Đặt vấn đề Cùng với sự phát triển của đời sống vật chất, đời sống tinh thần và nhu cầu thƣởng thức cái đẹp của con ngƣời không ngừng tăng lên. Con ngƣời khi đƣợc thả hồn vào thiên nhiên sẽ cảm thấy đƣợc thƣ giãn và thoải mái, lấy lại đƣợc cân b ng sau những giờ làm việc mệt mỏi và căng thẳng. Việc ngắm nhìn những chậu cây xanh trong nhà hay những vƣờn cây dọc con đƣờng đi là một ý tƣởng tuyệt vời đối với mỗi ngƣời. Từ thành thị đến nông thôn đều phát triển mô hình đô thị hóa.
Đời sống ngƣời dân cũng đƣợc cải thiện rõ rệt. Do đó, con ngƣời có nhu cầu sử dụng cây cảnh để trang trí ban công, trong phòng và sân vƣờn rất lớn để làm thoáng mát nơi ở cũng nhƣ nơi làm việc. Hiện nay, để đáp ứng nhu cầu cây cảnh ngày một tăng nhanh, nhiều loại cây cảnh đƣợc ƣa chuộng để trang trí nội thất nhƣ cây trầu bà, cây bàng Singapore, cây kim ngân,., trong đó không thể thiếu cây Môn lính. Cây Môn lính (Caladium hilo beauty) còn gọi là môn r n ri, là một loài cây đƣợc dùng làm cây cảnh, trang trí trong nhà, công viên và vƣờn hoặc trồng cây trong thùng chứa.
Với ƣu điểm là khả năng thanh lọc không khí rất tốt, giúp cho môi trƣờng trở lên trong lành và sạch sẽ hơn rất nhiều, cây Môn lính sẽ là sự lựa chọn đầu tiên cho ngƣời tiêu dùng. Chỉ cần khéo léo kết hợp cây với nội thất trong phòng thì bạn sẽ sở hữu một không gian mới mẻ và đẹp mắt hơn rất nhiều. Vì những lợi ích của cây đem lại nên nhu cầu sử dụng của con ngƣời ngày càng cao, vì vậy mà các cây Môn lính có nguồn gốc tự nhiên đang bị khai thác quá mức và có nguy cơ tuyệt chủng. Cho đến nay, đã có những nghiên cứu về phƣơng pháp nhân nhanh in vitro đối nhiều loại cây họ ráy, cây thuộc chi Caladium nhƣng chƣa có công bố nào về nghiên cứu nhân nhanh in vitro cây Môn lính.
Do đó, đề tài “Nghiên cứu xây dựng quy trình nhân nhanh in vitro cây Môn lính” đƣợc thực hiện nh m xây dựng quy trình nhân giống số lƣợng 1 lớn với chất lƣợng cao nh m cung cấp nguồn cây giống đồng nhất, sạch bệnh, khỏe mạnh đáp ứng sản xuất thƣơng mại loài cây này. Mục đích Xây dựng quy trình nhân nhanh in vitro cây Môn lính nh m tìm ra quy trình tối ƣu nhất để nhân giống cây cho chất lƣợng ổn định, hệ số nhân cao nh m cung cấp nguồn cây giống đồng nhất, sạch bệnh, khỏe mạnh đáp ứng sản xuất thƣơng mại loài cây này. Yêu cầu ác định môi trƣờng nhân nhanh kết hợp các chất điều tiết sinh trƣởng trên chồi cây Môn lính. ác định môi trƣờng tạo cây in vitro cây Môn lính thích hợp.
ác định giá thể tiếp nhận cây Môn lính in vitro thích nghi ngoài vƣờn ƣơm hiệu quả. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Giới thiệu về cây Môn lính (Caladium hilo beauty) 2. Nguồn gốc Cây Môn lính tên tiếng anh là Caladium hilo beauty hay còn đƣợc gọi là Caladium praetermissum.
Tên ''praetermissum'' có nghĩa là bị bỏ qua (hoặc bị lãng quên), đề cập đến việc cây Môn lính đƣợc coi là một Alocasia cho một thời gian dài. Không rõ lý do tại sao, cây Môn lính đƣợc những ngƣời nông dân phát hiện và xác định trong trồng trọt là Alocasia, mặc dù tất cả các loài thuộc chi đó đều sở hữu một phụ lục vô trùng có thể dễ dàng quan sát đƣợc. Hơn nữa các lá của chi Alocasia thƣờng có hình nón nhƣng lại có màng ở Caladium. Theo nghiên cứu, cây Môn lính đã đƣợc gọi là "Alocasia Hilo Beauty" từ năm 1981.
Năm 2009, Tạp chí của Hiệp hội Aroid Quốc tế 'Aroideana', tập 32 trang 126, Môn lính đã chính thức đƣợc xác định lại là một loài Caladium trong một bài báo và đã đƣợc công nhận là Caladium praetermissum kể từ đó. Cây Môn lính (Caladium hilo beauty) https://www.com/cach-trong-cay-noi-that/trong-cay- mon-linh-alocasia-hilo-beauty.html 3 Cây Môn lính có nguồn gốc không rõ ràng, chỉ đƣợc biết đến trong giống cây trồng. Sự phân bố tự nhiên của cây vẫn còn là một ẩn số, bên trong khu vực Hawaii, một số cây thực vật đƣợc tìm thấy với những chiếc lá tƣơng tự nhƣ Caladium praetermissum nhƣng nhỏ hơn, rộng hơn và dày hơn. Những cây này thƣờng có hình dạng củ điển hình cho Caladium hicolor nhƣng bây giờ và sau đó các mẫu vật đƣợc tìm thấy với một củ giống thân rễ dài, thuôn dài (P.
Resslar, Hoa Kỳ). Những loại cây này cũng đƣợc cho là giống với Caladium marmoratum Mathieu, một các loài đƣợc mô tả từ Ecuador. Nó cần nghiên cứu thêm để xác định xem Caladium praetermissum có phải là một nhánh của những loài thực vật này không. Đặc điểm Cây môn lính là một loài thảo mộc, mọc từ một thân rễ dày dƣới lòng đất, dài 3,5 – 18 cm.
Bên ngoài màu nâu, xung quanh mọc ra vài thân rễ ngắn. Cuống lá gần nhƣ hình trụ và có chút thon nhỏ, bụng bên hơi dẹt, dài 34 – 108 cm, có màu tím đồng nhất hoặc màu tía, chỉ có phần trên màu hơi nhạt và bẹ dài 10 – 35 cm. Thân rễ và lá của cây Môn lính (Hình bên trái: thân rễ, hình bên phải: lá) Phiến lá giống hình trái tim, có màng, dài 21 – 42 cm và rộng 14 – 31 cm. Phiến lá có màu xanh lá, có những đốm màu kem hoặc màu hơi xám (đốm đen 4 dần theo tuổi của lá) không đồng đều ở bề mặt trên, bề mặt dƣới có màu nhạt hơn nhiều.
Cây Môn lính có đốm mờ, đỉnh chóp, đáy các thùy tròn và dài 6 – 13 cm, có hình xoang (ở gốc) là hình chữ v và sâu 4 – 10 cm. Chèn cuống lá dài 2 – 3 cm dƣới xoang, gân lá đan xen, gân giữa chia là thành hai bên, trên mỗi bên có 6 – 8 gân bên chính, hai bên chứa các gân chính chạy vào một gân giữa và đƣợc chia gần một phần tƣ đến một phần ba chiều dài và sau đó đƣợc chia nhỏ hơn. Các gân bậc hai đƣợc tạo từ các gân mạch chính mỏng hơn và tạo thành một tập thể gân giữa các gân mạch thứ ba. Thứ tự các gân mạch mỏng hơn nhiều và nối tiếp nhau, các gân mạch bên chính kết thúc ở một gân mạch tập thể dọc theo lề trong một khoảng cách 1 – 3 mm, vân biên mỏng và kín đáo.
Holotype và holotype bông bo của cây Môn lính (Hình bên trái: holotype, hình bên phải: holotype bông mo) Lá nhỏ dài 13 – 19 cm, cuống dài 25 cm, cùng màu với cuống lá. Mo (bao cụm hoa) dài 10 cm, chỉ co lại rất nhẹ, phiến lá đài của mo màu kem, đỉnh nhọn dài 3 mm. Bông mo ngắn hơn nhiều so với lá bắc, dài 5 cm. Đoạn cây cái dài 2 cm, vùng không chứa sinh sản với các hạt tiếp hợp giữa hoa cái và hoa đực dài 8 5 – 2.0 cm, vùng cây đực dài 1,8 – 2,0 cm.
Hoa đơn tính, trần, hoa cái sắp xếp dày đặc, nhụy hình cầu, gần nhƣ rộng b ng bầu nhụy dài 0.0 mm, giảm nhẹ ở giữa. Hoa đực sắp xếp hơi dày đặc, những cái thấp hơn nhiều hoặc ít hơn hình elip và những hoa đực cái phía trên đƣợc thu nhỏ khoảng 7 – 8 mm theo chiều ngang. Các hạt tiếp hợp đƣợc sắp xếp lỏng lẻo, giống nhƣ một cái giá đỡ ở dƣới gốc, có độ sâu dài 8 mm và 3 mm, đƣợc mở rộng ở đầu. Có hình dẹt, hình vân trong góc khi nhìn từ trên cao.
Ý nghĩa Là loài cây trong nhà lý tƣởng, cây môn cảnh đƣợc rất nhiều ngƣời lựa chọn trồng trong văn phòng công ty, trong nhà, nhà hàng… Lá môn cảnh to, rộng và có khả năng thanh lọc không khí rất tốt, giúp cho môi trƣờng trở lên trong lành và sạch sẽ hơn rất nhiều. Nhờ có cây môn cảnh mà không gian trở lên mới mẻ và đẹp mắt hơn rất nhiều. Đặc biệt, với những ai thƣờng xuyên làm việc căng thẳng, mệt mỏi, những chậu cây môn cảnh trở lên rất cần thiết, chúng giúp cho tinh thần của mọi ngƣời đƣợc sảng khoái và dễ chịu hơn rất nhiều. Theo các chuyên gia phong thủy thì loài cây này tƣợng trƣng cho sự dẻo dai và bền bỉ.
Thêm nữa, cây cũng sở hữu khả năng mang đến sự may mắn và thịnh vƣợng cho gia chủ. Chăm sóc cây Ánh sáng Cây Môn lính thích nhiều ánh sáng, khá nhạy cảm khi đến quá gần ánh sáng nên trồng ở vị trí có bóng dâm để bảo vệ khỏi ánh nắng trực tiếp. Nƣớc Môn lính phải đƣợc tƣới nƣớc thƣờng xuyên (hàng ngày), đặc biệt là khi nó phát triển lớn hơn. Tuy nhiên, lƣu ý khi cây còn nhỏ và tƣới quá nhiều nƣớc (đặc biệt nếu thời tiết lạnh) sẽ làm thối củ, vì vậy cần chú ý không nên tƣới quá 6 nhiều.
Ít tƣới nƣớc thƣờng xuyên là tốt nhất, không để đất bị khô, không để đọng nƣớc. Tƣới nƣớc khi đất khô (độ ẩm 25%). Nhiệt độ, độ ẩm Môn lính yêu cầu độ ẩm và độ ấm liên tục. Không chịu đƣợc sƣơng giá.
Đất, bầu Đất phải giàu dinh dƣỡng, tơi xốp, phải đủ ẩm nhƣng thoát nƣớc tốt, Môn lính không thích bị khô nhƣng cần thoát nƣớc tốt để bảo vệ khỏi thối rễ. Chậu kích thƣớc 15 x 15 cm trở lên, sang chậu theo độ lớn của cây. Bón phân 1 lần/ tuần lƣợng vừa phải. Cơ sở khoa học của đề tài Về mặt lý thuyết, tất cả các tế bào thực vật đều có thể tạo ra một cây hoàn chỉnh (Haberlandt, 1902).
Theo Haberlandt, tế bào có tính toàn năng tức là mọi tế bào đều có cùng hệ gen và có khả năng sinh sản vô tính. Do đó, một tế bào bất kỳ của một sinh vật đa bào nào đều có khả năng phát triển thành một các thể hoàn chỉnh khi đƣợc nuôi trong một môi trƣờng phù hợp, vô trùng với đầy đủ các chất dinh dƣỡng. Dựa trên cơ sở lý luận này, Haberlandt đã đề xƣớng ra phƣơng pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật. Phƣơng pháp này đã làm nên một cuộc cách mạng công nghệ sinh học của nhân loại.
Tình hình nghiên cứu nhân giống in vitro cây thuộc họ ráy Trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng chƣa có nghiên cứu nhân giống in vitro cây Môn lính. Tuy nhiên đã có có một số nghiên cứu nhân giống in vitro liên quan đến họ ráy. Tình hình nghiên cứu nhân giống in vitro cây thuộc họ Ráy tại thế giới Năm 2014, Aamir Ali và cộng sự đã nghiên cứu đề tài An In Vitro Study on Micropropagation of Caladium bicolor , nghiên cứu vi nhân giống cây môn kiểng.