Phân tích quy trình xuất khẩu hàng may mặc của Công ty Cổ phần Đầu tư – Dệt may Thiên An Phát - Thianco

Khóa luận phân tích quy trình xuất khẩu hàng may mặc tại Dệt may Thiên An Phát Thianco

• Tác giả: Cao Tuyết Trinh
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Trương Tấn Quân
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng
• Đề tài: Phân tích quy trình xuất khẩu hàng may mặc của Công ty Cổ phần Đầu tư – Dệt may Thiên An Phát - Thianco
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy trình xuất khẩu hàng may mặc tại Thianco

Công ty Cổ phần Đầu tư Dệt may Thiên An Phát (Thianco) là đơn vị sản xuất và xuất khẩu hàng may mặc quy mô lớn tại miền Trung. Doanh nghiệp tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu với các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu (EU). Quy trình xuất khẩu hàng may mặc tại Thianco bao gồm nhiều mắt xích liên kết chặt chẽ. Mỗi bước đều yêu cầu sự chính xác cao về kỹ thuật và chứng từ. Hoạt động này bắt đầu từ việc nghiên cứu thị trường, tiếp nhận đơn đặt hàng và đàm phán hợp đồng ngoại thương. Tiếp theo, nhà máy lập kế hoạch sản xuất, chuẩn bị nguyên phụ liệu và kiểm tra chất lượng thành phẩm. Sau khi hoàn thành đóng gói, bộ phận logistics lập chứng từ giao hàng và thực hiện thông quan xuất khẩu. Mọi nghiệp vụ đều tuân thủ nghiêm ngặt các quy định thương mại quốc tế và yêu cầu khắt khe từ đối tác nhập khẩu. Quy trình bài bản giúp doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh và uy tín thương hiệu. Việc quản lý hiệu quả từng công đoạn giảm thiểu chi phí phát sinh và rút ngắn thời gian giao hàng.

1.1. Cơ sở pháp lý và điều kiện thương mại quốc tế

Hoạt động xuất khẩu hàng may mặc tại Thianco căn cứ trên hệ thống pháp luật ngoại thương hiện hành của Việt Nam và các hiệp định thương mại tự do. Doanh nghiệp áp dụng phổ biến các điều kiện Incoterms như FOB hoặc CIF trong hợp đồng thương mại. Hợp đồng quy định rõ ràng nghĩa vụ giao hàng, địa điểm chuyển giao rủi ro và trách nhiệm chi trả bảo hiểm hàng hải. Bên cạnh đó, Thianco phải đáp ứng các tiêu chuẩn xuất xứ hàng hóa để được hưởng ưu đãi thuế quan theo EVFTA và CPTPP. Đội ngũ pháp chế và xuất nhập khẩu thường xuyên cập nhật các thay đổi về chính sách hải quan của quốc gia nhập khẩu. Việc tuân thủ chuẩn mực quốc tế giúp hồ sơ xuất khẩu đạt tính pháp lý cao, hạn chế tranh chấp.

1.2. Các giai đoạn cốt lõi trong chuỗi vận hành xuất khẩu

Quy trình xuất khẩu hàng may mặc bao gồm năm giai đoạn chính diễn ra tuần tự. Giai đoạn một tập trung vào đàm phán hợp đồng ngoại thương và xác nhận đơn hàng chi tiết. Giai đoạn hai triển khai may mẫu, nhập nguyên phụ liệu và tiến hành sản xuất hàng loạt theo tiêu chuẩn kỹ thuật. Giai đoạn ba thực hiện kiểm tra chất lượng, đóng thùng carton, dán nhãn mã vạch và đóng hàng vào container. Giai đoạn bốn liên quan đến thủ tục thông quan tại chi cục hải quan và kiểm soát niêm phong seal. Giai đoạn cuối cùng là giao container cho hãng tàu, lập bộ chứng từ thanh toán quốc tế và gửi cho người mua. Việc đồng bộ hóa dữ liệu giữa các bộ phận đảm bảo chuỗi cung ứng liên tục.

II. Phân tích thực trạng quy trình xuất khẩu hàng may mặc Thianco

Thực tế triển khai quy trình xuất khẩu hàng may mặc tại Thianco bộc lộ một số rủi ro nghiệp vụ đặc thù. Khâu khai báo hải quan đòi hỏi xử lý khối lượng chứng từ lớn với hàng trăm thông số chi tiết. Các thông tin về số lượng sản phẩm, đơn giá, số container, số seal và tổng trọng lượng (Gross Weight) dễ xảy ra sai lệch nếu thiếu sự đối chiếu cẩn trọng. Đặc biệt, sai số trọng lượng vượt quá giới hạn năm phần trăm có thể dẫn đến việc hải quan bác bỏ tờ khai và chuyển luồng kiểm tra thực tế. Tình trạng này khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ sửa đổi hoặc hủy tờ khai nhiều lần. Chi phí phạt hành chính sẽ phát sinh nặng nề nếu việc điều chỉnh tờ khai kéo dài quá thời hạn sáu mươi ngày kể từ thời điểm đăng ký. Nghiêm trọng hơn, cơ quan quản lý có thể nâng mức đánh giá rủi ro doanh nghiệp từ luồng xanh sang luồng vàng hoặc đỏ. Hệ quả trực tiếp là thời gian giải phóng hàng bị kéo dài, gây trễ chuyến tàu biển và tăng chi phí lưu kho bãi.

2.1. Rủi ro sai lệch dữ liệu chứng từ và khai báo hải quan

Hồ sơ xuất khẩu may mặc của Thianco chứa đựng mật độ dữ liệu rất dày đặc. Sự không nhất quán giữa hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói và bảng kê khai nguyên phụ liệu thường bắt nguồn từ lỗi nhập liệu thủ công. Các chỉ số về mã HS, xuất xứ vải hay thông số kỹ thuật từng mã hàng dễ bị nhầm lẫn khi đơn hàng phân tán nhiều xưởng may. Nếu số lượng kiện hàng thực tế không trùng khớp với chứng từ xuất xưởng, quá trình khai truyền hải quan điện tử qua hệ thống VNACCS sẽ lập tức báo lỗi. Doanh nghiệp buộc phải giải trình bằng văn bản và xin sửa tờ khai hải quan. Thủ tục này làm tiêu tốn đáng kể thời gian và nguồn lực nhân sự.

2.2. Thách thức kiểm soát tải trọng số niêm chì và hạ bãi

Khâu đóng hàng vào container và bàn giao cho cảng tiềm ẩn nhiều điểm nghẽn kỹ thuật. Trọng lượng kiện may mặc thường chịu tác động bởi độ ẩm môi trường và quy cách đóng gói hộp giấy. Nếu biên độ chênh lệch trọng lượng thực tế vượt ngưỡng năm phần trăm so với vận đơn, hãng tàu có quyền từ chối tiếp nhận container lên tàu. Ngoài ra, việc ghi nhận sai số seal hoặc gãy chốt niêm phong trong lúc vận chuyển đường bộ gây ra rủi ro lớn. Đội ngũ giao nhận phải lập biên bản sự việc và xin cấp mã seal mới. Điều này làm lỡ hạn chót cắt máng (closing time), dẫn đến chi phí phạt lưu bãi rất tốn kém.

III. Giải pháp tối ưu quy trình xuất khẩu hàng may mặc tại Thianco

Để khắc phục các điểm hạn chế trong khâu xuất khẩu, Thianco áp dụng cơ chế kiểm tra chéo đa tầng giữa các bộ phận chuyên môn. Đội ngũ chuyên viên phụ trách logistics đều sở hữu tối thiểu ba năm kinh nghiệm thực chiến trong ngành dệt may. Trước khi chính thức truyền tờ khai hải quan điện tử, bảng kê chi tiết và bộ chứng từ bắt buộc phải trải qua hai vòng rà soát độc lập. Vòng thứ nhất do nhân viên lập chứng từ trực tiếp đối chiếu với dữ liệu sản xuất thực tế. Vòng thứ hai do quản lý xuất nhập khẩu kiểm duyệt chéo các thông số trọng yếu như mã HS, đơn giá, Gross Weight và số seal. Cơ chế này loại bỏ hầu hết các sai lệch kỹ thuật trước khi gửi lên hệ thống hải quan. Nhờ đó, tỷ lệ tờ khai luồng xanh của công ty luôn duy trì ở mức cao và không phát sinh vi phạm hành chính. Bên cạnh đó, doanh nghiệp tăng cường áp dụng công nghệ số để tự động hóa lập phiếu đóng gói và hóa đơn thương mại xuất xưởng.

3.1. Thiết lập quy trình kiểm tra chéo chứng từ xuất nhập khẩu

Mô hình kiểm tra chéo đóng vai trò cốt lõi trong việc bảo toàn tính chính xác của hồ sơ xuất khẩu. Nhân viên nghiệp vụ phân loại hồ sơ theo từng lô hàng và lập bảng đối chiếu tiêu chuẩn. Mỗi thông số về số lượng sản phẩm, chủng loại thùng carton và trọng lượng tịnh đều có chữ ký xác nhận của thủ kho và cán bộ kỹ thuật. Cán bộ xuất nhập khẩu tiến hành rà soát chéo giữa hợp đồng mua bán ngoại thương, thư tín dụng (L/C) và danh mục đóng gói chi tiết. Sự phối hợp chặt chẽ này giúp phát hiện sớm sai lệch trước khi truyền dữ liệu hải quan. Doanh nghiệp nhờ vậy triệt tiêu hoàn toàn rủi ro bị xử phạt hành chính.

3.2. Chuẩn hóa quy trình cân hàng và quản lý niêm phong kẹp chì

Thianco đầu tư hệ thống cân điện tử định kỳ kiểm định tại khu vực đóng hàng xuất khẩu. Mỗi kiện hàng sau khi hoàn tất đóng gói đều được dán mã vạch định danh và quét cân tự động trước khi xếp vào container. Quy trình này kiểm soát chặt chẽ dung sai tải trọng, đảm bảo chênh lệch trọng lượng luôn nằm trong biên độ an toàn dưới hai phần trăm. Đồng thời, nhân viên giao nhận áp dụng quy trình chụp ảnh hiện trường ba bước đối với số container và số seal. Các hình ảnh chụp rõ nét được lưu trữ trực tuyến cùng biên bản bàn giao. Biện pháp này bảo đảm tính nguyên vẹn của lô hàng khi ra cảng.

IV. Đánh giá và ứng dụng quy trình xuất khẩu hàng may mặc Thianco

Hoàn thiện quy trình xuất khẩu hàng may mặc tại Dệt may Thiên An Phát mang lại lợi thế cạnh tranh rõ nét trong bối cảnh thương mại quốc tế nhiều biến động. Việc chuẩn hóa chuỗi thủ tục từ khâu chuẩn bị chứng từ, kiểm soát tải trọng đến bàn giao hãng tàu giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành logistics. Mức độ hài lòng của các đối tác nhập khẩu tại Mỹ và châu Âu được nâng cao nhờ tỷ lệ giao hàng đúng hẹn vượt trội. Hệ thống quản trị chuyên nghiệp bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro pháp lý và áp lực điều chỉnh tờ khai hải quan. Mô hình quản lý này khẳng định tính ứng dụng cao, có thể xem như bài học điển hình cho các doanh nghiệp dệt may trong khu vực. Trong giai đoạn tiếp theo, Thianco tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý chuỗi cung ứng, tích hợp chứng từ điện tử và mở rộng đào tạo nhân sự. Những giải pháp này sẽ củng cố vững chắc vị thế xuất khẩu.

4.1. Hiệu quả kinh tế và giá trị thực tiễn đối với Thianco

Quy trình xuất khẩu hoàn thiện giúp Thianco tiết kiệm chi phí lưu kho bãi và loại trừ triệt để tiền phạt vi phạm hải quan. Tốc độ quay vòng vốn lưu động tăng nhanh nhờ việc thanh toán quốc tế qua thư tín dụng được thực hiện suôn sẻ, không gặp vướng mắc chứng từ. Năng suất lao động tại bộ phận xuất nhập khẩu được tối ưu hóa rõ rệt nhờ cơ chế phối hợp nhịp nhàng. Tỷ lệ khách hàng quốc tế tái ký hợp đồng tăng trưởng ổn định qua từng năm. Sự chuyên nghiệp trong chuỗi cung ứng là nền tảng giúp công ty duy trì sản xuất liên tục và hiệu quả.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho ngành may mặc xuất khẩu Việt Nam

Mô hình xuất khẩu của Thianco đem lại nhiều giá trị tham khảo cho các doanh nghiệp ngành may mặc Việt Nam. Thứ nhất, doanh nghiệp cần chú trọng đầu tư đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu cho nhân sự phụ trách hải quan và logistics. Thứ hai, việc xây dựng cơ chế kiểm soát chéo nội bộ là giải pháp phòng ngừa rủi ro chứng từ hiệu quả nhất. Thứ ba, doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng công nghệ số để đồng bộ dữ liệu vận chuyển thời gian thực. Cuối cùng, việc duy trì xếp hạng tuân thủ tốt với hải quan là chìa khóa duy trì luồng xanh hàng hóa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành công nghiệp dệt may giữ vai trò thiết yếu đối với tăng trưởng kinh tế và kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Năm 2022, mặc dù sáu tháng cuối năm chịu tác động tiêu cực từ suy thoái kinh tế thế giới dẫn đến đơn hàng sụt giảm, tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam vẫn đạt khoảng 44,5 tỷ USD (tăng 10,4% đến 11% so với năm 2021), duy trì vị trí thứ ba thế giới sau Trung Quốc và Bangladesh. Công ty Cổ phần Đầu tư – Dệt May Thiên An Phát (Thianco), thành viên liên kết với Công ty Cổ phần Dệt may Huế, là doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu hàng dệt kim, dệt thoi với sản phẩm may mặc chiếm gần 90% tổng giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, doanh nghiệp phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu (đặc biệt từ thị trường Trung Quốc) và chịu áp lực cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ trong nước lẫn quốc tế. Do đó, việc hoàn thiện và tối ưu hóa các khâu trong quy trình xuất khẩu là yêu cầu cấp thiết nhằm giảm thiểu sai sót, chi phí phát sinh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tác giả xác định mục tiêu chung là phân tích quy trình xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Đầu tư – Dệt May Thiên An Phát, qua đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Ba mục tiêu cụ thể gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn hoạt động xuất khẩu cùng quy trình xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp.
2. Phân tích thực trạng thực hiện quy trình xuất khẩu hàng may mặc của Công ty Cổ phần Đầu tư – Dệt May Thiên An Phát, làm rõ các hạn chế, rủi ro và rào cản trong quá trình thực hiện.
3. Đề xuất giải pháp cải thiện quy trình xuất khẩu hàng may mặc tại đơn vị nghiên cứu.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa qua ba câu hỏi nghiên cứu:

• Quy trình xuất khẩu hàng hóa tại Công ty Dệt May Thiên An Phát như thế nào?
• Những khó khăn, rủi ro, hạn chế, nguyên nhân và rào cản trong quy trình xuất khẩu hàng dệt may của công ty là gì?
• Làm thế nào để cải thiện quy trình xuất khẩu hàng dệt may của công ty Thiên An Phát trong thời gian tới?

Đối tượng nghiên cứu là quy trình xuất khẩu hàng may mặc của nhân viên phòng kinh doanh xuất nhập khẩu tại Công ty Cổ phần Đầu tư – Dệt May Thiên An Phát. Phạm vi không gian đặt tại trụ sở công ty (Đường số 5, Cụm Công nghiệp An Hòa, Phường An Hòa, Thành phố Huế, Tỉnh Thừa Thiên Huế). Phạm vi thời gian thu thập dữ liệu thứ cấp và đánh giá thực trạng là giai đoạn 2020 – 2022. Phạm vi nội dung tập trung vào các khâu nghiệp vụ chuyên môn trong quy trình xuất khẩu hàng may mặc thành phẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và tài liệu học thuật chuyên ngành:

• Khái niệm xuất khẩu theo quy định tại khoản 1 Điều 28 và hoạt động trung gian thương mại tại khoản 11 Điều 3 Luật Thương mại năm 2005; Nghị định số 12/2006/NĐ-CP và Nghị định số 187/2013/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thương mại.
• Hệ thống hóa các hình thức xuất khẩu: xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu qua trung gian, gia công xuất khẩu, tái xuất khẩu, buôn bán đối lưu và xuất khẩu tại chỗ.
• Khung quy trình nghiệp vụ xuất khẩu hàng hóa 10 bước trích từ bài giảng Quản trị xuất nhập khẩu của ThS. Bùi Thị Thanh Nga (Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế).
• Các nhân tố ảnh hưởng và lý thuyết bổ trợ: tác động của hội nhập và hiệp định thương mại theo Xinxin Wang (2013); cạnh tranh trực tiếp trong xuất khẩu may mặc theo Hansi K. Abeynanda (2017); năng lực quản trị nội bộ theo Teece (2017); tác động của nguồn lực vật chất theo Ganeshan Wignaraja (2007); cùng các hiệp định kinh tế như WTO, AFTA, CPTPP.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa thu thập dữ liệu và xử lý định lượng, định tính:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán, số liệu nhân sự, hóa đơn, chứng từ thương mại quốc tế giai đoạn 2020 – 2022 của công ty Thianco; tài liệu từ Thư viện Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế và các tạp chí kinh tế.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua quan sát nghiệp vụ thực tế, phỏng vấn chuyên sâu chuyên gia tại phòng Kế toán và phòng Kế hoạch Thị trường; điều tra khảo sát bằng bảng hỏi cấu trúc sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý) đối với 25 nhân viên phòng Kế hoạch Thị trường và 10 chuyên viên xuất nhập khẩu.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp, thống kê mô tả, so sánh số tương đối và số tuyệt đối qua các năm để đánh giá xu hướng biến động của các chỉ tiêu kinh tế và chất lượng từng khâu nghiệp vụ.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở khoa học về hoạt động và qui trình xuất khẩu hàng hóa

Chương này tổng kết lý luận về bản chất, vai trò của xuất khẩu đối với tăng trưởng kinh tế, tạo nguồn thu ngoại tệ và giải quyết việc làm. Tác giả mô tả chi tiết quy trình xuất khẩu tiêu chuẩn gồm: chuẩn bị thanh toán quốc tế (L/C, T/T, CAD, ghi sổ); xin giấy phép xuất khẩu; chuẩn bị hàng hóa; kiểm tra giám định; thuê phương tiện vận tải; mua bảo hiểm hàng hóa; làm thủ tục hải quan (khai báo VNACCS/VCIS, phân luồng xanh, vàng, đỏ); giao hàng cho bên vận chuyển; lập bộ chứng từ thanh toán; giải quyết khiếu nại và thanh lý hợp đồng.

Tác giả phân tích các nhóm nhân tố khách quan (chính sách nhà nước, hội nhập quốc tế, công nghệ, đối thủ cạnh tranh, khách hàng, nguồn cung nguyên phụ liệu) và nhân tố chủ quan (quản trị, tài chính, nhân lực, cơ sở vật chất). Đồng thời, chương 1 nhận diện 6 nhóm rủi ro điển hình: rủi ro tài chính, rủi ro vận chuyển và bảo quản, rủi ro pháp lý quy định, rủi ro tiêu chuẩn chất lượng an toàn, rủi ro thị trường và rủi ro thời gian. Bối cảnh ngành may mặc Việt Nam giai đoạn 2020 – 2022 cũng được khái quát với sự sụt giảm 10% năm 2020 do đại dịch, phục hồi năm 2021 và đạt mức tăng trưởng 44,5 tỷ USD năm 2022 bất chấp lạm phát toàn cầu.

Chương 2: Phân tích quy trình xuất khẩu hàng may mặc của Công ty Cổ phần Đầu tư - Dệt May Thiên An Phát

Chương 2 trình bày tổng quan về Thianco (thành lập ngày 19/05/2008, mã số thuế 3300542464, đại diện pháp luật là ông Hồ Ngọc Lan). Doanh nghiệp sở hữu hạ tầng sản xuất gồm Nhà máy May 1 (12.500 m², 16 chuyền may, trên 3 triệu sản phẩm/năm), Nhà máy May 2 (17.000 m², 16 chuyền may, 3 triệu sản phẩm/năm), Nhà máy Bao bì (26.000 m², 10 triệu m³ thùng carton và 10 triệu ống côn/năm), Xưởng thêu (12 máy Tajima, 16 triệu sản phẩm/năm) và Xưởng Wash (năng lực 2 triệu sản phẩm/năm).

Chỉ tiêu lao động	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động (người)	2.015	2.056	2.109	+2,00	+3,00
- Lao động nữ	1.479	1.503	1.543	+1,62	+2,66
- Tỷ lệ nữ (%)	73,40	73,10	73,16	-	-
- Trình độ Đại học, trên ĐH	104	110	315	+5,77	+186,36
- Lao động trực tiếp	1.732	1.765	1.886	+1,91	+6,86
- Tỷ lệ lao động trực tiếp (%)	85,96	85,85	89,43	-	-

Chỉ tiêu tài chính (Triệu đồng)	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Biến động 2021/2020 (%)	Biến động 2022/2021 (%)
Doanh thu thuần bán hàng & CCDV	614.106	415.962	702.206	-32,27	+68,82
Lợi nhuận gộp	80.258	63.882	122.055	-20,40	+91,06
Chi phí quản lý doanh nghiệp	20.088	20.282	21.058	+0,97	+3,83
Lợi nhuận thuần từ HĐKD	42.962	31.249	84.286	-27,26	+169,72
Lợi nhuận sau thuế TNDN	33.947	20.659	67.060	-39,14	+224,61

Thị trường xuất khẩu năm 2022 của công ty tập trung chủ yếu vào Mỹ với tỷ trọng áp đảo 87,96% (hoặc 87,60% theo thống kê kế toán), tiếp theo là Vương quốc Anh, Hà Lan, Canada và các quốc gia nội khối CPTPP. Hình thức xuất khẩu áp dụng chủ yếu là sản xuất xuất khẩu và gia công xuất khẩu. Điều kiện thương mại quốc tế áp dụng là FOB đối với vận tải biển qua Cảng Tiên Sa (Đà Nẵng), FCA đối với vận tải hàng không và đường bộ.

Chỉ tiêu xuất khẩu may mặc	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Biến động 2021/2020 (%)	Biến động 2022/2021 (%)
Sản phẩm may xuất khẩu (Triệu chiếc)	4,91	7,09	15,45	+44,48	+117,91
Kim ngạch XK tính đủ NPL (Triệu USD)	37,43	57,63	74,62	+53,96	+29,48
Kim ngạch XK thanh toán (Triệu USD)	15,77	29,17	29,21	+85,00	+0,14

Phân tích quy trình xuất khẩu thực tế tại Thianco:

1. Xin giấy phép xuất khẩu: Do mặt hàng may mặc không thuộc diện quản lý chuyên ngành hay cấp phép đặc thù, công ty không phải xin giấy phép xuất khẩu.
2. Chuẩn bị hàng hóa xuất khẩu: Chuyên viên đơn hàng nhận tài liệu từ marketing, đối chiếu mẫu mã, lập bảng tạm tính nguyên phụ liệu và phương án sản xuất. Kết quả khảo sát 25 nhân sự cho thấy tiêu chí "Thời gian chuẩn bị hàng nhanh, đúng tiến độ" đạt điểm trung bình 3,84; tiêu chí "Nguồn cung nguyên phụ liệu liền mạch" đạt mức thấp nhất là 3,60 do phụ thuộc nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu chịu ảnh hưởng gián đoạn logistics.
3. Kiểm tra và đóng gói hàng hóa: Bộ phận Quản lý chất lượng (QC) kiểm tra 8 tiêu chí kỹ thuật: chất liệu/màu sắc vải, kích thước, đường may, khóa kéo, độ co giãn, tem mác, vị trí cúc và logo/slogan. Tiêu chí "Hàng hóa đóng gói luôn được kiểm tra lại ít nhất 1 lần trước khi chất hàng lên xe" đạt điểm tuyệt đối 5,00/5,00; mức độ ít sản phẩm lỗi đạt 4,56.
4. Thuê phương tiện vận tải: Đặt chỗ trước 14 ngày với hàng FOB và 21 ngày với hàng gia công. Kết nối chủ yếu qua Công ty Cổ phần Container Miền Trung (VCS) và DanaTrans. Tiêu chí "Xe đến đúng hẹn" và "Quan hệ thân thiết với đơn vị vận tải" đều đạt 4,76 điểm. Hàng FCL chuyển thẳng ra Cảng Tiên Sa; hàng LCL tập kết tại kho CFS Tiên Sa hoặc Cát Lái để gom cont.
5. Làm thủ tục hải quan xuất khẩu: Thực hiện lập Invoice, Packing list trên hệ thống ERP; truyền tờ khai điện tử qua phần mềm Softech kết nối VNACCS tại Chi cục Hải quan Thủy An hoặc chi cục hải quan cửa khẩu. Điểm khảo sát chỉ tiêu "Không có sự sai sót trong quá trình thực hiện tờ khai" đạt 4,92; "Thời gian thực hiện nhanh và chính xác" đạt 4,88.
6. Giao hàng, chứng từ và thanh toán: Hoàn tất cấp phát vận đơn đường biển (B/L), chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và làm thủ tục thanh toán quốc tế qua ngân hàng bằng phương thức T/T hoặc L/C.

Chương 3: Đề xuất một số giải pháp cải thiện và nâng cao hiệu quả quy trình xuất khẩu hàng may mặc

Dựa trên các tồn tại về tính bị động nguồn cung, sai số cơ học và rủi ro chứng từ, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp:

1. Nâng cao trình độ năng lực của nhân viên: Thường xuyên đào tạo kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu, cập nhật các điều khoản thương mại quốc tế, quy tắc xuất xứ trong các FTA thế hệ mới và đào tạo ngoại ngữ thương mại cho đội ngũ chuyên viên XNK.
2. Hoàn thiện công tác thuê phương tiện vận tải: Thiết lập thỏa thuận khung dài hạn với nhiều hãng tàu và đơn vị forwarder; xây dựng phương án dự phòng lịch trình vận tải nhằm giảm thiểu rủi ro trễ chuyến hoặc biến động cước biển.
3. Hoàn thiện khâu thông quan: Rà soát chặt chẽ mã HS, mô tả hàng hóa trên phần mềm khai báo trước khi truyền dữ liệu chính thức; áp dụng quy trình kiểm tra chéo hai tầng đối với hồ sơ hải quan để ngăn ngừa việc sửa đổi hoặc hủy tờ khai sau thời hạn quy định.
4. Giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin: Nâng cấp và đồng bộ hóa phân hệ quản trị chuỗi cung ứng trên hệ thống ERP doanh nghiệp; tích hợp liên thông dữ liệu giữa bộ phận đơn hàng, kho và bộ phận khai báo hải quan Softech nhằm giảm thiểu thao tác nhập liệu thủ công.
5. Hoàn thiện công tác kê khai, kiểm kê, giám sát hàng hóa và tuân thủ quyết định xử lý của hải quan: Duy trì tính minh bạch về hồ sơ định mức nguyên phụ liệu gia công; chủ động phối hợp, tuân thủ hướng dẫn và các quyết định kiểm tra sau thông quan của công chức hải quan.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể thông qua hệ thống dữ liệu thực tế tại doanh nghiệp:

• Làm rõ cấu trúc thực hiện quy trình xuất khẩu may mặc thực tế tại Thianco, ghi nhận năng lực vận hành ổn định với sản lượng xuất khẩu tăng trưởng từ 4,91 triệu sản phẩm (2020) lên 15,45 triệu sản phẩm (2022); doanh thu năm 2022 đạt 702,2 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế phục hồi mạnh mẽ đạt 67,06 tỷ đồng.
• Phát hiện các điểm nghẽn tác nghiệp qua khảo sát định lượng 25 nhân viên: khâu cung ứng nguyên liệu có mức độ ổn định thấp nhất (3,60/5,00 điểm); áp lực đơn hàng gia tăng năm 2022 gây lỗi thiết bị cục bộ; tình trạng bị động về giá và hạn chế quyền chỉ định hãng tàu do chủ yếu xuất khẩu theo điều kiện FOB.
• Khóa luận đóng góp bức tranh thực nghiệm chi tiết về sự thích ứng của một doanh nghiệp dệt may miền Trung trong giai đoạn chuyển tiếp sau đại dịch Covid-19, cung cấp giải pháp đồng bộ từ khâu tổ chức nhân sự, chuẩn hóa dữ liệu ERP đến nghiệp vụ thông quan điện tử.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế nghiên cứu: Phạm vi khảo sát sơ cấp quy mô nhỏ (25 phiếu phòng Kế hoạch Thị trường và 10 chuyên viên XNK), mang tính đánh giá nội bộ tại một doanh nghiệp cụ thể; khung thời gian khảo sát 2020 – 2022 trùng giai đoạn biến động đặc thù của chuỗi cung ứng toàn cầu do đại dịch Covid-19, do đó một số chỉ tiêu chịu tác động ngoại cảnh bất thường.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát đa chiều tới các đối tác logistics, đơn vị forwarder và đại diện hãng tàu; phân tích tác động cụ thể của các cam kết quy tắc xuất xứ "từ sợi trở đi" trong hiệp định CPTPP đối với chi phí thủ tục xuất khẩu may mặc của doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

Báo cáo nghiên cứu hữu ích cho sinh viên các chuyên ngành Logistics, Quản lý chuỗi cung ứng và Kinh doanh quốc tế đang thực hiện chuyên đề tốt nghiệp về nghiệp vụ xuất nhập khẩu. Nội dung có giá trị tham khảo ứng dụng cao nằm ở Chương 2, cụ thể là quy trình kiểm soát chất lượng 8 bước của bộ phận QC may mặc, quy trình xử lý hồ sơ thông quan điện tử trên phần mềm Softech kết nối VNACCS, và hệ thống tiêu chí khảo sát chất lượng công việc theo thang đo Likert trong từng khâu tác nghiệp xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

1. Hàng may mặc xuất khẩu của Công ty Thiên An Phát có cần xin giấy phép xuất khẩu không?
Không. Theo quy định pháp luật thương mại hiện hành được tác giả phân tích trong khóa luận, sản phẩm may mặc thành phẩm của công ty không thuộc danh mục hàng hóa quản lý chuyên ngành phải cấp phép xuất khẩu, do đó doanh nghiệp được làm thủ tục xuất khẩu trực tiếp tại cơ quan hải quan.

2. Công ty áp dụng các điều kiện thương mại quốc tế (Incoterms) nào cho các phương thức vận chuyển?
Công ty chủ yếu xuất khẩu theo điều kiện FOB (giao hàng lên tàu tại Cảng Tiên Sa, Đà Nẵng) đối với phương thức vận tải đường biển. Đối với phương thức vận tải đường hàng không và đường bộ quốc tế, công ty áp dụng điều kiện giao hàng FCA.

3. Tỷ trọng thị trường xuất khẩu năm 2022 của công ty phân bổ như thế nào?
Thị trường Mỹ chiếm tỷ trọng áp đảo với 87,96% tổng sản lượng xuất khẩu; 12,04% còn lại được phân bổ vào các thị trường như Vương quốc Anh, Hà Lan, Canada và các quốc gia thành viên Hiệp định CPTPP.

4. Khâu nào trong quy trình chuẩn bị hàng xuất khẩu nhận mức đánh giá thấp nhất trong khảo sát nội bộ?
Chỉ tiêu "Nguồn cung nguyên phụ liệu liền mạch, không bị đứt đoạn" nhận mức đánh giá thấp nhất với điểm trung bình 3,60/5,00 do nguồn cung ứng phần lớn phụ thuộc vào nhập khẩu từ Trung Quốc, bị ảnh hưởng nặng nề bởi chính sách phong tỏa biên giới trong giai đoạn dịch Covid-19.

5. Doanh nghiệp sử dụng phần mềm nào để phục vụ công tác chứng từ và khai báo hải quan?
Doanh nghiệp sử dụng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) để lập Hóa đơn thương mại (Invoice) và Phiếu đóng gói (Packing list); đồng thời sử dụng phần mềm Softech để truyền dữ liệu tờ khai hải quan điện tử lên hệ thống thông quan tự động VNACCS.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Cao Tuyết Trinh đã phản ánh toàn diện thực trạng quy trình nghiệp vụ xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Đầu tư – Dệt May Thiên An Phát trong giai đoạn 2020 – 2022. Thông qua việc kết hợp dữ liệu thống kê sản xuất kinh doanh với kết quả khảo sát thực nghiệm tại các phòng ban chuyên môn, nghiên cứu đã chỉ rõ các điểm mạnh về kỷ luật thông quan và kiểm soát chất lượng, đồng thời vạch ra các nút thắt về phụ thuộc nguyên liệu và thế bị động khi thuê tàu theo giá FOB. Các giải pháp hoàn thiện được đề xuất bám sát thực tiễn vận hành nội bộ, cung cấp cơ sở tham khảo có giá trị chuyên môn cho công tác quản trị logistics xuất nhập khẩu tại doanh nghiệp dệt may.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ HOẠT ĐỘNG VÀ QUI TRÌNH XUẤT KHẨU HÀNG HÓA 1. Tổng quan về xuất khẩu 1. Định nghĩa xuất khẩu Theo quy định tại khoản 1 Điều 28 Luật Thương mại 2005 về xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa cụ thể như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” [4] Hoạt động xuất khẩu còn được định nghĩa theo Nghị định số 12/2006/NĐ-CP ban hành ngày 23/11/2006 của Chính Phủ: “Hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa là hoạt động mua bán hàng hóa của thương nhân Việt Nam với thương nhân nước ngoài theo các hợp đồng mua bán hàng hóa bao gồm cả hoạt động tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập và chuyển hàng hóa”.[3] Như vậy, từ những khái niệm trên ta có thể đúc kết ngắn gọn rằng: Xuất khẩu là một hình thức bán hàng từ trong nước ra nước ngoài nhằm thu về lợi nhuận cho cá nhân, doanh nghiệp, đồng thời mang lại lợi ích về kinh tế - xã hội cho quốc gia của nước đó. Các hình thức xuất khẩu Xuất khẩu trực tiếp: Là hình thức xuất khẩu trong đó người bán và người mua trực tiếp liên hệ với nhau bằng cách: gặp mặt, thư từ, điện tín, thư điện tử, … để đàm phán, thỏa thuận về hàng hóa, giá cả, các điều kiện xuất khẩu, phương thức thanh toán.

Xuất khẩu qua trung gian: Giao dịch qua trung gian trong thương mại quốc tế là phương thức giao dịch, trong đó mọi việc kiến lập quan hệ giữa người mua, người bán và việc quy định các điều kiện giao dịch phải thông qua một người thứ ba. Người thứ ba này gọi là người trung gian mua bán và được hưởng một khoản tiền nhất định Điều 3 khoản 11 Luật TM Việt Nam năm 2005 quy định: Các hoạt động trung gian thương mại là hoạt động của thương nhân để thực hiện các giao dịch thương mại cho một hoặc một số thương nhân được xác định, bao gồm hoạt động đại diện cho thương nhân, môi giới thương mại, ủy thác mua bán hàng hóa và đại lý thương mại. Gia công xuất khẩu: Gia công quốc tế là phương thức giao dịch, trong đó người đặt gia công ở nước ngoài cung cấp: máy móc, thiết bị, nguyên phụ liệu hoặc bán thành SVTH: Cao Tuyết Trinh 5 Khóa luận cuối khóa GVHD: PGS.TS Trương Tấn Quân phẩm theo mẫu và định mức cho trước. Người nhận gia công trong nước tổ chức quá trình sản xuất sản phẩm theo yêu cầu của khách.

Toàn bộ sản phẩm làm ra người nhận gia công sẽ giao lại cho người đặt gia công để nhận tiền công. Tái xuất khẩu: là hình thức thực hiện xuất khẩu trở lại sang các nước khác, những hàng hóa đã mua ở nước ngoài nhưng chưa qua chế biến ở nước tái xuất. Buôn bán đối lưu là phương thức giao dịch trong đó xuất khẩu kết hợp chặt chẽ với NK, người bán hàng đồng thời là người mua, lượng hàng trao đổi với nhau có giá trị tương đương. Mục đích của xuất khẩu không phải nhằm thu ngoại tệ, mà thu về một hàng hóa khác có giá trị tương đương.

Xuất khẩu tại chỗ: là giao hàng tại chỗ, tức là hàng được giao trên lãnh thổ Việt Nam mà không cần xuất ra nước ngoài. Có thể hiểu theo nghĩa đơn giản nhất là hàng hoá sau khi được sản xuất thì được giao cho một doanh nghiệp khác tại Việt Nam theo yêu cầu của thương nhân nước ngoài. Doanh nghiệp xuất khẩu bao gồm cả các doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Vai trò của hoạt động xuất khẩu đối với nền kinh tế Theo ThS.

Bùi Thị Thanh Nga, Slide bài giảng Quản trị xuất nhập khẩu, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế , hoạt động xuất khẩu có vai trò vô cùng quan trọng trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, bao gồm: Thứ nhất, “thúc đẩy hợp tác và quan hệ kinh tế đối ngoại giữa các nước trên thế giới, tạo cung ứng đa dạng mặt hàng để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong mỗi quốc gia” [8]. Với xu thế hội nhập hóa, xuất khẩu chính là cơ hội để các doanh nghiệp trong nước mở rộng thị trường, học hỏi, tiếp thu và chuyển giao công nghệ từ các nước tiên tiến nhằm năng lực sản xuất trong nước, kéo theo ngành kinh tế trong nước cùng phát triển. Đây chính là cơ hội giúp mối quan hệ trong nước và Thế giới từ mối quan hệ nước lớn và nước nhỏ thành quan hệ cộng sinh, cùng nhau phát triển. Thậm chí đây chính là cơ hội để đất nước giàu mạnh lên.

Thứ hai, “xuất khẩu tạo nguồn thu ngoại tệ từ đó tích lũy để phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh cho mỗi doanh nghiệp trong nước” [8]. Đối với mỗi quốc gia thì hoạt động xuất khẩu chính nguồn thu ngoại tệ chủ chốt cho ngân sách Nhà nước, góp phần giảm thiểu tình trạng chênh lệch giữa nội tệ và ngoại tệ và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế giữa cung và cầu trong nước,. SVTH: Cao Tuyết Trinh 6 Khóa luận cuối khóa GVHD: PGS.TS Trương Tấn Quân Thứ ba, “xuất khẩu có chức năng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nội địa sang nền kinh tế quốc tế, tổ chức sản xuất xuất khẩu những sản phẩm mà các nước khác đang có nhu cầu. Đồng thời nâng cao hình ảnh thương hiệu của quốc gia lên thị trường quốc tế” [8].

Việc xuất khẩu ra nước ngoài không chỉ giúp công ty thu về lượng lớn thu nhập cho bản thân mà còn giúp công ty mở rộng thị trường đầu vào lẫn đầu ra, xây dựng chuỗi cung ứng dài hạn về sau, đồng thời nâng cao thương hiệu của mình tới những các nước tiêu dùng khác. Thứ tư, “xuất khẩu giúp các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trong nước tăng khả năng cạnh tranh ở thị trường quốc tế, mở rộng và đa dạng hóa thị trường” [8]. Ngày nay, đi cùng với các sàn thương mại điện tử là xu thế mua hàng qua mạng ngày càng phát triển, việc người tiêu dùng tiếp cận đến các nhà sản xuất chính, bỏ qua các nhà bán hàng trung gian dễ dàng hơn bao giờ hết. Việc này tăng tính cạnh tranh không chỉ người bán với người bán, nhà sản xuất với nhà sản xuất mà còn là người bán với nhà sản xuất.

Do đó, để cạnh tranh được đòi hỏi các doanh nghiệp phải chú trọng đến chất lượng, giá cả hàng hóa phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Để làm được điều đó, các doanh nghiệp không chỉ cần kết hợp đổi mới công nghệ, dây chuyển sản xuất, và nâng cao tay nghề, trình độ của người lao động mà còn phải tối ưu hóa cả chuỗi sản xuất chuỗi cung ứng của chính mình. Cuối cùng, “xuất khẩu có vai trò đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, tạo công ăn việc làm, nâng cao đời sống người lao động và giải quyết các vấn đề an ninh xã hội”[8]. Với khả năng kích thích sản xuất và thu về lợi nhuận, thông qua hoạt động xuất khẩu ở các ngành nghề đã góp phần tạo việc làm cho người lao động, chất lượng cuộc sống người dân được cải thiện, năng lực tiêu dùng của người dân trong nước đi lên kéo theo nền kinh tế phát triển.

Giới thiệu chung về ngành dệt may Việt Nam Ngành dệt may là một trong những ngành công nghiệp chủ chốt của Việt Nam. Với các công việc như sản xuất sợi, dệt nhuộm, vải và thiết kế sản phẩm như: quần áo, giày dép và các sản phẩm dệt may khác. Ngành dệt may đã khổng chỉ góp phần vào việc đảm bảo nhu cầu tiêu dùng cần thiết trong nước mà còn đem lại thặng dư xuất khẩu cho nền kinh tế, giải quyết việc làm cho người lao động và góp phần tăng sinh phúc lợi xã hội cho quốc gia. SVTH: Cao Tuyết Trinh 7 Khóa luận cuối khóa GVHD: PGS.TS Trương Tấn Quân Việt Nam với ưu thế cạnh tranh như nguồn lao động trẻ, phí nhân công rẻ và kỹ năng nghề nghiệp về dệt may tốt đã giúp Việt Nam tăng thêm cơ hội thu hút vốn đầu tư nước ngoài về sản xuất, chuyển giao công nghệ kết hợp cùng với việc tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là tham gia vào các hiệp định thương mại tự do, đã giúp đẩy mạnh và mở rộng thị trường xuất khẩu cho ngành dệt may.

Về xuất khẩu, ngành dệt may Việt Nam là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ chốt của Việt Nam, và đã thu về cho Nhà nước ta lượng lớn ngoại tệ. Các sản phẩm chủ lực xuất khẩu bao gồm quần áo, giày dép, … với đầu ra là các thị trường xuất khẩu chính bao gồm Hoa Kỳ, Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Canada. Tuy nhiên hiện nay, các doanh nghiệp trong nước hiện đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ cạnh tranh và ảnh hưởng của tình hình kinh tế suy thoái toàn cầu. Do đó, ngành dệt may nước ta từ chính bên trong doanh nghiệp đến các cấp Trung Ương Nhà nước cần đưa ra các giải pháp phù hợp để thích nghi với xu hướng nhu cầu của xã hội cũng như phát triển và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Khái quát về quy trình xuất khẩu hàng hóa 1. Quy trình xuất khẩu Theo ThS. Bùi Thị Thanh Nga, Slide bài giảng Quản trị xuất nhập khẩu, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế, sơ đồ quy trình kinh doanh xuất khẩu được xây dựng như sau: Sơ đồ 1. 1: Sơ đồ quy trình xuất khẩu (Nguồn: Slide bài giảng môn Quản trị XNK của GV Bùi Thị Thanh Nga) Bước 1: Chuẩn bị bước đầu khâu thanh toán SVTH: Cao Tuyết Trinh 8 Khóa luận cuối khóa GVHD: PGS.TS Trương Tấn Quân Đồng tiền thanh toán là đồng tiền của nước người mua/bán hoặc quốc tế như USD, EUR, một số phương thức thanh toán quốc tế như: + Thanh toán chuyển tiền trả trước hoặc trả sau.

+ Thanh toán CAD- Cash Against Documents có nghĩa là phương thức giao chứng từ trả tiền ngay. Khi đó người xuất khẩu sẽ ủy thác cho ngân hàng để thu tiền từ người nhập khẩu, sau khi người nhập khẩu thanh toán thì ngân hàng mới trao bộ chứng từ để nhận hàng. + Thanh toán ghi sổ, người nhập khẩu sẽ thanh toán theo định kỳ vào tài khoản ghi nợ của người xuất khẩu. + Thanh toán tín dụng chứng từ (L/C).

Khác với các phương thức thanh toán trên, phương thức này ngân hàng sẽ đảm bảo quyền lợi cho người xuất khẩu và nhập khẩu.