BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 'LỊCH SỬ qBE NHA XUAT BAN GIAO DUC VIET NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO PHAN NGOC LIEN (Tong Chu bién) - DINH XUAN LAM (Chu bién) VU NGOC ANH - TRAN BA DE - NGUYEN QUOC HUNG TRUONG CONG HUYNH KY LICH SU (Tái bản lân thú sản) NHA XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM linn tuyen thuce Nia stat ban Gai dục Việt Nam - Bộ Giao dục và Dao tao, 01-2011/CXB/97-1235/GD Mã số : 2H916T1 Phần một LICH SU THE GIO! HIEN DAI TU NAM 1945 DEN NAY Chuong I LIEN XO VA CAC NUOC DONG AU SAU CHIEN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI Bài 1 LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU TỪ NĂM 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 70 CỦA THẾ KỈ XX Sau kay dann pai chu nghia phat xit. Lin X6 Buus Vic poe Nz khjổi phục nên k,Hh rê Bb chién tranh tan pha ba Wee tac uc 2 tun4 CƠ SỞ vât chất, Ki thud cla chi nates sd 2 vos rdw vue utd as `. hủ nhận dạn ở ng Âu và 6t; tàn 1# May th đu vài vị Hội ?H naHìa thế đlØ. Công cuốc khôi phục kính tế sau chiến tranh (945 - 1950) Bước ra khỏi cuộc Chiến tranh thể giới thứ hai, tuy với tư thế của người chiến thắng, nhưng Liên Xô đã phải chịu những tổn thất hết sức nặng nề. Hơn 27 triệu người chết, 1710 thành phố, hơn 70000 lang mẹc, gồn 32 000 nhờ rnéy, xi nghiệp và ó5 000 km đường sớt bị tờn phớ. Riêng lõnh †ổ cốf nước thuộc phồn chôu Âu hồu như hoơng †tờn, đổ nới. Đó là rihững tốn that nang né hor: bat ki nu6c nờo trong cuộc chiến, Chiến tranh da lam cho nén kinh 16 Lién X6 phat trién chém lai t6i 10 nam. Ngay tư đâu năm 1946, Đảng và Nhà nước Xô viết đã đề ra kế hoạch khôi phục và phát triển kinh tế đất nước với kế hoạch 5 năm lân thư tư (1946 - 1950). Với khí thế của người chiến thắng, các tầng lớp nhân dân Liên Xô đã sôi nồi thi đua, lao đông quên mình đề thực hiện kế hoạch. Kết qua là kế hoach 5 năm lần thứ tư được hoàn thành tháng lợi, vượt mức trước thời hạn 9 thang. Cac chi tiéu chính đều vươt mức kế hoạch dư định. Tới nỡm 1950, san xuốt công nghiệp töng 73% (kế hoạch dự định tăng 48%), hơn ó000 nhà móy được khôi phục vò xêy dựng mới đã đi vòo hoạt động. Một số ngònh sỏn xuốt nông nghiệp cũng vượt mức trước chiến tranh. Đời sống nhên dôn được cởi thiện rồ rệt. Trong thời kì này, nên khoa học - kỉ thuật Xô viết đã có sư phát triển vươt bàc. Năm 1949, Liên Xô chế tao thành công bom nguyên từ, phá vỡ thế độc quyền hat nhân của MI. — Cong cHọc khôi phục nén kinh tế, hàn gản vêt thương chiến tranh ở Liên Xó đa điện ra và đạt dược kết qua như thế nào ? 2. Tiếp tục công cuộc xây dựng cơ sở vật chất - kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội (từ năm 1950 đến đầu những năm 70 của thế ki XX) Sau khi hoàn thành việc khói phục nén kinh tế, Liên Xô tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất - kì thuật của chú nghìa xã hội với việc thực hiện các kế hoạch dài hạn, như ké hoach 5 nam Jan thi năm (1951 - 1955), lần thứ sáu (1956 - 1960) và kế hoach 7 nam (1959 - 1965). Phương hướng chính của các kế hoạch này là : tiếp tục ưu tiên phát triển cong nghiệp nàng - nền tảng của nền kinh tế quốc dân, thưc hiện thâm canh trong sản xuất nông nghiệp, đầy mạnh tiến bộ khoa học - ki thuật, tăng cường sức mạnh quốc phòng của đất nước. Trong hơi thộp niên 50 vờ 60 củo thế kị XX, nền kinh †ế Xô viết tăng trưởng mọnh mẽ. Sdn xuốt công nghiệp bình quên hỏng nñm tang 9. Lien Xd đã trở thnh cường quốc công nghiệp đứng thứ hơi thế giới squ Mĩ, chiếm khoảng 20% sỏn lượng công nghiệp của todn thế giới. Trong thời kì này, nền khoa học - ki thuật Xô viết vẫn trên đà phát triển mạnh mẽ va gãit hái được những thành công vang dội. Năm 1957, Liên Xô là nước đâu tiên phóng thành công vệ tình nhân tạo lên khoảng không vủ trụ, mở đảu kí nguyên chính phục vủ trụ của loài người. Năm 1961, Liên Xô phóng con tau “Phuong Dong” dua nhà du hành vũ tru Ga-ga-rin l4n đầu tiên bay vòng quanh Trái Đất va cing là nước dan đâu thế giới vẻ những chuyến bay dài ngày trong vú tru. 4 tiịnh ứ Vẽ tịnh nhàn ta đâu tiên của Liên Xo Về đối ngoại. Nhà nước Xö viết chủ trường duy trị hoa bình thể giới, thực hiện chinh sach chung song hoa bình, quan hẻ hưu nghị với tất cả các nước ; đồng thời tích cưc ung hộ cuộc đâu tranh chong chu nghia thực dân, giảnh độc lấp tu do cua các dân tộc bị ấp bức. Liên Xô trợ thành chó dựa vung chác của hoa binh va cach mang the giot. — Hay néu những thanh tựu chủ yeu của Liên Xô trong công cuộc xay dựng chu aghia xa hei tte nam 1950 dén dau nhing nam 70 cua thé ki XX. — Qua sạch hao da doc, em hay ke mot so chuyén bay của các nha du hành va tru Lien Xo trong nhung nam 60 ctia thé ki XX. II - DONG AU 1. Sư ra đời của các nước dan chu nhân dan Dong Au Trược Chiến tranh thể giới thư hai, háu hết cac nước Đóng Âu đều lẻ thuộc vao các nước tư bạn Tây Âu. Trong thời kì chiên tranh. họ kar bi phat xt Due chem dong và no dich tan bao. Vi vay, khi Hồng quân Liên Xô tiến vào lanh tho Dong Au truy kích quân đôi phát xit Đức. nhân đản các nước Đồng Âu đã nhanh chóng nồi đây và khởi nghia vũ trang gianh chính quyền. Dưới sư lanh đạo cua những người cong san, mot loat nhà nước dân chủ nhân dân đã được thành lập ở các nược Đóng Âu từ cuối năm 1944 đến năm 1946, Bola cac nuoc : Balan (/ 1944). Ru-ma-ni (8 - 1944), Hung-ga-ti (4 - 1945). Nam Tụ (11 - 1945), An-ba-ni ¢12 - 1945) va Bun-go-ri (9 - 1946) Theo thoỏ thuộn của ba cưởng quốc là Liên Xô - Mĩ - Anh, quên đội Liên Xô chiếm đóng khu vực phía đông nước Đúc ; quên đôi MI, Anh, Phạp. chiém dong khu vục phía tây nước Đức. Tháng 9 - 1949, Nha nước Cong hoa Lién bang Buc duoe thanh lap ở Tây Buc va thang 10 - 1949, Nha nước Cộng hoủ Dôn chủ Đức đẻ ra đời ở Đông Duc, Hai nha nude ở Tảy Đúc võ Đồng Đúc chịu ảnh hưởng của hai cường quốc lũ Mi và Liên Xô. Các nước dàn chủ nhân dân Đông Âu: BIỂN BẮC. 5 Các nước khác Vácsava - Thủ đỏ S BALAN Ten nước - 2 a ~ —-— __ điện phối cae nude ÂN a : CÁC NƯỚC DANH SỐ TRÊN LưỢC 06 % "gen i] ov uteNetal 4 VATICAN a “GHDC Ð ‘. ỨC! vacsay: ch 1Ì 2ý LUCXAMHUA tê t6 — 5 XANMARIMO . BA LAN ì Si » ` ˆ Prana ng bê z 2 ` TIỆP KHẮC -~ „ ¬ 2 7= vBuđapet, ` HUNGGARI ¿ i ts a7? RUMANI Me Besgrat ' Bucarét NAM TU” a Se “|ale BUNGARI ¡ Xôphia Hình 2. Lược đồ các nước dân chủ nhân đản Đông Âu Từ năm 1935 đến năm [949 vượt qua nhiều kho khán, nhất là sự chong pha cua cac thé lue thu dich trong và ngoài nước, các nước Đồng Âu đá hoàn thành thang lời nhưng nhiệm vy cua cach mang din chu nhân dân. Đo là xây dung bo may chinh quyền dân chủ nhân đản. tiên hành cai cách ruống đất, quốc hưu hoa những xí nghiệp lớn cua từ bản nước ngoài và trong nược, thực hiện các quyền tự do dân chủ va cu then dor sông của nhân dân Như the. lịch sử cac nước Đồng Au da sang trang mới — Cac nước dàn chủ nhán dân Đông Âu đã ra đời trong hoan cảnh nào 7 — Đẻ hoàn thành cuộc cách mạng dàn chủ nhán dàn, các nước Đông Au da thực hiện những nhiệm vụ gì 2 2. Tiến hành xây đựng chủ nghĩa xã hội (từ năm 1950 đến đầu những năm 70 của thé ki XX) Sau khi hoan thành cuộc cách mạng đân chủ nhân đân, từ năm 1949, các nước Đông Âu bước vào giai đoan xây dựng chủ nghĩa xã hội. Những nhiệm vụ chính của giai đoạn này là : xoá bo sư bọc lột của giai cấp tư sản, đưa nông dân vào con đường lam an tap thể thóng qua hình thức hợp tac xa va tiến hành công nghiệp hoá nhằm xoá bỏ tình trạng nghèo nan, lạc hau từ lâu đời, xây dưng cơ so vật chất - k1 thuật của chú nghĩa xà hội. Sau 20 năm xây đựng đất nước (1950 - 1970), với sự giúp đỡ của Liên Xô, các nước Đông Âu đã thu được những thành tựu to lớn. Tới đâu nhừng năm 270 cua thé ki XX, các nước Đông Âu đã trở thanh những nước công - nóng nghiệp. Bộ mặt kinh tế - xà hội của đất nước đả thay đối căn ban và sâu sac. Trước chiến †ronh, An-bo-ni là nước nghèo nhốt chôu Âu, Tới nẽm 1970, nền công nghiệp đò được xôy dựng, cỏ nước đẽ được điện khí ho. Năm 1975, tổng sản phốm công nghiệp của Bun-gơ-ri fang 55 lồn so với nam 1939, Vốn lò nước đỡ có những cơ sở công nghiệp, tới lúc này Tiệp Khắc được xếp vào hòng cóc nước công nghiệp phới triển, chiếm 1,7% sản lượng công nghiệp thế giới. Mặc du có nhiều hạn chế về †ời nguyên thiên nhiên, Cộng hoàò Dôn chủ Đức đỡ đợt được những thờnh tích đóng kể, Sỏn xuốt tăng gốp 5 lồn, †hu nhệp quốc dôn †ðng 4 lần so với năm 1949, — Nhưng nhiệm vụ chình của các nước Đông Âu trong còng cuộc xảy dựng chu nghia xa hoi la gi ? — Hay nêu những thành tựu mã các nước Đông Âu đá đạt được trong công cuoc xay dựng chủ nghĩa xả hội. EHI - SỰ HÌNH THÀNH HỆ THỐNG Xà HỘI CHU NGHĨA Khi cac nước Đông Âu bái tay vào còng cuộc xây dựng chủ nghĩa xa hôi, mói quan hệ giữa Liên Xô và các nước này đời hỏi phải có sự hợp tác cao hơn và da dang hơn như hợp tác nhiều bên, hoặc phân công và chuyên môn hoá trong sản xuất công nghiệp, nông nghiệp. Co sé cla su hop tdc này là Liên Xõ vờ các nước Đông Âu đều cùng chung một mục tiêu xêy dựng chủ nghĩa xð hội, đều đặt dưới sự lãnh aqao cua cdc đỏng cộng sởn vò cùng chung hệ fu tưởng của chủ nghĩa Móc - Lê-nin.
