BO GIAO DUC VA DAO TAO LICH SỬ @ NHA XUAT BAN GIAO DYC VIET NAM LÝ ; BO GIAO DUC VA DAO TAO PHAN NGỌC LIÊN (Tổng chủ biên kiêm Chủ biên) NGUYÊN HỮU CHÍ - NGUYÊN NGỌC CƠ - NGUYÊN ANH DŨNG TRINH DINH TUNG - TRẤN THỊ VINH LỊCH SỬ 9 (Tái bản lần thứ bảy) NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM Chịu trách nhiệm xuất bản : Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc NGÔ TRẦN ÁI Phó Tổng Giám đốc kiêm Tổng biên tạp NGUYÊN QUÝ THAO Biên tập lần đầu : LÊ HỒNG SƠN - NGUYÊN HỒNG LIÊN Biên tập tái bản : LÊ HỒNG SƠN Biên vẽ lược đỏ : CÙ ĐỨC NGHĨA Biên tập mĩ thuật, kĩ thuật : NGUYÊN BÍCH LA - NGUYÊN KIM DỰNG Trình bày bìa : NGUYÊN MANH HÙNG Sửa bản m : LÊ HỒNG SƠN Chế bản : CÔNG TY CỔ PHẦN MĨ THUẬT VÀ TRUYỀN THÔNG Bản quyền thuộc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam - Bộ Giáo dục và Đào tạo LỊCH SỬ 8 Mã số : 2H815T1 In 140.000 bản (ST), khổ 17x24 cm. In tại Công ty CP In Nghệ An. 216 - Trần Phú - TP Vinh - Nghệ An. Số in: 03GK, Số xuất bản: 01-2011/CXB/80-1235/GD. In xong và nộp lưu chiếu tháng 01 năm 2011. Phan mét LỊCH SỬ THẾ GIỚI LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI (TỪ GIỮA THỂ KỈ XVI ĐẾN NĂM 1917) Chương I THỜI KÌ XÁC LẬP CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN (TỪ GIỮA THẾ KỈ XVI ĐẾN NỬA SAU THẾ KỈ XIX) SANNNNBài 1 NHỮNG CUỘC CÁCH MẠNG TƯ SẢN ĐẦU TIÊN Những biến Aố! trong kinh tế xã hội vào cuối thời trung 4ại dẫn tới những cuộc cách mạna tư sẵn dầu tiên : Cách mạng Hà Lan, Cách mạng Anh, Chiến tranh giành độc lập ở Bắc Mĩ: 1 - SỰ BIẾN ĐỔI VỀ KINH TẾ, XÃ HỘI TÂY ÂU TRONG CÁC THẾ KỈ XV - XVII. CACH MANG HA LAN THE Ki XVI 1. Một nền sản xuất mới ra đời Vào thế kỉ XV, trên cơ sở nền sản xuất công trường thủ công, ở Tây Âu bắt đầu xuất hiện các xưởng dệt vải, luyện kim, nấu đường. có thuê mướn nhân công. Nhiều thành thị trở thành trung tâm sản xuất và buôn bán. Các ngân hàng được thành lập và ngày càng có vai trò to lớn, Đó là nền sản xuất tư bản chủ nghĩa, với sự hình thành hai giai cấp mới : giai cấp tư sản và giai cấp vô sản. Trong nén san xudt mdi, giai cGp tu sdn cé thé luc về kinh tế, nhưng không có quyền lực chính trị, bị nhà nước phong kiến kim ham. Nnan d&n lao déng (chu yếu lờ nông dên, thợ †hủ công, công nhôn) bị ap bức, bóc lột năng nề. Mâu thuẫn giữa chế độ phong kiến với gia1 cấp tư sản và các tầng lớp nhân dân ngày càng gay gắt ; đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới các cuộc đấu tranh. - Hãy nêu những biểu hiện mới oề kinh tế xã hội ở Tây Âu trong các thé ki XV - XVII. 2, Cach mang Ha Lan thé ki XVI Vào đầu thế kỉ XVI, vùng đất Nê-đéc-lan (thuộc hai nước Hà Lan và Bỉ hiện nay) có nền kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển nhất ở Tây Âu, song sự thống trị của Vương quốc Tây Ban Nha đã ngăn cản sự phát triển này. Nhân dân Nê-đéc-lan nhiều lần nổi dậy chống sự đô hộ của Vương quốc Tây Ban Nha, mạnh mẽ nhất là cuộc đấu tranh tháng 8 - 1566. Cuộc đấu tranh bị đàn áp đầm máu. đến năm 1581, các tỉnh miền Bắc Nê-đéc-lan thành lập nước cộng hoà với tên gọi chính thức là Các tỉnh liên hiệp (về sau gọi là Hà Lan). Cuộc chiến tranh còn tiếp diễn, mãi đến năm 1648 nền độc lập của Hà Lan mới được chính thức công nhận. Hà Lan được giải phóng, tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản ở nước này phát triển. Cách mạng Hà Lan thế kỉ XVI được xem là cuộc cách mạng t sản đầu tiên trên thế giới. - Trình bày diễn biến ouà bết quả của Cách mạng Hà Lan. II - CÁCH MẠNG TƯ SẢN ANH THẾ KỈ XVII 1. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Anh Trong sự phát triển chung của châu Âu, quan hệ tư bản chủ nghĩa ở Anh lớn mạnh hơn cả, trước hết là ở miền Đông - Nam. Nhiều công trường thủ công : luyện kim, cơ khí, làm đồ sứ, đệt len dạ. ra đời, phục vụ cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu sang Hà Lan, Pháp. Đức, I-ta-li-a. Nhiều trung tâm lớn về công nghiệp, thương mại, tài chính được hình thành, tiêu biểu là Luân Đôn. Những phát mình mới về kĩ thuật. các hình thức tổ chức lao động hợp lí làm cho năng suất lao động tăng nhanh. Từ năm 1551 đến năm 165], số lượng than được khơi thớc tðng 14 lần. Vào đều thế kỉ XVII, ở Anh có 800 lò nốu sốt, mỗi tuôn sản xuốt 3 - 4 tốn. Một số xưởng cệt len dạ thuê hàng nghìn công nhôn. Nhiều công †i thương mọi hoợt động mọnh ở nhiều nước, nổi tiếng nhốt lò Công ti Đông Ấn Độ. Số đông địa chủ là quý tộc vừa và nhỏ chuyển sang kinh doanh theo lối tư bản. Họ đuổi tá điền, rào đất, biến ruộng thành đồng cỏ, thuê nhân công nuôi cừu, lấy lông cừu cung cấp cho thị trường. Họ trở thành tầng lớp guý tộc mới, có thế lực lớn về kinh tế. Nông dân trở nên nghèo khổ, kéo ra thành thị làm thuê, hay đi cư ra nước ngoài. Sự thay đổi về kinh tế, những mâu thuẫn gay gắt giữa tư sản, quý tộc mới với chế độ quân chủ chuyên chế (bên cạnh mâu thuẫn cũ giữa nông dân với địa chủ, quý tộc) dẫn tới cuộc cách mạng lật đổ chế độ phong kiến, xác lập quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa. - Trình bày sự phát triển chủ nghĩa tư bản ở Anh uà những hệ quả của nó. Tiến trình cách mạng a) Giai đoạn 1 (1642 - 1648) Năm 1640, Quốc hội (được thành lập từ thế kỉ XII) - gồm phần lớn là quý tộc mới, được triệu tập. Các đại biểu đã tố cáo chính sách cai trị độc đoán của vua Sác-lơ Ï và đề ra một số yêu cầu : vua không được tự tiện đặt thuế mới, không được bắt người mà không đưa ra toà án xét xử. Nhân dân ủng hộ Quốc hội, lên án nhà vua. Sác-lơ I chạy lên phía bắc Luân Đôn, chuẩn bị lực lượng chống lại Quốc hội và nhân dân. Tháng 8 - 1642, cuộc nội chiến bùng nổ. Quân đội của Quốc hội, do Ô-li-vơ Crôm-oen (1599 - 1658) chỉ huy, đánh bại quân đội nhà vua. đoạn 1 của cuộc nội chiến chấm dứt vào năm 1648. b) Giai đoạn 2 (1649 - 1688) "Trước sức ép của quân đội và nhân dân, Crôm-oen đưa vua ra xét xử. Ngày 30 - 1 - 1649, Sác-lơ I bị xử tử trước sự chứng kiến của đông đảo quần chúng. Nước Anh trổ thành nước cộng hoà. Mọi quyền hành thuộc về quý tộc mới và tư sản. Nông dân, binh lính không được hưởng một chút quyền lợi gì. Vì vậy, họ tiếp tục nổi day đấu tranh. Crôm-oen thiết lập chế độ độc tài quân sự. Sự bất mãn của quần chúng ngày càng tăng. Vì vậy, quý tộc mới và tư sản khôi phục lại chế độ quân chủ nhưng vẫn giữ những thành quả của cách mạng. Tháng 12 - 1688, Quốc hội tiến hành một cuộc đảo chính, phế truất vua Giêm II (lên ngôi năm 1685) : Hình 2. Xt té Séc-loI và đưa Vin-hem O-ran-giơ (Quốc trưởng Hà Lan, con rể Giêm II) lên làm vua. Chế độ quân chủ lập hiến ra đời. Nhà vua không nắm thực quyền, mọi quyền lực quốc gia thuộc về tư sản và quý tộc mới. - Trình bày những nét chính uề cuộc nội chiến ở Anh. - Vì sao chế độ cộng hoà ở Anh lại được thay bằng chế độ quân chủ lập hiển ? 3. Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tư sản Anh thế kỉ XVII Cuộc Cách mạng tư sản Anh đã thành công, chủ yếu vì được quần chúng ủng bộ và tham gia đấu tranh. Cách mạng mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh mẽ hơn, đem lại thắng lợi cho giai cấp tư sản và quý tộc mới. Nhưng quyền lợi của nhân dân lao động lại không được đáp ứng. Về ý nghia lich sti cua Cach mang tư sỏn Anh thế kỉ XVII, Các Móc viết : "Thống lợi của giơi cốp †ư sản có nghĩa lò thống lợi của chế độ xẽ hội mới, thống lợi của chế độ †ư hữu tư bẻn chủ nghĩa đối với chế độ phong kiến", - Em hiểu như thế nào uề câu nói trên của Mác ? - Nêu kết quả của Cách mạng tư sản Anh thế kì XVII. ll- CHIEN TRANH GIANH DOC LAP CUA CAC THUOC DIA ANH 6 BAC MI 1. Tình hình các thuộc địa. Nguyên nhân của chiến tranh Sau khi Cô-lôm-bô tìm ra châu Mĩ, nhiều nước châu Âu lần lượt chiếm và chia nhau châu lục mới này làm thuộc địa. Từ đầu thế kỉ XVïI đến đầu thế kỉ XVIII, thực dân Anh đã thành lập 13 thuộc địa của mình ở Bắc Mi. CA-NA-DA DUONG Rot Ai-len Onrona= Con-néch-t-cớt Niu Giơ-xi Đơ-la-oa Mê-ri-len VỊNH MÊ - HI - CÔ Niu Ham-sai Hình 3. Lược đỗ 13 thuộc địa của Anh ở Bắc Mĩ ĐÐêy là vùng đết phì nhiêu, giờu tời nguyên, quê hương lôu đời của người In-di-an (thổ dôn do đỏ). Trong hơi thế kỉ XVII - XVIII, thực côn Anh đõ tiêu diệt hoặc dồn người In-đi-an vòo vùng đốt phía têy xo xôi. Họ bốt người da đen ở chẽu Phi đưc sơng lòm nô lệ để khơi khẩn đốt hoơng, lập đồn điền. -_Wêu một uài nét uề sự xâm nhập uà thành lập các thuộc địa của thực dân Anh ở Bắc Mi. Kinh tếở 13 thuộc địa này sớm phát triển theo con đường tư bản chủ nghĩa. Thực dân Anh tìm mọi cách ngăn cản sự phát triển công, thương nghiệp của các thuộc địa ở Bắc Mĩ (cướp đoạt tài nguyên, thuế má nặng nề, độc quyền buôn bán trong và ngoài nước). Cư dân ở các thuộc địa Bắc Mĩ, gồm phần lớn là con cháu người Anh di cư sang, mâu thuẫn gay gắt với chính quốc. Các tầng lớp nhân dân thuộc địa, bao gồm tư sản, chủ đồn điển, công nhân, nô lệ đều đấu tranh chống ách thống trị của thực dân Anh. - Vì sao nhân dân các thuộc địa ở Bắc Mĩ đấu tranh chống thực dân Anh ? 2. Diễn biến cuộc chiến tranh Tháng 12 - 1773, nhân dân cảng Bô-xtơn tấn công ba tàu chở chè của Anh và ném các thùng chè xuống biển để phản đối chế độ thuế của thực dân Anh ở các thuộc dia Bac Mi.
