phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng. Cơ sở lý luận của đề tài Chƣơng 2. Các bài giảng về ứng dụng đạo hàm theo hƣớng tiếp cận chuẩn quốc tế Chƣơng 3. Thực nghiêm sƣ phạm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.
Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Một số quan điểm về dạy học Với quan niệm thông thƣờng dạy thế nào thì học thế ấy nên khái niệm dạy sẽ kéo theo khái niệm học. Cũng có quan niệm cho rằng việc học mới cần đến việc dạy nên nhu cầu của cách học sẽ quyết định quá trình dạy. Một số cách tiếp cận về học và dạy 28 : - Coi học là quá trình làm biến đổi hành vi từ kinh nghiệm hay từ sự tiếp xúc của môi trƣờng sống của chủ thể.
- Coi học là quá trình tích hợp, đồng hoá, điều ứng, nhập nội những dữ liệu mới làm biến đổi nhận thức nội tại hiện có của chủ thể. - Coi học là tự tạo khả năng xác định vấn đề cần giải quyết, thu nhận, xử lí thông tin và ứng dụng chúng. - Coi dạy là quá trình truyền đạt nội dung dạy học một chiều từ thầy đến trò (đây là cách tiếp cận truyền thống). - Dạy là quá trình hỗ trợ việc học, tạo điều kiện cho việc học chủ động tìm kiếm và sử lí thông tin, ngƣời dạy đóng vai trò trọng tài cố vấn.
Còn có quan niệm cho rằng 27 “Học là quá trình tự giác, tích cực, tự giác chiếm lĩnh khái niệm khoa học dưới sự điều khiển sư phạm của GV”. “Dạy là sự điều khiển tối ưu hoá quá trình người học chiếm lĩnh nội dung học, trong và bằng cách đó phát triển và hình thành nhân cách”. Trong thời đại kinh tế tri thức và xã hội thông tin, lại có những quan niệm về dạy và học nhƣ sau: “ Học là quá trình tự biến đổi mình và làm phong phú mình bằng cách nhập và sử lý thông tin lấy từ môi trường xung quanh” 29. Khái niệm học này tƣơng ứng với quan điểm học thƣờng xuyên, học suốt đời trong xã hội học tập của thời đại kinh tế tri thức.
Còn dạy: “Dạy là việc giúp cho người học tự mình chiếm lĩnh những kiến thức, kỹ năng và hình thành hoặc biến đổi những tình cảm, thái độ”. Nhƣ vậy ta có thể hiểu: “Dạy học là hai mặt của một quá trình luôn tác động qua lại, bổ sung cho nhau, quy định lẫn nhau, thâm nhập vào nhau 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thông qua hoạt động cộng tác nhằm tạo cho người học khả năng phát triển trí tuệ, góp phần hoàn thiện nhân cách. Bản chất của quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn”. Phƣơng pháp dạy học 1.
Phương pháp Phương pháp thuật ngữ “ phƣơng pháp” mà tiếng Hi Lạp là “ Mesthodos” là cách thức, con đƣờng, phƣơng tiện để đạt tới mục đích nhất định, để giải quyết những nhiệm vụ nhất định trong nhận thức và thực tiễn 1, tr. Phương pháp là ý thức của hình thức của sự tự vận động bên trong của nội dung. Phương pháp là hệ thống các quy tắc, những nguyên tắc, quy phạm để chỉ đạo hành động. Phương pháp là các thủ thuật, biện pháp kỹ thuật, là tổ hợp các bƣớc đi, là quy trình để tìm ra và chứng minh chân lí.
Phương pháp dạy học “Phƣơng pháp dạy học là con đƣờng để đạt mục đích dạy học”. -PPDH 35 là cách thức hành động của GV và HS trong quá trình dạy học. Cách thức hành động bao giờ cũng diễn ra trong những hình thức cụ thể. Cách thức và hình thức không tách nhau một cách độc lập.
PPDH là những hình thức và cách thức hoạt động của GV và HS trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt được mục đích dạy học. PPDH là những hình thức, thông qua đó và bằng cách đó GV và HS lĩnh hội những kiến thức tự nhiên và xã hội xung quanh trong những điều kiện học tập cụ thể.63 là hệ thống những hành động có chủ đích theo một trình tự nhất định của GV để tổ chức hoạt động nhận thức và hoạt động thực hành của HS, nhằm đảm bảo cho lĩnh hội nội dung dạy học và chính nhờ vậy mà đạt đƣợc những mục tiêu dạy học. Giảng dạy Giảng dạy 35 là sự truyền thụ tri thức, trong đó ngƣời dạy tổ chức các hoạt động day học truyền tải kiến thức đến với ngƣời học. Giảng dạy 34 là hoạt động của thầy, cô giáo truyền thụ kiến thức, lí thuyết 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và kỹ năng thực hành cho HS.
Nội dung và phƣơng pháp giảng dạy tuỳ thuộc vào mục đích giáo dục, trình độ phát triển kinh tế và văn hoá xã hội, đặc điểm nhận thức và tâm lí lứa tuổi, khả năng và điều kiện thực tế của nhà trƣờng. Phƣơng pháp giảng dạy bao gồm phƣơng pháp tổ chức nhận thức, phƣơng pháp điều khiển các hoạt động trí tuệ và thực hành, phƣơng pháp giáo dục ý thức học tập của HS. Hình thức tổ chức dạy học Hình thức tổ chức dạy học 1, tr.143 là toàn bộ những cách thức tổ chức hoạt động của GV và HS trong quá trình dạy học ở thời gian và địa điểm nhất định, với việc sử dụng những phƣơng pháp, phƣơng tiện dạy học cụ thể nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học. Hình thức tổ chức dạy học 34 là hoạt động dạy học đƣợc tổ chức theo trật tự và chế độ nhất định nhằm thực hiện các nhiệm vụ dạy học.
Các HTTCDH thƣờng đƣợc áp dụng: - Lên lớp (dạy học theo hệ thống bài học trên lớp), học ở nhà, thảo luận, thực hành, tham quan, hoạt động ngoại khoá, giúp đỡ riêng… - Ngoài ra còn có các hình thức nhƣ diễn giảng, thảo luận, nghiên cứu khoa học. Các HTTCDH thƣờng đƣợc thực hiện dƣới dạng tổ chức dạy học khác nhau: dạng toàn lớp; dạng nhóm và dạng cá nhân. HTTCDH phong phú, đa giạng phù hợp với thực tiễn, đem lại niềm vui, tạo say mê, năng động, hứng thú học tập cho HS, tăng tính tích cực, chủ động sáng tạo tăng khả năng tự học, tăng tính tự tin, khả năng hợp tác trong học tập và làm việc, tăng cơ hội đƣợc đánh giá, chất lƣợng hiệu quả dạy học cao. Trong dạy học PPDH và HTTCDH có mối quan hệ mật thiết với nhau, trong mỗi HTTCDH có thể sử dụng nhiều PPDH và nhiều hình thức cộng tác làm việc của GV và HS trong dạy học.
HTTCDH chi phối cấu trúc các mối quan hệ, cấu trúc giao tiếp của GV và HS. Mỗi HTTCDH có ƣu và nhƣợc điểm riêng, GV cần lựa chọn cho phù hợp với nội dung và PPDH. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quy trình dạy học Quy trình dạy- học là một quá trình tƣơng tác có chủ định giữa các yếu tố cấu thành nhằm tạo ra sự thay đổi hành vi của ngƣời học, hƣớng tới những mục tiêu giáo dục cao hơn.
Các yếu tố cấu thành tác động qua lại đó là: mục tiêu dạy học, nội dung dạy học, hình thức tổ chức dạy học, phương pháp dạy học (phương pháp dạy của thầy, phương pháp học của trò), khâu kiểm tra đánh giá,đánh giá tổng kết. Quy trình dạy học theo hƣớng tiếp cận chuẩn quốc tế Theo kinh nghiệm của các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, trƣờng Đại học Khảo thí quốc tế Cambride (University of Cambride –International Exxaminations) đã đƣa ra bộ chuẩn kỹ năng nghề nghiệp của GV toán THPT. Chuẩn đề ra các chuẩn mực tối thiểu của một ngƣời GV toán THPT, trên cơ sở đó ngƣời GV đánh giá khả năng, năng lực và điều chỉnh bản thân theo chuẩn đề ra. Chuẩn đã đƣợc áp dụng rộng rãi trên thế giới và đã thu đƣợc nhiều kết quả khả quan.
Giảng dạy theo mô hình giáo dục tích cực là phương pháp giảng dạy mới ở đó yêu cầu của người GV: - Thiết kế, tổ chức, hƣớng dẫn HS thực hiện các hoạt động học tập với các hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn phù hợp với nội dung bài dạy. - Tạo điều kiện cho học sinh đƣợc tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá và lĩnh hội kiến thức. - Thiết kế và hƣớng dẫn HS thực hiện các dạng câu hỏi, bài tập phát triển tƣ duy và kỹ năng, hƣớng dẫn sử dụng thiết bị, đồ dùng học tập, tổ chức có hiệu quả các giờ thực hành, hƣớng dẫn học sinh có thói quen vận dụng kiến thức vào thực tiễn. - Lựa chọn các PPDH và HTTCDH hợp lí, hiệu quả, linh hoạt phù hợp với nội dung môn học, cấp học.
Yêu cầu của HS trong mô hình giáo dục tích cực: - Tích cực suy ngĩ, chủ động tham gia các hoạt động học tập để tự khám phá và lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tích cực sử dụng thiết bị, đồ dùng học tập, thực hành thí nghiệm, thực hành vận dụng kiến thức đã học để phân tích, đánh giá, giải quyết các vấn đề, các tình huống đặt ra từ thực tiễn, xây dựng và thực hiện kế hoạch học tập cho bản thân. - Mạnh dạn trình bày và bảo vệ ý kiến, quan điểm cá nhân, tích cực thảo luận, tranh luận, đặt câu hỏi cho bản thân, cho GV, cho bạn. - Biết tự đánh giá và đánh giá các ý kiến, quan điểm, các sản phẩm hoạt động học tập của bản thân và bạn bè, từ đó phản hồi cho GV chuẩn bị kế hoạch giảng dạy ở các bƣớc sau.
Quy trình dạy- học xét trên quan điểm hệ thống bao gồm ba bƣớc với các thành tố liên kết với nhau thành một chu trình và tác động qua lại với nhau. Ta có thể biểu diễn quy trình dạy- học theo sơ đồ sau: 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.