Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý luận về quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển. Chương 3: Phân tích thực trạng quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển tại Công ty Cổ Phần Thương Mại và Dịch Vụ Xuất Nhập Khẩu TG Việt Nam. Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển tại Công ty Cổ Phần Thương Mại và Dịch Vụ Xuất Nhập Khẩu TG Việt Nam.
6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH GIAO HÀNG HÓA XUẤT KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 2. Khái quát về dịch vụ giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển 2. Khái niệm về dịch vụ giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển Trong thương mại quốc tế, hàng hóa cần phải được vận chuyển đến nhiều nước khác nhau, từ nước người bán sang nước người mua. Trong trường hợp đó, người giao nhận là người tổ chức việc di chuyển hàng và thực hiện các thủ tục liên quan đến việc vận chuyển.
Theo quy tắc mẫu của FIATA về dịch vụ giao nhận: “Giao nhận vận tải là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hoá”. Người giao nhận hay người kinh doanh dịch vụ giao nhận (Freight Forwarder/ Forwarder) có thể là chủ hàng, chủ tàu, công ty xếp dỡ, người giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ người nào khác có đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa. Giao hàng xuất khẩu bằng đường biển là tập hợp những nghiệp vụ, thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) ở quốc gia này đến nơi nhận hàng (người nhận hàng) ở quốc gia khác bằng đường biển. Vai trò, ưu, nhược điểm của dịch vụ giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển 2.
Vai trò Giao hàng xuất khẩu bằng đường biển là một nghiệp vụ, nội dung quan trọng, là yếu tố không thể tách rời trong buôn bán quốc tế. Nhất là trong thời kỳ hội nhập như hiện nay, việc thông thương buôn bán giữa các quốc gia ngày càng phát triển. Đối với nền kinh tế quốc gia 7 Giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển phát triển góp phần làm thay đổi cơ cấu hàng hóa và cơ cấu thị trường trong buôn bán quốc tế. Hàng hóa của các quốc gia được vận chuyển đến nhiều thị trường khác nhau trên thế giới, đáp ứng nhu cầu của con người và góp phần đa dạng nguồn hàng, mặt hàng trong buôn bán quốc tế.
Giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển có tác động tới cán cân thanh toán quốc tế: Việc giao hàng xuất khẩu càng phát triển chứng tỏ hoạt động xuất của quốc gia đó cũng phát triển, điều này góp phần đem lại nguồn ngoại tệ và thúc đẩy hoạt động nhập khẩu. Giao hàng xuất khẩu thúc đẩy quan hệ ngoại giao, giao lưu, hợp tác kinh tế với các nước. Là tiền đề cho nhiều cuộc hợp tác giao thương lâu dài với các quốc gia trên thế giới. Đối với doanh nghiệp Giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển phát triển góp phần tăng doanh thu cho doanh nghiệp, tăng doanh số bán hàng, đa dạng và mở rộng thị trường đầu ra.
Từ đó doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô và số lượng sản xuất để tăng lợi nhuận. Giao hàng hóa xuất khẩu phát triển còn góp phần tạo ra nhiều việc làm cho công nhân, nhân viên, tăng phúc lợi xã hội và cải thiện chất lượng đời sống của công nhân viên. Tăng uy tín và sức ảnh hưởng của doanh nghiệp trên thị trường kinh tế trong nước và quốc tế. Với một doanh nghiệp, khi các mặt hàng của họ đủ điều kiện để được vận chuyển xuất khẩu đến các quốc gia trên thế giới, điều này chứng tỏ chất lượng sản phẩm của họ tốt và có uy tín trên thị trường.
Ưu điểm Giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển có năng lực chuyên chở lớn. Các công cụ vận tải biển có thể vận chuyển được khối lượng hàng hóa lớn, cồng kềnh, quãng đường vận chuyển dài. Nhờ sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, trọng tải tàu biển rất lớn và có xu hướng tăng lên với trọng tải trung bình hiện nay từ 15.000 DWT đối với tàu kinh doanh theo hình thức tàu chợ, đối với tàu chở hàng khô và tàu chở dầu, trọng tải trung bình lớn hơn nhiều (30.000 DWT đối với tàu chở 8 hàng khô, 50.000 DWT đối với tàu chở dầu). Đặc biệt, trên thế giới đã xuất hiện những tàu chở dầu cực lớn trọng tải trên 500.
Dịch vụ giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển có giá thành vận chuyển thấp hơn nhiều so với các phương thức vận chuyển khác. Nguyên nhân là do trọng tải tàu biển lớn, cự ly chuyên chở trung bình dài, năng suất lao động cao. Các tuyến đường vận tải trên biển hầu hết là những tuyến đường giao thông tự nhiên. Do đó, người ta không đòi hỏi phải đầu tư nhiều vốn, nguyên vật liệu, sức lao động để xây dựng và bảo quản các tuyến vận tải trên biển, trừ việc đầu tư xây dựng các hải cảng và kênh đào quốc tế.
Đây là một nguyên nhân làm cho giá thành vận tải đường biển thấp hơn các phương thức vận chuyển khác. Nhược điểm Dịch vụ giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển còn bị phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên. Môi trường hoạt động, thời tiết, điều kiện thủy văn trên mặt biển luôn ảnh hưởng đến quá trình chuyển chở. Những rủi ro thiên tai, tai nạn bất ngờ trên biển thường gây ra những tổn thất lớn cho tàu, hàng hóa và sinh mạng con người.
Do đó, đòi hỏi phải có sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, sự ra đời của những con tàu biển hiện đại có khả năng chinh phục thiên nhiên. Tốc độ vận chuyển của tàu biển còn thấp. Quá trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển mất nhiều thời gian hơn so với các phương thức vận chuyển khác. Tốc độ của một tàu chở hàng bình thường là 16 - 20 hải lý/giờ (tương đương 30 - 40 km/h), trong khi đó, tốc độ thông thường của những chiếc máy bay thương mại là 890 - 945 km/h.
Quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển Quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển là một trình tự các bước tổ chức, thực hiện giao hàng hóa giữa địa điểm bốc hàng và địa điểm dỡ hàng, trong đó bao gồm các công việc như nắm tình hình chuẩn bị hàng hóa và phương tiện vận tải; giao hàng hóa tại địa điểm quy định; lập và bàn giao chứng từ vận tải; quyết toán chi phí. 9 Giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển là một nghiệp vụ, nội dung quan trọng trong dịch vụ giao nhận nói chung và dịch vụ giao hàng xuất khẩu nói riêng. Quá trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển gồm nhiều bước có mối quan hệ mật thiết với nhau cần được tiền hành theo sơ đồ dưới đây: Hình 2. 1: Sơ đồ tổ chức giao nhận hàng hóa xuất khẩu Nguồn: Bài giảng Quản trị giao nhận vận chuyển hàng hóa quốc tế - Trường Đại học Thương Mại 2.
Nắm tình hình chuẩn bị hàng hóa và phương tiện vận tải - Người giao nhận nắm tình hình chuẩn bị hàng hóa và chứng từ của chủ hàng. + Tiến độ sản xuất/thu mua hàng hóa; công tác bao gói và kẻ mã ký hiệu hàng hóa. + Tình hình chuẩn bị các chứng từ cần thiết làm thủ tục hải quan. Những chứng từ do chủ hàng xuất khẩu tự mình phát hành hoặc nằm trong sự kiểm soát của mình.
- Người giao nhận nắm tình hình phương tiện vận tải hoặc tiến hành lưu cước, đăng ký chuyến phương tiện vận tải. + Trường hợp đã có hợp đồng với người chuyên chở thực tế, người giao nhận cần liên lạc với hãng vận chuyển để biết lịch trình của phương tiện vận chuyển có thay đổi gì không. + Trường hợp cần lưu cước (Booking note) với hãng tàu chợ hoặc hãng hàng không, người giao nhận thực hiện như hướng dẫn ở phần “Tổ chức vận chuyển hàng hóa quốc tế”. Giao hàng hóa tại điểm quy định Người giao nhận phối hợp cùng với chủ hàng để thực hiện các công việc: 10 - Vận chuyển hàng hóa đến địa điểm được chỉ định.
Địa điểm này có thể là kho của người bán hoặc địa điểm có thể là ga, càng xuất khẩu. - Khai báo và thông quan hàng hóa xuất khẩu. Người giao nhận có thể khai báo dưới tên của chủ hàng hoặc dưới tên chính mình (đại lý khai báo hải quan). - Tiến hành kiểm nghiệm, giám định, kiểm dịch nếu cần và lấy giấy chứng nhận hay biên bản thích hợp.
- Giao hàng xuất khẩu cho người vận chuyển thực tế - Với mỗi hình thức gửi hàng khác nhau sẽ có quy trình giao hàng khác nhau: Hàng đóng trong container, gửi hàng nguyên (FCL): là những lô hàng có khối lượng hàng hóa lớn và đồng nhất chứa đầy một hoặc nhiều container. Trong phương thức này, người chuyên chở nhận nguyên container từ người gửi hàng ở nơi đi và giao nguyên container cho người nhận hàng ở nơi đến. Người chuyên chở, quản lý, chăm sóc, hỗ trợ gửi hàng hóa trong container từ khi nhận container tại bãi cho đến khi tới người nhận, hỗ trợ xếp dỡ hàng từ bãi container cảng gửi xuống tàu để chuyên chở đến cảng đích, giao nhận hàng cho người nhận kèm theo vận đơn hợp lệ, chịu mọi chi phí trong quá trình chuyên chở. Người gửi hàng sẽ có trách nhiệm đóng hàng, thuê đơn vị vận chuyển container về kho hoặc nơi lấy hàng, đóng hàng và xếp hàng vào container, vận chuyển giao nhận cho bên vận tải hàng và nhận vận đơn do người chuyên chở cung cấp.
Đồng thời, người gửi sẽ phải chi trả các khoản chi phí liên quan đến việc vận chuyển hàng container tới người nhận. Người nhận hàng sẽ thực hiện thủ tục vận đơn theo đúng quy định để nhận hàng tại bãi, sắp xếp vận chuyển hàng về kho bãi của mình và trả container rỗng về cho bên phía chuyên chở, thực hiện việc giao nhận hàng hóa theo đúng vận đơn. Hàng đóng chung container, gửi hàng lẻ (LCL): là những lô hàng đóng chung trong một container mà người gom hàng phải chịu trách nhiệm đóng hàng và dỡ hàng vào hoặc ra container. Khi gửi hàng, nếu hàng không đủ để đóng nguyên một container, có thể gửi hàng theo phương pháp hàng lẻ.