Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển tại doanh nghiệp giao nhận vận chuyển hàng hóa quốc tế Chương 3: Phân tích quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm tại Hà Nội Chương 4: Giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Hàng hải Tiêu điểm tại Hà Nội. 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂNTẠI DOANH NGHIỆP GIAO NHẬN VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA QUỐC TẾ 2. Khái quát về dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển 2. Khái niệm Theo quy tắc mẫu về dịch vụ giao nhận vận tải của Liên đoàn các Hiệp hội giao nhận vận tải quốc tế (FIATA) thì giao nhận vận tải được định nghĩa như sau "Giao nhận vận tải là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa”.
Tại Việt Nam, dịch vụ giao nhận lần đầu tiên được đề cập tại điều 163 Luật Thương mại 1997 với nội dung tương tự như khái niệm của FIATA: "Giao nhận hàng hoá là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người giao nhận khác". Khái niệm “Vận chuyển hàng hóa quốc tế bằng đường biển là quá trình sử dụng kết cấu hạ tầng và phương tiện vận tải biển để vận chuyển hàng hóa theo tuyến đường cố định hoặc không cố định từ nước này tới nước khác, được tiến hành thông qua các doanh nghiệp, tổ chức chuyên ngành thực hiện”. Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển là hành vi thương mại, người giao nhận (freight forwarder) sẽ có nhiệm vụ nhận hàng hóa từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi và làm các dịch vụ thủ tục khác có liên quan để giao hàng đến cho người nhận theo chỉ định của khách hàng, người vận tải hay người giao nhận khác. Giao nhận hàng hóa XNK bằng đường biển được cảng tiến hành dựa trên cơ sở hợp đồng giữa chủ hàng với người mà chủ hàng ủy thác.
Vai trò • Đối với quốc gia Dịch vụ giao nhận hàng hóa XNK đóng góp tích cực vào thành tựu tăng trưởng, phát triển kinh tế xã hội. Tỉ trọng đóng góp vào GDP tăng dần theo từng năm, bổ sung nguồn vốn quan trọng cho nền kinh tế. Ngoài ra giao nhận hàng hóa gắn liền, liên quan mật thiết và tác động tới hoạt động ngoại thương và vận tải đối ngoại. Đây là một loại hình dịch vụ thương mại không cần đầu tư nhiều vốn nhưng mang lại một nguồn lợi tương đối chắc chắn và ổn định.
Về kinh tế: Vận chuyển đường biển là nền tảng giúp phát triển, thúc đẩy sản xuất của các ngành, mở ra thị trường lớn. Đồng thời, nó tạo điều kiện hình thành và phát triển những ngành mới, đem lại nguồn lợi khổng lồ cho ngân khố mỗi quốc gia, nhờ thu chi phí khi tàu hàng đi vào lãnh hải của nước đó. Về xã hội: Mở ra cơ hội việc làm, đáp ứng nhu cầu tìm việc của nhiều người trong thời gian vừa qua. Từ đó, giải quyết được các vấn đề nhức nhối của xã hội như thất nghiệp, đói nghèo, tạo xu hướng mới trong học tập và làm việc.
Về đối ngoại - đối nội: Tạo dựng con đường giao thương thuận lợi với các nước trên thế giới, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng thị trường và mối quan hệ nhằm tăng cường sự hợp tác hữu nghị giữa các quốc gia. Về chính trị: Là cầu nối chính trị giữa các nước trên thế giới, là phương tiện đánh giá, thăm dò hiệu quả động thái của các quốc gia. • Đối với doanh nghiệp nhập khẩu Dịch vụ giao nhận tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông nhanh chóng, an toàn, tiết kiệm mà không cần có sự tham gia hiện diện của người gửi cũng như người nhận hàng. Bên cạnh đó hoạt động giao nhận tạo điều kiện cho các nhà XNK có thể tập trung vào hoạt động kinh doanh của họ góp phần giảm giá hàng hóa XNK.
Ngoài ra, 9 giao nhận cũng giúp các nhà XNK giảm bớt các chi phí không cần thiết như: Chi phí xây dựng kho cảng, bến bãi nhờ vào việc sử dụng kho cảng, bến bãi của người giao nhận, chi phí đào tạo nhân công. • Đối với doanh nghiệp giao nhận Doanh thu từ dịch vụ giao nhận là một phần quan trọng của nguồn thu nhập và lợi nhuận của doanh nghiệp. Bằng cách cung cấp các dịch vụ giao nhận chất lượng và hiệu quả, doanh nghiệp có thể tạo ra doanh thu và lợi nhuận ổn định từ các hợp đồng dài hạn với khách hàng. Hoạt động giao nhận giúp xây dựng và tăng cường danh tiếng và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường.
Việc cung cấp dịch vụ chất lượng và đáng tin cậy giúp doanh nghiệp thu hút và duy trì khách hàng, cũng như tạo ra một hình ảnh tích cực trong cộng đồng kinh doanh. Hoạt động giao nhận cung cấp cơ hội cho doanh nghiệp thiết lập mối quan hệ hợp tác và liên kết với các đối tác khác trong ngành công nghiệp. Điều này có thể bao gồm việc hợp tác với các nhà cung cấp vận chuyển, các đối tác địa phương và quốc tế, và các tổ chức và cơ quan quản lý. Bằng cách phát triển và cung cấp các dịch vụ giao nhận tốt nhất có thể, doanh nghiệp có thể nâng cao năng lực cạnh tranh của mình trong ngành công nghiệp.
Điều này giúp doanh nghiệp thu hút được nhiều khách hàng hơn, cũng như duy trì và mở rộng cơ sở khách hàng hiện có. Đặc điểm Tại các công ty Logistics với đặc điểm của các dòng hàng hóa chu chuyển theo tuyến đường biển, dịch vụ này mang một số đặc điểm khác biệt với những dịch vụ khác như sau: Phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài: Là một bộ phận của giao nhận hàng hóa quốc tế cho nên giao nhận vận tải hàng hóa XNK bằng đường biển phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố liên quan bên ngoài như là sự chuẩn bị hàng hoá xuất khẩu của người gửi hàng, phương tiện vận tải quốc tế của người chuyên chở, pháp luật thương mại đặc 10 biệt là luật hàng hải, hải quan của các nước, điều kiện tự nhiên. Cho nên các công ty dịch vụ không thể hoàn toàn chủ động được. Tính thời vụ, chịu ảnh hưởng trực tiếp của thị trường xuất nhập khẩu: Chỉ khi nào hoạt động XNK diễn ra mạnh mẽ thì dịch vụ giao nhận hàng hoá quốc tế mới có điều kiện phát triển mà hoạt động XNK lại mang nặng tính thời vụ có thời điểm diễn ra mạnh song có thời điểm hoạt động ít.
Phụ thuộc vào cơ sở vật chất kĩ thuật và kinh nghiệm, nghiệp vụ của người kinh doanh giao nhận: Tiến hành kinh doanh dịch vụ giao nhận thì phải có các phương tiện chuyên chở, các đội tàu, phương tiện quản lý liên lạc, phương tiện lưu giữ hàng hoá để tiến hành kinh doanh các dịch vụ liên quan như: Gom hàng, vận chuyển, bốc xếp, nhận hàng. Yêu cầu của các dịch vụ đó còn đòi hỏi người kinh doanh dịch vụ giao nhận phải có trình độ, bản lĩnh kinh doanh và kinh nghiệm. Chính vì thế, dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển có những ưu điểm và nhược điểm như sau: Về ưu điểm, giao nhận đường biển có năng lực chuyên chở lớn, vận chuyển được khối lượng hàng hóa lớn, cồng kềnh, quãng đường dài. Hệ thống cảng và tuyến đường biển được phủ sóng rộng khắp thế giới, giúp kết nối dễ dàng với hầu hết các quốc gia.
Dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển có giá thành vận chuyển thấp hơn nhiều so với các phương thức vận chuyển khác. Về nhược điểm, Dịch vụ còn bị phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, thời tiết, điều kiện thủy văn. Những rủi ro thiên tai, tai nạn bất ngờ trên biển thường gây ra những tổn thất lớn cho tàu, hàng hóa và sinh mạng con người. Tốc độ vận chuyển của tàu biển còn thấp.
Phân loại Dịch vụ nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển thường được chia thành 4 loại: 11 • Nhận hàng nguyên container (FCL - Full Container Load) Thuật ngữ FCL - Full Container Load được hiểu là: Lô hàng đủ lớn để xếp nguyên trong một hay nhiều container, người gửi hàng và người nhận hàng chịu trách nhiệm xếp hàng vào và dỡ hàng ra khỏi container. Khi người gửi hàng có khối lượng hàng hóa lớn và đồng nhất đủ chứa đầy một hoặc nhiều container thì áp dụng phương pháp FCL/FCL. Trong phương thức này, người chuyên chở nhận nguyên container từ người gửi hàng ở nơi đi và giao nguyên container cho người nhận hàng ở nơi đến. Cả quá trình chỉ có một người gửi hàng và một người nhận hàng.
• Nhận hàng lẻ container (LCL - Less than a Container Load) Thuật ngữ LCL - Less than a Container Load được hiểu là: Những lô hàng lẻ đóng chung trong một container mà người gom hàng dù là hãng tàu hay người giao nhận phải chịu trách nhiệm xếp hàng vào và đưa hàng ra khỏi container. Khi người gửi hàng có khối lượng hóa nhỏ, không đủ để xếp đầy một container thì áp dụng phương pháp LCL/LCL. Trong phương thức này, người chuyên chở nhận lẻ hàng hóa từ nhiều chủ hàng và giao lẻ hàng hóa cho nhiều chủ hàng, nên tồn tại nhiều người giao và nhiều người nhận. • Nhận hàng container kết hợp (FCL/LCL - LCL/FCL) Phương pháp gửi hàng này là sự kết hợp của phương pháp FCL và LCL.
Tuỳ theo điều kiện cụ thể, chủ hàng có thể thoả thuận với người chuyên chở để áp dụng phương pháp gửi hàng kết hợp. Phương pháp gửi hàng kết hợp có thể là: Gửi nguyên, giao lẻ (FCL/LCL); Gửi lẻ, giao nguyên (LCL/FCL); thường chỉ áp dụng cho các lô hàng lẽ có số lượng không lớn. Tuy nhiên, các hãng tàu hay các đại lý giao nhận đã dần dần cung cấp cả phương pháp gửi hàng mới"door to door service". Đây cũng là một hướng đi mới mà các hãng tàu đang hoạt động tại Việt Nam.