Chương 1: KHÁI LUOC VE ĐIEN KINH 1. Khái niệm va phân loại môn Điền kinh * Khái niệm “Điền kinh" là tên gọi được dịch ra từ tiếng Trung Quốc. Theo tiếng Trung Quốc "điền" có nghĩa là “ruộng” còn “kinh” có nghĩa là “đường”. Như vậy Điền kinh thực ra là tên gọi cho các môn thé thao tiến hành trên sân và trên đường.
Theo cách gọi của nhiều nước khác như: Mỹ, Anh, Áo. Ba Lan, Pháp. và nhiều nước Nam Mỹ, Điền kinh cũng được gọi theo nghĩa đó. tên gọi đó chỉ có thé phù hợp với lúc ban đầu.
chúng ta đã sáng tạo ra rất nhiều môn thể thao khác đều tiến hành thi ở sân và ở đường chứ không riêng gi Điền kinh. Theo tiếng Hy Lạp. môn Điền kinh được gọi là “Atleika”. từ này có nghĩa là "vật", “dau tranh”, “bài tap”.
Vào thời cổ Hy Lap, người ta gọi “Atlet” là những người chuyên thi đấu ở lĩnh vực sức mạnh và khéo léo. Theo thé thao hiện đại ngày nay. ở nhiều quốc gia trên thé giới như: Nga, Bulgary. thì người ta goi môn Điền kinh nhẹ dé phan biệt với các môn được gọi là Điền kinh nặng như : Cử tạ.
Vat, Quyền Anh. Nhưng về thực chất. để đạt thành tích cao thì không có môn thé thao nào (kể cả Điền kinh) có thé coi là 'nhẹ”. Vì nhiều lý do khác nhau.
tên gọi “Điền kinh” không thống nhất trên thế giới, nhưng ngày nay ở Việt Nam cũng như trên thế giới đều công nhận Điền kinh là tên gọi của môn thể thao cơ bản gom các nội dung: di, chạy, nhảy, ném đây và phối hợp các nội dung đó. Như vậy khái niệm Điển kinh được định nghĩa như sau: Điển kinh là một môn thé thao bao gồm các nội dung như, đi, chạy, nhảy, ném đây và nhiêu nội dung phối hop. * Phân loại môn Dién kinh Điền kinh là môn thể thao có nội dung phong phú đa dạng Dé tiện cho việc giảng day, tập luyện và tô chức quản lý, người ta phân loại theo 2 cách chủ yếu sau: Phân loại theo tinh nội dung: ĐI, chạy, nhảy, ném đây và nhiều môn phối hợp. Phân loại theo tính chất hoạt động: Hoạt động có chu kỳ (đi bộ, chạy) và hoạt động không chu ky (nhảy, ném đây, các môn phối hợp).
Trong mỗi nội dung có rất nhiều các môn cụ thể được phân biệt theo cự ly hoặc đặc điểm vận động. Các nội dung của Điền kinh vừa có thể là các bài tập, vừa có thé là các nội dung thi đấu. Với tu cách là bài tập, Điền kinh không bị hạn chế nhưng khi là nội dung thi đấu thì ngược lại. Người ta chỉ chọn một số nội dung tiêu biểu (các nội dung chỉ được chon trong các cuộc thi đấu quốc tế: Đại hội Olympic, các giải vô địch thé giới, vô địch quốc gia.
Thong kê các nội dung Điền kinh có trong chương trình thi dau của các giải quốc gia và quốc tế lớn. Ngoài trời Trong nhà Nội dung thi Nam | Nữ | Nam | Nữ ‘“ : | 20 km + + km | 3k Đi bộ thê thao ° i fi | 50km + + 4b Si 3 I00m = + 60m | 60m 4 200m + + ob + 5 400m + + + + 6 800m + + + + Chay 7 | 1500m + + & _ 8 3000m + + + 9 5000m of + 10 10.195m + + 12 | 100m + 60m | 60m 13 110m + Chay vuot rao 14 400m + if Chay vượtchướng : ngại vật 15 3000m + + 16 4x 100m + + Chạy tiếp sức 17 | #4x400m + + n + 18 | Nhảy cao + + a + 19 | Nhảy sao + + + + Nhay 20 | Nhay xa + + # + 21 |Nhảy 3 bước + - | + + 22 |Ném lao ea " 23 |Ném đĩa + ra Ném day 94 |Ném ta xich ¿ n 25 |Đây tạ + + + + 7 môn phối Nhiề a Ae k : lều môn phôi hợp I0 môn phải Đây là nhóm môn có nhiều môn phối hợp trong thi dau và đánh giá thành tích bằng cách cộng điểm các nội dung thi đâu với nhau. Có thé có 3, 4, 5, 7 và 10 môn phối hợp, trong đó 7 môn phối hợp của nữ (chạy 100m rào, day tạ, nhảy cao, chạy 200m, nhảy xa, ném lao, chạy 800m) và 10 mon phối hợp của nam (chạy 100m, nhảy xa, day tạ, nhảy cao, chạy 400m, chạy 110m rào, ném đĩa, nhảy sao, ném lao và chạy 1.500m) là những môn thi chính thức trong đại hội thể thao Olympic. Qua trinh hinh thanh va phat triển môn Điền kinh Đi, chạy, nhảy và ném day là những hoạt động vận động tự nhiên của con người ngay từ xưa.
Nếu như ngày xưa 8 các hoạt động di, chạy, nhảy và ném day chi được coi là cách di chuyển dé săn bắt môi, cách tự vệ hoặc tan công. cách chạy trốn hoặc đuổi bắt kẻ thù. thì về sau, cùng VỚI su phát triển của xã hội loài người, các hoạt động đó được hoàn thiện và có ý nghĩa thiết thực hơn đối với cuộc sống con người. Thời kỳ nô lệ và phong kiến.
hoạt động chạy. nhảy, ném đã là những hoạt động rèn luyện thé luc, nang cao kha nang chiến đấu của tang lớp quan lại va phục vu mục dich thống trị. Trong xã hội tư bản, các nội dung Điền kinh bắt đầu có trong chương trình giáo dục. Từ nửa sau của thế kỷ XIX.
Điền kinh mới thực sự phát triển như một môn thể thao, có vai trò nhất định không chỉ trong trường học, mà còn cả trong việc rèn luyện thể lực cho quân đội. Môn Điền kinh phát triển sớm nhất ở Anh. Từ năm 1937 đã có thi chạy gần 2km ở thành phố Rebi. Cambridge và London cũng tổ chức thi đấu với nội dung phong phú hơn (thêm chạy cự li ngắn, chạy vượt chướng ngại vật và ném).
Từ năm 1851, trong các cuộc thi đấu Điền kinh ở Anh còn có bật xa tại chỗ va nhảy xa có chạy đà. Năm 1851, Câu lạc bộ Điền kinh Luân Đôn được thành lập. Đây cũng là câu lạc bộ Điền kinh đầu tiên thế giới. Năm 1880, Hội Điền kinh Anh được thành lập trên cơ sở hợp nhất các tổ chức Điền kinh của dé quốc Anh).
môn Điền kinh bat đầu phát triển từ những năm 70 của thé kỷ XIX. việc thi chạy được tô chức thường xuyên tại các trường THPT. Cuối những năm 80 của thế ky XIX. Tổng hội Điền kinh Pháp được thành lập.
Tại Mỹ, năm 1868, Câu lạc bệ Điền kinh New York được thành lập. Các trường đại học là các trung tâm điển kinh mạnh của Mỹ. Những năm 1880 - 1890, Liên đoàn Điện kinh nghiệp dư của nhiều nước đã được thành lập. Đặc biệt từ năm 1896, Đại hội Olympia được tái tổ chức theo chu kỳ 4 năm 1 lân.
Trong chương trình Đại hội, Điển kinh có một vị trí xứng đáng. Điều đó kích thích môn Điền kinh phát triển mạnh mẽ trên toàn thé giới. Năm 1912, Liên đoàn Điền kinh nghiệp dư Quốc tế (International Amateur Athletic Fedration; viết tat là IAAF) được thành lập. Day là tổ chức quốc tế có chức nang điều hành sự phát triển môn thể thao Điền kinh trên thé giới.
Tới nay, IAAF có 209 nước thành viên (53 nước châu Phi, 49 nước chau Âu, 45 nước châu My 44 nước l châu Á và 18 nước châu Đại Dương). IAAF có 6 uy ban: - Uỷ ban Kỹ thuật: đảm nhiệm mọi vấn đề liên quan tới luật lệ thi dau. - Uỷ ban Phụ nữ: phụ trách thi đấu điền kinh của phụ nữ (việc phụ nữ được tham gia thi đầu ở cả những nội dung 10 Điền kinh từ lâu chỉ dành cho nam là một thành công không nhỏ của Uy ban này). - Uy ban về môn Đi bộ thé thao: phụ trách môn Đi bộ thể thao.
~ Uy ban về môn Chạy việt dã: phụ trách về chạy. - Uy ban Y học: nghiên cứu ảnh hưởng của Điền kinh đối với cơ thể vận động viên, kiểm tra thể lực vận động viên trước khi thi đâu và nghiên cứu những phương pháp kiểm tra chống sử dụng các chat doping và kiểm tra giới tính. - Uy ban chuyên trách về thi đâu của các vận động viên Điện kinh lão thành. Căn cứ vào chức năng của các uỷ ban, có thé thấy IAAF rất quan tâm tới việc nâng cao thành tích thé thao cũng như tính nhân đạo, tính khoa học và quan tâm tới vận động viên khi trẻ va cả khi họ về già.
Ngoài ra, [AAF còn rất quan tâm đến hoạt động của phụ nữ. Năm 1956, Hiệp hội Huan luyén vién Dién kinh Quéc tế (ITFKA) được thành lập. Hiệp hội này đã xác lập quan hệ và trao đổi kinh nghiệm giữa các huấn luyện viên (HLV) Điền kinh; thông tin khoa học kỹ thuật Điền kinh; hợp tác với Liên đoàn Điền kinh quốc gia va IAAF. Điền kinh là một trong những hoạt động vui chơi, giải tri, thi đâu; là các bài tập có hiệu quả nhăm nâng cao sức khỏe và là môn cơ sở cho nhiêu môn thê thao khác.
Dién li kinh được tôn vinh là *Nữ hoàng” của các môn thể thao. ngoài chương trình đại hội thể dục thể thao ở các quốc gia và quốc tế, trén phạm vi toàn thế giới. cứ 2 năm (vào những năm lẻ) Giải Vô địch Điển kinh thế giới lại được tô chức một lần; cứ 2 năm một lần (vào các năm chan) có Giải Vô địch Điền kinh Thanh niên thế giới và nhiều quốc gia còn tô chức hoạt động điền kinh mùa đông vào dịp này. Điền kinh là một hoạt động dễ phé cập đến tất cả mọi người.
Vì thế cho tới nay. thi đấu Điền kinh chỉ theo giới tính và lứa tu6i mà không phân biệt về chiều cao hay trọng lượng cơ thể. Với sự bình đăng về trình độ khoa học kỹ thuật, khoảng cách về thành tích trong Dién kinh (cũng như ở nhiều môn thé thao khác) của châu A so với các châu lục khác đang xích lại, chứng minh sự cố gang vươn lên của các nước đang phát triển. Sự phát triển môn Điền kinh ở Việt Nam ĐI, chạy.
nhảy và ném đĩa là các hoạt động tự nhiên. quen thuộc với người Việt từ thuở xa xưa. Các hoạt động đó đã giúp ích rất nhiều cho người Việt trong đấu tranh với thiên nhiên. với ngoại xâm để tôn tại và phát trién.
Cũng từ rất lâu, người Việt đã có những cuộc thi chạy. nhảy hoặc ném và dùng các hoạt động này dé rèn luyện sức khoẻ nâng cao thé lực. Nói cách khác là ở Việt Nam đã sớm tiềm ân một động lực để phát triển Điền kinh trong lịch sử hơn 4000 năm dựng nước và gilt nước.