BỘ GIÁO ĐỤC VÀ ĐÀO TẠO LICH SU’ a} NHA XUAT BAN GIAO DUC VIET NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO PHAN NGỌC LIÊN (Tổng Chủ biên) NGHIÊM ĐÌNH VỲ (Chủ biên) ĐINH NGỌC BẢO - PHAN ĐẠI DOÃN NGUYEN CANH MINH - NGUYEN PHAN QUANG LICH SU 4 (Tải bản lần thứ tảm) NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM Chịu trách nhiệm vuất bản - Chú tịch HĐỢT kiêm Tổng Giám đốc NGÔ TRẤN ÁI Phó Tống Giám đốc kiêm Tổng biên tập NGUYỄN QUÝ THẢO Biên tập lần đầu : NGUYEN HONG LIEN - BUI TUYET HUONG Biên tập tái bản - LE HONG SGN Bién vé ban dé : CU DUC NGHIA - KIM DUNG Trinh bay bia : TA TRỌNG TRÍ Sia ban in: LE KIM ANH Ché ban : CONG TY C6 PHAN Mi THUAT VA TRUYEN THONG Bản quyền thuộc Nhà xuất bán Giáo dục Việt Nam - Bộ Giáo dục và Đào tạo. LỊCH SỬ 7 Mã sô :2H712T1 In 170.000 cuốn (ST), khô 17 x 24 cm, tại Công ty Cổ phần In Quang Binh, 585 Lý Thưởng Kiệt, TP. Đồng Hới, Quảng Bình. Số xuất ban: 01-2011/CXB/62-1235/GD. In xong và nộp lưu chiều tháng 3 năm 2011. Phan mét Kasi quát lịch sử thế giới trung đại Bài 1 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHAT TRIEN CỦA XÃ HỘI PHONG KIÊN Ở CHÂU ÂU (Thời sơ - trung kì trung đại) 1. Sự hình thành xã hội phong kiến ở châu Âu Các quốc gia cổ đại phương Tây tồn tại đến cuối thế kỉ V thì bị các bộ tộc người Giéc-man từ phương Bắc tràn xuống xâm chiếm tiêu diệt. Khi vào lãnh thổ của đế quốc Rô-ma, người Giéc-man đã thành lập nên nhiều vương quốc mới của họ như vương quốc của người Ăng-glô Xắc-xông, Vương quốc Phơ-răng, Vương quốc Tây Gốt, Vương quốc Đông Gốt v. mã sau này phat triển thành các vương quốc Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Ý (-ta-li-a) v. Người Giéc-man còn chiếm ruộng đất của chủ nô Rô-ma cũ rồi chia cho nhau, trong đó các tướng lĩnh quân sự và quý tộc được phần nhiều hơn, đồng thời cũng được phong các tước vị cao, thấp khác nhau như công tước, hầu tước, bá tước, nam tước. Thế là những người này vừa có ruộng đất, vừa có tước vị. Họ trở nên có quyền thế và rất giàu có. Đó là các lãnh chúa phong kiến, còn nô lệ và nóng dân thì biến thành nông nô, phụ thuộc vào các lãnh chúa. Xã hội phong kiến ở châu Âu đã được hình thành. - Khi tràn vào lãnh thổ của đế quốc Rô-ma, người Giéc-man đã làm gì ? Những việc làm ây có tác động như thế nào đến sự hình thành xã hội phong kiến châu Âu ? - Lãnh chúa phong kiến và nông nô được hình thành từ những tầng lớp nào của xã hội cổ đại 7 2. Lãnh dia phong khiến Những vùng đất đai rộng lớn mà các quý tộc chiếm đoạt được đã nhanh chóng bị họ biến thành khu đất riêng của mình gọi là lãnh địa phong kiến. Mỗi lãnh chứa phong kiến đều có một lãnh địa riêng. Hình 1- Lâu đài và thành quách của lãnh chúa Ở tong lãnh địa, lãnh chúa xây dựng nơi ở của mình như những pháo đài kiên cố; có hào sâu, tường cao bao quanh, trong đó có dinh thự, nhà thờ và có cả nhà kho, chuồng trại v. Phân đất đai ở xung quanh lâu đài bao gồm đất canh tác, đông cỏ, ao hô, đầm lây v. lãnh chúa giao cho nông nô sử dụng và thu tô, thuế: Mức tô thường rất nặng, có khi tới 1/2 sản phẩm thư được. Ngoài ra, nông nô còn phải nộp nhiều thứ thuế khác như thuế thân, thuế cưới xin, thuế thừa kế tài sản v. Các lãnh chúa thì không bao giờ phải lao động, suốt ngày chỉ luyện tập cung, kiếm, cưỡi ngựa hoặc tổ chức những buổi tiệc tùng, hội hè trong những lâu đài nguy nga, tráng lệ, rực rỡ ánh đèn, nến. Không những thế, họ còn đối xử rất tàn nhẫn với nông nô. Vì thế, nông nô đã nhiều lần nổi dậy chống lại các lãnh chúa phong kiến. - Em hãy miêu tả lãnh địa phong kiến vả cuộc sống của lãnh chúa trong lãnh địa. Sự xuết hiện cóc thành thi trung dai Lãnh địa là đơn vị chính trị và kinh tế cơ bản trong thời kì phong kiến phân quyền ở châu Âu. Trong lãnh địa, nông nô tự sản xuất ra mọi vật dụng và tiêu dùng những thứ do mình làm ra. Họ chỉ phải mua muối và sắt là hai thứ mà họ chưa tự làm ra được, ngoài ra không có sự trao đổi, buôn bán với bên ngoài. Môi người nông nô vừa làm ruộng, vừa làm thêm một nghề thủ công nào đó. Nhưng từ cuối thế kỉ XI, đo hàng thủ công sản xuất ra ngày càng nhiều, một số thợ thủ công đã đưa hàng hoá của mình đến những nơi có đông. người qua lại để bán và lập xưởng sản xuất. Từ đó họ lập ra các thị trấn, sau trở thành các thành phố lớn, gọi là các thành thị trung đại. Như thế, trong thành thị, Hình 2- Hội chợ ở Đức (tranh vẽ) cư dân chủ yếu là những thợ thủ công và thương nhân. Họ lập ra các phường hội, thương hội để cùng nhau sản xuất và buôn bán. Hằng năm, họ còn tổ chức những hội chợ lớn để triển lãm, trao đổi và buôn bán sản phẩm. Do vậy, sự ra đời của thành thị trung đại có một vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của xã hội phong kiến ở châu Âu. - Thành thị trung đại đã xuất hiện như thế nào ? - Những ai sống trong các thành thị ? Họ làm những nghề gì ? CÂU HỎI 1. Xã hội phong kiến ở châu Âu đã được hình thành như thế nào ? 2. Thế nào là lãnh địa phong kiến ? Em hãy nêu những đặc điểm chính của nền kinh tế lãnh địa. Vì sao xuất hiện thành thị trung đại ? Nền kinh tế trong các thành thị có điểm gì khác. với nền kinh tế lãnh địa ? Bài 2 SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIEN VÀ SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU 1. Những cuộc phót kiến lớn về địa lí Từ giữa thế kỉ XV, do yêu cầu phát triển của sản xuất nên các thương nhân châu Âu cần rất nhiều vàng bạc, nguyên liệu và thị trường mới. Họ muốn tìm những con đường, biển để sang buôn bán với Ấn Độ và các nước phương Đông. Thế là người ta ra đi, bất chấp mọi hiểm nguy, vượt trùng dương xa xôi với hi vọng tìm được những "mảnh đất có vàng". Quả nhiên, họ đã tìm ra nhiều vùng, đất mới mà trước kia họ chưa biết tới. Đia-xơ đã đi vòng qua điểm cực Nam châu Phi vào năm 1487. Mười năm sau, Va-xcó đơ Ga-ma cũng đi qua đây để đến năm 1498, đã cập bến Ca-li- -cút ở phía tây nam Ấn Độ ;C. Cô-lôm-bô "tìm ra" châu Mĩ năm 1492 và đoàn thám hiểm của Ph. Ma-gien-lan lần đâu tiên đã đi vòng quanh Trái Đất hết gần 3 năm, từ năm 1519 đến năm 1522. Hình 3- Tàu Ca-ra-ven() Tình 4- C. Cô-lôm-bô (1451 - 1506) Những cuộc phát kiến địa lí đã góp phân thúc đẩy thương nghiệp châu Âu phát triển và đem lại cho giai cấp tư sản châu Âu những nguồn nguyên liệu quý giá, những kho vàng bạc, châu báu khổng lồ cùng những vùng đất mênh mông ở châu Á, châu Phi va chau Mi. - Nguyên nhân nào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí ? (1) Tảu Ca-ra-ven : loại tàu cỏ bảnh lái, 3 cánh buồm và nhiều bẻ chèo. Các nhà thám hiểm đã dùng tàu này để vượt đại dương, đến các châu lục. Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu Sau các cuộc phát kiến địa lí, các quý tộc và thương nhân châu Âu ra sức cướp bóc của cải, tài nguyên của các nước thuộc địa mang về châu Âu. Nhờ thế những người này đã giàu lên nhanh chóng. Họ còn tổ chức bắt hàng triệu người da đen ở châu Phi đem đi bán cho các chủ đồn điền, hầm mỏ ở châu Âu, châu Mĩ làm nhân công. Ở trong nước, quý tộc phong kiến và tư sản dùng bạo lực để cướp đoạt ruộng đất, đuổi nông nô ra khỏi lãnh địa. Hàng vạn nông nô không có ruộng cày cấy, trở thành những người đi lang thang, cuối cùng buộc phải vào làm thuê trong các xí nghiệp của tư sản. Thế là các nhà tư sản đã có được nguồn vốn ban đầu và một đội ngũ đông đảo những người làm thuê. Hình 5- Những cuộc phát kiến địa lí Nhờ có tiên vốn và công nhân làm thuê, các nhà tư sản ra sức mở rộng kinh doanh, lập các xưởng sản xuất với quy mô lớn, các công tỉ thương mại và những, đồn điền rộng lớn. Các chủ xưởng, chủ đồn điền và những thương nhân giàu có dần dân trở thành giai cấp tư sản. Họ dùng đủ mọi cách để bóc lột đến kiệt qué sức lao động của những người làm thuê. Đông đảo những người làm thuê trở thành giai cấp vô sản. Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đã được hình thành. - Quý tộc và tư sản châu Âu đã làm cách nào để có được tiền vốn và đội ngũ công nhân làm thuê ? -_ Giai cấp tư sản và vô sản đã được hình thành từ những tầng lớp nào trong xã hội phong kiến châu Âu ? CÂU HỎI 1. Các cuộc phát kiến địa lí đã tác động như thế nào đến xã hội châu Âu ? 2. Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở châu Âu được hình thành như thế nào ? Bài 3 CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG PHONG KIẾN THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU 1. Phong trào Văn hoá Phục hưng (thế kỉ XIV - XVII) Quê hương của phong trào Văn hoá Phục hưng là nước ¥; rồi từ đó lan nhanh sang các nước Tây Âu khác và trở thành một trào lưu rộng lớn. Trong thời Phục hưng đã xuất hiện rất nhiều nhà văn hoá, khoa học thiên tài mà người ta thường gọi là "những con người khổng lô" : Ph. Ra-bơ-le là nhà văn, nhà y học, R.Đê-các-tơ - nhà toán học và nhà triết hoc xuất sắc, Lé-6-na do Vanh-xi - hoạ sĩ đồng thời là kĩ sư nổi tiếng, N. Cô-péc-ních - nhà thiên văn học, U. Sêch-xpia - nhà soạn Hình 6 - Ma-đô-na bên cửa sổ kịch vĩ đại v. (Tranh của Lê-ô-na đơ Vanh-xi) Bằng những tác phẩm của mình, họ đã lên án nghiêm khắc Giáo hội Ki-tô và đả phá trật tự xã hội phong kiến. Giờ đây than thánh không còn là những nhân vật trung tâm trong các tác phẩm văn học, Kinh thánh của nhà thờ không, còn là chân lí. Ngược lại, giá trị chân chính của con người được đề cao ; con người phải được tự do phát triển.
