CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ XUẤT NHẬP KHẨU VÀ THUẾ QUAN XUẤT NHẬP KHẨU 1.1 TỔNG QUAN VỀ XUẤT NHẬP KHẨU Theo Luật Thương mại, xuất nhập khẩu là hoạt động mua bán hàng hóa của thương nhân Việt Na với các thương nhân nước ngoài theo các hợp đồng mua bán hàng hóa, bao gồm cả hoạt động tạm nhập tái xuất và tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu hàng hóa. Để làm rõ hơn về hoạt động xuất nhập khẩu, ta sẽ cùng đi nghiên cứu và tìm hiểu cụ thể về hoạt động xuất khẩu, hoạt động nhập khẩu 1. Khái niệm Luật thương mại 2005 tại Điều 28, khoản 1, nêu rõ: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Vai trò của xuất khẩu Xuất khẩu có vai trò to lớn trong sự phát triển kinh tế.
- Đối với nền kinh tế quốc gia: xuất khẩu giúp mở rộng thị trường, đem lại nguồn thu ngoại tệ và thúc đẩy hoạt động nhập khẩu, thúc đấy quan hệ ngoại giao và giao lưu, hợp tác kinh tế giữa các quốc gia, các khu vực. Xuất khẩu cũng là tiền đề cho nhiều cuộc giao thương lâu dài trên thế giới, hình thành các khu kinh tế mậu dịch. - Đối với chính bản thân nhà xuất khẩu, hoạt động này đã mang lại doanh thu cho doanh nghiệp, tăng doanh số bán hàng, đa dạng và mở rộng thị trường đầu ra. Đồng thời, tạo cơ hội việc làm cho người lao động, tăng uy tín và sức ảnh hưởng đến các nơi nhập khẩu.
Các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu Khi các nhân tố liên quan đến chi phí sản xuất hàng xuất khẩu ở trong nước không thay đổi, giá trị xuất khẩu phụ thuộc vào thu nhập của nước ngoài và tỷ giá hối đoái. Cụ thể: Khi thu nhập của người nước ngoài tăng, tương đương với tăng trưởng kinh tế, người tiêu dùng sẽ có xu hướng tiêu dùng nhiều hơn, dẫn đến nhu cầu sản phẩm tăng, như vậy thì giá trị xuất khẩu có cơ hội tăng lên. Khi tỷ giá hối đoái tăng ( đồng nghĩa với việc đồng nội tệ bị mất giá so với đồng 5 ngoại tệ ), hàng hóa trong nước có xu hướng rẻ hơn ở thị trường nước ngoài, cơ hội xuất khẩu được cao hơn và giá trị xuất khẩu cũng có thể tăng nhờ giá tính hàng hóa bằng ngoại tệ thu được, khi quy đổi về đồng nội tệ sẽ có giá trị cao hơn. Các hình thức xuất khẩu chủ yếu ở Việt Nam * Xuất khẩu trực tiếp Là hình thức xuất khẩu được bên bán, bên mua trực tiếp trao đổi và ký kết hợp đồng ngoại thương với nhau.
Hợp đồng này phải tuân thủ, phù hợp với pháp luật của cả hai quốc gia, đồng thời đáp ứng đúng tiêu chuẩn của điều lệ mua bán quốc tế. Ưu điểm của hình thức này là doanh nghiệp có thể tư do tìm kiếm đối tác thương mại, quyết định giá bán, phương thức thanh toán… miễn đảm bảo chúng nằm trong khuôn khổ chính sách của Nhà nước. Do đó, các doanh nghiệp xuất khẩu lớn, có uy tín và có đội ngũ chuyên môn thường lựa chọn hình thức này. Mặc dù bạn chắc chắn có thể thu được nhiều lợi nhuận từ việc điều hành một doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp, nhưng cũng có một số nhược điểm cần lưu ý:Khó khăn cho người bán có ít kinh nghiệm và nguồn lực hạn chế, cần đầu tư tài chính cao hơn để thực hiện tất cả các nỗ lực xuất khẩu, yêu cầu các phòng ban có kiến thức chuyên môn, nhiều trách nhiệm hơn và mức độ rủi ro cao hơn và phải tìm người mua và xây dựng cơ sở khách hàng của riêng bạn.
* Xuất khẩu gián tiếp ( ủy thác ) Đúng như tên gọi của nó, ở hình thức này doanh nghiệp không trực tiếp trao đổi với đối tác, mà thông qua đơn vị trung gian. Đơn vị này sẽ nhận ủy thác từ doanh nghiệp bạn và đưa hàng ra nước ngoài. Những doanh nghiệp nhỏ không có nhiều kinh nghiệm về thương mại quốc tế, hoặc chưa có đội ngũ chuyên trách, nên xuất khẩu theo hình thức này. Họ chỉ cần làm hợp đồng ủy thác cho đơn vị trung gian để thay họ lo các thủ tục xuất hàng.
Ưu điểm của hình thức này thường là có thể giảm thiểu rủi ro liên quan đến giao dịch quốc tế. Hơn nữa, nhà xuất khẩu không cần lo lắng về công việc xuất khẩu được xử lý bởi bên trung gian, từ vận chuyển quốc tế đến các khía cạnh pháp lý và tài chính của thương mại toàn cầu, không yêu cầu kinh nghiệm hoặc kiến thức về xuất khẩu và không cần hoặc thuê thêm rất ít nhân sự phục vụ xuất khẩu, ít giới hạn hơn về nước bạn có thể xuất khẩu, không phải đầu tư thời gian và ngân sách để tìm người mua hàng của 6 bạn. Mặc dù xuất khẩu gián tiếp có những lợi ích, nhưng cũng có những nhược điểm như: sở hữu tỷ suất lợi nhuận ít hơn, vì lợi nhuận sẽ được chia cho nhà xuất khẩu hoặc đại lý trung gian xuất khẩu, có ít quyền kiểm soát hơn đối với giá cả của sản phẩm và cách thương hiệu và sản phẩm của bạn được hiện diện trên toàn thế giới, việc xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào năng lực của trung gia, không được sở hữu các mối quan hệ với khách hàng, không thể tìm hiểu thực tế về thị trường xuất khẩu và hiểu biết về xu hướng thị trường, người tiêu dùng ở nước nhập khẩu. * Gia công hàng xuất khẩu Với hình thức này, doanh nghiệp trong nước sẽ nhận tư liệu như máy móc, thiết bị, vật liệu… từ công ty nước ngoài và sản xuất.
Hàng hóa sau khi hoàn thiện sẽ xuất khẩu theo chỉ định của công ty đặt hàng. Hình thức xuất khẩu này khá phổ biến ở nước ta. Sở hữu nguồn nhân lực trẻ, dồi dào, giá rẻ là một trong các lý do nhiều doanh nghiệp lớn ở các nước đến đặt hàng. * Xuất khẩu tại chỗ Tại chỗ ở đây có nghĩa là ngay tại Việt Nam.
Khi xuất khẩu theo hình thức này, doanh nghiệp không cần lo các thủ tục xuất khẩu, vì bên bán sẽ đến Việt Nam để lấy hàng. Điều này sẽ nằm trong thỏa thuận của hai bên, và bên bán sẵn sàng đến tận nơi nhận hàng. Có thể do họ muốn được tự tay kiểm tra hàng hóa trước khi nhập hàng về. Đổi lại, doanh nghiệp trong nước cũng sẽ được giảm bớt nhiều chi phí như thuê container giao hàng, mua bảo hiểm, thủ tục thuế xuất nhập khẩu… * Tạm xuất tái nhập, tạm nhập tái xuất Đối với tạm xuất tái nhập, hàng hóa được tạm thời xuất khẩu sang một nước khác rồi lại nhập trở về.
Tạm nhập tái xuất là hàng tạm thời nhập về Việt Nam sau đó lại xuất khẩu đi nước khác. Quy trình xuất khẩu Bước 1: Xin giấy phép xuất khẩu hàng hóa Đây là thủ tục bắt buộc và rất quan trọng nếu nhà xuất khẩu muốn xuất khẩu một mặt hàng nào đó. Tuy nhiên hiện nay, đối với một số mặt hàng được quản lý theo cơ chế 7 riêng như gạo, sách báo, tác phẩm nghệ thuật,. được toàn quyền xuất khẩu miến là hàng hóa đó phù hợp với nội dung đăng ký kinh doanh trong nước của doanh nghiệp.
Bước 2: Chuẩn bị hàng hóa xuất khẩu Nhà xuất khẩu cần chuẩn bị 2 công đoạn chính: là gom hàng thành lô và đóng gói hàng hóa. Việc gom hàng thành lô được thực hiện trên quy mô lớn nên doanh nghiệp cần chuẩn bị sớm cho công tác này và chú ý đầy đủ hàng hóa. Công tác đóng gói hang hóa là rất quan trọng và không thể thiếu khi xuất khẩu. Thông thường, hàng hóa được đóng vào bao, kiện, thùng.
rồi chất vào container. Việc xếp hàng hóa vào container được thực hiện một cách dễ dàng, và việc đánh mã ký hiệu để thể hiện những thông tin cần thiết phục vụ cho việc giao nhận, bốc dỡ và bảo quản. Bước 3: Kiểm tra chất lượng hàng hóa Trước khi xuất khẩu, nhà xuất khẩu cần tiến hành kiểm tra chất lượng hàng hóa để đảm bảo quyền lợi cho khách hàng, tránh hậu quả xấu và xác định trách nhiệm từng bên trong quá trình vận chuyển. Bước 4: Mua bảo hiểm hàng hóa Bảo hiểm hàng hóa cho xuất nhập khẩu là không bắt buộc tùy thuộc vào từng quy tắc Incoterm, tuy nhiên, lại là điều cần thiết để đề phòng trường hợp rủi ro, tổn thất trong quá trình vận chuyển.
Bước 5: Thuê đơn vị và phương tiện vận tải Tùy thuộc vào từng loại hàng hóa và khối lượng hàng hóa để chọn phương tiện vận tải phù hợp ( ví dụ: hàng nông sản tươi cần thuê container lạnh, mặt hàng vải vóc chỉ cần container thường,. Với những lô hàng đòi hỏi thời gian nhận hàng sớm thường được vận chuyển bằng đường hàng không, những lô hàng lớn và không quá gấp thường đi theo đường biển để tiết kiệm chi phí. Bước 6: Làm thủ tục hải quan và đưa hàng lên tàu Làm thủ tục hải quan là bước bắt buộc, được quy định trong văn bản pháp luật. Có 3 công tác chính cần thực hiện trong bước này là: khai báo, xuất trình hàng hóa và thực hiện quyết định hải quan.
Đến thời gian giao hàng, chủ lô hàng phải làm thủ tục giao nhận hàng theo những quy định trên hợp đồng. Bước 7: Làm thủ tục thanh toán Đây là khâu cuối cùng trong quy trình xuất khẩu hàng hóa và là khâu rất quan trọng 8 trong hoạt động kinh doanh thương mại. Hiện nay có 2 phương thức được sử dụng phổ biến là tín dụng chứng từ ( LC ) và nhờ thu. Bước 8: Khiếu nại và giải quyết khiếu nại nếu có Những trường hợp xảy ra sai sót, hư hỏng hàng hóa thì các bên liên quan sẽ tiến hành giải quyết trong bước này.
Nếu không thể tự giải quyết và thỏa thuận, có thể tiến hành khiếu nại, thậm chí là kiện ra tòa để đòi lại lợi ích chính đáng cho doanh nghiệp. Khái niệm Nhập khẩu là hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế, là quá trình trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ là môi giới. Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thống các quan hệ buôn bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài.