Khóa luận cung ứng nguyên phụ liệu gia công xuất khẩu của Công ty CP Dệt May Huế 2022 - 2024

Nghiên cứu thực trạng hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu gia công xuất khẩu tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế giai đoạn 2022-2024 và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Võ Kỳ Duyên
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Đức Tính
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Huế
• Chuyên ngành: Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng
• Đề tài: Phân tích hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu của Công ty cổ phần Dệt May Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan cung ứng nguyên phụ liệu gia công xuất khẩu Dệt May Huế

Ngành may mặc Việt Nam giữ vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc gia. Công ty Cổ phần Dệt May Huế là đơn vị tiêu biểu tại khu vực miền Trung. Doanh nghiệp thực hiện nhiều hợp đồng gia công xuất khẩu lớn. Giai đoạn 2022-2024 đánh dấu nhiều biến động kinh tế toàn cầu. Chuỗi cung ứng quốc tế gặp nhiều thách thức phức tạp. Hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu trở thành mắt xích quyết định hiệu quả sản xuất. Doanh nghiệp cần duy trì nguồn vải và phụ liệu liên tục. Mọi khâu từ lập kế hoạch đến giao nhận đều đòi hỏi độ chính xác cao. Đơn hàng gia công xuất khẩu phụ thuộc lớn vào chỉ định của đối tác. Khách hàng nước ngoài kiểm soát chặt chẽ tiêu chuẩn chất lượng. Dệt May Huế chủ động phối hợp với các bên liên quan. Sự gắn kết này giúp giảm thiểu rủi ro chậm trễ vật tư. Quản trị tốt nguồn cung giúp đơn vị ổn định sản lượng may mặc. Doanh nghiệp từng bước xây dựng uy tín vững chắc trên thị trường dệt may quốc tế.

1.1. Khái niệm và đặc thù gia công xuất khẩu may mặc

Gia công xuất khẩu là phương thức sản xuất quen thuộc. Doanh nghiệp may nhận nguyên liệu từ đối tác đặt hàng. Quy trình may tuân thủ nghiêm ngặt thiết kế mẫu. Sản phẩm sau khi hoàn thiện sẽ chuyển trả toàn bộ ra thị trường nước ngoài. Doanh nghiệp gia công hưởng thù lao theo phí thỏa thuận. Mô hình này giúp khai thác nguồn nhân lực dồi dào. Doanh nghiệp không phải chịu gánh nặng tiêu thụ sản phẩm cuối. Tuy nhiên, tính phụ thuộc nguồn cung rất lớn. Đơn vị may mặc không thể tự quyết định nhà cung cấp phụ liệu. Mọi thay đổi về vải, cúc áo hay chỉ may đều phải thông qua bên đặt hàng. Điều này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai bên.

1.2. Vai trò nguyên phụ liệu trong chuỗi may xuất khẩu

Nguyên phụ liệu quyết định chất lượng thành phẩm may mặc. Vải chính tạo dựng kiểu dáng cơ bản. Phụ liệu như chỉ, khóa kéo, nhãn mác hoàn thiện giá trị thẩm mỹ. Chu kỳ sản xuất may mặc thường diễn ra rất gấp. Việc chậm trễ vật tư sẽ làm đình trệ toàn bộ dây chuyền. Nhà máy đối mặt rủi ro trễ hẹn giao hàng. Điều đó gây phát sinh chi phí bồi thường hợp đồng. Quản trị tốt nguồn nguyên liệu giúp bảo vệ uy tín thương hiệu. Quy trình kiểm tra vật liệu đầu vào cần diễn ra nghiêm ngặt. Việc tính toán định mức tiêu hao cần độ chính xác cao. Dệt May Huế luôn chú trọng công tác kiểm kê và bảo quản kho bãi.

II. Thực trạng cung ứng nguyên phụ liệu gia công xuất khẩu Dệt May Huế

Giai đoạn 2022-2024 đặt ra nhiều thách thức cho Dệt May Huế. Tình hình kinh tế thế giới biến động liên tục. Nhu cầu thời trang giảm mạnh tại các thị trường trọng điểm. Đơn hàng xuất khẩu có xu hướng sụt giảm về quy mô. Thời gian giao hàng yêu cầu rút ngắn hơn trước. Hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Công ty vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Đối tác gia công thường chỉ định nhà sản xuất vải từ nước ngoài. Thủ tục hải quan và logistics quốc tế kéo dài thời gian chờ đợi. Chi phí vận chuyển đường biển leo thang tạo thêm áp lực. Ngoài ra, sự biến động nhân sự ngành may cũng ảnh hưởng sản xuất. Lực lượng lao động phổ thông có xu hướng giảm do quá trình tự động hóa. Số lao động phổ thông năm 2024 giảm hơn mười hai phần trăm so với năm 2022. Đội ngũ kỹ thuật đòi hỏi chuyên môn cao hơn để kiểm soát quy trình. Sai sót nhỏ trong phân loại phụ liệu có thể gây gián đoạn dây chuyền.

2.1. Rủi ro phụ thuộc nguồn cung ứng nhập khẩu

Hầu hết đơn hàng may gia công sử dụng nguyên liệu nước ngoài. Khách hàng trực tiếp chỉ định nhà cung cấp phụ liệu. Doanh nghiệp rơi vào thế bị động khi thị trường thế giới biến động. Giá cước tàu biển tăng vọt khiến chi phí logistics đội lên cao. Thời gian thông quan kéo dài làm gián đoạn kế hoạch cắt may. Vải về muộn dẫn đến tình trạng công nhân phải chờ việc. Khi hàng về dồn dập, nhà máy buộc phải tăng ca gấp rút. Điều này đẩy chi phí nhân công lên cao và giảm chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp thiếu quyền can thiệp vào tiến độ giao hàng của bên cung ứng.

2.2. Biến động nhân sự và năng lực quản lý kho

Cơ cấu lao động tại Dệt May Huế có sự chuyển dịch rõ rệt. Nhóm lao động phổ thông giảm từ 3.889 người năm 2022 xuống 3.419 người năm 2024. Mức giảm này phản ánh xu hướng áp dụng công nghệ tự động vào khâu chuẩn bị. Ngược lại, nhóm nhân sự trình độ đại học tăng lên mức 431 người. Doanh nghiệp cần nhiều nhân sự chuyên môn để quản lý chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, quy trình kiểm soát kho bãi vẫn tồn tại bất cập nhỏ. Việc đối chiếu phụ liệu đôi khi gặp sai lệch mã hàng. Công tác bảo quản nguyên liệu đòi hỏi mặt bằng kho rộng lớn. Thiếu hụt không gian lưu trữ chuẩn làm tăng nguy cơ ẩm mốc vải.

III. Giải pháp tối ưu cung ứng nguyên phụ liệu gia công tại Dệt May Huế

Dệt May Huế cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản trị chuỗi cung ứng. Nâng cao tính chủ động là yếu tố tiên quyết. Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với khách hàng quốc tế. Việc chia sẻ thông tin đơn hàng sớm giúp lên kế hoạch tiếp nhận vật tư tốt hơn. Áp dụng phần mềm quản lý kho hiện đại mang lại hiệu quả cao. Hệ thống mã vạch giúp theo dõi đường đi của từng kiện vải và thùng phụ liệu. Thời gian tra cứu và cấp phát nguyên liệu giảm đáng kể. Doanh nghiệp cũng cần đầu tư mạnh vào hệ thống kho bãi đạt chuẩn. Điều kiện nhiệt độ và độ ẩm phải được kiểm soát liên tục. Ngoài ra, việc đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân sự rất quan trọng. Nhân viên xuất nhập khẩu cần thành thạo quy trình hải quan điện tử. Kỹ năng đàm phán hợp đồng logistics quốc tế cần được trau dồi thường xuyên. Điều này giúp giảm thiểu chi phí lưu kho bãi và phí vận chuyển chậm trễ. Doanh nghiệp từng bước số hóa toàn diện hoạt động cung ứng.

3.1. Ứng dụng công nghệ quản trị tồn kho thông minh

Số hóa kho bãi là giải pháp đột phá. Dệt May Huế cần áp dụng hệ thống quản trị ERP đồng bộ. Mọi thông tin về mã vải, mét vải và vị trí xếp dỡ được cập nhật tức thì. Thủ kho kiểm tra thông tin qua máy quét cầm tay. Việc phân loại nguyên liệu theo màu sắc và lô hàng trở nên nhanh chóng. Giải pháp này giúp cắt giảm thời gian tìm kiếm vật tư tới một nửa. Rủi ro nhầm lẫn giữa các đơn hàng bị loại bỏ triệt để. Dữ liệu thời gian thực hỗ trợ nhà quản lý đưa ra quyết định cấp phát chuẩn xác. Quá trình kiểm kê kho định kỳ không còn làm gián đoạn sản xuất.

3.2. Đào tạo nhân sự và liên kết đối tác cung ứng

Nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò nòng cốt. Dệt May Huế cần tập trung đào tạo chuyên sâu về kỹ năng chuỗi cung ứng. Nhân viên phụ trách vật tư cần nắm vững luật thương mại và thủ tục hải quan. Đội ngũ kỹ thuật cần cập nhật kiến thức về tiêu chuẩn vải sợi quốc tế. Song song với đó, doanh nghiệp cần xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy. Việc kết nối chặt chẽ với đơn vị vận tải biển giúp bảo đảm lịch trình giao hàng. Thiết lập kênh trao đổi thông tin trực tiếp với khách hàng đặt may giúp xử lý kịp thời các sự cố phát sinh. Mạng lưới liên kết bền chặt tạo nên lợi thế cạnh tranh dài hạn.

IV. Đánh giá và triển vọng cung ứng nguyên phụ liệu tại Dệt May Huế

Hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu giữ vai trò sống còn đối với Dệt May Huế. Giai đoạn 2022-2024 chứng minh bản lĩnh thích ứng của doanh nghiệp trước sóng gió thị trường. Doanh nghiệp từng bước vượt qua các đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiệu quả sử dụng nguyên phụ liệu được cải thiện rõ rệt qua từng năm. Sự chuyển dịch cơ cấu nhân sự theo hướng tinh gọn và chuyên sâu đem lại bước tiến lớn. Doanh nghiệp sẵn sàng đón nhận các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe hơn. Trong tương lai, mô hình gia công đơn thuần CMT sẽ dần thu hẹp. Doanh nghiệp cần hướng tới các phương thức sản xuất FOB hoặc ODM. Xu hướng này yêu cầu quyền chủ động hoàn toàn về nguồn vật liệu. Dệt May Huế cần mở rộng tìm kiếm các nhà cung ứng vải nội địa đạt chuẩn. Tự chủ nguyên phụ liệu giúp nâng cao biên lợi nhuận đáng kể. Đây là con đường bền vững để dệt may Việt Nam hội nhập kinh tế sâu rộng.

4.1. Bài học thực tiễn trong công tác quản trị vật tư

Kinh nghiệm thực tiễn khẳng định tầm quan trọng của dự báo nhu cầu. Doanh nghiệp cần chuẩn bị trước các kịch bản đối phó với biến động giá cước và vật tư. Quy trình kiểm tra chất lượng phụ liệu đầu vào phải duy trì liên tục và chặt chẽ. Việc phát hiện sớm sợi lỗi hay phụ liệu hỏng giúp giảm thiểu lãng phí nhân công. Sự phối hợp ăn ý giữa phòng xuất nhập khẩu và phân xưởng may là chìa khóa then chốt. Dòng thông tin thông suốt giúp giải quyết nhanh các vướng mắc kỹ thuật. Doanh nghiệp xây dựng được tác phong công nghiệp chuyên nghiệp cho đội ngũ công nhân may.

4.2. Định hướng chuyển đổi phương thức gia công tiên tiến

Chuyển đổi phương thức sản xuất là bước đi tất yếu. Dệt May Huế cần từng bước chuyển dịch từ gia công cắt may CMT sang sản xuất FOB. Phương thức FOB cho phép doanh nghiệp tự chủ tìm nguồn vải và phụ liệu may. Doanh nghiệp vừa chủ động kiểm soát tiến độ, vừa gia tăng giá trị đơn hàng. Muốn đạt được mục tiêu này, công ty cần xây dựng hệ sinh thái liên kết với các nhà máy dệt sợi trong nước. Nâng cao năng lực thiết kế ODM cũng là đích đến chiến lược trong dài hạn. Sự chủ động nguồn nguyên phụ liệu sẽ nâng tầm vị thế của doanh nghiệp trên bản đồ may mặc thế giới.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Năm 2024, ngành dệt may Việt Nam đạt giá trị xuất khẩu gần 44 tỷ USD, duy trì vị trí thứ hai trên thế giới sau Trung Quốc. Bước sang năm 2025, ngành đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu từ 5% đến 6% trong bối cảnh thị trường quốc tế đối mặt với nhiều biến động, bao gồm nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng do xung đột chính trị và xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại. Lợi thế cạnh tranh của ngành dệt may Việt Nam được xác định dựa trên ba yếu tố chính: lực lượng lao động dồi dào với chi phí cạnh tranh; vị trí địa lý thuận lợi gần nguồn cung ứng nguyên liệu và thiết bị lớn là Trung Quốc; cùng làn sóng dịch chuyển đơn hàng quốc tế nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng sang các thị trường đáp ứng tốt tiêu chuẩn lao động và môi trường.

Tuy nhiên, đặc thù của ngành dệt may Việt Nam là mức độ phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, trong đó vải nhập khẩu chiếm tỷ trọng cao trong giá trị xuất khẩu. Tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế (HUEGATEX), hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu phục vụ các hợp đồng gia công xuất khẩu giữ vai trò quyết định đến tiến độ sản xuất và hiệu quả giao hàng. Mặc dù doanh nghiệp đã xây dựng được quy trình vận hành tương đối hoàn chỉnh, thực tiễn tại công ty vẫn ghi nhận những hạn chế phát sinh như: thủ tục khai báo hải quan chậm trễ và còn sai sót, thời gian vận chuyển thực tế vượt quá quy định, hiện tượng dư thừa nguyên phụ liệu sau sản xuất chưa được xử lý triệt để, và quá trình thanh khoản, thanh toán kéo dài. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và hoàn thiện chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu tại doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết.

Câu hỏi nghiên cứu của đề tài gồm 3 nội dung:

1. Quy trình cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt May Huế diễn ra như thế nào?
2. Các nhân tố nào tác động đến chuỗi cung ứng nguyên vật liệu hoạt động gia công xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt May Huế?
3. Những định hướng phát triển và giải pháp nào cần thực hiện nhằm hoàn thiện hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt May Huế?

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Dựa trên các phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu, đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm cải thiện, nâng cao hiệu quả hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu của Công ty Cổ phần Dệt May Huế.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu của hàng gia công xuất khẩu.
  2. Phân tích quy trình hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động này tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế.
  3. Đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu của công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt May Huế.
• Phạm vi không gian: Phòng Xuất nhập khẩu – Công ty Cổ phần Dệt May Huế, địa chỉ tại số 122 đường Dương Thiệu Tước, Phường Thủy Dương (ghi nhận trong văn bản là Phường Thanh Thủy), Thành phố Huế.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp phục vụ phân tích được thu thập trong giai đoạn 2022 – 2024; thời gian thực hiện nghiên cứu của tác giả diễn ra từ ngày 05/08/2025 đến ngày 10/11/2025.
• Phạm vi nội dung: Tập trung phân tích các bước trong quy trình cung ứng, tổ chức nhân sự, công tác quản lý kho bãi, thủ tục hải quan và các vấn đề phát sinh đối với nguyên phụ liệu phục vụ may mặc gia công xuất khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, khóa luận làm rõ các khái niệm cốt lõi trong chuỗi cung ứng ngành dệt may:

• Phân loại nguyên phụ liệu: Nguyên liệu chính bao gồm vải chính và vải lót (dệt từ sợi tự nhiên hoặc tổng hợp, quyết định cơ tính như độ bền, độ co giãn, thấm hút); Phụ liệu bao gồm chỉ may, khóa kéo, cúc, dây thun, mex, nút logo, nhãn chính và nhãn nhận diện (ID).
• Chuỗi giá trị dệt may: Bao gồm ba khâu chính là sản xuất sợi, dệt nhuộm và may mặc. Trong đó, khâu may mặc tại Việt Nam chủ yếu hoạt động theo phương thức gia công CMT (Cut - Make - Trim) và sản xuất FOB, với tỷ lệ vải nhập khẩu phục vụ may mặc chiếm khoảng 70% giá trị kim ngạch xuất khẩu.
• Tiêu chí đánh giá hoạt động cung ứng: Gồm 7 tiêu chí đánh giá nhà cung ứng và hiệu quả cung ứng: (1) Chất lượng nguyên phụ liệu (đáp ứng các tiêu chuẩn chứng nhận như GOTS, OCS, FSC, RCS, RDS, RWS); (2) Khả năng cung cấp (đúng số lượng, năng lực cung ứng kịp thời); (3) Thời gian thực hiện đơn hàng và độ tin cậy giao hàng; (4) Giá cả và phương thức thanh toán; (5) Uy tín nhà cung cấp (tính pháp lý, lịch sử hợp tác); (6) Tính ổn định trong cung ứng; (7) Tính bền vững, tuân thủ môi trường - lao động và dịch vụ khách hàng.
• Khung pháp lý và phân định loại hình: Căn cứ theo Nghị định số 69/2018/NĐ-CP và Quyết định số 1643/QĐ-TTg ngày 29/12/2022 về Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2035; phân định rõ sự khác biệt giữa hai loại hình: Gia công xuất khẩu (bên nhận gia công không sở hữu nguyên liệu, thực hiện sản xuất nhận tiền công gia công, quản lý theo các mã loại hình hải quan E21, E23, E52, E54) và Sản xuất xuất khẩu (doanh nghiệp tự chủ mua nguyên liệu, sở hữu nguyên liệu và sản phẩm, hưởng chênh lệch giá bán và chi phí sản xuất, quản lý theo mã hải quan E31, E62).

Về phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu nội bộ giai đoạn 2022 – 2024 từ Phòng Xuất nhập khẩu, Phòng Thị trường May và Phòng Nhân sự của Công ty Cổ phần Dệt May Huế; kết hợp số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, Tổng cục Thống kê (GSO), Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) và tổ chức Statista.
  • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua phương pháp phỏng vấn cá nhân bán cấu trúc với cán bộ quản lý và nhân viên phụ trách nghiệp vụ xuất nhập khẩu, kho vận tại công ty.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp và xử lý dữ liệu; áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh số liệu giữa các giai đoạn, phương pháp phân tích đánh giá định tính quy trình và phương pháp ma trận SWOT để làm rõ điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức trong chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu

Chương 1 tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị nguyên phụ liệu trong chuỗi giá trị dệt may toàn cầu, phân tích quy trình cung ứng hàng gia công và đánh giá thực tiễn ngành dệt may Việt Nam. Tác giả phân tích chi tiết quy trình 5 bước cơ bản của hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu cho đơn hàng gia công: (1) Thỏa thuận về nguyên phụ liệu; (2) Tiếp nhận và kiểm tra nguyên phụ liệu; (3) Phân phối và sử dụng trong sản xuất; (4) Hoàn thiện và giao hàng; (5) Xử lý nguyên phụ liệu dư thừa theo quy định pháp lý.

Để làm rõ bản chất của phương thức sản xuất đang nghiên cứu, khóa luận tổng hợp bảng tiêu chí phân biệt giữa gia công xuất khẩu và sản xuất xuất khẩu:

Tiêu chí	Gia công xuất khẩu	Sản xuất xuất khẩu
Khái niệm	Nhận gia công, sử dụng nguyên liệu do bên đặt cung cấp	Tự chủ sản xuất, sử dụng nguyên liệu tự mua
Nguồn nguyên liệu	Do bên đặt cung cấp (hoặc chỉ định mua)	Doanh nghiệp tự mua
Quyền sở hữu	Thuộc bên đặt hàng	Thuộc doanh nghiệp sản xuất
Bản chất hợp đồng	Hợp đồng gia công (hợp đồng dịch vụ)	Hợp đồng mua bán quốc tế
Nguồn lợi nhuận	Tiền công gia công	Chênh lệch giữa giá bán và chi phí sản xuất
Mã loại hình hải quan	E21, E23, E52, E54	E31, E62

Phần thực tiễn ngành phản ánh năm 2024, kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt 43,65 – 43,8 tỷ USD, tăng 31,2% so với năm 2023; trong đó khối doanh nghiệp FDI chiếm khoảng 57% kim ngạch (hơn 25 tỷ USD). Thị trường xuất khẩu lớn nhất là Mỹ với hơn 16 tỷ USD (chiếm 37,4%), tiếp đến là Nhật Bản (4,4 tỷ USD - 10,1%), Hàn Quốc (3,6 tỷ USD - 8,2%) và Trung Quốc (3,5 tỷ USD - 7,9%). Ở chiều nhập khẩu, tổng giá trị nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất năm 2024 đạt 20,4 tỷ USD (tăng 13,3%), bao gồm vải các loại đạt gần 15 tỷ USD, bông đạt 2,9 tỷ USD và xơ sợi đạt 2,7 tỷ USD. Trung Quốc là thị trường cung cấp nguyên phụ liệu lớn nhất của Việt Nam, chiếm trên 57% thị phần nhập khẩu; tiếp sau là Đài Loan (8,4%) và Hàn Quốc (8,0%).

Chương 1 cũng tổng kết bài học kinh nghiệm chuỗi cung ứng từ các doanh nghiệp trong nước như Tập đoàn Dệt May Việt Nam - Vinatex (áp dụng hệ thống ERP, MES, IoT và dây chuyền tự động hóa giúp giảm 40% nhân công, tăng 15% năng suất), Công ty Gia Định (ứng dụng mã định danh RFID và nguyên liệu xanh) và các thương hiệu quốc tế như Zara, H&M, Uniqlo về quản lý dữ liệu tồn kho theo thời gian thực và quản trị rủi ro nguồn cung.

Chương 2: Thực trạng về hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt May Huế

Chương 2 trình bày tổng quan về Công ty Cổ phần Dệt May Huế (tiền thân là Nhà máy Sợi Huế khởi công năm 1979, khánh thành năm 1988). Hiện nay, công ty vận hành quy mô sản xuất gồm 5 nhà máy may, 1 nhà máy sợi với gần 50.000 cọc sợi (sản lượng xấp xỉ 10.000 tấn/năm), 1 nhà máy dệt nhuộm (công suất 1.500 tấn/năm). Đến tháng 10/2024, công ty tiếp tục khởi công nhà máy may 3 tầng, nâng quy mô năng lực sản xuất lên 80 chuyền may. Doanh nghiệp áp dụng cơ cấu tổ chức theo mô hình chức năng, trong đó Phòng Xuất nhập khẩu được chuyên môn hóa cao gồm 2 Phó trưởng phòng, các chuyên viên phụ trách nhập khẩu, xuất khẩu, thanh khoản, quyết toán đơn hàng và các tổ nghiệp vụ nguyên liệu, phụ liệu, kho vận.

Tác giả phân tích dữ liệu biến động lao động giai đoạn 2022 – 2024 tại doanh nghiệp:

Tiêu chí phân loại	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	Biến động 2023/2022 (%)	Biến động 2024/2023 (%)
Tổng số lao động (người)	4.732	4.489	4.269	-5,14%	-4,90%
1. Theo trình độ đào tạo:
- Đại học, trên đại học	411 (8,69%)	411 (9,16%)	431 (10,10%)	0,00%	+4,87%
- Cao đẳng, trung cấp	432 (9,13%)	444 (9,89%)	419 (9,81%)	+2,78%	-5,63%
- Kỹ thuật, lao động phổ thông	3.889 (82,18%)	3.634 (80,95%)	3.419 (80,09%)	-6,56%	-5,92%
2. Theo giới tính:
- Lao động Nữ	Không nêu số	Không nêu số	3.103 (72,69%)	-3,80%	-5,83%

Dữ liệu cho thấy tổng quy mô nhân sự của công ty giảm liên tục qua 3 năm (giảm 463 người, tương ứng giảm 9,78% từ năm 2022 đến 2024). Nguyên nhân xuất phát từ việc tái cấu trúc tổ chức, ứng dụng thiết bị tự động hóa (cắt vải tự động, máy may tự động) làm giảm nhu cầu lao động thủ công, đồng thời công ty chủ động cơ cấu lại nhân sự chất lượng cao, thể hiện qua việc tăng số lao động trình độ đại học từ 411 người lên 431 người trong năm 2024. Lao động nữ chiếm tỷ lệ chủ đạo với 72,69% tổng nhân sự vào năm 2024.

Phân tích hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu gia công xuất khẩu của công ty ghi nhận quy trình gồm 5 giai đoạn: (1) Lập kế hoạch cung ứng nguyên phụ liệu; (2) Tìm và lựa chọn nhà cung ứng; (3) Nhập khẩu và kiểm tra số lượng nguyên phụ liệu; (4) Lưu trữ và phân phối nguyên phụ liệu; (5) Thanh khoản nguyên phụ liệu dư thừa. Doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán và quản lý vật tư Bravo để theo dõi tồn kho và lập tờ khai hải quan điện tử.

Đánh giá thực trạng:

• Ưu điểm: Hệ thống kho bãi và dây chuyền tiếp nhận được tổ chức chặt chẽ; kiểm soát chất lượng nguyên phụ liệu tuân thủ các chứng chỉ môi trường và kỹ thuật quốc tế; đáp ứng tốt tiến độ cấp phát cho các chuyền may.
• Hạn chế: Khâu khai báo thủ tục hải quan vẫn phát sinh sai sót và chậm trễ tiến độ thông quan; thời gian giao nhận nguyên phụ liệu quốc tế nhiều thời điểm vượt quá lịch trình; lượng nguyên phụ liệu tồn kho sau khi quyết toán đơn hàng còn dư thừa; công tác thu hồi, thanh khoản và hoàn tất nghĩa vụ thuế với cơ quan hải quan diễn ra kéo dài.

Chương 3: Định hướng phát triển và giải pháp hoàn thiện hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu của Công ty Cổ phần Dệt May Huế

Chương 3 đề xuất định hướng và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu của HUEGATEX đến năm 2030, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và chuyển đổi sản xuất xanh. Tác giả xây dựng 6 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đẩy mạnh nội địa hóa: Khai thác năng lực của nhà máy Sợi và Dệt Nhuộm nội bộ công ty, đồng thời tìm kiếm đối tác dệt may trong nước để giảm bớt sự lệ thuộc vào nguồn vải nhập khẩu từ Trung Quốc.
2. Đa dạng hóa nguồn cung ứng và sử dụng nguyên liệu xanh: Tăng tỷ lệ sử dụng nguyên liệu sinh thái đạt tiêu chuẩn quốc tế (GOTS, OCS, RCS), giảm thiểu rủi ro biến động giá và gián đoạn vận tải quốc tế.
3. Ứng dụng công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng: Triển khai mở rộng hệ thống phần mềm quản trị chuỗi cung ứng, số hóa quy trình quản lý tồn kho và đồng bộ hóa dữ liệu khai báo hải quan nhằm giảm tỷ lệ lỗi thủ tục.
4. Phát triển bền vững và kiểm soát định mức: Quản lý chặt chẽ khâu xuất cấp nguyên phụ liệu theo định mức kỹ thuật nhằm hạn chế phát sinh phế phẩm, phế liệu và lượng vật tư dư thừa sau gia công.
5. Chính sách phát triển nguồn nhân lực: Đào tạo chuyên môn cho đội ngũ chuyên viên phòng Xuất nhập khẩu về nghiệp vụ logistics quốc tế, luật hải quan và kỹ năng đàm phán hợp đồng.
6. Tăng cường hợp tác chiến lược: Thiết lập quan hệ đối tác tin cậy lâu dài với các nhà cung cấp nguyên phụ liệu và hãng tàu vận chuyển, nhằm tối ưu hóa chi phí và đảm bảo lịch trình giao nhận.

Kết quả và đóng góp

Về kết quả nghiên cứu:

• Khóa luận đã hệ thống hóa các chỉ số thực tế của ngành dệt may Việt Nam năm 2024: kim ngạch xuất khẩu đạt gần 44 tỷ USD (tăng 31,2% so với 2023), kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu đạt 20,4 tỷ USD (vải chiếm gần 15 tỷ USD, bông đạt 2,9 tỷ USD, xơ sợi đạt 2,7 tỷ USD), thị trường nhập khẩu nguyên phụ liệu lớn nhất là Trung Quốc (chiếm trên 57%).
• Phản ánh chính xác thực trạng lao động tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế giai đoạn 2022 – 2024: tổng số lao động giảm từ 4.732 người xuống 4.269 người (giảm 9,78%), trong khi nhóm lao động có trình độ đại học tăng lên 431 người (chiếm 10,10%), và tỷ lệ lao động nữ duy trì ở mức cao (72,69% năm 2024).
• Phân tích chi tiết quy trình 5 bước cung ứng nguyên phụ liệu cho hàng gia công may mặc tại HUEGATEX và xác định đúng các điểm nghẽn thực tế: chậm khai báo hải quan, vận chuyển kéo dài, tồn dư nguyên phụ liệu sau gia công và thủ tục thanh khoản chậm.

Về đề xuất và đóng góp:

• Đề tài đưa ra các kiến nghị đa tầng: Đối với Công ty HUEGATEX (nội địa hóa, số hóa quản trị kho vận, chuẩn hóa nghiệp vụ hải quan); Đối với cơ quan quản lý nhà nước (đơn giản hóa thủ tục hành chính hải quan cho hàng gia công xuất khẩu, hoàn thiện thể chế hỗ trợ công nghiệp phụ trợ dệt may); Đối với Hiệp hội Dệt may Việt Nam - VITAS (cung cấp thông tin dự báo thị trường, hỗ trợ liên kết chuỗi giá trị nguyên phụ liệu trong nước).
• Về mặt học thuật và ứng dụng: Khóa luận cung cấp nghiên cứu trường hợp (case study) điển hình về hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu gia công xuất khẩu tại một doanh nghiệp lớn miền Trung, làm rõ tính đặc thù của loại hình gia công so với sản xuất xuất khẩu và phản ánh đúng tác động của quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp dệt may trong giai đoạn 2022 – 2024.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số hạn chế do điều kiện nghiên cứu:

• Hạn chế về thời gian và nguồn lực nghiên cứu của sinh viên (thực hiện từ 05/08/2025 đến 10/11/2025).
• Phạm vi khảo sát mới chỉ tập trung khai thác dữ liệu từ các bộ phận nội bộ công ty (Phòng Xuất nhập khẩu, Phòng Thị trường May, Phòng Nhân sự), chưa thể mở rộng điều tra khảo sát định lượng diện rộng đối với các nhà cung cấp nguyên phụ liệu quốc tế và các đối tác đặt gia công nước ngoài.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu của các phương thức sản xuất có giá trị gia tăng cao hơn như FOB, ODM và OBM tại doanh nghiệp dệt may.
• Ứng dụng các mô hình định lượng đánh giá rủi ro chuỗi cung ứng và phân tích tác động tài chính từ các tiêu chuẩn xanh, chính sách thuế quan môi trường của thị trường nhập khẩu (Mỹ, EU) đối với chi phí nguyên phụ liệu đầu vào.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và giảng viên các chuyên ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Kinh tế quốc tế, Kinh doanh thương mại: dùng làm tài liệu tham khảo thực tế về cơ cấu chuỗi cung ứng đầu vào của doanh nghiệp gia công dệt may, phương thức phân biệt giữa hợp đồng gia công xuất khẩu và hợp đồng sản xuất xuất khẩu theo quy định hải quan.
• Chuyên viên nghiệp vụ xuất nhập khẩu, quản lý đơn hàng dệt may (merchandiser), nhân sự quản lý kho vật tư: tham khảo quy trình 5 bước tổ chức cung ứng nguyên phụ liệu thực tế, các tiêu chí đánh giá nhà cung cấp theo tiêu chuẩn quốc tế và quy trình luân chuyển hồ sơ hải quan trên phần mềm quản lý doanh nghiệp.

Các nội dung có giá trị tham khảo cao nhất bao gồm: Bảng tổng hợp tiêu chí phân biệt gia công xuất khẩu và sản xuất xuất khẩu; Hệ thống 7 tiêu chí đánh giá hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu; và Dữ liệu thực tế về cơ cấu nhân sự, bộ máy tổ chức của Phòng Xuất nhập khẩu tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân biệt Gia công xuất khẩu và Sản xuất xuất khẩu dựa trên những tiêu chí cốt lõi nào? Tác giả phân biệt hai hình thức dựa trên 6 tiêu chí chính: Khái niệm, nguồn nguyên liệu, quyền sở hữu nguyên liệu, hình thức hợp đồng, bản chất lợi nhuận và mã loại hình hải quan. Cụ thể, gia công xuất khẩu sử dụng nguyên liệu do bên đặt cung cấp, quyền sở hữu thuộc về đối tác nước ngoài, doanh nghiệp chỉ nhận tiền công gia công qua hợp đồng gia công và khai báo theo các mã hải quan E21, E23, E52, E54. Ngược lại, sản xuất xuất khẩu do doanh nghiệp tự mua và sở hữu nguyên liệu, chịu trách nhiệm qua hợp đồng thương mại quốc tế, hưởng lợi nhuận từ chênh lệch giá bán và chi phí, quản lý theo mã hải quan E31, E62.

2. Quy mô và cơ cấu lao động của Công ty Cổ phần Dệt May Huế biến động ra sao trong giai đoạn 2022 – 2024? Tổng số lao động của công ty giảm liên tục từ 4.732 người (năm 2022) xuống 4.489 người (năm 2023, giảm 5,14%) và còn 4.269 người (năm 2024, giảm 4,90%). Sự sụt giảm chủ yếu nằm ở nhóm lao động kỹ thuật và phổ thông (giảm từ 3.889 người xuống 3.419 người) do công ty tăng cường tự động hóa sản xuất và tinh giản bộ máy. Trong khi đó, nhóm lao động có trình độ đại học và trên đại học tăng từ 411 người (8,69%) lên 431 người (10,10% vào năm 2024). Lao động nữ chiếm đa số trong cơ cấu doanh nghiệp với tỷ lệ 72,69% vào năm 2024.

3. Mức độ phụ thuộc nguyên phụ liệu của ngành dệt may Việt Nam được thể hiện qua những số liệu nào? Năm 2024, Việt Nam nhập khẩu 20,4 tỷ USD nguyên phụ liệu dệt may (tăng 13,3% so với 2023), trong đó vải các loại chiếm gần 15 tỷ USD, bông đạt 2,9 tỷ USD và xơ sợi đạt 2,7 tỷ USD. Trung Quốc là thị trường cung cấp nguyên phụ liệu lớn nhất, chiếm hơn 57% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam, theo sau là Đài Loan (8,4%) và Hàn Quốc (8,0%). Đối với sản phẩm may mặc xuất khẩu, nguồn nguyên liệu vải nhập khẩu chiếm tới khoảng 70% giá trị kim ngạch.

4. Quy trình cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu tại HUEGATEX gồm những bước nào? Quy trình thực tế tại công ty gồm 5 bước tuần tự: (1) Lập kế hoạch cung ứng nguyên phụ liệu; (2) Tìm và lựa chọn nhà cung ứng; (3) Nhập khẩu và kiểm tra số lượng nguyên phụ liệu; (4) Lưu trữ và phân phối nguyên phụ liệu cho các nhà máy may; (5) Thanh khoản nguyên phụ liệu dư thừa sau khi hoàn thành đơn hàng gia công.

5. Hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu của HUEGATEX bộc lộ những tồn tại chính nào? Khóa luận chỉ ra 4 tồn tại cụ thể trong công tác cung ứng của công ty: tình trạng khai báo hải quan đôi khi bị chậm trễ và phát sinh sai sót dữ liệu; thời gian vận chuyển hàng hóa thực tế bị trễ so với thỏa thuận; hiện tượng dư thừa nguyên phụ liệu sau khi kết thúc công đoạn sản xuất; và quá trình thanh khoản, quyết toán thuế cho các đơn hàng gia công với cơ quan hải quan bị kéo dài.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Võ Kỳ Duyên đã cung cấp một nghiên cứu hoàn chỉnh về hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu hàng gia công xuất khẩu tại Công ty Cổ phần Dệt May Huế trong giai đoạn 2022 – 2024. Tác phẩm đã phân tích rõ quy trình vận hành 5 bước, chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm trễ hải quan, tồn dư vật tư và biến động nhân sự trong quá trình tái cơ cấu và tự động hóa tại doanh nghiệp. Các định hướng và giải pháp đề xuất tập trung vào việc gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, chuyển đổi số công tác quản lý kho vận và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, tạo cơ sở thực tiễn phục vụ công tác quản trị chuỗi cung ứng dệt may.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG NGUYÊN PHỤ LIỆU HÀNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU 1.1Tổng quan về hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu 1.1Khái niệm về hoạt động cung ứng nguyên phụ liệu Trong chuỗi cung ứng sản phẩm may mặc, nguyên phụ liệu không chỉ là đầu vào thiết yếu mà còn là yếu tố then chốt quyết định sức cạnh tranh của sản phẩm dệt may trên thị trường. Chính vì vậy, hiểu rõ đặc tính của từng loại nguyên phụ liệu sẽ giúp doanh nghiệp chủ động lựa chọn vật liệu phù hợp và cần thiết, từ đó khai thác, sử dụng một cách tối ưu và tiết kiệm trong toàn bộ quy trình sản xuất. Đặc biệt, việc kiểm soát chất lượng nguyên phụ liệu ngay từ đầu sẽ hạn chế tối đa lỗi phát sinh trong sản phẩm, đảm bảo tính ổn định và chất lượng vượt trội cho từng đơn hàng, góp phần củng cố uy tín và vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Trong mọi ngành nghề và lĩnh vực sản xuất kể cả ngành may mặc, nguyên phụ liệu đều được chia làm 2 hạng mục rõ ràng là nguyên liệu và phụ liệu: Nguyên liệu bao gồm các vật liệu chính và thiết yếu để tạo ra sản phẩm.

Trong ngành may, vải là nguyên liệu chính, được làm từ các sợi tự nhiên hoặc tổng hợp qua các phương pháp dệt, đan hoặc liên kết kỹ thuật. Các loại vải này không chỉ quyết định chất lượng sản phẩm mà còn ảnh hưởng đến tính năng sử dụng của chúng, chẳng hạn như độ bền, độ co giãn, hoặc khả năng thấm hút. Cụ thể hơn, hai loại vải chủ yếu cần chuẩn bị trong khâu nguyên liệu chính là vải chính và vải lót, mỗi loại có vai trò riêng biệt trong việc tạo nên cấu trúc và tăng tính thẩm mỹ của sản phẩm. Tuy nhiên hiện nay, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam chủ yếu phải nhập khẩu nguyên liệu vải chính do năng lực sản xuất nội địa còn hạn chế (Hong Thuy, 2024)(1).

Phụ liệu là các vật liệu bổ sung, hỗ trợ việc hoàn thiện và trang trí sản phẩm cuối cùng. Các phụ liệu phổ biến trong ngành may bao gồm chỉ may, khóa kéo, cúc, dây thun và nhiều loại vật liệu khác như mex, nút logo, nhãn chính và nhãn ID (Hong Thuy, 2024). Những phụ liệu này không chỉ giúp gia cố cấu trúc sản phẩm mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính thẩm mỹ, tạo dấu ấn thương hiệu và cung cấp thông tin liên quan đến sản phẩm. Vì vậy, việc lựa chọn và sử dụng các phụ liệu đúng loại và chất lượng rất cần thiết trong quy trình may mặc để đảm bảo sản phẩm hoàn 6 Khoá luận cuối khoá GVHD: PGS.TS Bùi Đức Tính thiện và góp phần tối ưu hóa chi phí cũng như nâng cao năng suất trong quy trình sản xuất.

Quy trình mua nguyên phụ liệu trong ngành may mặc bao gồm các bước: Xác định nhu cầu sản phẩm, tìm kiếm và lựa chọn nhà cung cấp, đàm phán các điều khoản hợp đồng, kiểm tra chất lượng nguyên phụ liệu, lưu trữ và sử dụng trong sản xuất và cuối cùng là phản hồi và điều chỉnh cho các đơn hàng tiếp theo. Sơ đồ quy trình sản xuất may mặc Nguồn: Sơ đồ quy trình sản xuất may mặc, Memart(1) Nguyên phụ liệu đóng vai trò như "xương sống" trong quy trình sản xuất, không chỉ quyết định đến chất lượng và hình thức của sản phẩm mà còn là yếu tố cốt lõi giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Yếu tố này đại diện cho đầu vào trong chuỗi giá trị và sau cùng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng của khách hàng thông qua các sản phẩm cuối cùng.