CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH THỰC HIỆN DỊCH VỤ KẾ TOÁN THUẾ 1. Dịch vụ kế toán thuế 1. Khái niệm dịch vụ kế toán thuế Trong tiến trình đổi mới và cải cách, xây dựng kinh tế thị trường, mở cửa và hội nhập, kế toán Việt Nam đã được cải cách và hình thành những chức năng mới. Kế toán không chỉ là một bộ phận cấu thành của hệ thống công cụ quản lý kinh tế, mà còn là một hoạt động thương mại dịch vụ.
Dịch vụ kế toán đã đóng vai trò quan trọng trong việc trợ giúp, tư vấn cho các nhà đầu tư, các doanh nghiệp về luật pháp, chế độ kế toán hiện hành của Nhà nước, cũng như giúp thiết lập hệ thống thông tin kinh tế tài chính, ghi sổ kế toán, tính thuế, kê khai thuế và lập các Báo cáo tài chính.TS Đặng Văn Thanh, Chủ tịch Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam thì dịch vụ kế toán được coi là một loại hình thương mại dịch vụ cao cấp, được luật pháp Việt Nam chính thức thừa nhận năm 2003 và đăng ký hoạt động hợp pháp dưới sự quản lý và hỗ trợ của Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam từ năm 2007. Tại Luật Kế toán 2015, một lần nữa khẳng định và đưa ra những quy định cụ thể, chi tiết tạo hành lang pháp lý cho hoạt động dịch vụ kế toán và hành nghề kế toán. Theo Điều 3 của Luật Kế toán 2015 về giải thích thuật ngữ Kinh doanh dịch vụ kế toán thì “Kinh doanh dịch vụ kế toán là việc cung cấp dịch vụ làm kế toán, làm kế toán trưởng, lập báo cáo tài chính, tư vấn kế toán và các công việc khác thuộc nội dung công tác kế toán theo quy định cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu”. Tại khoản 3, điều 8 Luật kế toán 2015 quy định về đối tượng của công tác kế toán thì đối tượng kế toán gồm: Tài sản; Nợ phải trả và vốn chủ sở hữu; Doanh thu, chi phí kinh doanh, thu nhập và chi phí khác; Thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước; Kết quả và phân chia kết quả hoạt động kinh doanh; Tài sản, các khoản phải thu, nghĩa vụ phải trả khác có liên quan đến đơn vị kế toán.
SVTH: Ngô Thị Diệu Hằng 4 Khóa luận tốt nghiệp Phần hành kế toán thuế là một trong những phần hành của công tác kế toán, là đối tượng của công tác kế toán. Như vậy, dịch vụ kế toán thuế là cũng là một bộ phận của dịch kế toán. Nó cung cấp việc thiết lập hệ thống thông tin kinh tế tài chính, ghi sổ kế toán, tính thuế, kê khai thuế và lập các Báo cáo tài chính cho các cá nhân và tổ chức có nhu cầu. Đặc điểm của dịch vụ kế toán thuế Có thể nói, ở Việt Nam dịch vụ kế toán thuế nói riêng và dịch vụ kế toán nói chung là hoạt động làm kế toán thuê cho một đơn vị khác với những đặc trưng chung của một ngành dịch vụ và đặc trưng riêng của hoạt động kế toán.
Đinh Thị Trang (2015) trong Chất lượng dịch vụ kế toán tại các doanh nghiệp dịch vụ kế toán – Thực trạng và giải pháp cho rằng đặc điểm của dịch vụ kế toán nói chung và dịch vụ kế toán thuế nói riêng chính là tính vô hình, tính không tách rời giữa quá trình cung cấp và tiêu dùng sản phẩm, tính không dự trữ và chuyển đổi sở hữu được, tính chuyên nghiệp và tính cạnh tranh. Thứ nhất, dịch vụ kế toán thuế có tính vô hình. Bởi lẽ, hàng hóa hữu hình có kích thước, màu sắc, và thậm chí cả mùi vị. Khách hàng có thể tự xem xét, đánh giá, xem có phù hợp với nhu cầu của mình không.
Trong khi đó, dịch vụ lại hoàn toàn không có những biểu hiện hữu hình này, giác quan của khách hàng không hình dung, cũng như không nhận biết được dịch vụ trước khi mua, khó thử, đánh giá và cảm nhận chất lương sản phẩm. Bên cạnh đó, việc lựa chọn một nhà cung cấp tổ chức hành nghề kế toán làm dịch vụ cho mình chủ yếu dựa vào tư vấn của người quen, của đội ngũ bán hàng và thậm chí là lựa chọn theo cảm tính. Do đó, kinh doanh dịch vụ nói chung và dịch vụ kế toán thuế nói riêng khó hơn nhiều so với việc cung cấp sản phẩm hữu hình. Thứ hai, tính không tách rời giữa quá trình cung cấp và tiêu dung sản phẩm.
Trong khi hàng hóa hữu hình có thể được sản xuất tập trung tại một nơi, rồi vận chuyển đến nơi có nhu cầu tiêu thụ khác. Nhà sản xuất có thể quyết định sản xuất khi nào thuận tiện, vì có thể cất trữ vào kho và đem bán khi có nhu cầu. Nhưng kinh doanh dịch vụ thì lại khác, quá trình cung cấp dịch vụ và tiêu dùng dịch vụ xảy ra đồng thời cùng lúc. Người cung cấp dịch vụ và khách hàng phải liên lạc với nhau để cung cấp và SVTH: Ngô Thị Diệu Hằng 5 Khóa luận tốt nghiệp tiêu dùng dịch vụ tại các địa điểm và thời gian phù hợp cho hai bên.
Ngoài ra, việc đánh giá chất lượng dịch vụ phụ thuộc nhiều vào mối quan hệ giữa khách hàng với phía công ty. Thứ ba, dịch vụ kế toán có tính không dự trữ được. Dịch vụ chỉ tồn tại vào thời gian mà nó được cung cấp. Như đã đề cập trước đó, dịch vụ không thể sản xuất hàng loạt để cất vào kho dự trữ như hàng hóa hữu hình, rồi khi nào thị trường có nhu cầu thì đem ra bán được.
Cũng vì thế mà bản thân tổ chức cung ứng dịch vụ tư vấn thuế sẽ gặp khó khăn trong việc cân bằng cung – cầu hay bố trí nguồn nhân lực để cung ứng dịch vụ. Thứ tư, hoạt động dịch vụ không chuyển quyền sử hữu được. Khi mua một hàng hoá, khách hàng được chuyển quyền sở hữu và trở thành chủ sở hữu hàng hoá mình đã mua. Nhưng khi mua một dịch vụ thì khách hàng chỉ được quyền sử dụng dịch vụ đó, được hưởng lợi ích mà dịch vụ đó mang lại trong một thời gian nhất định mà thôi.
Thứ năm, là tính chuyên nghiệp. Dịch vụ kế toán thuế có khả năng cung cấp đội ngũ kế toán thuế, chuyên gia thuế chuyên nghiệp với kiến thức rộng và toàn diện. Bởi lẽ, làm dịch vụ kế toán thuế tức là làm thuê cho nhiều công ty khác nhau, với những loại hình, ngành nghề, đặc thù kinh doanh khác nhau. Qua quá trình thực hành trên nhiều loại chứng từ sổ sách và kinh nghiệm làm việc thực tế của mình, các chuyên viên kế toán thuế sẽ bổ sung được nhiều kiến thức và kinh nghiệm cần thiết cho bản thân trong quá trình làm dịch vụ.
Do vậy, việc thực hiện công việc kế toán cũng như khai thuế đối với các chuyên viên tư vấn thuế trở nên “quen tay”, chính vì thế mà họ có thể hoàn thành công việc một cách nhanh chóng, đơn giản và chuyên nghiệp hơn nhiều so với kế toán thuế tại công ty. Thứ sáu, là tính cạnh tranh. Dịch vụ nói chung và dịch vụ kế toán thuế nói riêng là ngành nghề có thể dễ dàng làm theo. Do đó, với nhu cầu ngày một tang mạnh của thị trường, số lượng các đơn vị cung ứng dịch vụ tư vấn thuế cũng tăng theo nhanh chóng với nhiều hình thức ưu đãi.
Không chỉ có các tổ chức, các công ty kinh doanh loại hình dịch vụ kế toán thuế này mà cả các cá nhân có và không có SVTH: Ngô Thị Diệu Hằng 6 Khóa luận tốt nghiệp chứng chỉ hành nghề đều có thể cung ứng dịch vụ này tại nhà với giá ưu đãi hơn nhiều so với các công ty. Vai trò của dịch vụ kế toán thuế Về phía khách hàng, dịch vụ kế toán mà cụ thể là dịch vụ kế toán thuế là một hoạt động bổ trợ cho hoạt động chính của họ là kinh doanh. Vì vậy, vai trò và cũng là lợi ích đầu tiên và lớn nhất của việc sử dụng dịch vụ kế toán thuế đối với doanh nghiệp là tiết kiệm chi phí. Thật vậy, bất kì một doanh nghiệp lớn nhỏ nào cũng đều cần sự hỗ trợ của nguồn nhân lực kế toán để đảm bảo khai báo với thuế theo đúng quy định của luật hiện hành.
Tuy nhiên, với nhiều doanh nghiệp hiện nay, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ hay các doanh nghiệp mới thành lập, việc tổ chức một bộ máy kế toán là khá tốn kém, từ việc tuyển dụng cho đến đào tạo và trả lương. Thông thường, để có thể duy trì đội ngũ nhân sự thực hiện các công việc nội bộ trong công ty, doanh nghiệp phải trả nhiều khoản chi phí như: Chi phí tiền lương, tiền thưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, …) và chi phí đào tạo. Số lượng nhân viên càng nhiều, chi phí phát sinh càng lớn. Bên cạnh đó còn phải tính tới các chi phí quản lý phân bổ cho nhân viên: tiền thuê nhà, khấu hao, điện nước.
Thậm chí, kể cả khi có kế toán rồi thì công việc vẫn có thể bị gián đoạn do kế toán nghỉ đau ốm, thai sản, nghỉ phép,. Bên cạnh đó, các chủ doanh nghiệp thường cũng không có nhiều thời gian để cập nhật những thay đổi trong chính sách mới của cơ quan thuế và cũng không chú trọng quan tâm đến vấn đề này. Vì vậy, họ thường bỏ qua những điều quan trọng có lợi cho doanh nghiệp mình hoặc là bị phạt vì vi phạm những điều khoản nào đó trong luật thuế. Trong khi đó, nếu sử dụng dịch vụ kế toán thuế, với sự cam kết từ hợp đồng của tổ chức cung ứng dịch vụ, các doanh nghiệp có thể yên tâm trước những vấn đề về sổ sách, báo cáo pháp quy, những vấn đề pháp lý sẽ được giải quyết nhanh chóng và hiệu quả.
Như vậy, dịch vụ kế toán thuế vừa đảm bảo cho công việc luôn được vận hành theo đúng luật pháp, đồng thời tiết kiệm được cho doanh nghiệp từ diện tích, trang thiết bị làm việc đến chi phí làm kế toán do giá phí của dịch vụ kế toán thấp hơn nhiều so với một bộ máy kế toán tại đơn vị. SVTH: Ngô Thị Diệu Hằng 7 Khóa luận tốt nghiệp Về phía nhà cung cấp, dịch vụ kế toán thuế là một loại hình kinh doanh khá mới mẻ và hấp dẫn. Vì những lợi ích mà dịch vụ kế toán thuế mang lại cho khách hàng, cầu đối với dịch vụ này ngày càng tăng lên. Trong khi đầu vào cho hoạt động này chủ yếu là nhân sự với giá phí không cao.
Bởi vậy, loại hình này hứa hẹn mang lại lợi nhuận lớn cho tổ chức cung ứng dịch vụ.
