Đặt vấn đề Ngày nay, đất nƣớc ngày càng phát triển song song với đó là đời sống ngƣời dân càng đƣợc cải thiện nên nhu cầu thẩm mĩ của con ngƣời cũng ngày càng tăng cao. Ngƣời ta thƣờng cố ý gia tăng sự xuất hiện của cây cối trong các thiết kế nội, ngoại thất hay cảnh quan sân vƣờn. Cây xanh mang sức sống từ thiên nhiên vào trong không gian sống. Bố trí cây cảnh trong nhà là cách làm đẹp không gian độc đáo, nó tạo nên sự nổi bật, nét đặc biệt trong thiết kế.
Màu xanh tự nhiên của cây xanh làm cho không gian trở nên trang nhã và hài hòa hơn. Trồng cây xanh trong nhà là cách đơn giản và hiệu quả để làm sạch không khí tự nhiên. Do đó, mà các sản phẩm cây chậu đã rất đƣợc ƣa chuộng trong đó phải kể đến các loại cây kiểng lá. Kiểng lá đắt hay rẻ phụ thuộc vào độ phổ biến của chúng, có những dòng cây có màu sắc đẹp nhƣng giá chỉ vài trăm nghìn đồng, tuy nhiên một số dòng đƣợc lai tạo không có ngoài tự nhiên có giá từ vài chục triệu đến hàng tỷ đồng có một số dòng quý hiếm chỉ có ít trong tự nhiên thì ngƣời chơi cần phải bỏ ra hàng trăm triệu.
Đắt nhất vào thời điểm hiện tại là một số loài đột biến thuộc họ Ráy (Araceae) bởi số lƣợng cây rất hiếm. Kiểng lá nói chung có rất nhiều loại nhƣng chủ yếu là các cây họ Ráy, trong đó các dòng cây đƣợc ƣa chuộng nhất là: Monstera, Philodendron, Alocasia, Syngonium, Anthurium, Calathea, Caladium,… Các cây thuộc chi Monstera đang rất đƣợc ƣa chuộng do có nhiều chủng loại, hình dạng lá và màu sắc lá đa dạng. Là một loại thực vật nhiệt đới dạng thân leo, kích thƣớc lá lớn, hình dạng lá độc đáo, mặt lá bóng, xẻ thùy kết hợp với vô số lỗ hình ovan. Lá trƣởng thành có chiều dài lên đến 90cm.
Cây có thể cao tới 20m trong môi trƣờng sống tự nhiên, nhƣng thƣờng đƣợc thấy trồng trong nhà nhƣ một chậu cây, nơi nó sẽ phát triển cao đến khoảng 4-5m và rộng 2–3m. Cây Trầu bà lá xẻ đột biến (Monstera deliciosa variegata Thai constellation) là một loại thực vật thuộc họ Ráy (Araceae) có nguồn gốc là cây 1 Trầu bà Nam Mỹ (Monstera deliciosa) bị đột biến phần lá. Đây là dòng cây đang “làm mƣa làm gió” tại nƣớc ta trong thời gian gần đây, chúng ta có thể bắt gặp loại cây này ở bất cứ cửa hàng cây cảnh nào. Hầu hết, các loại cây đột biến thƣờng rất đƣợc yêu thích không những vẫn mang các đặc tính tối ƣu của cây gốc mà còn có những đặc điểm nổi trội về màu sắc.
Điểm khác biệt của cây so với cây gốc Trầu bà Nam Mỹ (Monstera deliciosa) là cây mang lại sự độc đáo đƣợc tạo từ phần lá đột biến với sự kết hợp hai màu trắng xanh tạo nên những hoa văn trông rất nghệ thuật, bắt mắt làm đẹp cho không gian sống. Ngoài ra cây có kích thƣớc đa dạng , tỷ lệ sống cao nên cây chiếm đƣợc nhiều tình cảm từ ngƣời tiêu dùng. Hiện tại, giá cây này không ngừng biến động từ 15 triệu đến vài trăm triệu tùy loại cây lớn nhỏ và cách thức đột biến nhƣ thế nào. Cây trƣởng thành với nhiều lá sẽ có giá thành cao hơn các cây con.
Với các màu sắc đột biến độc đáo nhƣ mint và white thì giá thành có thể lên tới cả tỷ cho cây trƣởng thành có sáu lá. Trƣớc đây cây thƣờng đƣợc nhân giống bằng phƣơng pháp nhân giống bằng phƣơng pháp nhân giống vô tính tách chồi từ cây mẹ. Tuy nhiên trên thực tế phƣơng pháp này vẫn còn nhiều điểm hạn chế nhƣ cây khó chăm sóc và dễ bị nhiễm nấm nếu không chăm sóc tốt cây con có thể bị lây bệnh từ cây mẹ, hệ số nhân thấp, hiệu quả kinh tế kém. Do đó, áp dụng nuôi cấy mô in vitro sẽ cải thiện đƣợc các khó khăn trên, tạo cây con sạch bệnh và hệ số nhân cao.
Xuất phát từ những vấn đề trên chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài “Hoàn thiện quy trình vi nhân giống Trầu bà lá xẻ đột biến” nhằm góp phần xây dựng quy trình nhân giống in vitro cây Trầu bà lá xẻ đột biến với hệ số nhân giống cao, chất lƣợng cây giống tốt, làm cơ sở cho việc cung cấp giống cho thị trƣờng cây cảnh ở Việt Nam. Mục đích của đề tài - Xây dựng đƣợc quy trình tối ƣu nhất để nhân giống in vitro cây Trầu bà lá xẻ đột biến cho chất lƣợng cây con ổn định, hệ số nhân cao, cây con ổn định. Yêu cầu - Xác định đƣợc môi trƣờng nền phù hợp để cây sinh trƣởng và phát triển - Xác định đƣợc môi trƣờng nhân nhanh cây Trầu bà lá xẻ đột biến thích hợp. - Xác định đƣợc môi trƣờng ra rễ tạo cây hoàn chỉnh của cây Trầu bà lá xẻ đột biến thích hợp.
- Xác định giá thể ra cây thích hợp nhất đối với cây Trầu bà lá xẻ đột biến 3 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Giới thiệu chung về chi Monstera và cây Trầu bà lá xẻ đột biến (Monstera deliciosa variegata Thai constellation) 2. Sơ lƣợc về chi Monstera Monstera là một chi gồm khoảng 50 loài thực vật có hoa thuộc họ Ráy (Araceae), bản địa vùng nhiệt đới châu Âu. Tên khoa học của chi này xuất phát từ tiếng Latinh và có nghĩa là "quái dị" hay "dị thƣờng", bắt nguồn từ những chiếc lá có lỗ khác thƣờng của các thành viên của chi này.
Một số loài thuộc chi Monstera 2. Nguồn gốc - vị trí phân bố của cây Cây Trầu bà lá xẻ đột biến có tên khoa học là Monstera deliciosa variegata Thai constellation có nguồn gốc từ cây Trầu bà Nam Mỹ (Monstera deliciosa) bị đột biến phần lá. Cây Monstera deliciosa là một loài thực vật có 4 hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này đƣợc Liebm mô tả khoa học đầu tiên năm 1849.
Đƣợc phân bố chủ yếu tại Nam Mỹ nên có tên gọi khác là Trầu bà Nam Mỹ. Cây Trầu bà lá xẻ đột biến đƣợc du nhập vào Châu Á sau đó đƣợc tạo ra đầu tiên tại phòng thí nghiệm ở Thái Lan nên thƣờng đƣợc gọi tắt là “Thái Constelllation” – chòm sao của Thái Lan.2: Cây Trầu bà lá xẻ đột biến 2. Phân loại Cây Trầu bà lá xẻ đột biến (Monstera deliciosa variegata Thai constellation) thuộc họ Họ Ráy hay họ Môn hoặc họ Chân bê (danh pháp khoa học: Araceae) là một họ thực vật một lá mầm, trong đó hoa của chúng đƣợc sinh ra theo một kiểu cụm hoa đƣợc gọi là bông mo. Các bông mo thông thƣờng đƣợc kèm theo (đôi khi đƣợc che phủ một phần) một mo hay áo trùm tƣơng tự nhƣ lá.
Theo các nguồn khác nhau thì họ này có 106-114 chi và 3. Sự đa dạng về loài lớn nhất thuộc về khu vực nhiệt đới của Tân thế giới, mặc dù chúng cũng phân bổ tại các khu vực nhiệt đới và ôn đới của Cựu thế giới. Các nghiên cứu di truyền học gần đây do Angiosperm Phylogeny Group tiến hành đã chứng minh rằng bèo tấm, trƣớc đây đƣợc coi là một họ riêng (Lemnaceae), cũng thuộc về họ Ráy. 5 Trong số các loài ráy có hoa đơn tính cùng gốc thì bông mo thƣờng xuất hiện dƣới dạng các hoa cái ở phần đáy còn các hoa đực ở phần đỉnh của bông mo.
Ở các loài ráy với các hoa hoàn chỉnh thì núm nhụy chỉ tiếp nhận sự thụ phấn trong một thời gian ngắn khi phấn đã đƣợc phát tán, vì thế nó ngăn chặn sự tự thụ phấn. Trong họ này có một số loài là đơn tính khác gốc. Các chi nhƣ Hồng môn (Anthurium) và Vân môn (Zantedeschia) là hai chi có nhiều loài đƣợc biết đến nhất, cũng nhƣ khoai sọ (Colocasia antiquorum) và Xanthosoma roseum (khoai mùng). Trong số các cụm hoa lớn nhất trên thế giới là cụm hoa của Amorphophallus titanum (ráy khổng lồ hay hoa xác chết).
Họ này cũng có nhiều loài là các cây cảnh: Dieffenbachia, Aglaonema, Caladium, Nephthys và Epipremnum nhƣng có rất ít loài đƣợc đặt tên cụ thể. Trong chi Cryptocoryne có nhiều loài thực vật thủy sinh phổ biến. Cả khoai môn và Monstera deliciosa đều là các loại lƣơng thực có giá trị (quả của Monstera deliciosa đƣợc gọi là "mít Mexico"). Philodendron chứa các loài cây quan trọng trong các hệ sinh thái của các rừng mƣa cũng nhƣ hay đƣợc dùng làm cây cảnh trong gia đình.
Symplocarpus foetidus là một loài ráy phổ biến ở miền đông Bắc Mỹ. Bộ sƣu tập lớn nhất về các loài ráy Tân thế giới đang sinh tồn đƣợc duy trì tại Vƣờn thực vật Missouri. Tại Việt Nam có khoảng 30 chi và 130-140 loài thuộc họ Ráy. Tính đến tháng 7 năm 2014 The Plant List ghi nhận 48 đơn vị phân loại (loài và thứ).
Theo hệ thống phân loài cây thuộc: Giới Plantae Bộ Alismantales Họ Areaece Tông Monstereae Chi Mostera Loài Monstera deliciosa variegata Thai constellation 6 2. Đặc điểm thực vật - Cây Trầu bà Nam Mỹ Thân và rễ: Trầu bà lá xẻ có thân dạng cây leo, có nhiều rễ khí sinh mọc ra từ thân và gốc. Lá có cuống dài mọc ra từ thân, có màu lục thẫm, mặt lá bóng, phiến lá có thể to và dài đến 60cm, có các vết xẻ sâu vào cuống lá, chia thùy dạng lông chim. Ngoài ra Trên bề mặt lá có khi có các lỗ hình ovan phân phân bố giữa gân lá chính và phần xẻ.
Ở một số cây đột biến, lá sẽ có một nửa bên màu trắng, một nửa bên màu xanh. Hoa ở dạng cụm kiểu hoa ráy, màu trắng hoặc vàng nhạt. Quả của cây trầu bà lá xẻ có dạng giống trái bắp, có kích thƣớc lớn, đƣợc bao bọc bởi lớp vỏ có nhiều mắt hình lục giác nhỏ, ngoài ra trái trầu bà là bộ phận duy nhất trên cây có thể ăn đƣợc còn tất cả bộ phận khác thì không.3: Cây Trầu bà Nam Mỹ Cây Trầu bà đốm lá là cây đột biến, nên có các đặc điểm thực vật giống với cây gốc chỉ khác ở phần lá hình trái tim có thùy xẻ không sâu nhƣ cây gốc và có đốm nằm rải rác trên bề mặt lá không xác định. 7 Cây có những đốm trắng là do có nhiều kiểu gen trong các lớp tạo nên ngọn chồi đƣợc gọi là chimera.
Một hình thức variegation phổ biến. Lá có vẻ vừa xanh vừa trắng (hoặc vàng). Điều này là do các phần màu trắng hoặc vàng của lá thiếu chất diệp lục sắc tố xanh. Điều này có thể bắt nguồn từ các lớp trong mô phân sinh có khả năng di truyền hoặc không có khả năng tạo ra chất diệp lục.
Variegation là một thuật ngữ mô tả một chiếc lá hoặc hoa có hai hoặc nhiều màu trong một kiểu xen kẽ rõ ràng.