], và nhiều tác giả khác cho rằng cây cam, quýt, chanh, bưởi sinh trưởng được trong phạm vi nhiệt độ từ 12 - 39 0C, nhiệt độ thích hợp nhất từ 23-27 0C.

Tại nhiệt độ thấp -5 0C có một số giống có thể chịu được trong thời gian rất ngắn. Khi nhiệt độ cao 40 0C kéo dài trong thời gian dài trong nhiều ngày cam quýt sẽ ngừng sinh trưởng, biểu hiện bên ngoài là lá rụng, cành khô héo. Tuy nhiên cũng có giống chỉ bị hại khi nhiệt độ không khí lên đến 50 - 57 0C. Vũ Công Hậu, (1960), [11], cho rằng rễ cam quýt hoạt động tốt khi nhiệt độ tăng dần từ 9 - 23 0C.

Khi nhiệt độ tới 26 0C cây hút đạm mạnh. Ngoài ra sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn làm quả phát triển mạnh, đồng thời có ảnh hưởng đến khả năng tích luỹ, vận chuyển đường bột và axit trong cây vào quả. Tuy nhiên, khi nhiệt độ ban đêm quá thấp làm cho hoạt động này kém đi. Những vùng có mùa hè quá nóng và mùa đông quá lạnh, nhiệt độ bình quân năm >15 0C, tổng tích ôn từ 2.500 cũng có thể trồng cam quýt.

Ở các vùng lục địa xa biển không nên trồng cam quýt ở độ cao từ 1.800 m so với mực nước biển vì những vùng này mùa đông thường có tuyết rơi và nhiệt độ xuống tới - 4 0C.TS Nguyễn Hữu Đống, (2003), [8], cây cam quýt có thể phát triển tốt ở khắp các miền sinh thái Việt Nam, nhưng lý tưởng nhất là khí hậu các tỉnh vùng núi cao phía bắc của Việt Nam do ở Miền Bắc có mùa đông rét, cam chín tập trung vào PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 mùa thu nên quả có màu đẹp, còn ở Miền Nam cam chín rải rác quanh năm nên chất lượng quả không ngon bằng cam ở Miền Bắc, ảnh hưởng này càng cao khi gặp mưa, ẩm cao. Ánh sáng, gió - Ánh sáng: Theo Vũ Công Hậu, (1980), [11] và một số tác giả thì cam quýt là cây ưa ánh sáng tán xạ, nơi có cường độ ánh sáng từ 10.000 lux, tương ứng với 0,6cal/cm2, ứng với ánh sáng lúc 8 - 9 h sáng và 4 - 5 h chiều hoặc những ngày trời quang mây mùa hè. Tuy nhiên để có được lượng ánh sáng như vậy chúng ta cần bố trí mật độ hợp lý như không quá dày cũng không quá thưa, vườn cam quýt nhất thiết phải bố trí nơi thoáng, có thể trồng cây chắn gió đồng thời có tác dụng che bớt ánh sáng để có ánh sáng trực xạ vào những ngày trời nắng gắt, khi đủ ánh sáng cây sinh trưởng, phát triển tốt, ít sâu bệnh Theo GS.TS Nguyễn Hữu Đống, (2003), [8], nếu cây cam bị quá nhiều ánh sáng, nhiệt độ quả cao quả củng phát dục kém, vỏ dễ bị nám, múi ít nước, khô xốp. Vì vậy nắng gắt thiếu nước đều không có lợi cho cam quýt và trong điều kiện này tán sẻ phát triển mạnh, sự bốc hơi của đất cao, làm rễ cây không hoạt động được tốt.

- Gió: Tốc độ gió vừa phải có ảnh hưởng tốt đến việc lưu thông không khí, điều hòa độ ẩm, giảm sâu bệnh hại cây sinh trưởng tốt. Tốc độ gió lớn ảnh hưởng đến khả năng đồng hóa của cây. Gió bão gây đổ cây, gẫy cành, rụng quả làm ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng và giảm năng suất nghiêm trọng. Nước và độ ẩm Nước là một trong những yếu tố của môi trường, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát dục của cam quýt.

Cam quýt rất cần nước cho các thời kỳ sinh trưởng phát triển, thời kỳ nẩy mầm, phân hóa mầm hoa, thời kỳ ra quả và quả phát triển. Nhưng thừa nước rễ bị thối cây chết, nên cam quýt rất sợ úng nước. Yêu cầu độ ẩm đất 60 %, độ ẩm không khí thích hợp là 75 - 80 %, thời kỳ hoa nở cần ẩm độ không khí thấp 70 - 75 %, độ ẩm này không những đảm bảo cho cây sinh trưởng phát triển tốt mà còn cho năng suất cao, phẩm chất quả tốt, mẫu mã quả đẹp, quả to, vỏ mỏng. Nhiều tác giả cho rằng lượng mưa thích hợp hàng năm cho cam là từ 1.400 mm và phân bố đều.

Quýt, chanh có yêu cầu lớn hơn từ 1. Cam quýt có hai giai đoạn quan trọng không được thiếu nước, trên phương diện ẩm độ đất đai cung cấp nước cho cây sinh trưởng. Giai đoạn thứ nhất là lúc ra lộc chồi còn non, hoa đang nở và trái đang đậu vào tháng 3. Giai đoạn thứ 2 là lúc trái đang lớn mau chóng.

Thiếu nước khi đang đậu trái thì trái non sẽ rụng nhiều. Chồi non PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 sẽ héo hay sẽ giành nước với trái non đang lớn. nhất là thiếu nước vào tháng 5, tháng 6 thì trái sẽ nhỏ đi [6], [8], [13], [20]. Ẩm độ đất và không khí có ảnh hưởng đến khả năng phân hóa mầm hoa và tỷ lệ đậu hoa quả của cam quýt.

Nếu đủ ẩm trong mùa hè, hạn nhẹ từ tháng 12 đến tháng 2, năm sau hoa quả sẽ nhiều. Tháng 3 - 4 khô hạn có khả năng giảm số lượng quả trên cây. Đất và chất dinh dưỡng - Đất: Theo Trần Thế Tục, (1980) và một số tác giả [22], [23] cho rằng cây cam quýt có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau như: Đất thịt nặng ở đồng bằng, đất phù sa châu thổ, đất đồi núi, đất phù sa cổ, đất thịt nhẹ đất cát pha, đất bạc màu. Vùng đất xấu phải đầu tư nhiều, thâm canh cao.

Đất trồng cam tốt là những đất bằng phẳng có cấu tượng tốt, nhiều mùn, thoáng khí giữ ẩm tốt, khi cần dễ thoát nước và có tầng đất dày > 1 m, có mực nước ngầm sâu hơn 0,8 m. Đất phù sa ven sông là đất trồng cam quýt rất tốt, nhưng phải hết sức chú ý xây dựng các mương tiêu thoát nước. Cây cam quýt có thể trồng được trên đất có độ pH từ 4 - 8 nhưng thích hợp nhất là từ 5,5 - 6, điện thế oxy hóa khử Eh > 300 mV. Ở độ pH này các nguyên tố khoáng cần thiết cho cây cam quýt phần lớn ở dạng dễ tiêu, nếu là đất chua nhất thiết phải bón vôi để nâng cao độ pH cho đất.

Đất trồng cam quýt cần có độ thoáng cao, nồng độ oxy phải lớn hơn 4 % cây mới sinh trưởng và phát triển bình thường, nếu hàm lượng oxy nhỏ hơn 2 % cây sẽ ngừng sinh trưởng. Nếu chúng ta đánh giá mức độ thích nghi của đất đối với cam quýt thì đất phù sa cổ là tốt nhất, sau đó đến đất phù sa mới bồi hàng năm, đất Bazan, đất dốc tụ và đất đá phiến sét.