PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục thể chất (GDTC) trong trường Đại học là một mặt giáo dục quan trọng không thể thiếu được trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo (GD&ĐT), góp phần thực hiện mục tiêu: "Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài" cho đất nước, cũng như để mỗi công dân, nhất là thế hệ trẻ có điều kiện "Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức" [20] để đáp ứng nhu cầu đổi mới của sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Từ trước đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn coi trọng công tác Giáo dục thể chất (GDTC) và hoạt động thể dục thể thao (TDTT) trong trường học các cấp, và trong các văn kiện nghị quyết của Đảng đã xác định tư tưởng chỉ đạo phát triển: "Thực hiện các nhiệm vụ xây dựng con người và thế hệ trẻ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, có trình độ làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo và có sức khoẻ". [4] "Cần coi trọng nâng cao chất lượng giáo dục thể chất trong trường học".
Với Chỉ thị 36/CT của Ban bí thư Trung ương Đảng về công tác TDTT trong giai đoạn mới đã nêu: "Thực hiện giáo dục thể chất trong tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện thể dục thể thao trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên". [1] Trong sự nghiệp đổi mới của Đảng và Nhà nước ta, lực lượng tri thức và cán bộ khoa học kỹ thuật có vai trò là động lực thúc đẩy. Để đảm đương được vai trò to lớn đó, đòi hỏi người cán bộ kỹ thuật không những có trình độ giác ngộ chính trị cao, trình độ chuyên môn vững vàng, mà phải có thể chất phát triển. GDTC trong trường học là thực hiện mục tiêu phát triển thể chất cho học sinh, sinh viên (HS-SV) góp phần vào việc đào tạo con người phát triển toàn diện.
Song, thực trạng GDTC trong trường học còn bộc lộ nhiều khó khăn và tồn tại, như Vụ giáo dục thể chất - Bộ giáo dục đào tạo đánh giá: "Nhận thức về vị trí, vai trò của GDTC còn nhiều hạn chế trong các cấp giáo dục và cơ sở trường. Đặc biệt là việc đánh giá chất lượng về sức khoẻ và thể chất sinh viên trong mục tiêu chung còn chưa tương xứng". [7] Mặc dù GDTC từ lâu đã trở thành môn học chính thức, bắt buộc trong chương trình các cấp học, ngành học, nhưng cho đến nay vẫn còn bị coi nhẹ. Chương trình môn học chưa hợp lý, chưa phù hợp và đáp ứng yêu cầu của tuổi trẻ học đường, cơ sở vật chất, dụng cụ và sân bãi còn nghèo nàn và thiếu thốn, đội ngũ cán bộ giáo viên còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng.
Cũng như định hướng nâng cao chất lượng công tác GDTC của Vụ giáo dục thể chất - Bộ giáo dục và đào tạo: "Nghiên cứu cải tiến nội dung, phương pháp giáo dục thể chất phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi học trò và điều kiện đảm bảo của các nhà trường, quan tâm tăng cường các điều kiện đảm bảo đồng bộ về thầy giáo, cơ sở vật chất, TDTT cho các nhà trường". [7] Trường Đại học Hải Phòng (ĐHHP) là một trường Đại học đa cấp, đa ngành có truyền thống xây dựng và phát triển từ những ngày đầu thành lập và có truyền thống tốt đẹp về công tác đào tạo nói chung và về công tác GDTC và phát triển thể thao sinh viên nói riêng. Tuy nhiên, trong những năm qua, công tác GDTC còn gặp nhiều khó khăn về điều kiện phục vụ cho giảng dạy - học tập, thể lực chung của sinh viên trường ĐHHP nói chung, của sinh viên khoa Điện cơ nói riêng còn yếu, kém, các yếu tố này thực sự chưa đảm bảo đáp ứng được yêu cầu, mục tiêu đào tạo người lao động tri thức mới phát triển toàn diện của Đảng và Nhà nước ta. Về nguyên nhân, có nhiều ý kiến đánh giá là do những tồn tại về hình thức giáo dục, về nội dung chương trình GDTC và tổ chức quản lý giáo dục và các điều kiện đảm bảo, cơ sở vật chất, công tác nghiên cứu khoa học và áp dụng những thành quả khoa học đó.
Các vấn đề trên cần phải được đánh giá một cách toàn diện, có cơ sở khoa học và đề xuất các biện pháp cải tiến và khắc phục cho phù hợp. Khoa TDTT, nay là Trung tâm GDTC&TT của trường, với đội ngũ giáo viên đã tốt nghiệp Đại học Thể dục thể thao, 100% có trình độ Thạc sĩ và Tiến sĩ, có kinh nghiệm giảng dạy lâu năm và khả năng tổ chức huấn luyện đội tuyển thể thao, nhưng còn ít đề tài nghiên cứu để tổng hợp đánh giá chất lượng công tác GDTC hiện hành, cũng như vấn đề thể lực chung của sinh viên. Để tìm ra nguyên nhân chủ quan và khách quan, cũng như các biện pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác GDTC, và hoạt động thể thao của sinh viên trường Đại học Hải Phòng. Từ lý do trên, và dựa vào định hướng công tác GDTC của ngành, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Lựa chọn hệ thống bài tập nhằm phát triển thể lực chung cho nam sinh viên khoa Điện cơ, trường Đại học Hải Phòng".
Mục tiêu nghiên cứu: Thực hiện đề tài này với mục đích xây dựng hệ thống bài tập có tính hợp lý và khoa học, phù hợp với đối tượng và điều kiện đảm bảo của trường Đại học Hải Phòng, để phát triển công tác GDTC của nhà trường nói chung và vấn đề thể lực chung của sinh viên trong nhà trường nói riêng, từ đó làm cơ sở cho những bước nghiên cứu tiếp theo. Đối tƣợng nghiên cứu: Đối tượng khảo sát hiện trạng GDTC bao gồm khoảng 180 sinh viên, trong đó đang học năm thứ 1 và thứ 2 khoa Điện cơ, trường Đại học Hải Phòng. Nhóm thực nghiệm và đối chứng gồm 65 sinh viên nam. - Nhóm 1: Nhóm thực nghiệm gồm 32 em.
- Nhóm 2: Nhóm đối chứng gồm 33 em. Giả thuyết khoa học: Thể lực chung của sinh viên khoa Điện cơ, trường Đại học Hải Phòng còn ở mức thấp. Đề tài lựa chọn được hệ thống bài tập phù hợp, có tính khả thi ứng dụng vào đối tượng nghiên cứu làm cho TLC của đối tượng nghiên cứu được cải thiện rõ rệt đáp ứng được yêu cầu về công tác GDTC chung của nhà trường. Nhiệm vụ nghiên cứu: Để nhằm thực hiện mục đích nêu trên, đề tài tiến hành giải quyết các nhiệm vụ sau đây: Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu đánh giá thực trạng công tác GDTC và tình hình thể lực chung của sinh viên khoa Điện cơ trường Đại học Hải Phòng.
Nhiệm vụ 2: Lựa chọn và ứng dụng hệ thống bài tập nhằm phát triển thể lực chung cho sinh viên khoa Điện cơ trường Đại học Hải Phòng. Phƣơng pháp nghiên cứu: Để giải quyết các nhiệm vụ trên của đề tài, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: 6. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu Đây là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong các công trình nghiên cứu mang tính lý luận, sư phạm. Phương pháp này giúp cho việc hệ thống hoá các kiến thức có liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, hình thành cơ sở lý luận, quan điểm về nâng cao chất lượng GDTC., đề xuất giả thuyết khoa học, xác định mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.
Đồng thời việc sử dụng phương pháp nghiên cứu này cho phép thu thập thêm các số liệu để kiểm chứng và so sánh với những số liệu đã thu thập được trong quá trình nghiên cứu. Các tài liệu tham khảo chủ yếu được thu thập từ Thư viện trường Đại học Hải Phòng, Thư viện Viện khoa học TDTT, Thư viện Quốc gia Việt Nam và các tư liệu riêng của cá nhân, bao gồm 50 tài liệu tham khảo bằng tiếng Việt Nam. Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi có sử dụng các tài liệu NCKH thuộc các lĩnh vực: - Các tài liệu gồm có: Các chỉ thị, văn bản, quyết định của Đảng và Nhà nước về TDTT trong giai đoạn mới, định hướng công tác GDTC và TDTT trong trường học các cấp… - Các sách gồm có: Sách lý luận, tâm lý, sinh lý học, y học, các sách về quản lý TDTT, phát triển phong trào TDTT, lý luận và phương pháp GDTC. - Các đề tài nghiên cứu về lĩnh vực GDTC và TDTT trường học, về phát triển phong trào TDTT NK trong trường học các cấp… Các tài liệu được trình bày ở phần “Danh mục các tài liệu tham khảo”.
Phương pháp phỏng vấn: Chúng tôi sử dụng phương pháp này bằng những phiếu phỏng vấn in sẵn phù hợp với đối tượng sinh viên và chuyên gia (giáo viên GDTC - nhà quản lý), nhằm thu được những thông tin tập trung vào những nguyên nhân chủ quan và khách quan ảnh hưởng tới chất lượng công tác GDTC, thăm dò được nhu cầu, nguyện vọng học tập, tập luyện và tự rèn luyện TDTT của HS-SV. Cũng như tìm hiểu cơ sở để xây dựng các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng GDTC cho sinh viên trường Đại học Hải Phòng. Chúng tôi tiến hành phỏng vấn 2 đối tƣợng: * Cán bộ giảng viên: - Cán bộ giảng dạy TDTT trường Đại học Hải Phòng và một số trường Đại học trên địa bàn thành phố, và các cán bộ quản lý, lãnh đạo nhà trường, số lượng phiếu hỏi là 34 phiếu. * Sinh viên khoa Điện cơ, trƣờng Đại học Hải Phòng Sinh viên năm thứ nhất và năm thứ 2 trường ĐHHP với tổng số phiếu hỏi khoảng 180 phiếu.
Các phiếu hỏi được tổng hợp, phân tích. Phương pháp quan sát sư phạm: Trong đề tài, chúng tôi sử dụng phương pháp quan sát sư phạm để khảo sát thực trạng GDTC trong sinh viên, chấm điểm kỹ năng thực hành, đánh giá kết quả học tập của lớp thực nghiệm và đối chứng. Đánh giá các điều kiện đảm bảo, cơ sở vật chất, sân bãi và phương pháp tổ chức giảng dạy nội khoá và ngoại khoá, các bài tập thể lực thường được sử dụng trong công tác giảng dạy. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thực nghiệm sư phạm là một phương pháp nghiên cứu, trong đó hiện tượng và điều kiện quan tâm chịu sự tác động kiểm tra trực tiếp của nhà nghiên cứu.